Theo một quan chức Mỹ giấu tên chia sẻ với Hãng tin Reuters, hai tàu chở dầu xuất phát từ cảng Chabahar của Iran đã bị tàu chiến Mỹ liên lạc qua radio và yêu cầu quay trở lại. Chưa có thông tin liệu phía Mỹ có đưa ra thêm cảnh báo hay biện pháp cưỡng chế nào khác hay không.
Động thái này là một phần trong chiến dịch phong tỏa của Mỹ nhằm gây sức ép buộc Iran mở lại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Chính quyền ông Trump kỳ vọng biện pháp này sẽ khiến Tehran chấp nhận các điều kiện của Washington để chấm dứt cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động từ cuối tháng 2, trong đó có yêu cầu khôi phục lưu thông tại Hormuz.
Tuy nhiên các chuyên gia nhận định còn quá sớm để đánh giá mức độ hiệu quả của chiến dịch, khi các biện pháp mới chỉ được áp dụng từ ngày 13-4.
Bà Noam Raydan thuộc Viện Washington về chính sách khu vực Cận Đông cho biết dữ liệu theo dõi đã ghi nhận ít nhất một tàu chở dầu quay đầu sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực, nhưng lưu ý rằng nhiều tàu liên quan đến dầu Iran thường tắt tín hiệu, khiến việc đánh giá trở nên khó khăn.
“Chúng ta chưa thể biết điều này hiệu quả đến đâu. Đây mới chỉ là ngày thứ hai”, bà nói.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết chưa có tàu nào vượt qua được vòng phong tỏa kể từ khi chiến dịch bắt đầu vào sáng 14-4 (theo giờ địa phương), với sáu tàu thương mại đã phải quay đầu.
Về quy mô chiến dịch phong tỏa, quân đội Mỹ cho biết đã huy động hơn 10.000 binh sĩ, nhiều tàu chiến cùng hàng chục máy bay tham gia.
Washington khẳng định sẽ đảm bảo quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz đối với các tàu không liên quan đến Iran, nhằm tránh làm gián đoạn hoàn toàn tuyến vận tải chiến lược này.
Lệnh phong tỏa toàn bộ giao thông đường biển “đi và đến các cảng của Iran” được công bố sau khi các cuộc đàm phán cuối tuần giữa Washington và Tehran tại Islamabad (Pakistan) đổ vỡ.
Theo giới phân tích, nếu biện pháp này thành công, chiến lược của ông Trump có thể làm suy yếu đáng kể đòn bẩy quan trọng nhất của Iran trong đàm phán, đồng thời mở lại tuyến vận tải huyết mạch cho thương mại toàn cầu.
Tuy nhiên lệnh phong tỏa cũng được xem là một hành động mang tính leo thang, có thể kích động các hành động trả đũa từ Iran và gây thêm sức ép lên lệnh ngừng bắn hai tuần vốn đã mong manh.
Dù các đợt không kích quy mô lớn của Mỹ đã làm suy yếu đáng kể năng lực quân sự của Iran, các nhà phân tích cho rằng Tehran vẫn là một thách thức khó lường, với bộ máy lãnh đạo ngày càng cứng rắn và kho dự trữ uranium làm giàu ở mức cao chưa bị kiểm soát hoàn toàn.
Trong bối cảnh đó, bà Raydan nhận định giai đoạn hiện nay có thể được xem là một phép thử đối với chiến lược của Washington.
Cơ quan Giao thông California (Caltrans) từ tháng trước đề xuất ý tưởng mở tuyến buýt tốc độ cao chạy trên đường cao tốc bang, đáp ứng nhu cầu của những người thường xuyên di chuyển giữa hai thành phố San Francisco và Los Angeles.
Trong bài thuyết trình gần đây, Caltrans cho biết những cao tốc như Harbor Freeway và San Bernardino Freeway đã có một phần hạ tầng phù hợp, có thể là điểm khởi đầu cho hệ thống này. Để có thể chạy với vận tốc tối đa 225 km/h, loại "buýt viên đạn" đặc biệt này cần có làn đường riêng, hệ thống lái tự động và phanh tiên tiến.
Tuyến buýt này được kỳ vọng có thể rút ngắn thời gian di chuyển từ San Francisco tới Los Angeles còn khoảng 3 giờ 12 phút, thay vì 8-12 giờ như hiện nay.
Caltrans cũng cân nhắc tuyến liên vùng nối Los Angeles với San Diego, Vùng Vịnh San Francisco và Sacramento, trong đó I-5 và I-10 sẽ là những tuyến cao tốc được ưu tiên, Ryan Snyder, quản lý nghiên cứu khả thi của Caltrans, cho biết.
Ý tưởng này đã thu hút sự quan tâm của một số người dân thường xuyên phải sử dụng máy bay để di chuyển giữa các thành phố trong bang.
"Tôi nghĩ đây là ý tưởng rất hay. California cần xây thêm hạ tầng", Jeff Fisher, cư dân San Francisco, nói.
"Đây sẽ là một hình thức đi lại mới mẻ và dễ tiếp cận hơn", Katie Kim, cư dân San Francisco, nói, cho biết cô bay đến miền nam California 3-4 lần mỗi năm.
"Có thể đây là ý tưởng hay, biết đâu lại nhanh hơn máy bay", du khách Arlette Contreras nêu cảm nhận.
Tuy nhiên, các chuyên gia giao thông cho rằng đề xuất này sẽ đối mặt một số thách thức, đặc biệt là trên những tuyến đường cao tốc vốn đã quá tải.
"Với tình trạng ùn tắc nghiêm trọng trên các cao tốc liên bang và một số tuyến đường gom, điều then chốt là phải xây thêm làn riêng cho xe buýt. Không thể lấy các làn hiện hữu, vốn đã đông phương tiện, để chuyển thành làn xe buýt", Rocky Moretti, giám đốc chính sách và nghiên cứu của TRIP, tổ chức phi lợi nhuận nghiên cứu giao thông quốc gia, nhận định.
Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh California đã chi hơn 14 tỷ USD cho dự án đường sắt cao tốc nối San Francisco với Los Angeles, nên tính khả thi của các kế hoạch giao thông mới vẫn là mối quan tâm lớn với người dân.
"Tôi rất muốn có lựa chọn không phải ra sân bay, nhưng vẫn hoài nghi liệu kế hoạch này có khả thi hay không", Bradley Powles, cư dân Hercules, nói.
Caltrans chưa công bố ước tính chi phí. Báo cáo sơ bộ cho biết nếu mục tiêu 225 km/h không khả thi do hạn chế về chi phí, hạ tầng hoặc an toàn, tốc độ 130-160 km/h có thể là phương án thực tế hơn.
Lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem ngày 13.4 cho rằng cuộc đàm phán giữa chính phủ Lebanon và Israel tại Mỹ sắp tới là hành động vô ích khi mà quân đội Israel đang tăng cường tấn công Lebanon, theo đài Al-Jazeera.
Trong bài phát biểu được phát sóng trên truyền hình, ông Qassem nói rằng chính phủ Lebanon nên đưa ra "lập trường lịch sử và anh hùng", đó là không tham gia cuộc đàm phán sắp tới, dự kiến diễn ra vào ngày 14.4 (giờ Mỹ) tại Washington D.C. Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa đại diện hai nước láng giềng vốn không có quan hệ ngoại giao chính thức trong nhiều thập niên.
Vị thủ lĩnh cho rằng cuộc đàm phán là âm mưu nhằm ép Hezbollah từ giã vũ khí, điều mà phía Israel đã nhiều lần nhấn mạnh. "Làm sao có thể đàm phán khi mục tiêu đã quá rõ ràng như vậy? Chúng tôi sẽ không nghỉ ngơi, dừng lại hay đầu hàng. Chúng tôi sẽ để chiến trường tự nói lên tất cả", ông Naim Qassem nói thêm.
Cùng ngày, thành viên cấp cao Wafiq Safa trong hội đồng chính trị Hezbollah nói với AP rằng tổ chức này sẽ không tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào được ký kết từ cuộc đàm phán ngày 14.4.
Sau khi xung đột Hamas - Israel nổ ra vào năm 2023, Hezbollah cũng tham chiến chống Israel để thể hiện sự ủng hộ dành cho người Palestine tại Dải Gaza. Hai bên đạt thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 11.2024 nhưng các đợt tấn công vẫn thường xuyên diễn ra.
Hezbollah bắt đầu tham gia cuộc xung đột lần này vào ngày 2.3, chỉ 2 ngày sau khi Israel và Mỹ tấn công Iran. Hezbollah là tổ chức chính trị - quân sự nhiều ảnh hưởng tại Lebanon và là đồng minh của Iran. Israel đã tăng cường oanh tạc Lebanon từ đầu tháng 3 và đã triển khai bộ binh sang miền nam nước này.
Chính quyền Lebanon cho biết chiến dịch của Israel đã làm ít nhất 2.055 người thiệt mạng và hơn 6.500 người bị thương, khoảng 1,2 triệu người buộc phải rời bỏ nhà cửa.
Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm nay đăng tải video cho thấy tên lửa đánh trúng tàu dầu, đồng thời cho biết mục tiêu là phòng máy nhằm vô hiệu hóa con tàu. "Thủy thủ đoàn của con tàu đã phớt lờ nhiều lời cảnh báo, không tuân thủ chỉ thị từ lực lượng Mỹ nhiều lần trong vòng 24 giờ", CENTCOM cho biết trong một tuyên bố.
"Một máy bay Mỹ cuối cùng đã vô hiệu hóa con tàu bằng cách bắn tên lửa Hellfire vào phòng máy, ngăn tàu chở dầu này đến Iran", theo Reuters dẫn tuyên bố.
Đây là một phần trong lệnh phong tỏa cảng Iran do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt từ ngày 13.4, nhằm buộc Tehran trở lại bàn đàm phán theo các điều kiện của Washington. Lexie là tàu thứ 6 bị quân đội Mỹ vô hiệu hóa kể từ khi lệnh phong tỏa có hiệu lực. Washington nói lực lượng Mỹ cũng đã chuyển hướng 122 tàu tìm cách ra vào các cảng của Iran.
Vụ việc trên xảy ra sau khi Công ty Vận tải biển Địa Trung Hải (MSC) xác nhận rằng tàu Sariska V của họ đã bị trúng 2 vật thể lạ tại cảng Umm Qasr, theo Al Jazeera. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào tàu Sariska V "thuộc sở hữu của Mỹ" sau một vụ tấn công vào một tàu của Iran gần Oman.
MSC cho biết các cuộc tấn công là "hoàn toàn không có căn cứ dựa trên những cáo buộc của IRGC vì MSC là một hãng vận tải thương mại trung lập, không có liên hệ gì với Mỹ hay Israel". MSC cho biết thêm công ty này có trụ sở và văn phòng đặt tại Thụy Sĩ và thuộc sở hữu hoàn toàn của Ý.
Cùng ngày, Mỹ công bố các lệnh trừng phạt mới liên quan Iran, nhắm vào một số cá nhân và sàn giao dịch tiền điện tử. Theo thông báo của Bộ Tài chính Mỹ, 4 công dân Iran cùng 4 sàn giao dịch tài sản kỹ thuật số có trụ sở tại Iran, gồm Nobitex, Bitpin, Ramzinex và Walletx, đã bị đưa vào danh sách trừng phạt.
Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo các tổ chức tài chính và cá nhân nước ngoài cũng có thể đối mặt với biện pháp trừng phạt nếu tham gia một số giao dịch nhất định với các công ty nói trên.
Các động thái này diễn ra trong lúc Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bày tỏ hy vọng một thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự với Iran có thể sớm đạt được. Phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ ngày 2.6, ông Rubio nói Iran phải cắt giảm mạnh chương trình hạt nhân trước khi bất kỳ lệnh trừng phạt nào được dỡ bỏ.
"Chúng ta đang có triển vọng. Điều đó có thể xảy ra hôm nay, có thể xảy ra ngày mai, hoặc có thể xảy ra tuần tới", AFP dẫn lời ông Rubio nói. Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh Iran phải mở lại tuyến vận tải qua eo biển Hormuz để bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào có hiệu lực.
Ngoại trưởng Rubio tìm cách hạ thấp mức độ nghiêm trọng của các cuộc đụng độ giữa Mỹ - Iran gần đây, cho rằng chiến sự trên thực tế đã kết thúc. Ông cũng cho rằng nền kinh tế Iran hiện "tồi tệ hơn nhiều" so với giai đoạn 6 đến 9 tháng trước.
Liên quan tình hình nội bộ Tehran, ông Rubio nói Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei, người bị thương trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel và chưa xuất hiện công khai kể từ khi nhậm chức, vẫn còn sống và đang tham gia nhiều hơn vào các hoạt động điều hành. Iran chưa bình luận thông tin này.
