Hơn 50 năm trôi qua nhưng câu chuyện của thời bao cấp luôn để lại nhiều cảm xúc cho những người đã sống ở giai đoạn đó. Trên một số nhóm tổng hợp tư liệu xưa, các hình ảnh về giai đoạn này thường được chia sẻ, gợi hoài niệm.
Do cuộc sống khó khăn, nhiều người phải làm thêm đủ công việc để mưu sinh. Một số nghề đã trở nên phổ biến bởi đáp ứng được nhu cầu của người dân khi ấy, trong đó có bơm mực bút bi (ảnh). Bức hình do nhà báo Daniel Roussel chụp năm 1985, trong thời gian là phóng viên thường trú của tờ L’Humanité (Nhân đạo) tại Việt Nam.
Thời bao cấp, bút bi không phổ biến nên khi hết mực, người dùng tìm cách tái sử dụng. Trên nhiều con phố như Hàng Ngang, Hàng Đào (Hà Nội) từng xuất hiện những cửa hàng bơm mực bút bi. Ở đây, người bán dùng ống tiêm để bơm mực, có các loại màu như xanh tím than, đỏ, đen tùy theo yêu cầu của khách.
Hơn 50 năm trôi qua nhưng câu chuyện của thời bao cấp luôn để lại nhiều cảm xúc cho những người đã sống ở giai đoạn đó. Trên một số nhóm tổng hợp tư liệu xưa, các hình ảnh về giai đoạn này thường được chia sẻ, gợi hoài niệm.
Do cuộc sống khó khăn, nhiều người phải làm thêm đủ công việc để mưu sinh. Một số nghề đã trở nên phổ biến bởi đáp ứng được nhu cầu của người dân khi ấy, trong đó có bơm mực bút bi (ảnh). Bức hình do nhà báo Daniel Roussel chụp năm 1985, trong thời gian là phóng viên thường trú của tờ L’Humanité (Nhân đạo) tại Việt Nam.
Thời bao cấp, bút bi không phổ biến nên khi hết mực, người dùng tìm cách tái sử dụng. Trên nhiều con phố như Hàng Ngang, Hàng Đào (Hà Nội) từng xuất hiện những cửa hàng bơm mực bút bi. Ở đây, người bán dùng ống tiêm để bơm mực, có các loại màu như xanh tím than, đỏ, đen tùy theo yêu cầu của khách.
Một phụ nữ thực hiện công việc đổ mực bút bi qua ống kính của nhà báo, nhiếp ảnh gia Philip Jones Griffiths.
Giai đoạn bao cấp là những năm 1964-1975 ở miền Bắc và 1976-1986 trên cả nước. Thời điểm này, hầu hết sinh hoạt kinh tế đều được nhà nước phân phối theo chế độ tem phiếu, sổ gạo.
Một phụ nữ thực hiện công việc đổ mực bút bi qua ống kính của nhà báo, nhiếp ảnh gia Philip Jones Griffiths.
Giai đoạn bao cấp là những năm 1964-1975 ở miền Bắc và 1976-1986 trên cả nước. Thời điểm này, hầu hết sinh hoạt kinh tế đều được nhà nước phân phối theo chế độ tem phiếu, sổ gạo.
Nhà ngoại giao John Ramsden chụp một cửa hàng rút lốp xe đạp trên phố Trần Xuân Soạn. Tác phẩm từng được ông giới thiệu trong sách Hà Nội một thời (2016), khắc họa nhịp sống Hà Nội cách đây hơn 40 năm.
Những năm 1980, xe đạp là phương tiện di chuyển chủ yếu, cũng là tài sản quý của người dân. Tuy nhiên, lốp là mặt hàng khan hiếm, đôi khi phải bốc thăm nhiều lần mới có. Vì vậy, thay vì vứt bỏ những chiếc lốp xe cũ, mọi người thường tìm đến dịch vụ rút lốp để tái sử dụng.
Nhà sử học Dương Trung Quốc từng viết trong sách: ”Có được cái xe đạp đã khó, mua được phụ tùng thay thế càng không dễ. Đôi khi xảy ra nghịch lý: Xe đạp của mình có cỡ vành 650 mm lại được cơ quan phân phối cho cỡ lốp 680 mm, nên mới có dịch vụ rút lốp. Cắt ngắn cái đai bằng thép ở mép lốp (tanh) rồi rút ngắn cho vừa với vành. Có cả nghề đắp lốp: Tận dụng lốp mòn hay tanh rách, đắp lên những miếng cao su sống rồi cho vào khuôn ép nóng để dùng tiếp”.
Nhà ngoại giao John Ramsden chụp một cửa hàng rút lốp xe đạp trên phố Trần Xuân Soạn. Tác phẩm từng được ông giới thiệu trong sách Hà Nội một thời (2016), khắc họa nhịp sống Hà Nội cách đây hơn 40 năm.
Những năm 1980, xe đạp là phương tiện di chuyển chủ yếu, cũng là tài sản quý của người dân. Tuy nhiên, lốp là mặt hàng khan hiếm, đôi khi phải bốc thăm nhiều lần mới có. Vì vậy, thay vì vứt bỏ những chiếc lốp xe cũ, mọi người thường tìm đến dịch vụ rút lốp để tái sử dụng.
Nhà sử học Dương Trung Quốc từng viết trong sách: ”Có được cái xe đạp đã khó, mua được phụ tùng thay thế càng không dễ. Đôi khi xảy ra nghịch lý: Xe đạp của mình có cỡ vành 650 mm lại được cơ quan phân phối cho cỡ lốp 680 mm, nên mới có dịch vụ rút lốp. Cắt ngắn cái đai bằng thép ở mép lốp (tanh) rồi rút ngắn cho vừa với vành. Có cả nghề đắp lốp: Tận dụng lốp mòn hay tanh rách, đắp lên những miếng cao su sống rồi cho vào khuôn ép nóng để dùng tiếp”.
Người dân chen nhau mua hàng tại một quầy mậu dịch.
Thời bao cấp, hàng hóa khan hiếm, mọi đồ dùng thiết yếu, lương thực, thực phẩm đều được chia theo tem phiếu thì mậu dịch viên được coi là những người một thời thét ra lửa. Họ chủ yếu là con em trong ngành thương nghiệp, học lớp sơ cấp mậu dịch hai năm, hiểu biết về thương phẩm, cân hàng, nhập kho và cách phục vụ mới được đứng bán.
Người dân chen nhau mua hàng tại một quầy mậu dịch.
Thời bao cấp, hàng hóa khan hiếm, mọi đồ dùng thiết yếu, lương thực, thực phẩm đều được chia theo tem phiếu thì mậu dịch viên được coi là những người một thời thét ra lửa. Họ chủ yếu là con em trong ngành thương nghiệp, học lớp sơ cấp mậu dịch hai năm, hiểu biết về thương phẩm, cân hàng, nhập kho và cách phục vụ mới được đứng bán.
Một ông cụ dán dép ở vỉa hè qua ống kính John Ramsden.
Cuộc sống thiếu thốn, người dân chủ yếu chỉ có một đôi dép cao su hoặc dép nhựa. Khi bị đứt, họ tìm đến những người thợ dán dép để tiếp tục sử dụng.
Một ông cụ dán dép ở vỉa hè qua ống kính John Ramsden.
Cuộc sống thiếu thốn, người dân chủ yếu chỉ có một đôi dép cao su hoặc dép nhựa. Khi bị đứt, họ tìm đến những người thợ dán dép để tiếp tục sử dụng.
Tổ phục vụ là hình ảnh quen thuộc ở hầu hết khu phố Hà Nội trong những năm tháng bao cấp. Tại đây có bán nước sôi hoặc mua giúp lương thực, thực phẩm cho các hộ gia đình neo người. Ngoài ra, tổ phục vụ nhận luộc bánh chưng, hỗ trợ mua túi hàng vào dịp Tết.
Tổ phục vụ là hình ảnh quen thuộc ở hầu hết khu phố Hà Nội trong những năm tháng bao cấp. Tại đây có bán nước sôi hoặc mua giúp lương thực, thực phẩm cho các hộ gia đình neo người. Ngoài ra, tổ phục vụ nhận luộc bánh chưng, hỗ trợ mua túi hàng vào dịp Tết.
Ban tổ chức công bố các phim tham dự sự kiện lần 79 vào sáng 9/4 giờ Paris (chiều cùng ngày giờ Hà Nội). Theo Variety, sau mùa giải năm ngoái đậm màu sắc Hollywood với bom tấn Mission: Impossible 7 hay phim của Spike Lee, liên hoan lần này chuyển hướng sang điện ảnh quốc tế và dòng phim độc lập. Dự án của các đạo diễn lớn như Asghar Farhadi, Pedro Almodóvar, Paweł Pawlikowski, Ira Sachs, Hirokazu Kore-eda, László Nemes và Ryusuke Hamaguchi góp mặt ở hạng mục tranh giải Cành Cọ Vàng.
Đạo diễn người Iran Asghar Farhadi - từng hai lần đoạt Oscar - mang đến Parallel Tales với dàn diễn viên Pháp hạng A gồm Isabelle Huppert, Virginie Efira, Vincent Cassel, Catherine Deneuve và Pierre Niney. Đât là lần trở lại của ông sau A Hero - giành giải Grand Prix tại Cannes 2021. Với uy tín của Farhadi cùng sức hút từ dàn sao, Parallel Tales được đánh giá là một trong những ứng viên hàng đầu tại hạng mục tranh giải chính.
Điện ảnh Nhật góp mặt với bốn phim, trong đó tác phẩm của Hirokazu Kore-eda, Ryusuke Hamaguchi và Koji Fukada cạnh tranh giải lớn nhất, còn Kokurojo: The Samurai and the Prisoner của Kiyoshi Kurosawa công chiếu ở hạng mục Cannes Premiere. Sheep in the Box của Kore-eda - đạo diễn từng đoạt Cành Cọ Vàng 2028 - lấy bối cảnh tương lai gần, nơi một cặp vợ chồng nuôi dưỡng một người máy hình người như con trai ruột của họ. Theo Hollywood Reporter, dự án khai thác góc nhìn về sự phát triển công nghệ với các giá trị của con người.
Ryusuke Hamaguchi - từng giành giải Kịch bản xuất sắc Cannes trước khi đoạt Oscar 2022 Phim quốc tế xuất sắc cho Drive My Car - trở lại liên hoan phim với All of a Sudden. Bộ phim nói tiếng Pháp đầu tiên của Hamaguchi, có sự tham gia của Virginie Efira trong vai giám đốc một viện dưỡng lão, nỗ lực áp dụng phương pháp chăm sóc nhân văn "Humanitude" bất chấp sự phản đối. Cuộc đời cô thay đổi khi gặp một biên kịch người Nhật mắc bệnh nan y giai đoạn cuối, do Tao Okamoto thủ vai.
Đạo diễn Koji Fukada tái xuất với Nagi Notes, sau Love on Trial ra mắt tại Cannes năm ngoái và Harmonium - giành giải Ban giám khảo hạng mục Un Certain Regard năm 2016. Fukada ấp ủ kịch bản trong chín năm, lấy bối cảnh thị trấn Nagi, tỉnh Okayama (Nhật Bản). Nội dung kể về Yoriko (Takako Matsu), một nhà điêu khắc mang nỗi mất mát chưa thể nguôi ngoai. Cuộc sống của cô bị xáo trộn khi Yuri (Shizuka Ishibashi), người bạn là kiến trúc sư làm việc giữa Tokyo và Đài Loan, trở về Nhật để làm mẫu cho tác phẩm của cô.
Điện ảnh Hàn có sự tham gia của Hope, do "bậc thầy thriller" Na Hong Jin chỉ đạo. Dự án thuộc thể loại hành động giả tưởng, lấy bối cảnh tại ngôi làng hẻo lánh nằm sát khu phi quân sự (DMZ) giữa Hàn Quốc và Triều Tiên. Trưởng đồn cảnh sát Bum Seok (Hwang Jung Min thủ vai) nhận được cảnh báo có một con hổ xuất hiện gần khu vực. Sự việc nhanh chóng biến thành bí ẩn, buộc người dân đối mặt những điều chưa từng biết đến. Phim quy tụ dàn sao Hàn và Hollywood gồm Jo In Sung, Jung Ho Yeon, tài tử Michael Fassbender, Alicia Vikander, Taylor Russell và Cameron Britton.
Trong hạng mục tranh giải chính, châu Âu tiếp tục giữ vai trò trung tâm với 14 phim, phản ánh bản sắc lâu đời của Cannes như một sân chơi dành cho điện ảnh tác giả ở khu vực này. Đạo diễn Ira Sachs là đại diện Mỹ duy nhất với The Man I Love, có sự tham gia của Rami Malek, khai thác khủng hoảng AIDS tại New York thập niên 1980.
Theo Giám đốc nghệ thuật Thierry Frémaux, năm nay có 5 phim tranh giải Cành Cọ Vàng do các nữ đạo diễn thực hiện. Khoảng 95% tác phẩm đã được chốt, còn lại một số cái tên đang được cân nhắc bổ sung trong những tuần tới. Liên hoan nhận 2.491 phim gửi về từ 141 quốc gia, nhiều hơn khoảng 1.000 so với năm ngoái.
Trong cuộc phỏng vấn với Variety hồi tháng 3, ông Frémaux nhận định các hãng phim hiện sản xuất ít bom tấn lẫn phim tác giả hơn trước. Dù năm ngoái liên hoan có nhiều phim Mỹ, các tác phẩm gây tiếng vang lớn là phim không nói tiếng Anh như Sentimental Value hay The Secret Agent.
Liên hoan phim Cannes là một trong những sự kiện điện ảnh uy tín nhất thế giới, được tổ chức lần đầu vào năm 1946 tại thành phố nghỉ mát Cannes, phía nam nước Pháp. Chương trình năm nay sẽ diễn ra từ ngày 12 đến 23/5, đạo diễn Hàn Park Chan Wook giữ vị trí chủ tịch ban giám khảo.
Phim mở màn là La Vénus électrique của Pierre Salvadori, với lễ khai mạc do Eye Haïdara dẫn dắt. Ở hạng mục vinh danh, đạo diễn Peter Jackson và nghệ sĩ Barbra Streisand sẽ nhận Cành Cọ Vàng danh dự.
Với vai trò quan trọng trong hệ sinh thái điện ảnh độc lập và mùa giải thưởng, Cannes là bệ phóng cho nhiều tác phẩm. Năm ngoái, các phim ra mắt tại đây như It Was Just an Accident - giải Cành Cọ Vàng 2025, Sentimental Value, The Secret Agent hay Sirat đều tiến xa tại Oscar, trong đó Sentimental Value thắng Phim quốc tế xuất sắc.
Phát biểu tại họp báo ngày 9/4, chủ tịch liên hoan phim Iris Knobloch nhấn mạnh bối cảnh thế giới hiện có nhiều bất ổn, nhưng Cannes - ra đời năm 1939 với tên gọi Le Festival International du Film - luôn là không gian cần thiết để tôn vinh khả năng sáng tạo và phẩm chất của con người. Bà mô tả liên hoan phim như "cột mốc giữa cơn bão", bảo vệ những giá trị cốt lõi trong thời đại của trí tuệ nhân tạo và các cuộc xung đột.
Cát Tiên (theo Variety, Hollywood Reporter)
Gần đây, Ốc Thanh Vân gây chú ý khi góp mặt trong phim Heo năm móng, dự kiến ra rạp vào tháng 6.2026. Nữ nghệ sĩ tiết lộ cô nhận lời mời tham gia phim ngay khi từ Úc trở về Việt Nam, phải vừa sắp xếp lại cuộc sống, vừa lo công việc kinh doanh và trở lại với sân khấu kịch. Do đó, việc tham gia phim điện ảnh đặt ra bài toán về thời gian. Tuy nhiên, cô vẫn quyết định đồng hành cùng ê kíp vì sự thú vị của nhân vật Jennifer Trúc Nguyễn.
Chia sẻ thêm về trải nghiệm đóng phim, Ốc Thanh Vân cho biết dù “hơi đuối” khi phải thức đêm quay hình, song cô luôn giữ trạng thái tập trung, dành nhiều tâm sức suy nghĩ về nhân vật kể cả khi không ở hiện trường.
“Tôi đã tự chỉnh lại lời thoại nhân vật sao cho hợp lý nhất. Vì tôi hình dung đây là mẫu nhân vật lấy từ ngoài đời. Khi ở Úc, tôi cũng từng quan sát có một số người phụ nữ kiểu như vậy. Người tư vấn tôi sửa lại lời thoại cho Jennifer Trúc Nguyễn chính là các con”, sao nữ 8X bày tỏ.
Chia sẻ về cuộc sống sau khi về lại Việt Nam, Ốc Thanh Vân chia sẻ mỗi ngày, sau khi đưa con đi học, cô về lại công ty để giải quyết công việc, livestream. Đến chiều, sao nữ sắp xếp để đón các bé, thời gian còn lại sẽ tận dụng để tập luyện, phát triển bản thân.
“Ngoài dự án Heo năm móng, tôi còn phải trải qua những kỳ thi lớn. Tôi là người rất thích học và muốn biết thêm nhiều kiến thức. Đến khi nhận lời đi quay phim, may mắn là chồng con rất ủng hộ. Từ các vai diễn của phim hay kịch nói, nhà đầu tư chính là chồng tôi”, cô chia sẻ.
Theo Ốc Thanh Vân, ở thời điểm hiện tại, việc cô “xông pha” làm kinh tế như khi còn trẻ sẽ không còn phù hợp. Thay vào đó, người đẹp thấy mình may mắn khi người bạn đời không chỉ hiểu cho công việc mà còn ủng hộ về tinh thần lẫn vật chất.
Nhờ nguồn động lực đó, Ốc Thanh Vân thoải mái hơn khi trở lại với nghề. “Vẫn là quan điểm “biết thân biết phận, biết điều thì sẽ được chiều”, tôi luôn cố gắng để hoàn thành thật tốt những nhiệm vụ của mình”, cô nói.
Bà mẹ 3 con bộc bạch thêm sau những vai diễn, cô luôn đặt việc chăm sóc gia đình và con cái lên hàng đầu. Nữ diễn viên không cho phép mình lơ là với điều đó, kể cả khi có bận rộn đến mức nào.
Ốc Thanh Vân tâm sự: “Chồng và các con hiểu tôi là người như thế nào trong gia đình nên khi tôi làm gì, tôi đều nhận được sự ủng hộ, tin cậy rất lớn. Tôi cố gắng không phải vì mình, mà còn vì gia đình, vì khán giả”.
Về quan điểm làm nghề, diễn viên 8X cho rằng nghệ sĩ không nên than thở vì đã được ưu ái nhiều về mặt thu nhập, sự ủng hộ của mọi người xung quanh. Do đó, cô chia sẻ: “Cũng có lúc mình thấy nếu là người bình thường sẽ đỡ mệt hơn, đỡ bị hiểu lầm hơn nhưng điều đó ít thôi. Bởi vì đặc ân mình được hưởng nhiều hơn tất cả. Tôi nghĩ không nên cho rằng việc mình thực hiện một điều gì đó là sự hy sinh, vì đó là lựa chọn của mình. Đây là nghề của mình, mình cứ làm cho thật tử tế thì thành quả sẽ đến”.
“Trải nghiệm ở Úc không làm thay đổi điều gì ở tôi, nhưng cho tôi thêm câu trả lời rằng mình nên làm gì ở thời điểm này", nữ diễn viên bày tỏ.
Ở tuổi ngoài 40, Ốc Thanh Vân nói cô không tham vọng có thêm danh tiếng, nhưng quan niệm rằng là nghệ sĩ thì phải có tác phẩm. Vì vậy, bà mẹ 3 con nỗ lực làm việc và khi nhận được sự ghi nhận, đó là điều cô cảm thấy biết ơn.
Theo Box Office Vietnam, tính đến sáng 9.4, phim Hẹn em ngày nhật thực của đạo diễn Lê Thiện Viễn đạt doanh thu hơn 76 tỉ đồng, với dàn diễn viên Đoàn Thiên Ân, Khương Lê, NSND Lê Khanh… Tác phẩm khai thác chủ đề tình yêu gắn với đức tin.
Đạo diễn Lê Thiện Viễn cùng nhà sản xuất Lý Minh Thắng đã xây dựng bộ phim với nội dung tình cảm, kết hợp yếu tố đức tin, tạo nên câu chuyện giàu cảm xúc. Dàn diễn viên gồm Đoàn Thiên Ân, Khương Lê, NSND Lê Khanh, Hứa Vĩ Văn, Nguyên Thảo, Huỳnh Phương đảm nhận các vai diễn khác nhau, góp phần làm nổi bật câu chuyện và tạo sự thu hút cho khán giả.
Bên cạnh thành công về mặt thương mại, Đoàn Thiên Ân chia sẻ quan điểm khi chọn vai diễn: “Điều tôi chọn không phải là phim mang lại doanh thu cao hay thấp, hay là vai diễn nhạt hay sâu sắc, mà là một vai diễn mà tôi có thể cảm nhận được từ chính kịch bản tôi đọc. Tôi có thể sống một cuộc đời khác, nhưng vẫn nhìn thấy mình ở trong đó”.
Nữ diễn viên giải thích rằng vai diễn trong Hẹn em ngày nhật thực là một cô gái sống vào cuối những năm 1980 - đầu 1990, chưa từng biết đến các đấu trường nhan sắc mà cô từng trải qua. Vì vậy, cô phải học cách tìm hiểu nhân vật, xây dựng tâm lý để hiểu cô gái này, từ đó kể câu chuyện đời một cách chân thật và gần gũi với khán giả.
“Với mỗi vai diễn, tôi luôn muốn thể hiện những khía cạnh khác so với con người thật của mình, nhưng đồng thời vẫn muốn tìm thấy một phần bản thân trong nhân vật”, Đoàn Thiên Ân bày tỏ. Cách tiếp cận này giúp cô thoát khỏi hình ảnh “beauty queen” quen thuộc.
Bộ phim Hẹn em ngày nhật thực được cộng đồng mạng nhận xét là thu hút khán giả nhờ nội dung gần gũi, giàu cảm xúc và hình ảnh được chăm chút, kết hợp cùng chiến lược truyền thông bài bản.
