Bác sĩ chuyên khoa 1 Trần Đình Nghĩa, Trưởng khoa Lọc thận, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), cho biết khi bàng quang căng đầy, các thụ thể cảm nhận sức căng ở thành bàng quang sẽ phát tín hiệu lên hệ thần kinh. Phản xạ này có thể làm tăng hoạt động của hệ thần kinh giao cảm, gây co mạch và làm huyết áp tăng tạm thời. Cảm giác căng tức, đau hoặc lo lắng khi phải nhịn tiểu cũng góp phần làm huyết áp tăng thêm.
Thông thường, huyết áp sẽ giảm sau khi đi tiểu và nghỉ ngơi. Tuy nhiên, mọi người không nên chủ quan với việc nhịn tiểu.
Theo bác sĩ Đình Nghĩa, người bị tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch, việc nhịn tiểu có thể làm tăng nguy cơ biến cố cấp tính. Nhưng nhịn tiểu thường chỉ là một yếu tố kích hoạt, hiếm khi là nguyên nhân duy nhất gây nhồi máu cơ tim hay đột quỵ.
Ở một số người có tăng huyết áp không kiểm soát, bệnh mạch vành hoặc rối loạn nhịp, tình trạng bàng quang quá căng có thể làm huyết áp tăng đột ngột, tăng nhu cầu oxy của cơ tim và gây co mạch vành. Tuy nhiên, bằng chứng về biến cố tim mạch do một lần nhịn tiểu thông thường còn hạn chế.
Từ đó, bác sĩ chỉ ra những người cần đặc biệt tránh nhịn tiểu vì có thể làm tăng nguy cơ biến chứng gây hại sức khỏe, gồm:
Ngoài ra, bác sĩ cũng cảnh báo rằng người mắc tiểu đường có tổn thương thần kinh tự chủ, bàng quang thần kinh, đặc biệt là người bị tổn thương tủy sống từ đốt sống T6 trở lên, có thể xuất hiện cơn rối loạn phản xạ tự chủ khi bàng quang căng, khiến huyết áp tăng rất cao.
Bác sĩ Nghĩa cho biết, nhiều trường hợp huyết áp tăng không có triệu chứng rõ ràng. Một số người có thể thấy căng đau vùng bụng dưới, đau đầu, chóng mặt, hồi hộp, đỏ bừng mặt, vã mồ hôi, buồn nôn hoặc nhìn mờ. Khi này, người bệnh nên đi tiểu, ngồi nghỉ ít nhất 5 phút rồi đo lại huyết áp đúng kỹ thuật.
Cần gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế ngay nếu huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên kèm đau ngực, khó thở, yếu hoặc tê một bên cơ thể, nói khó, rối loạn thị giác, lú lẫn, co giật hoặc đau đầu dữ dội bất thường. Trường hợp rất buồn tiểu, bụng dưới căng đau nhưng không thể đi tiểu cũng cần được khám khẩn cấp vì có thể là bí tiểu cấp.
Theo tiến sĩ Vinitha Krishnan, Trưởng khoa Dinh dưỡng lâm sàng, Bệnh viện SIMS (Ấn Độ), không có một thời điểm cố định nào được xem là tốt nhất để ăn trái cây. Việc ăn trái cây phụ thuộc vào từng loại, và điều quan trọng là chất lượng, lượng trái cây tiêu thụ, chứ không phải thời điểm ăn.
Tuy nhiên, một số đối tượng đặc biệt sau cần lưu ý về thời điểm ăn trái cây, cụ thể:
Người mắc bệnh tiểu đường: Nên ăn trái cây cùng bữa ăn chính thay vì ăn riêng, bởi protein và chất xơ trong bữa ăn có thể giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, từ đó hạn chế tăng đường huyết sau ăn.
Người tập luyện hoặc vận động thể thao: Đối với vận động viên hoặc người thường xuyên tập luyện, ăn trái cây trước khi tập có thể cung cấp nguồn carbohydrate lành mạnh, giúp cơ thể có thêm năng lượng, phục vụ cho các hoạt động thể chất.
Người mắc bệnh Crohn: Theo tiến sĩ Krishnan, người mắc bệnh Crohn thường được khuyến cáo hạn chế trái cây trong giai đoạn bệnh bùng phát hoặc giai đoạn cấp, vì trái cây chứa fructose có thể khiến các triệu chứng khó chịu trở nên nặng hơn.
Người bị trào ngược dạ dày - thực quản: Nếu bị trào ngược axit, chuyên gia khuyến cáo không nên ăn trái cây quá muộn vào ban đêm, vì điều này có thể làm tăng tình trạng trào ngược.
Thải độc là quá trình loại bỏ các chất độc hại ra khỏi cơ thể. Chức năng này được thực hiện chủ yếu bởi gan, thận, da và phổi. Theo tiến sĩ Krishnan, trái cây không giúp thải độc cơ thể.
“Trái cây mang lại lợi ích nhờ chứa các chất chống oxy hóa. Các vitamin như vitamin A và vitamin C giúp bảo vệ cơ thể khỏi stress oxy hóa. Nhiều người nhầm lẫn tác dụng này với khả năng ‘thải độc’”, bà Krishnan giải thích.
Bà Krishnan cũng nhấn mạnh rằng trái cây không thể thay thế nhu cầu bù nước, đặc biệt trong những thời điểm nắng nóng nhất trong ngày hoặc khi cơ thể mất nhiều nước do đổ mồ hôi trong quá trình tập luyện. Trái cây chỉ nên được xem là nguồn hỗ trợ, chứ không thể là nguồn cung cấp nước duy nhất, theo Hindustan Times (Ấn Độ).
Một số loại trái cây có hàm lượng nước cao, phù hợp để sử dụng trong mùa hè mà mọi người có thể tham khảo gồm:
Theo nghiên cứu, công bố trên tạp chí y khoa The Lancet Planetary Health, các yếu tố khí hậu như nhiệt độ tăng và thay đổi lượng mưa có liên quan đến mức tăng khoảng 10% số gene kháng kháng sinh ở vi khuẩn salmonella trong giai đoạn 1940 - 2023.
Salmonella là một trong những loại vi khuẩn gây bệnh phổ biến nhất thế giới, thường liên quan đến ngộ độc thực phẩm và các bệnh đường ruột. Ước tính kháng kháng sinh gây ra hơn 1 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu.
Nghiên cứu mới, do các nhà khoa học từ Anh, Pháp, Úc, Thụy Sĩ và Trung Quốc thực hiện, đã phân tích bộ gene của hơn 480.000 mẫu vi khuẩn salmonella thu thập tại 139 quốc gia trong hơn 80 năm.
Nhóm nghiên cứu so sánh mức độ xuất hiện của các gene kháng kháng sinh với dữ liệu về nhiệt độ trung bình và lượng mưa theo thời gian, theo báo Guardian ngày 26-5.
Kết quả cho thấy nhiệt độ cao hơn cùng những thay đổi bất thường về mưa có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh tồn, đột biến và lây lan của vi khuẩn. Những điều kiện này cũng làm tăng số lượng gene kháng thuốc.
Trước đây, nhiều nghiên cứu từng ghi nhận mối liên hệ giữa thời tiết nóng hơn và sự xuất hiện của vi khuẩn kháng thuốc. Nghiên cứu mới được xem là một trong những nghiên cứu toàn cầu đầu tiên phân tích định lượng quy mô lớn về vấn đề này.
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh nguyên nhân chính của kháng kháng sinh vẫn là việc lạm dụng và sử dụng sai thuốc kháng sinh. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đang trở thành "yếu tố thúc đẩy" khiến vấn đề diễn biến nhanh và phức tạp hơn.
Nghiên cứu cho thấy 82% nước được khảo sát ghi nhận sự gia tăng gene kháng thuốc ở salmonella. Những khu vực chịu ảnh hưởng mạnh nhất gồm Trung Đông, Bắc Phi, Nam Á và khu vực châu Phi hạ Sahara.
Các tác giả lưu ý rằng nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ chứ chưa chứng minh biến đổi khí hậu trực tiếp gây ra tình trạng kháng kháng sinh. Tuy vậy, họ cho rằng kết quả này là bằng chứng mạnh mẽ cho thấy cuộc khủng hoảng khí hậu cần được xem là một phần trong chiến lược toàn cầu chống kháng thuốc.
Giới chuyên gia kêu gọi kết hợp các chính sách giảm phát thải khí nhà kính với việc sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, tăng cường giám sát dịch bệnh... Nếu không hành động sớm, kháng kháng sinh có thể trở thành một trong những cuộc khủng hoảng y tế lớn nhất thế kỷ này.
Chia sẻ kỹ hơn về vấn đề này, bác sĩ Nguyễn Thu Huyền, Viện Tim mạch, Bệnh viện 19-8 (Hà Nội), cho hay omega-3 là nhóm acid béo không no (chủ yếu gồm EPA và DHA), đã được chứng minh có lợi cho hệ tim mạch, thần kinh và chống viêm.
Tuy nhiên việc sử dụng omega-3 đặc biệt dưới dạng thực phẩm chức năng liều cao có thể ảnh hưởng đến huyết áp, do đó người có huyết áp thấp cần sử dụng một cách thận trọng.
Bác sĩ Huyền cho hay omega-3 (đặc biệt là EPA và DHA) nổi tiếng với khả năng làm sạch mạch máu và giảm viêm. Omega-3 không chống chỉ định tuyệt đối ở người huyết áp thấp, nhưng có thể làm giảm huyết áp thêm, nhất là khi dùng liều cao hoặc phối hợp với các thuốc/hợp chất khác có tác dụng hạ áp.
Nhưng chính cơ chế bảo vệ tim mạch này lại là lý do khiến người huyết áp thấp cần phải thận trọng.
Mức độ hạ huyết áp của omega-3 thường nhẹ đến trung bình (khoảng 2–5 mmHg) ở người bình thường hoặc tăng huyết áp, nhưng ở người có huyết áp thấp sẵn có, hiệu ứng này có thể trở nên đáng kể về mặt triệu chứng.
Theo đó, cơ chế hoạt động của omega-3 tác động lên huyết áp thông qua hai con đường chính. Omega-3 kích thích sản xuất nitric oxide, một chất giúp thư giãn và làm giãn nở các mạch máu. Khi mạch máu giãn ra, áp lực của dòng máu lên thành mạch giảm xuống, dẫn đến hạ huyết áp.
Ngoài ra, axit béo này có đặc tính chống kết tập tiểu cầu (làm loãng máu nhẹ). Máu lưu thông dễ dàng hơn làm giảm lực cản trong hệ thống tuần hoàn, từ đó kéo chỉ số huyết áp xuống thấp hơn.
Bác sĩ Huyền nêu rõ người huyết áp thấp khi nạp một lượng lớn omega-3 thường qua thực phẩm chức năng liều cao có thể đối mặt với các tình trạng chóng mặt và hoa mắt. Đây là biểu hiện do lưu lượng máu lên não không đủ vì áp suất quá thấp, hạ huyết áp tư thế.
Hay tình trạng mệt mỏi kéo dài do huyết áp không đủ để vận chuyển oxy và dưỡng chất đến các cơ quan một cách hiệu quả, gây mất tập trung.
Nguy cơ ngất xỉu, đặc biệt nguy hiểm khi thay đổi tư thế đột ngột hoặc khi đang vận hành máy móc, phương tiện giao thông.
"Thực tế, không phải người huyết áp thấp là phải "tuyệt giao" hoàn toàn với omega-3. Axit béo này vẫn cần thiết cho mắt và não bộ, vấn đề nằm ở liều lượng", bác sĩ Huyền khuyến cáo.
Vì vậy đối với người có huyết áp thấp hoặc ở mức gần thấp, trước khi bổ sung viên uống omega-3 nên tham khảo ý kiến của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý dùng liều cao nếu đang điều trị các bệnh lý liên quan đến tuần hoàn.
Ưu tiên thực phẩm tự nhiên, thay vì dùng viên uống, hãy bổ sung thông qua khẩu phần ăn 2 bữa cá béo mỗi tuần.
Đồng thời theo dõi chỉ số, nếu bắt đầu dùng thực phẩm chức năng, hãy đo huyết áp định kỳ để sớm nhận diện các biến động tiêu cực.
"Lưu ý sự tương tác bởi omega-3 có thể cộng hưởng tác dụng với các loại thảo dược cũng có tính hạ áp như tỏi, gừng hoặc chiết xuất hạt nho. Việc bổ sung lợi hay hại đôi khi chỉ cách nhau bởi một liều lượng.
Hiểu rõ cơ chế của omega-3 sẽ giúp người huyết áp thấp tận dụng được lợi ích của nó mà không phải đánh đổi bằng sự an toàn của bản thân", bác sĩ Huyền chia sẻ.
