Người đàn ông gặp tai nạn hi hữu ở vùng kín khi cho lợn ăn

Tại Bệnh viện Quân y 175, sau khi loại trừ các nguyên nhân bệnh lý thực thể, các bác sĩ tìm ra "thủ phạm" nằm ngay trong lòng bàn tay chàng trai mỗi đêm: chiếc điện thoại di động. Nam được chẩn đoán mất ngủ do vệ sinh giấc ngủ kém, không cần dùng thuốc, giải pháp duy nhất là "cách ly" thiết bị điện tử trước khi ngủ. Sau một tháng kiên trì điều chỉnh hành vi, giấc ngủ mới dần quay trở lại với Nam.

Thảo, 18 tuổi, cũng đến gặp bác sĩ với tình trạng đau đầu âm ỉ vùng trán suốt hai tháng kèm khó vào giấc, thậm chí đến 2-3 giờ sáng mới có thể ngủ. Theo lời kể của người mẹ, Thảo học bài đến tận nửa đêm, dần trở nên ít nói, đánh mất mọi sở thích cá nhân. Kết quả chẩn đoán cho thấy cô bị đau đầu căng thẳng kèm trầm cảm, phác đồ điều trị là dùng thuốc và trị liệu tâm lý.

Nam và Thảo không phải là những trường hợp cá biệt. Tại phòng khám Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, những người trẻ dưới 30 tuổi hiện chiếm đến 40-50% tổng số ca khám đau đầu, mất ngủ mỗi ngày. TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa, cho biết xu hướng này đang trẻ hóa rõ rệt khi rất nhiều bệnh nhân dưới 30 tuổi đến khám vì đau đầu, mất ngủ, hoặc cả hai. Riêng nhóm dưới 22 tuổi chiếm khoảng 8% số ca đau đầu và 5-6% số ca rối loạn giấc ngủ tại đây.

Tình hình tương tự diễn ra tại các khoa thần kinh của Bệnh viện Bạch Mai, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội..., khi số người trẻ đến khám do mất ngủ ngày càng tăng.

"Bức tranh tại Việt Nam đang đồng nhất với xu hướng toàn cầu", bác sĩ Nghĩa cho biết. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 50% người trưởng thành đau đầu ít nhất một lần mỗi năm. Tại Đức, một nghiên cứu chỉ ra 60% sinh viên có chất lượng giấc ngủ kém.

Nguyên nhân không chỉ đến từ áp lực học hành thi cử, đặc biệt là "cuộc chiến" chuyển cấp của học sinh lớp 12, mà còn từ lối sống hiện đại. Với sinh viên, không gian trọ chật hẹp, ồn ào, lịch làm thêm đêm khuya và thói quen lạm dụng thiết bị điện tử đã trực tiếp tàn phá đồng hồ sinh học.

Đau đầu thường là triệu chứng đầu tiên khiến người trẻ đi khám. Nhưng khi bóc tách lớp vỏ ấy, các bác sĩ thường phát hiện cả một "hệ sinh thái" bệnh lý đi kèm như mệt mỏi, lo lắng, giảm tập trung và hay quên. Thống kê cho thấy hơn 50% bệnh nhân mất rất nhiều thời gian mới có thể dỗ giấc, hoặc thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm, khiến cơ thể không bao giờ được phục hồi trọn vẹn.

Không dừng lại ở đó, việc thiếu ngủ mãn tính còn làm tăng xu hướng ăn đêm và giảm tần suất vận động, từ đó dễ dẫn đến tăng cân không kiểm soát.

Về mặt sức khỏe tâm thần, bệnh nhân rất dễ đối mặt với các hội chứng trầm cảm và đặc biệt là rối loạn lo âu. Điều này vô tình tạo ra một vòng lặp luẩn quẩn cực kỳ đáng ngại khi rối loạn lo âu kích thích đau đầu, mất ngủ và ngược lại, khiến các triệu chứng trở nên dai dẳng và khó điều trị hơn.

Đáng ngại nhất, mất ngủ kéo dài còn có thể gây nên những tổn thương nặng nề cho hệ tim mạch, dẫn đến tăng huyết áp hoặc thậm chí là đột quỵ.

Vì tính chất phức tạp của bệnh, việc điều trị đau đầu và mất ngủ kéo dài bắt buộc phải căn cứ vào nguyên nhân cụ thể cũng như các bệnh lý đồng mắc của từng bệnh nhân. Do đó, thời gian điều trị ở mỗi trường hợp sẽ có sự khác biệt, nhưng thông thường một liệu trình chuẩn phải kéo dài ít nhất khoảng 6 tháng để đạt hiệu quả ổn định.

Hiện, y học đang phối hợp nhiều phương pháp điều trị tiên tiến bao gồm điều trị nội khoa bằng thuốc, áp dụng các thiết bị điều hòa thần kinh như kích thích từ trường xuyên sọ, hoặc kết hợp các liệu pháp không dùng thuốc như liệu pháp nhận thức - hành vi tùy thuộc vào tình trạng lâm sàng của mỗi người.

Nhằm chủ động phòng ngừa những ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống, các bác sĩ khuyến cáo người dân nên chủ động xây dựng lối sống lành mạnh, đảm bảo dinh dưỡng và duy trì tập luyện thể dục thể thao thường xuyên. Trước khi đi ngủ, cần tạo thói quen thư giãn tinh thần bằng các hình thức lành mạnh như đọc sách giấy, đồng thời tắt hoặc tránh xa các thiết bị điện tử.

Quan trọng hơn, khi có dấu hiệu bất thường, cần đến cơ sở chuyên khoa sớm, tránh để bệnh chuyển nặng thành mãn tính khó chữa, bác sĩ nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Dù có nhiều điểm giống nhau, nhưng mỗi loại chanh vẫn sở hữu những đặc điểm dinh dưỡng riêng, theo trang sức khỏe Verywell Health.

Chanh vàng và chanh xanh đều có vị chua nhờ chứa nhiều axit citric. Tuy nhiên, chanh xanh thường có độ axit cao hơn nên vị chua đậm hơn. Một số giống chanh xanh có hàm lượng axit citric thấp nên vị cũng dịu hơn.

Về giá trị dinh dưỡng, cả hai đều là nguồn cung cấp vitamin C dồi dào. Đây là dưỡng chất giúp tăng cường miễn dịch, hỗ trợ sản xuất collagen và thúc đẩy quá trình phục hồi mô.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, so với chanh xanh, chanh vàng chứa nhiều vitamin C hơn. Một quả chanh vàng cung cấp khoảng 34 mg vitamin C, trong khi một quả chanh xanh chứa khoảng 22 mg vitamin C.

Ngược lại, chanh xanh lại nhỉnh hơn chanh vàng về lượng carbohydrate và calo. Một quả chanh vàng chứa 17 calo, còn chanh xanh chứa 20 calo. Cả hai đều không chứa chất béo, cung cấp 2 g chất xơ và 1 g protein mỗi quả.

Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ, ngoài vitamin C, chanh vàng và chanh xanh còn cung cấp kali, folate, canxi, chất chống oxy hóa và chất xơ.

Những dưỡng chất này giúp hỗ trợ hệ miễn dịch, thúc đẩy quá trình lành vết thương, duy trì sức khỏe nướu, hỗ trợ chức năng cơ và thần kinh, góp phần điều hòa huyết áp, tăng tạo hồng cầu và bảo vệ tế bào trước tác động của stress oxy hóa.

Việc bổ sung chanh vào chế độ ăn còn giúp hỗ trợ tiêu hóa, duy trì nhu động ruột đều đặn, phòng ngừa sỏi thận, hỗ trợ sức khỏe tim mạch, giảm viêm, tăng hấp thu sắt và thúc đẩy quá trình tạo collagen cho da.

Thêm chanh vào nước uống cũng giúp nước có hương vị dễ chịu hơn, từ đó khuyến khích uống đủ nước.

Chanh vàng và chanh xanh thường không được ăn nguyên quả như cam hay quýt. Phần nước cốt và vỏ bào thường được dùng để pha đồ uống, làm nước sốt, nước chấm, ướp thực phẩm, chế biến bánh hoặc tăng hương vị cho các món cá, thịt gia cầm và rau củ.

Dù tốt cho sức khỏe, chanh vẫn cần được sử dụng hợp lý. Độ axit cao có thể làm mòn men răng, tăng nguy cơ sâu răng và gây ê buốt.

Axit trong chanh cũng có thể làm xót các vết loét trong miệng và khiến triệu chứng ở người mắc trào ngược dạ dày thực quản, trào ngược axit hoặc loét dạ dày trở nên nặng hơn.

Ngoài ra, chanh có thể tương tác với một số loại thuốc như thuốc bổ sung sắt, thuốc chống đông máu, thuốc điều trị tăng huyết áp và thuốc điều trị tiểu đường.

Bên cạnh đó, hợp chất furocoumarin trên bề mặt chanh có thể khiến da nhạy cảm hơn với ánh nắng, làm tăng nguy cơ bỏng rát hoặc nổi mụn nước sau khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ba năm qua, chàng biên kịch tự do 28 tuổi sống ở TP HCM chọn màn đêm làm giờ làm việc chính. Anh tin rằng khi "phố xá lặng yên, ý tưởng mới thực sự tuôn trào". Lịch trình quen thuộc của Nam là đặt lưng xuống lúc 5h sáng, sau khi đã kịp ngắm bình minh, rồi ngủ đến khi mặt trời đứng bóng mới dậy.

Những tháng đầu, cơ thể Nam vẫn bắt kịp nhịp sống ngược đời này. Nhưng khi chàng trai chạm tuổi 28, mọi thứ bắt đầu rạn vỡ. Dù ngủ đủ 7-8 tiếng mỗi ngày, Nam luôn tỉnh dậy với cái đầu nặng trịch. Anh so sánh cơ thể mình như một chiếc điện thoại chỉ sạc được 20% pin, cả ngày lơ lửng, đi mà chân không chạm đất thật.

Ngồi trước đồng nghiệp, Nam nghe rõ từng từ nhưng não bộ anh mất vài mươi giây mới xử lý xong thông tin. Anh bắt đầu quên chìa khóa xe, quên lịch hẹn, thậm chí quên cả những từ vựng đơn giản nhất khi gõ kịch bản.

Không phải ai cũng thức khuya vì cảm hứng sáng tạo như Nam. Với Ngọc Minh, nhân viên văn phòng 30 tuổi, đêm là thời gian cô "đánh cắp lại cho chính mình". Sau 8 giờ làm việc và 4 giờ xoay quanh hai con nhỏ, đến 10h tối, Minh mới có không gian riêng để lướt mạng xã hội, xem phim, bù đắp cho một ngày quay cuồng. Nhưng thói quen này kéo giờ ngủ của cô trôi đến 2h sáng, trong khi báo thức vẫn đều đặn reo lúc 6h30. Nhiều tháng liền, Minh mang khoản nợ giấc ngủ 2-3 tiếng mỗi đêm.

Hiện, cơ thể cô uể oải, rệu rã suốt ngày, nhưng cứ đặt lưng xuống giường ban đêm là đầu óc lại tỉnh như sáo vì căng thẳng dồn nén. Sau thời gian dài sống ngược nhịp sinh học, Minh hụt hơi khi leo vài bậc thang, tim đập nhanh bất thường, da xuống sắc rõ rệt và kinh nguyệt rối loạn. Cô cũng dễ nổi giận với con cái hơn vì hệ thần kinh đã cạn sức chịu đựng.

Giới khoa học gọi nhóm người như Nam và Minh là cú đêm, ví thói quen sinh hoạt của họ với loài chim ăn đêm khi hăng hái lúc tối muộn nhưng rã rời khi bình minh lên. Gốc rễ của tình trạng này nằm ở việc ngủ ngày không thể thay thế chất lượng giấc ngủ đêm. Khi con người thức xuyên đêm, não bộ mất cơ hội dọn dẹp độc tố adenosine tích tụ suốt ngày dài, kéo theo suy giảm nhận thức và mệt mỏi kéo dài triền miên.

Hai trường hợp "cú đêm" kể trên không cá biệt. Một khảo sát năm 2023 trên hơn 2.000 học sinh, sinh viên tại 80 trường học ghi nhận 66% người trẻ đi ngủ sau 23h, 20% ngủ sau 0h và 16% sau 1h sáng. Guồng quay kinh tế đêm cũng phình to theo nhịp sống này. Viện Nghiên cứu Phát triển TP HCM (HIDS) khảo sát doanh nghiệp và phát hiện 40% đơn vị kinh doanh dịch vụ đêm (nhà hàng, quầy bar, phòng gym, cửa hàng tiện lợi 24h) thu về hơn nửa doanh thu ngày sau giờ mặt trời lặn. Gần 83% doanh nghiệp tham gia khảo sát khẳng định sẽ duy trì mô hình này trong ba năm tới.

PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Phó viện trưởng Phẫu thuật Tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, giải thích ngủ muộn đảo lộn hormone, làm chậm quá trình trao đổi chất, kích thích cảm giác thèm ăn và tích mỡ, mở đường cho béo phì và tiểu đường type 2. Thiếu ngủ còn cắt giảm sản xuất collagen và hormone tăng trưởng, khiến da mất nước, xỉn màu, nổi mụn và lão hóa sớm. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rối loạn đồng hồ sinh học châm ngòi cho u sầu, lo âu, trầm cảm. Ngủ dưới 7 tiếng hoặc trên 9 tiếng mỗi ngày cũng làm tăng tần suất đột quỵ, đặc biệt dạng xuất huyết não.

Bác sĩ Lê Nhất Duy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, cảnh báo thức khuya sau 23h phá hủy chức năng thận trong im lặng. Thận lọc máu suốt 24 giờ, nhưng khoảng 23h đến 3h sáng mới là thời gian vàng để tế bào thận tái tạo mạnh nhất. Thức khuya cắt ngang tiến trình này, gây protein niệu và đẩy nguy cơ suy thận mạn tính lên cao. Một nghiên cứu trên tạp chí y khoa Mỹ ghi nhận người ngủ dưới 6 tiếng mỗi ngày có tốc độ suy giảm chức năng lọc cầu thận nhanh hơn rõ rệt so với người ngủ đủ.

PGS.TS.BS Nguyễn Huy Thắng, Chủ tịch Hội Đột quỵ TP HCM, bổ sung thức khuya xáo trộn nhịp sinh học, tăng tiết dịch vị và đẩy huyết áp lên cao, gián tiếp nâng nguy cơ đột quỵ ở người mang bệnh nền như cao huyết áp hay tim mạch. Với nhóm này, ông nhấn mạnh việc giữ nhịp sinh học ổn định, uống thuốc đúng giờ và kiểm soát huyết áp chặt chẽ mang tính sống còn. Riêng người khỏe mạnh buộc phải làm việc đêm như tiểu thương, cơ thể vẫn có khả năng thích nghi nhưng cần chủ động ngủ bù hôm sau, tập thể dục đều và ăn uống lành mạnh để bù đắp.

Các chuyên gia khuyên người trẻ cân bằng thời gian làm việc và nghỉ ngơi, cố định giờ ngủ - giờ thức mỗi ngày. Không gian ngủ cần thoáng đãng, yên tĩnh, và nên tắt thiết bị điện tử ít nhất 30 phút trước khi lên giường để tránh căng thẳng thần kinh. Bữa tối nên nhẹ nhàng, tránh chất kích thích, đồng thời duy trì vận động thể chất thường xuyên. Người gặp rối loạn giấc ngủ kéo dài nên đi khám chuyên khoa để tìm ra gốc rễ, tuyệt đối không tự mua thuốc ngủ vì rủi ro lệ thuộc và biến chứng luôn rình rập.

Tin Gốc: Vnexpress