Theo Hãng tin Reuters ngày 25-5, Tổng tư lệnh Quân đội Myanmar Ye Win Oo vừa ra lệnh mở một loạt cuộc tấn công nhắm vào các cứ điểm chiến lược dọc biên giới đang được các nhóm vũ trang nổi dậy kiểm soát.
Đại diện các nhóm nổi dậy và giới phân tích nhận xét đợt tấn công lần này tập trung vào ba hướng: bang Kachin giáp Trung Quốc, bang Chin giáp Ấn Độ và hành lang giao thương trọng yếu ở bang Karen tiếp giáp Thái Lan.
Ở phía bắc Kachin, quân đội nhắm tới các khu mỏ dọc biên giới Trung Quốc. Đây là khu vực sản xuất khoảng một nửa lượng đất hiếm nặng toàn cầu, vốn là loại nguyên liệu thiết yếu sản xuất tua bin gió và xe điện.
Ông Naw Bu, người phát ngôn Quân đội Độc lập Kachin (KIA) – lực lượng kiểm soát khu vực này từ tháng 10-2024, tuyên bố nhóm này đã sẵn sàng phòng thủ, đặc biệt quanh các thị trấn Chipwi và Pangwa.
“Chúng tôi sẽ đón họ bằng họng súng”, ông Naw Bu nhấn mạnh.
Tại bang Chin, quân đội Myanmar mở chiến dịch quy mô lớn nhằm cắt đứt tuyến hậu cần xuyên biên giới của các nhóm đối lập.
Trước đó, theo tờ Irrawaddy, phát biểu trước binh sĩ ngày 18-5, ông Ye Win Oo tuyên bố phe quân đội đã kiểm soát thị trấn Falam (bang Chin) cùng tuyến đường huyết mạch nối Mandalay – Myitkyina (bang Kachin).
Ông Salai Van, người phát ngôn nhóm Mặt trận Quốc gia Chin, ngầm xác nhận điều trên khi cho biết lực lượng này đã chủ động rút khỏi Falam và Tonzang trước các đợt không kích dữ dội của quân đội.
Mặt trận thứ ba diễn ra dọc cao tốc Myawaddy – Kawkareik gần Thái Lan, nơi giao tranh kéo dài từ khi Liên minh Quốc gia Karen (KNU) chiếm cửa khẩu Myawaddy năm 2024.
Các chiến dịch diễn ra sau khi Tổng thống Myanmar Min Aung Hlaing, người đã có nhiều năm làm tổng tư lệnh quân đội, đề nghị các nhóm vũ trang đối lập ngồi vào bàn đàm phán trong vòng 100 ngày hồi tháng 4.
Đề xuất này lập tức bị nhiều nhóm vũ trang bác bỏ. Trong số đó, người phát ngôn KNU Saw Taw Nee đã đơn phương cáo buộc: “Quân đội nhiều lần vi phạm cam kết về con đường hòa bình và phớt lờ mọi thỏa thuận. Vì vậy không cần bàn cãi: giữa hai bên không còn chút lòng tin nào. Họ làm gì cũng sẽ thất bại”.
Trong khi đó, nhà phân tích Sai Kyi Zin Soe nhận định: “Logic chiến lược của quân đội là họ buộc phải giành lại các tuyến liên lạc và thương mại chính yếu của Myanmar. Có thể thấy họ đang cố hết sức để chiếm lại những thị trấn có cửa khẩu biên giới”.
Văn phòng Thống đốc California Gavin Newsom ngày 25/5 thông báo Tổng thống Donald Trump đã phê duyệt đề nghị của bang về ban bố tình trạng khẩn cấp nhằm hỗ trợ hoạt động ứng phó với sự cố bồn hóa chất ở nhà máy hàng không GKN Aerospace, thành phố Garden Grove, quận Cam.
Thống đốc Newsom ngày 23/5 đã ban bố tình trạng khẩn cấp cấp bang, sau khi bồn chứa 26.500 lít methyl methacrylate (MMA) tại nhà máy GKN Aerospace gặp sự cố, nóng dần lên và có nguy cơ nổ tung, phát tán hóa chất độc hại ra môi trường xung quanh.
Chính quyền quận Cam đã sơ tán 50.000 dân xung quanh, đồng thời liên tục phun nước làm mát vào bồn trong 4 ngày qua, nhằm hạ nhiệt và ngăn nguy cơ bồn phát nổ.
Tình trạng khẩn cấp liên bang là cơ chế chính thức cho phép chính phủ Mỹ, thông qua Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang (FEMA), hỗ trợ chính quyền bang và địa phương triển khai các biện pháp bảo vệ khẩn cấp khi tính mạng, sức khỏe cộng đồng hoặc an toàn bị đe dọa.
Với quận Cam, cơ chế này giúp họ nhận được ngân sách khẩn cấp liên bang cho các hoạt động như sơ tán, bố trí nơi trú tạm, hỗ trợ y tế khẩn cấp và các biện pháp bảo vệ khác cho người dân.
Các cơ quan địa phương cũng có thể tiếp cận hỗ trợ công để chi trả tiền làm thêm giờ, thiết bị và những hoạt động khẩn cấp cần thiết, trong khi FEMA có thể trực tiếp điều nhân sự, thiết bị chuyên dụng và hỗ trợ kỹ thuật tham gia vào nỗ lực ứng phó của bang và địa phương.
Do California đề nghị kích hoạt cơ chế này từ sớm, nguồn lực liên bang có thể được triển khai ngay khi sự cố đang diễn ra, thay vì phải chờ đánh giá đầy đủ thiệt hại. Đây là điểm khác biệt với cơ chế "thảm họa lớn" của liên bang, vốn thường được phê duyệt sau khi hậu quả đã rõ ràng hơn.
Sau nhiều ngày ứng phó, giới chức California thông báo nguy cơ nổ bồn chứa hóa chất đã được loại bỏ, song rủi ro về rò rỉ hóa chất chưa qua và 50.000 dân trong diện sơ tán chưa được quay về nhà. Lệnh sơ tán có hiệu lực tại một số khu vực thuộc Garden Grove, Stanton, Anaheim, Cypress, Westminster và Buena Park.
Trong số này, Garden Grove và Westminster là hai trung tâm chính của Little Saigon ở quận Cam, nơi tập trung cộng đồng người Việt lớn nhất bên ngoài Việt Nam.
MMA là chất lỏng dễ bay hơi và dễ cháy, được sử dụng để sản xuất nhựa. MMA gây kích ứng da, mắt và niêm mạc, ảnh hưởng hệ hô hấp và thần kinh nếu tiếp xúc với nồng độ cao hoặc trong thời gian dài.
Giới chức quận Cam cũng đang theo dõi chặt chẽ chất lượng không khí, một số cư dân đã xuất hiện các triệu chứng nghi do tiếp xúc với khí độc. Nhiều trường học đã đóng cửa và chuyển sang hình thức học trực tuyến để phòng ngừa.
"Tôi vừa đọc phản hồi từ phía những người được gọi là 'đại diện' của Iran. Tôi không thích nó, hoàn toàn không thể chấp nhận được", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội hôm 10/5, song không nêu chi tiết về những nội dung do Tehran đưa ra.
Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB trước đó cho biết trọng tâm của phản hồi là kết thúc chiến sự ở mọi mặt trận, đặc biệt là Lebanon, và đảm bảo an toàn cho hoạt động hàng hải ở eo biển Hormuz.
Iran còn muốn được bồi thường thiệt hại do xung đột và nhấn mạnh chủ quyền đối với eo biển Hormuz. Nước này cũng kêu gọi Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải, đảm bảo không có thêm các cuộc tấn công, gỡ bỏ những biện pháp trừng phạt và hủy lệnh cấm bán dầu do Washington áp đặt với Tehran.
Wall Street Journal dẫn các nguồn tin giấu tên cho biết Iran đề xuất pha loãng một lượng uranium làm giàu cao và chuyển phần còn lại cho quốc gia thứ ba. Tehran cũng muốn được đảm bảo rằng số uranium chuyển giao sẽ được trả lại nếu nỗ lực đàm phán thất bại hoặc Washington rút khỏi thỏa thuận sau đó.
Tehran chưa bình luận về phát biểu của ông Trump.
Tổng thống Masoud Pezeshkian hôm 10/5 cho biết Iran sẽ "không bao giờ cúi đầu trước kẻ thù", nhấn mạnh đối thoại hay đàm phán không đồng nghĩa với "đầu hàng hoặc rút lui".
Trong cuộc phỏng vấn được công bố cùng ngày, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố cần phải loại bỏ được hơn 400 kg uranium làm giàu cao ở Iran trước khi xung đột có thể chấm dứt. "Chiến sự chưa kết thúc vì vẫn còn vật liệu hạt nhân phải được đưa ra khỏi Iran. Vẫn còn các cơ sở làm giàu phải bị phá hủy", ông nói.
Lãnh đạo Israel thêm rằng Tổng thống Trump có chung quan điểm về cần phải lấy kho uranium khỏi Iran. Lãnh đạo Mỹ trước đó tuyên bố Washington có thể loại bỏ chúng "bất cứ khi nào muốn" và đang giám sát chặt chẽ địa điểm chôn vùi số uranium này.
Mỹ - Israel ngày 28/2 bắt đầu chiến dịch tấn công Iran, giao tranh dừng lại sau lệnh ngừng bắn vào ngày 8/4 để Washington và Tehran đàm phán. Iran vẫn duy trì kiểm soát chặt chẽ eo biển Hormuz, còn Mỹ áp lệnh phong tỏa các cảng Iran để đáp trả.
Theo Đài RT, ngày 27-5, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đến Kazakhstan trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước kéo dài 3 ngày. Đáng chú ý, nhiều máy bay chiến đấu của Kazakhstan đã hộ tống chuyên cơ của ông Putin hạ cánh xuống thủ đô Astana.
Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev đã đến đón ông Putin tại sân bay. Đội danh dự, đại diện cho tất cả các binh chủng của lực lượng vũ trang Kazakhstan, xếp hàng dọc đường băng trong lễ đón.
Báo chí Kazakhstan cho biết chuyên cơ chở Tổng thống Nga đã được hộ tống từ lúc vượt qua biên giới quốc gia Trung Á cho đến khi hạ cánh xuống thủ đô Astana.
Chuyến thăm theo lời mời của ông Tokayev, diễn ra từ ngày 27 đến 29-5, trùng với hội nghị thượng đỉnh của Liên minh Kinh tế Á Âu (EAEU). Ông Putin dự kiến sẽ tham dự các cuộc họp Hội đồng Tối cao của liên minh này.
Theo Hãng thông tấn TASS, các cuộc đàm phán tại Astana dự kiến sẽ tập trung vào thương mại, năng lượng, hội nhập khu vực và tăng cường hợp tác song phương. Điện Kremlin mô tả quan hệ giữa hai nước đang ở mức "đặc biệt cao".
Đây là chuyến thăm cấp nhà nước thứ 2 của trong nhiệm kỳ Tổng thống hiện tại của ông Putin.
Giới chức Nga cho biết 2 bên đã chuẩn bị 16 văn kiện để ký kết. Matxcơva và Astana dự kiến sẽ thảo luận về việc hợp tác năng lượng, cũng như kế hoạch xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Kazakhstan.
Lần cuối cùng Tổng thống Nga đến thăm Kazakhstan là vào tháng 11-2024. Năm ngoái, ông Tokayev cũng đã có chuyến thăm cấp nhà nước tới Matxcơva.
