Người bệnh nam, 19 tuổi, trước đó hoàn toàn khỏe mạnh, không có tiền sử chấn thương hay bệnh lý nền. Tuy nhiên, sau một thời gian dài duy trì thói quen ngồi khoanh chân khi học, làm việc, người bệnh bắt đầu xuất hiện cảm giác tê bì vùng bàn chân trái.
Ban đầu triệu chứng khá nhẹ nhưng nhanh chóng tiến triển thành yếu cơ: người bệnh không thể gấp cổ chân trái, đầu gối khó nhấc cao khi di chuyển. Dáng đi thay đổi rõ rệt, bàn chân quệt xuống đất gây khó khăn trong sinh hoạt, học tập và tiềm ẩn nguy cơ chấn thương.
Kết quả điện có tổn thương thần kinh mác sâu bên trái. Sau đó, người bệnh được nhập viện điều trị tại khoa y học cổ truyền với chẩn đoán liệt dây thần kinh mác – nguyên nhân gây ra hội chứng “bàn chân rủ”.
Theo bác sĩ Hoàng Kim Chung, khoa y học cổ truyền, Bệnh viện Bạch Mai, dây thần kinh mác có vai trò chi phối động tác gấp mu bàn chân và nghiêng trong bàn chân. Khi bị tổn thương, người bệnh không thể nâng bàn chân lên, phải nhấc cao gối khi đi. Đây là biểu hiện điển hình của “bàn chân rủ”.
Trong y học hiện đại, nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng này là chèn ép dây thần kinh kéo dài, thường gặp ở những người có thói quen vắt chéo chân, ngồi khoanh chân hoặc nằm bất động lâu.
Ngoài ra, bệnh lý cũng có thể xuất phát từ chấn thương vùng cẳng chân, đầu trên xương mác, sai khớp gối, tổn thương dây chằng, biến chứng thần kinh ngoại biên do đái tháo đường hoặc do khối u chèn ép dây thần kinh.
Dưới góc nhìn y học cổ truyền, bác sĩ Chung cho tình trạng này thuộc phạm vi chứng tý hoặc nuy chứng, do khí huyết ứ trệ, kinh lạc bế tắc, khiến gân cơ không được nuôi dưỡng đầy đủ. Phục hồi tích cực nhờ kết hợp châm cứu, bấm huyệt và phục hồi chức năng
Tại khoa y học cổ truyền, người bệnh được điều trị theo hướng kết hợp y học cổ truyền và y học hiện đại, bao gồm sử dụng thuốc chống viêm, bổ sung vitamin nhóm B (B1, B6, B12).
Châm cứu, điện châm, xoa bóp, bấm huyệt vùng cẳng chân, cùng thuốc y học cổ truyền phù hợp thể trạng và tập phục hồi chức năng.
Không chỉ điều trị về thể chất, đội ngũ y bác sĩ và điều dưỡng còn đặc biệt chú trọng hỗ trợ tâm lý. Khi nhập viện, người bệnh có biểu hiện lo lắng, tự ti do dáng đi bất thường. Sau quá trình được động viên, tư vấn, tinh thần người bệnh đã ổn định, hợp tác tốt với điều trị.
Sau khoảng gần 2 tuần, tình trạng cải thiện rõ rệt. Người bệnh hết tê bì chân trái, không còn phải nhấc cao gối khi đi. Biên độ gấp cổ chân của người bệnh đạt khoảng 15 độ, gần tương đương chân lành và có thể chạy đoạn ngắn.
“Em cảm thấy đi lại mọi thứ thuận tiện hơn hẳn, chủ động trong sinh hoạt, không còn phải phụ thuộc vào người thân hỗ trợ, tự tin hơn khi tình trạng bệnh tình của mình được cải thiện”, nam sinh chia sẻ.
Các bác sĩ y học cổ truyền khuyến cáo thói quen ngồi vắt chân, khoanh chân lâu không chỉ ảnh hưởng đến tuần hoàn máu mà còn có thể gây chèn ép dây thần kinh, dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như trường hợp trên.
Để phòng tránh, người dân cần: hạn chế ngồi vắt chéo chân, khoanh chân trong thời gian dài. Thay đổi tư thế thường xuyên khi ngồi học, làm việc. Tăng cường vận động, tập luyện nhẹ nhàng. Khi xuất hiện dấu hiệu tê bì, yếu cơ kéo dài, người bệnh cần đi khám sớm.
Ca bệnh là lời nhắc nhở với những thói quen nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày cũng có thể gây ra hệ quả lớn đối với sức khỏe. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đặc biệt kết hợp hiệu quả giữa y học hiện đại và y học cổ truyền, có thể giúp người bệnh phục hồi nhanh chóng và hạn chế di chứng.
Ngày 15/6, Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam thông báo đã phẫu thuật nội soi thành công, gắp dị vật là cung răng giả ra khỏi thực quản của một nam bệnh nhân.
Bệnh nhân V.K. (57 tuổi, trú xã Thăng Điền, Đà Nẵng) nhập viện cấp cứu trưa 14/6 trong tình trạng nuốt đau, nuốt vướng, đau ngực, khó thở và không thể ăn uống. Theo người nhà, ông K. đã vô tình nuốt phải cung răng giả khi đi ăn tiệc cưới.
Qua thăm khám, chụp CT lồng ngực, các bác sĩ phát hiện dị vật là một cung răng giả có hai đầu nhọn, kích thước 3cm, nằm ngang đoạn D1 của thực quản. Bệnh nhân được chỉ định phẫu thuật nội soi khẩn cấp. Sau 30 phút, dị vật đã được lấy ra thành công.
Bác sĩ Nguyễn Thanh Tiên, Trưởng khoa Tai Mũi Họng, cho biết do cấu tạo hai đầu nhọn của cung răng giả bám chặt vào thành thực quản, quá trình nội soi gặp nhiều khó khăn hơn so với các dị vật thông thường. Hiện tại, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định, ăn uống bình thường, không còn đau ngực hay khó thở.
“Trong trường hợp không may nuốt phải dị vật, cần đến ngay cơ sở y tế để được hỗ trợ kịp thời. Tuyệt đối không nên áp dụng các mẹo dân gian như uống nước, nuốt cơm hoặc cố móc họng... vì những hành động này có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm tấy, áp xe thực quản, áp xe trung thất”, bác sĩ Tiên nhấn mạnh.
Có 4 nhóm nguy cơ gây mắc rối loạn tâm thần, theo hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế về dự phòng mắc rối loạn tâm thần và quản lý, chăm sóc y tế, xã hội cho người mắc rối loạn tâm thần tại cộng đồng được áp dụng từ tháng 7.2026.
Trong đó, về sinh học, những người có tiền sử gia đình mắc rối loạn tâm thần, gặp bất lợi trong thai kỳ hoặc sinh nở, bị chấn thương sọ não, mắc bệnh lý thần kinh hoặc bệnh mạn tính ảnh hưởng đến hoạt động của não có nguy cơ cao hơn.
Về yếu tố tâm lý, căng thẳng kéo dài, biến cố lớn trong cuộc sống, khó kiểm soát cảm xúc, lo âu quá mức, tự ti kéo dài các hoàn cảnh dễ bị tổn thương như người cao tuổi, người sống một mình hoặc có hoàn cảnh khó khăn cũng nằm trong nhóm có nguy cơ.
Các yếu tố xã hội: gồm nghèo đói, thất nghiệp, áp lực công việc, bạo lực gia đình, bạo lực học đường và tình trạng cô lập xã hội tăng nguy cơ rối loạn tâm thần.
Yếu tố nguy cơ khác: sử dụng rượu, bia, ma túy và các chất tác động thần kinh; thiếu hoạt động thể lực; áp lực từ việc sử dụng mạng xã hội, thiết bị điện tử hoặc tiếp xúc thường xuyên với thông tin tiêu cực.
Để phòng ngừa, Bộ Y tế khuyến cáo người dân các biện pháp phòng ngừa yếu tố nguy cơ như duy trì lối sống lành mạnh: ngủ đủ giấc và đúng giờ (thanh thiếu niên và người lớn nên ngủ trung bình từ 7 - 9 giờ/ngày và ngủ trước 23 giờ); hoạt động thể lực cường độ vừa phải trong 150 - 300 phút/tuần hoặc cường độ mạnh dưới 75 phút/tuần.
Hạn chế sử dụng rượu, bia, thuốc lá và các chất độc hại; tư vấn cai nghiện và hỗ trợ phục hồi; kiểm soát việc sử dụng các chất gây nghiện trong cộng đồng.
Bộ Y tế nhấn mạnh việc khám sức khỏe định kỳ hoặc đi khám khi có biểu hiện bất thường để phát hiện sớm nguy cơ mắc rối loạn tâm thần.
Trạm y tế xã, phường có trách nhiệm lập hồ sơ quản lý người có nguy cơ và người mắc rối loạn tâm thần, theo dõi quá trình điều trị, phát hiện sớm dấu hiệu tái phát. Đồng thời, phối hợp với gia đình, nhà trường, nơi làm việc và chính quyền địa phương hỗ trợ người bệnh.
Người có nguy cơ cao, cần được tư vấn thay đổi hành vi, chuyển đến cơ sở khám, chữa bệnh để được đánh giá chuyên sâu.
Nếu người được sàng lọc có dấu hiệu cấp cứu (từng có ý nghĩ tự sát ), cán bộ y tế ưu tiên bảo đảm an toàn và chuyển cấp cứu tâm thần ngay, không chờ hoàn tất toàn bộ quy trình sàng lọc.
Theo Bộ Y tế, rối loạn tâm thần là một tình trạng sức khỏe có thể gặp ở mọi lứa tuổi, giới tính và nghề nghiệp. Cần truyền thông để người dân chủ động tiếp cận dịch vụ y tế, xã hội nhằm giảm kỳ thị, phân biệt đối xử với người mắc rối loạn tâm thần. Ngoài chăm sóc y tế, người bệnh cần được tạo điều kiện học tập, tham gia các hoạt động cộng đồng.
Ông T. (55 tuổi, ở TP.HCM) đến bệnh viện thăm khám vì đau lưng kéo dài, tê 2 chân khiến việc đi lại ngày càng khó khăn.
Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Thành Duy, Khoa Sọ não cột sống 2, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á (TP.HCM), cho biết kết quả chụp MRI cột sống thắt lưng cho thấy bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm L4-L5 chèn ép rễ thần kinh. Sau khi thăm khám, các bác sĩ chỉ định phẫu thuật giải ép thần kinh nhằm xử lý triệt để nguyên nhân gây bệnh.
Tuy nhiên, ông T. từ chối điều trị, về nhà tự dùng thuốc không rõ nguồn gốc theo người quen giới thiệu và nhiều lần đến các phòng mạch gần nhà tiêm thuốc giảm đau vùng lưng. Tình trạng không cải thiện mà ngày càng nặng hơn.
Chưa đầy một tháng sau, ông phải nhập viện trở lại Bệnh viện đa khoa Xuyên Á trong tình trạng đau lưng dữ dội lan xuống hai chân, yếu chân, đi lại khó khăn. Kết quả MRI cho thấy bệnh nhân bị viêm thân sống - đĩa đệm L2-L3, thoát vị đĩa đệm L4-L5 chèn ép thần kinh kèm áp xe cơ thắt lưng chậu và tình trạng nhiễm trùng.
Trước nguy cơ nhiễm trùng lan rộng và chèn ép thần kinh, các bác sĩ đã phẫu thuật khẩn cấp giải ép thần kinh, làm sạch các ổ mủ quanh cột sống, đồng thời dẫn lưu áp xe cơ thắt lưng chậu. Kết quả nuôi cấy xác định tác nhân gây bệnh là vi khuẩn tụ cầu vàng.
Sau phẫu thuật, bệnh nhân được điều trị kháng sinh theo kháng sinh đồ. Hiện cơn đau đã giảm rõ rệt, sức cơ 2 chân dần hồi phục và người bệnh đang tích cực tập vận động trở lại.
Theo bác sĩ Nguyễn Thành Duy, thoát vị đĩa đệm là bệnh lý khá phổ biến. Việc điều trị cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng dựa trên triệu chứng lâm sàng, mức độ chèn ép thần kinh và tình trạng của từng người bệnh.
Bác sĩ Duy cũng đặc biệt cảnh báo, việc tiêm thuốc giảm đau tại những cơ sở không đủ điều kiện vô khuẩn hoặc sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ.
"Cơn đau có thể tạm thời giảm đi sau khi tiêm, nhưng nguyên nhân gây bệnh vẫn còn. Nếu người bệnh chỉ tập trung giảm đau mà bỏ qua việc điều trị đúng nguyên nhân, bệnh sẽ tiếp tục tiến triển và có thể gây ra những biến chứng nặng nề hơn", bác sĩ Nguyễn Thành Duy nhấn mạnh.
Khi xuất hiện tình trạng đau lưng kéo dài, đau lan xuống chân, tê bì, yếu chân hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, người bệnh cần đến các cơ sở y tế có chuyên khoa Ngoại Thần kinh để được thăm khám và điều trị đúng hướng.
