Cá từ lâu đã được xem là nguồn thực phẩm giàu protein, ít calo và chứa nhiều dưỡng chất quan trọng. Theo khuyến nghị của Hiệp hội Tim mạch Mỹ và Hướng dẫn chế độ ăn dành cho người Mỹ, người trưởng thành nên ăn khoảng hai khẩu phần hải sản mỗi tuần để bổ sung các chất béo có lợi cho cơ thể. Tuy nhiên, phần lớn người dân vẫn chưa đạt được mức tiêu thụ này.
Trong số rất nhiều loại cá tốt cho sức khỏe, một cái tên đang được các chuyên gia đặc biệt đánh giá cao chính là cá mòi.
Trong một bài viết trên tờ Today, chuyên gia dinh dưỡng Mỹ Samantha Cassetty nhận định cá mòi, đặc biệt là cá mòi đóng hộp, là một trong những loại cá đáng bổ sung nhất vào thực đơn hằng ngày.
Theo bà Samantha, cá mòi hội tụ nhiều ưu điểm nổi bật: giá thành hợp lý, dễ bảo quản và có giá trị dinh dưỡng cao.
“Cá mòi đóng hộp là ngôi sao của thế giới hải sản. Chúng có giá cả phải chăng, bảo quản thuận tiện và chứa nguồn dưỡng chất mạnh mẽ, đó là lý do chúng xứng đáng đứng ở vị trí hàng đầu”, chuyên gia này chia sẻ.
Điều thú vị là đây không phải loại cá xa lạ với người Việt. Trước đây, cá mòi từng rất phổ biến trong tự nhiên, nhưng hiện nay loại cá này ngày càng được xem là đặc sản. Giá cá mòi thường dao động khoảng 50.000-120.000 đồng/kg tùy thời điểm và khu vực.
Một trong những điểm nổi bật nhất của cá mòi là hàm lượng omega-3 dồi dào loại chất béo có lợi nổi tiếng với khả năng hỗ trợ sức khỏe tim mạch, não bộ và giảm tình trạng viêm trong cơ thể.
Chuyên gia Samantha Cassetty cho biết cá mòi chứa lượng omega-3 từ biển rất đáng kể, thậm chí cá mòi đóng hộp còn có thể cung cấp nhiều dưỡng chất này hơn một số loại cá phổ biến như cá hồi.
Omega-3 cũng được nghiên cứu về khả năng hỗ trợ giảm nguy cơ mắc bệnh tim. Một nghiên cứu của Đại học Harvard cho thấy việc ăn một đến hai khẩu phần cá mòi mỗi tuần có thể giúp bổ sung lượng axit béo cần thiết, góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Không chỉ giàu omega-3, cá mòi còn chứa nhiều khoáng chất quan trọng như kali, magie, kẽm những dưỡng chất có vai trò trong việc duy trì huyết áp ổn định và cải thiện sức khỏe chuyển hóa.
Chuyên gia Zumpano gợi ý một cách chế biến đơn giản mà tốt cho sức khỏe rưới nước cốt chanh và dầu ô liu lên cá mòi, ăn kèm cà chua, húng quế, oregano hoặc các loại rau thơm khác, vừa ngon miệng, vừa tăng hấp thu omega-3.
Một lợi thế đặc biệt của cá mòi là phần xương nhỏ mềm có thể ăn được, giúp loại cá này trở thành nguồn cung cấp canxi tự nhiên rất tốt.
Theo chuyên gia Samantha, một hộp cá mòi có thể cung cấp lượng canxi tương đương với một cốc sữa. Ngoài ra, cá mòi còn giàu vitamin D dưỡng chất quan trọng giúp cơ thể hấp thụ canxi tốt hơn, đồng thời hỗ trợ hệ miễn dịch và sức khỏe xương.
Bên cạnh đó, omega-3 trong cá mòi cũng có liên quan đến sức khỏe mắt. Một số nghiên cứu cho thấy việc bổ sung đủ omega-3 có thể giúp giảm nguy cơ mắc các vấn đề như thoái hóa điểm vàng hoặc khô mắt.
Một khẩu phần 85 gram cá mòi cung cấp tới 2 gram omega-3, thuộc hàng cao nhất trong các loại cá. Ngoài ra, cá mòi còn chứa hàng loạt dưỡng chất khác: canxi, sắt, magiê, phốt pho, kẽm, đồng, selen, cùng các vitamin A, D, E, K và nhóm B những thành phần cần thiết cho xương, tim và hệ miễn dịch (theo WebMD).
Không chỉ tốt cho tim và xương, cá mòi còn được xem là thực phẩm có lợi với người cần kiểm soát đường huyết.
Một nghiên cứu công bố năm 2021 trên tạp chí Clinical Nutrition cho thấy những người bị tiền tiểu đường khi bổ sung cá mòi vào chế độ ăn hai lần mỗi tuần có thể giảm nguy cơ tiến triển thành tiểu đường tuýp 2 và mắc các vấn đề tim mạch.
Ngoài omega-3, cá mòi còn chứa nhiều dưỡng chất có tác dụng chống oxy hóa và hỗ trợ giảm viêm như canxi, kali, magie, kẽm, sắt, taurine và arginine.
Cá mòi có hương vị khá đậm đà, vì vậy những người mới ăn có thể kết hợp với các nguyên liệu khác để dễ thưởng thức hơn.
Một số cách chế biến được gợi ý:
– Nghiền cá mòi trộn cùng quả bơ để làm sốt ăn với bánh mì.
– Xào cá mòi cùng mì ống, tỏi và dầu ô liu.
– Chiên cá mòi rồi ăn kèm chanh tươi và các loại rau thơm để cân bằng hương vị.
– Kho cá mòi với nghệ, tiêu hoặc chế biến thành món chả cá theo cách truyền thống của Việt Nam.
Không cần tìm kiếm những loại hải sản đắt tiền, đôi khi một loại cá quen thuộc như cá mòi lại có thể mang đến nguồn dinh dưỡng đáng kinh ngạc. Với sự kết hợp giữa giá thành hợp lý, khả năng bảo quản tốt và hàm lượng dưỡng chất cao, cá mòi xứng đáng có một vị trí trong thực đơn của nhiều gia đình.
Sự cố y tế nghiêm trọng đã xảy ra trên du thuyền MV Hondius (Hà Lan) trong hành trình từ Argentina đến Cape Verde, khiến 3 người tử vong và 3 người khác rơi vào tình trạng nguy kịch.
Ngay khi tình huống khẩn cấp xuất hiện ngoài khơi Cape Verde, Tổ chức Y tế Thế giới đã nhanh chóng can thiệp, xác nhận một ca dương tính với hantavirus và phối hợp triển khai sơ tán y tế khẩn cấp.
Hiện hantavirus được xem là nguyên nhân chính gây tử vong, trong khi các cơ quan chức năng đang khẩn trương kiểm soát nguy cơ lây lan trên tàu.
Các nghiên cứu cho thấy hantavirus đã tồn tại từ nhiều thế kỷ, với các đợt bùng phát từng ghi nhận tại châu Á và châu Âu. Ở Đông bán cầu, virus này thường gây sốt xuất huyết kèm suy thận; trong khi đến đầu những năm 1990, một chủng mới xuất hiện ở tây nam nước Mỹ đã gây ra bệnh hô hấp cấp tính nguy hiểm, nay được biết đến là hội chứng phổi do hantavirus.
Căn bệnh này từng gây chú ý khi bà Betsy Arakawa qua đời tại New Mexico sau khi nhiễm virus.
Hiện các cơ quan chức năng vẫn đang điều tra ổ dịch trên tàu, bao gồm xét nghiệm phòng thí nghiệm và phân tích dịch tễ. Đồng thời, việc giải trình tự virus cũng được triển khai nhằm xác định nguồn lây và đặc điểm của tác nhân gây bệnh.
Hantavirus chủ yếu lây sang người thông qua tiếp xúc với loài gặm nhấm như chuột, chuột cống hay chuột đồng, hoặc nước tiểu, nước bọt, phân của chúng, đặc biệt khi các chất này bị xáo trộn và phát tán trong không khí, làm tăng nguy cơ hít phải. Con người thường phơi nhiễm trong môi trường sinh sống như nhà ở, cabin hoặc nhà kho, nhất là khi dọn dẹp những không gian kín, kém thông gió hoặc khám phá khu vực có dấu hiệu chuột.
Theo WHO, dù hiếm gặp, hantavirus cũng có thể lây trực tiếp từ người sang người.
Nhiễm hantavirus có thể diễn tiến rất nhanh và đe dọa tính mạng. Giai đoạn đầu, bệnh thường khởi phát với các triệu chứng dễ nhầm lẫn với cúm như sốt, ớn lạnh, đau cơ và đau đầu. Theo Sonja Bartolome, việc phân biệt hantavirus với cúm ở thời điểm này là vô cùng khó khăn.
Các dấu hiệu của hội chứng phổi do hantavirus thường xuất hiện sau 1–8 tuần kể từ khi tiếp xúc với loài gặm nhấm nhiễm bệnh. Khi bệnh nặng lên, người bệnh có thể bị tức ngực, khó thở do phổi tích tụ dịch.
Virus này chủ yếu lây sang người qua việc tiếp xúc hoặc hít phải bụi chứa nước tiểu, nước bọt hay phân của chuột, chuột cống hoặc chuột đồng.
Ngoài thể bệnh về phổi, hantavirus còn gây ra sốt xuất huyết kèm hội chứng thận, thường xuất hiện sau 1–2 tuần phơi nhiễm. Theo CDC, tỷ lệ tử vong của hội chứng phổi khoảng 35%, trong khi thể sốt xuất huyết dao động từ 1% đến 15%, tùy theo chủng virus.
Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu hoặc thuốc chữa khỏi hantavirus, song việc phát hiện sớm và chăm sóc y tế kịp thời có thể cải thiện đáng kể khả năng sống sót của người bệnh.
Dù đã được nghiên cứu trong nhiều năm, theo bác sĩ Michelle Harkins, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải, bao gồm lý do vì sao bệnh có thể nhẹ ở một số người nhưng lại rất nghiêm trọng ở người khác, cũng như cơ chế hình thành kháng thể. Các nhà nghiên cứu đang tiếp tục theo dõi bệnh nhân trong thời gian dài với kỳ vọng tìm ra phương pháp điều trị hiệu quả.
"Vẫn còn rất nhiều điều bí ẩn," bà nói, đồng thời nhấn mạnh rằng yếu tố tiếp xúc với loài gặm nhấm đóng vai trò then chốt trong nguy cơ lây nhiễm.
Các chuyên gia y tế khuyến cáo biện pháp hiệu quả nhất để phòng tránh hantavirus là hạn chế tiếp xúc với loài gặm nhấm và chất thải của chúng. Khi dọn dẹp khu vực có nguy cơ, cần sử dụng găng tay bảo hộ và dung dịch tẩy rửa có chứa clo.
Đáng lưu ý, các chuyên gia cảnh báo không nên quét hoặc hút bụi phân chuột, vì hành động này có thể khiến virus phát tán vào không khí, làm tăng nguy cơ hít phải và lây nhiễm.
Nhìn lại lịch sử, hantavirus từng gây ám ảnh cho hơn 3.000 binh sĩ Liên Hợp Quốc trong Chiến tranh Triều Tiên. Mãi đến năm 1978, các nhà khoa học mới lần đầu phân lập được chủng Hantaan tại Hàn Quốc, mở ra bước ngoặt trong việc giải mã nguyên nhân các đợt bùng phát trước đó.
Đến năm 1993, một ổ dịch hô hấp nghiêm trọng tại Mỹ được xác định do chủng Sin Nombre – một trong những biến thể nguy hiểm nhất của hantavirus. Chỉ hai năm sau, các ca hội chứng phổi do hantavirus (HPS) đầu tiên cũng được ghi nhận tại Argentina, cho thấy phạm vi lây lan ngày càng mở rộng.
Gần đây, cái chết của bà Betsy Arakawa tại New Mexico vào năm 2025 sau khi tiếp xúc với phân chuột một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về mối nguy âm thầm từ loại virus này.
Dù rất hiếm khi lây trực tiếp từ người sang người, hantavirus vẫn xuất hiện rải rác trên toàn cầu, đặc biệt ở châu Á, châu Âu và Tây Nam Mỹ—những khu vực có nhiều loài gặm nhấm mang mầm bệnh. Sự cố trên du thuyền MV Hondius cũng cho thấy nguy cơ tiềm ẩn từ chuột trên các phương tiện di chuyển đường dài.
Trong bối cảnh du lịch quốc tế sôi động, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo cần kiểm tra kỹ nơi lưu trú, bịt kín các khe hở, sử dụng khẩu trang N95 và chất khử trùng khi dọn dẹp khu vực có dấu hiệu chuột. Quan trọng nhất vẫn là tránh tiếp xúc với chất thải của loài gặm nhấm, trong không gian kín hoặc kém thông gió.
"Không bao giờ là quá muộn để tìm kiếm tình yêu", ông Rosenblatt, nhà khoa học hàng không vũ trụ đã nghỉ hưu, sống tại khu Battery Park City, Manhattan, nói.
Ông thuê một chuyên gia mai mối tên Brigitte Weil, giúp mình tìm "tình yêu cuối cùng". Dù đã gặp một số phụ nữ ở độ tuổi 70 và 80 nhưng Rosenblatt chưa rung động với ai. "Họ không khơi gợi được cảm xúc đặc biệt nào trong tôi", ông nói.
Câu chuyện của ông khiến bà Weil bất ngờ. "Ban đầu tôi nghĩ đây gần như là nhiệm vụ bất khả thi. Nhưng khi gặp trực tiếp, tôi nhận ra ông ấy vẫn chưa già", bà nói.
Ông Rosenblatt từng tham gia chương trình Không gian Apollo của NASA, sở hữu 14 bằng sáng chế và là người phát minh nhiều thiết bị hỗ trợ vi phẫu. Dù đã 96 tuổi, ông vẫn tiếp tục nghiên cứu các ý tưởng mới và vừa hoàn thành cuốn tự truyện.
Đại học City College of New York, nơi ông từng theo học, dự kiến trao tặng ông Huân chương Tổng thống vào mùa thu năm nay. Những người từng nhận giải thưởng này có Nelson Mandela, Coretta Scott King, Colin Powell và Hillary Clinton.
Khi được hỏi về mẫu người bạn đời lý tưởng, ông cho biết người phụ nữ đó cần có ngoại hình dễ nhìn và hiểu biết nhất định về khoa học. Nhưng trên hết, bà phải là người ấm áp, tử tế và giàu lòng thấu cảm.
Theo bà Weil, nhiều phụ nữ được giới thiệu đều muốn tiếp tục gặp ông, song họ chủ yếu tìm kiếm một người bạn đồng hành để cùng đi xem phim, tham quan bảo tàng hay thưởng thức các chương trình nghệ thuật.
"Họ muốn có bạn đồng hành, nhưng không tìm kiếm một mối quan hệ lãng mạn thực sự", ông Rosenblatt nói. Trong khi đó, điều ông mong muốn không chỉ là tình bạn.
"Ông Sol không thuê tôi để tìm bạn gái. Ông ấy muốn một mối quan hệ yêu đương nghiêm túc, có thể dẫn đến việc sống chung", bà Weil cho biết.
Hiện ông sống trong một viện dưỡng lão. Nếu tìm được người phù hợp, ông dự định mua một căn hộ ở Battery Park City để cả hai cùng sinh sống và đi dạo quanh khu phố.
Dẫu vậy, ông khẳng định không ai có thể thay thế người vợ đã gắn bó suốt 69 năm.
"Bà ấy từng là nghệ sĩ piano hòa nhạc, nói được năm thứ tiếng và được rất nhiều người yêu mến. Tôi sẽ không bao giờ tìm được người thay thế bà ấy", ông nói.
Ông có ba người con và không hỏi ý kiến họ trước khi bắt đầu hành trình tìm bạn đời mới. "Tôi không cần phải hỏi. Các con luôn ủng hộ mọi quyết định của tôi", ông nói.
Thông tin Nguyễn Duyên và Long Hour chia tay khiến nhiều người theo dõi bất ngờ. Hồi tháng 1, cặp đôi gây chú ý trên mạng xã hội khi tổ chức đám cưới xa hoa cùng loạt quà cưới giá trị.
Đáng chú ý trong ngày cưới, Duyên sử dụng bó hoa Swarovski được thiết kế riêng, trị giá khoảng 300 triệu đồng. Đại diện họ nhà gái, bố cô dâu trao tặng con gái và con rể sổ đỏ 27 tỷ đồng, bao gồm đất và công ty trên đất.
Ông cho biết tại lễ ăn hỏi, nhà trai đã chuẩn bị lễ nạp tài trị giá 2,6 tỷ đồng, gia đình nhà gái làm tròn thành 3 tỷ đồng để gửi tặng đôi trẻ. Ngoài ra, ông còn chuẩn bị thêm 200.000 USD (hơn 5 tỷ đồng) như một món quà riêng dành cho hai con trong ngày trọng đại. Bố của Duyên còn tặng riêng con rể một chiếc xe hơi hiệu Ford Raptor.
Bên cạnh đó là bộ hồi môn trang sức gồm vòng vàng cỡ lớn, nhẫn, khuyên tai được chuẩn bị riêng cho cô dâu trong ngày cưới.
Trong khi đó, bố chú rể đã chuẩn bị lễ nạp tài trị giá 100.000 USD (khoảng 2,6 tỷ đồng). Trong ngày cưới, ông tiếp tục trao tặng con dâu 1 tỷ đồng để chuẩn bị váy áo và trang điểm.
Tuy nhiên mới đây trong buổi livestream trên trang cá nhân ngày 27/4, Nguyễn Duyên (20 tuổi, quê tỉnh Tây Ninh) xác nhận cô và chồng là Long Hour đã chính thức chia tay sau một thời gian chung sống. Theo chia sẻ, cả hai cùng đi đến quyết định này do không còn tìm được tiếng nói chung trong công việc, ngôn ngữ và khác biệt văn hóa.
Nguyễn Duyên cho biết không có ai là người chủ động nói lời chia tay trước, mà cả hai cùng thống nhất dừng lại trong hòa bình. Cô cũng lên tiếng mong cộng đồng mạng không suy diễn, công kích hay lan truyền thông tin sai lệch về hai bên gia đình.
Liên quan đến các tài sản, sính lễ trong ngày cưới, Duyên cho biết đã hoàn trả toàn bộ trang sức và quà tặng cho phía nhà trai, bao gồm cả nhẫn cưới. Hiện Long Hour đã trở về Campuchia sinh sống, trong khi cô lựa chọn ở lại Việt Nam để tiếp tục công việc.
Cả hai cùng đi đến quyết định này do không còn tìm được tiếng nói chung trong công việc, ngôn ngữ và khác biệt văn hóa.
Được biết cả hai chưa đăng ký kết hôn về mặt pháp lý. Sau khi chia tay, họ vẫn giữ mối quan hệ bạn bè và có thể hỗ trợ nhau trong công việc, nhưng khẳng định không còn khả năng quay lại.
Điều đáng chú ý ngay sau chia sẻ của Nguyễn Duyên, Heng - anh trai của Long Hour cũng nhận "bão" bình luận từ người lạ. Đáng chú ý, anh đáp trả lời trách móc em trai mình rằng: "Không phải lỗi của em tôi mà là Duyên không yêu em tôi". Thế nhưng, bình luận này được nhanh chóng xóa đi. Bên cạnh đó Heng trả lời một bình luận khác với giọng điệu "dịu" hơn: "Xin lỗi, tôi không biết câu chuyện giữa Long Hour và Duyên. Họ yêu nhau bình thường, chỉ là khác quốc tịch, khác ngôn ngữ, khó giao tiếp".
Giữa tâm điểm của cộng đồng mạng, phản ứng của anh trai Long Hour thổi bùng tranh cãi. Không ít người cho rằng anh bênh vực người nhà và có ý đổ lỗi cho Nguyễn Duyên. Trong khi ở phiên phát trực tiếp trước đó, cô gái Tây Ninh nhiều lần nhấn mạnh mong mọi người không "toxic" hai bên gia đình vì không ai có lỗi.
Trên kênh TikTok, Heng vẫn giữ video ghi lại hôm đám cưới của em trai ở Campuchia. Hôn lễ này từng gây bão mạng hồi đầu năm khi cô dâu và chú rể đều xuất thân từ gia đình kinh doanh giàu có.
Nguyễn Duyên (SN 2005, quê Tây Ninh), Long Hour (SN 2007, đến từ Campuchia). Trong lễ vu quy, cặp đôi được hai bên gia đình trao cho những món quà giá trị.
Cụ thể, nhà trai gửi 2,6 tỷ đồng tiền nạp tài, 1 đôi bông tai kim cương, 1 dây chuyền kim cương, 1 lắc tay kim cương, 8 tỷ đồng làm quà cưới, 1 tỷ đồng dành tặng riêng cho cô dâu.
Nhà gái trao tặng 1 xe ô tô, miếng đất trị giá 27 tỷ, 5 cây vàng, tặng riêng chú rể nhẫn kim cương trị giá 550 triệu đồng.
Ngoài ra, nhà gái còn làm tròn số tiền nạp tài thành 3 tỷ đồng để tặng lại cho đôi trẻ làm vốn liếng.
Tổng giá trị quà cưới hai bên gia đình trao tặng cho cô dâu – chú rể khoảng 35 tỷ đồng. Duyên cho biết, số tiền đó chưa bao gồm vàng, tiền mặt hai bên dòng họ trao tặng.
