Hôm 25/5, chính phủ Uganda đóng cửa biên giới với Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) trong 4 tuần và yêu cầu người nhập cảnh cách ly 21 ngày. Quyết định này nối tiếp cảnh báo của WHO hôm 17/5 khi tổ chức này xếp đợt dịch Ebola do chủng Bundibugyo tại DRC vào nhóm Tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế. Giới chức y tế ghi nhận hơn 900 ca nghi nhiễm cùng 220 người tử vong ở tâm dịch DRC, đồng thời lo ngại virus lan rộng sang các nước láng giềng.
Tại Mỹ, chính quyền Washington cấm nhập cảnh đối với người nước ngoài và người có thẻ xanh từng đến DRC, Uganda hoặc Nam Sudan trong vòng 21 ngày. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ phân luồng hành khách ở hai sân bay Washington Dulles và Hartsfield-Jackson Atlanta. Cơ quan này đưa toàn bộ công dân Mỹ từ vùng dịch về khu vực chỉ định để đo thân nhiệt và theo dõi y tế.
Tương tự, Canada cấm nhập cảnh 90 ngày đối với người đến từ ba quốc gia trên từ ngày 26/5, đồng thời buộc công dân và thường trú nhân cách ly 21 ngày kể từ ngày 30/5.
Bộ trưởng Y tế Mexico David Kershenovich cũng siết chặt quy trình sàng lọc sân bay, khuyến cáo người dân tránh đến DRC và yêu cầu hành khách từ vùng dịch cách ly 21 ngày.
Ở vùng Caribbean, Bahamas đình chỉ người đến từ ba quốc gia châu Phi nhập cảnh trong 30 ngày, trong khi Quần đảo Cayman lập tức tăng cường sàng lọc sau khi phát hiện hai hành khách vừa trở về từ DRC.
Ở châu Á, Bộ Y tế Công cộng Thái Lan chỉ định hành khách từ DRC và Uganda nhập cảnh qua Sân bay Suvarnabhumi. Cơ quan này buộc người không triệu chứng cách ly 21 ngày và đưa các ca nghi nhiễm vào khu điều trị.
Ấn Độ nhanh chóng triển khai hệ thống giám sát tại những cửa khẩu lớn và khuyên công dân hạn chế đến vùng dịch.
Tại Trung Đông, Jordan cùng Bahrain dừng tiếp nhận hành khách từ các nước châu Phi đang có dịch. Về phía các nước láng giềng, Bộ Y tế Kenya kích hoạt cơ sở cách ly biên giới và giao Viện Y tế Công cộng Quốc gia tăng cường sàng lọc.
Đi ngược lại xu hướng chung, Ủy ban An ninh Y tế Liên minh châu Âu (EU) chưa áp dụng các biện pháp kiểm soát với hành khách đến từ DRC và Uganda do họ đánh giá rủi ro lây nhiễm cộng đồng tại châu lục này vẫn ở mức thấp.
Giới chức y tế thế giới hiện chưa tìm ra vaccine phòng ngừa hay phương pháp điều trị đặc hiệu cho biến thể Ebola Bundibugyo. Chủng virus này lây từ dơi ăn quả sang người, sau đó phát tán mạnh trong cộng đồng khi người dân tiếp xúc trực tiếp với máu, dịch cơ thể qua da trầy xước hoặc chạm vào thi thể trong các nghi lễ mai táng. Bệnh nhân ủ bệnh từ 2 đến 21 ngày, thường khởi phát đột ngột với triệu chứng sốt, uể oải, đau cơ trước khi nhanh chóng tiến triển thành nôn mửa, tiêu chảy, suy gan và suy thận.
Trước tình hình trên, Bộ Y tế Việt Nam đã phát đi cảnh báo và chuẩn bị sẵn sàng ứng phó. Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không nên hoang mang. Những người trở về từ vùng dịch cần chủ động tự cách ly và theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày. Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận bất kỳ ca Ebola nào. Bộ Y tế đánh giá Ebola khó xâm nhập và bùng phát thành dịch tại nước ta, do loại virus này chỉ truyền bệnh qua tiếp xúc trực tiếp.
Người bệnh được sơ cứu tại trạm y tế trong tình trạng sốt cao 40 độ C, sau đó chuyển đến khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, trong tình trạng hôn mê sâu, sốt cao, huyết áp phụ thuộc thuốc vận mạch, tiểu ít.
Người bệnh được chẩn đoán sốc nhiệt, suy đa tạng. Các bác sĩ hồi sức tích cực cho bệnh nhân, hạ thân nhiệt chỉ huy, thở máy, sử dụng thuốc vận mạch, bù nước điện giải. Hiện, tình trạng người bệnh vẫn rất nguy hiểm, tiếp tục được theo dõi, điều trị tích cực.
ThS. BS Bùi Tất Luật, khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, cho hay sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nội khoa đặc biệt nguy hiểm, xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc lao động gắng sức dưới trời nắng nóng khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị rối loạn. Khi thân nhiệt tăng quá mức, cơ thể có thể nhanh chóng rơi vào suy đa cơ quan, tổn thương não, tim mạch, hô hấp và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Người bệnh say nắng, say nóng, sốc nhiệt thường có các biểu hiện sau: Mệt lả, đau đầu, chóng mặt; khát nhiều, da nóng đỏ; co quắp tay chân; thở nhanh, tim đập nhanh; buồn nôn, rối loạn ý thức; sốt cao và lơ mơ, hôn mê.
Một tuần nay, nắng nóng gay gắt bao trùm miền Bắc và Trung. Nhiệt độ ngoài trời lên 40 độ C, các tuyến đường thưa thớt xe cộ, điểm du lịch vắng lặng, cuộc sống người dân đảo lộn. Thời tiết nắng nóng cực đoan không chỉ gây mệt mỏi mà còn tiềm ẩn nguy cơ say nắng, say nóng, thậm chí sốc nhiệt, có thể gây nguy hiểm đến tính mạng.
Để phòng tránh, người dân cần hạn chế lao động ngoài trời trong khoảng thời gian từ 10h đến 16h. Uống đủ nước, bổ sung điện giải khi làm việc trong môi trường nắng nóng. Mặc quần áo thoáng mát, đội mũ rộng vành, sử dụng phương tiện chống nắng. Không làm việc quá sức liên tục dưới trời nắng gay gắt.
Người cao tuổi, người có bệnh nền tim mạch, tăng huyết áp cần đặc biệt thận trọng trong thời tiết nắng nóng. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt nhiều, chóng mặt, co quắp tay chân, sốt cao hoặc rối loạn ý thức, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời.
Tỷ lệ mắc cả hai bệnh lậu và giang mai trong năm 2024 ở mức cao nhất trong vòng hơn một thập kỷ qua, BBC dẫn số liệu mới công bố của ECDC. Cụ thể, số ca bệnh lậu đạt trên 106.000, tăng 303% so với năm 2015, trong khi số ca giang mai tăng hơn gấp đôi trong cùng kỳ, lên gần 46.000 ca.
Cơ quan y tế nhận định "khoảng trống ngày càng lớn trong công tác xét nghiệm và phòng ngừa" là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng lây nhiễm mạnh mẽ này. ECDC đồng thời kêu gọi các bên liên quan cần có hành động khẩn cấp.
Ông Bruno Ciancio, Trưởng bộ phận Các bệnh lây truyền trực tiếp và Có thể phòng ngừa bằng vaccine của ECDC, cảnh báo những bệnh nhiễm trùng này có thể gây biến chứng nghiêm trọng như đau mạn tính, vô sinh. Còn bệnh giang mai có thể gây các vấn đề về tim mạch hoặc hệ thần kinh.
Ông cũng nhấn mạnh số ca mắc giang mai bẩm sinh, trường hợp lây truyền trực tiếp từ mẹ sang con và có nguy cơ dẫn đến các biến chứng suốt đời, đã tăng gần gấp đôi từ năm 2023 đến năm 2024.
"Bảo vệ sức khỏe tình dục vẫn rất đơn giản: Hãy sử dụng bao cao su khi quan hệ với bạn tình mới hoặc nhiều bạn tình và đi xét nghiệm ngay nếu xuất hiện các triệu chứng", ông khuyên.
Trong số các quốc gia châu Âu tham gia báo cáo năm 2024, Tây Ban Nha là nước ghi nhận số ca bệnh lậu và giang mai cao nhất, lần lượt là hơn 37.000 và gần 12.000 ca.
Báo cáo của ECDC chỉ ra rằng nhóm nam giới có quan hệ tình dục đồng giới chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, thể hiện qua mức tăng trưởng dài hạn mạnh nhất ở cả hai bệnh lý trên. Bên cạnh đó, số ca mắc giang mai ở phụ nữ dị tính (người chỉ có quan hệ tình dục với nam giới) trong độ tuổi sinh sản cũng gia tăng mạnh mẽ.
Chlamydia vẫn là bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn được báo cáo phổ biến nhất tính trên tổng số, tuy nhiên số ca mắc đã giảm 6% so với năm 2015, xuống còn hơn 213.000 ca.
Kể từ sau sự kiện Brexit, Anh không còn nằm trong phạm vi nghiên cứu này, song chính phủ vẫn công bố số liệu riêng cho vùng England hàng năm. Theo báo cáo của Cơ quan An ninh Y tế Anh công bố hồi tháng 12, vùng England ghi nhận gần 72.000 ca bệnh lậu và gần 10.000 ca giang mai trong năm 2024. Trong cùng khoảng thời gian 12 tháng này, số ca chẩn đoán mắc chlamydia là gần 169.000.
Anh đã triển khai tiêm chủng vaccine phòng bệnh lậu vào năm 2025 sau khi số ca bệnh tại đây đạt kỷ lục là 85.000 vào năm 2023.
Về mặt lâm sàng, các triệu chứng bệnh lậu bao gồm đau buốt, tiết dịch bất thường và viêm bộ phận sinh dục. Một số trường hợp bệnh không biểu hiện triệu chứng rõ rệt.
Cơ quan Y tế Quốc gia Anh (NHS) khuyến cáo có thể phòng ngừa bệnh bằng cách sử dụng bao cao su đúng cách và tiêm vaccine nếu thuộc diện được chỉ định.
Đối với bệnh giang mai, các triệu chứng điển hình gồm các vết loét xung quanh cơ quan sinh dục và miệng, phát ban ở tay, rụng tóc cùng các biểu hiện giống cúm. Những dấu hiệu này thường khó nhận biết trong giai đoạn đầu và có thể tự biến mất rồi tái phát theo thời gian.
Tương tự bệnh lậu, bệnh giang mai có thể phòng ngừa bằng bao cao su và điều trị hiệu quả bằng kháng sinh. Cả hai căn bệnh đều có nguy cơ gây ra các biến chứng nghiêm trọng nếu không được can thiệp y tế kịp thời.
Cơ thể con người duy trì nhiệt độ ổn định nhờ cơ chế điều hòa thân nhiệt. Khi nhiệt độ môi trường thay đổi đột ngột, hệ thống này phải hoạt động quá mức, dễ dẫn đến rối loạn sinh lý như chóng mặt, mệt mỏi, thậm chí ngất, theo chuyên trang Harvard Health Publishing (Mỹ).
Giáo sư W. Larry Kenney, chuyên gia sinh lý học về điều hòa thân nhiệt tại Đại học bang Pennsylvania (Mỹ), cho biết cơ thể con người có giới hạn thích nghi với nhiệt. Khi bị đặt vào môi trường nhiệt độ thay đổi nhanh, tim phải hoạt động nhiều hơn để phân phối máu và tản nhiệt, tạo áp lực lớn lên hệ tim mạch.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nhiệt độ cao là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến thời tiết. Giai đoạn 2000 - 2019, thế giới ghi nhận khoảng 489.000 ca tử vong mỗi năm do nắng nóng, cho thấy tác động rất lớn của nhiệt độ lên sức khỏe cộng đồng.
Không chỉ vậy, các nghiên cứu trên tạp chí The Lancet cho thấy nhiệt độ cao làm tăng nguy cơ mắc bệnh và tử vong do tim mạch, hô hấp và nhiều bệnh mạn tính khác, đặc biệt ở người lớn tuổi và người có bệnh nền.
Điều đáng lo là không chỉ nhiệt độ cao, mà sự thay đổi nhiệt độ đột ngột mới là yếu tố khiến cơ thể khó thích nghi nhất. Khi từ phòng lạnh bước ra môi trường nóng, mạch máu giãn nhanh, tim phải tăng nhịp để điều hòa nhiệt. Ngược lại, khi vào phòng lạnh, mạch máu co lại đột ngột.
Theo các nghiên cứu về “temperature anomaly” (biến động nhiệt độ), chỉ cần nhiệt độ thay đổi nhỏ cũng đã ảnh hưởng đến sức khỏe. Một nghiên cứu cho thấy mỗi khi nhiệt độ tăng thêm 1°C bất thường, tình trạng thể chất giảm khoảng 7%, phản ánh mức độ nhạy cảm của cơ thể với thay đổi nhiệt độ.
Ngoài tim mạch, nhiệt độ cao còn gây mất nước, suy giảm chức năng thận và ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác. Các nghiên cứu trên dữ liệu cấp cứu tại Mỹ ghi nhận nhiệt độ cao làm tăng các ca nhập viện vì mất nước, tụt huyết áp và suy thận cấp.
Trong khi đó, không khí khô từ điều hòa có thể làm suy yếu niêm mạc đường hô hấp, khiến cơ thể dễ bị nhiễm trùng hơn khi phải thích nghi với sự thay đổi môi trường đột ngột, theo Mayo Clinic.
Các chuyên gia nhấn mạnh, người cao tuổi, trẻ nhỏ và người có bệnh mạn tính (tim mạch, tiểu đường, hô hấp) là nhóm dễ bị tổn thương nhất.
Để hạn chế tác động của chênh lệch nhiệt độ, các chuyên gia khuyến cáo nên giữ nhiệt độ phòng điều hòa không thấp hơn ngoài trời quá 5 - 7°C. Trước khi ra ngoài, nên để cơ thể thích nghi dần thay vì thay đổi đột ngột.
Ngoài ra, cần uống nước đều đặn, ngay cả khi không thấy khát, hạn chế ra ngoài vào giờ nắng gắt và mặc trang phục thoáng mát, theo WHO.
