Sáng 12/7, chị Nguyễn Thị Mai Hương, Điều dưỡng trưởng Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa Đống Đa, cùng gia đình đến một quán cà phê tại khu vực Linh Đàm, Hà Nội.
Khoảng hơn 10h, khi đang ngồi ở khu vực bên ngoài, chị bất ngờ nghe tiếng người trong quán hô lớn rằng có người bị ngã. Theo phản xạ của nhân viên y tế, chị lập tức chạy vào kiểm tra.
“Tôi thấy một nam thanh niên ngoài 30 tuổi nằm bất động trên nền nhà. Toàn thân người này co cứng, sau đó xuất hiện những cơn co giật liên tục. Mọi người xung quanh đều hoảng loạn, không biết phải xử trí thế nào”, chị Hương kể.
Hơn một phút ép tim giữa quán cà phê
Sau khi tiếp cận, chị Hương nới lỏng quần áo của người bệnh, bảo vệ vùng đầu và cổ nhằm hạn chế nguy cơ chấn thương do va đập trong lúc co giật. Đồng thời, nữ điều dưỡng theo dõi sát các biểu hiện bất thường.
Khi cơn co giật kết thúc, cơ thể nam thanh niên mềm dần, chân tay duỗi thẳng, môi chuyển tím tái. Nhận thấy người bệnh có dấu hiệu thiếu oxy nghiêm trọng, chị Hương kiểm tra mạch cảnh trong khoảng 10 giây.
Không phát hiện mạch, chị xác định người bệnh đã rơi vào tình trạng ngừng tuần hoàn và lập tức tiến hành hồi sinh tim phổi. Chị cũng yêu cầu những người xung quanh gọi Trung tâm Cấp cứu 115.
Giữa không gian đông người, nữ điều dưỡng liên tục ép tim cho bệnh nhân. Sau hơn một phút, nam thanh niên bắt đầu có mạch trở lại, ho, khạc đờm dãi và dần tỉnh.
“Khi thấy người bệnh có mạch trở lại và bắt đầu có phản ứng, tôi thực sự rất mừng, lúc đó mới dám thở phào. Vì cấp cứu ở ngoài cộng đồng, không có đầy đủ thiết bị và sự hỗ trợ như trong bệnh viện nên có rất nhiều điều khiến tôi lo lắng. Trong lúc cấp cứu, tôi không kịp nghĩ gì, chỉ biết phải làm mọi cách để cứu người. Đến khi bệnh nhân tỉnh lại, tôi mới thấy nhẹ nhõm, nhưng nghĩ lại vẫn còn run”, chị Hương chia sẻ.
Sau khi tuần hoàn của người bệnh được khôi phục, chị tiếp tục theo dõi tình trạng hô hấp, ý thức và giữ đường thở thông thoáng trong thời gian chờ lực lượng cấp cứu.
Khoảng 15 phút sau, xe cấp cứu 115 cùng nhân viên y tế có mặt tại quán, tiếp tục đánh giá, xử trí và đưa nam thanh niên đến bệnh viện.
Ngăn người dân nhét đũa, thìa vào miệng bệnh nhân
Theo chị Hương, trong lúc nam thanh niên co giật, một số người tại quán định dùng đũa hoặc thìa nhét vào miệng bệnh nhân vì lo người này cắn vào lưỡi. Nữ điều dưỡng đã kịp thời ngăn cản.
Chị cho biết đây là một quan niệm sai lầm vẫn khá phổ biến trong cộng đồng. Việc cố đưa đũa, thìa hoặc các vật cứng vào miệng người đang co giật không giúp bảo vệ bệnh nhân.
Ngược lại, hành động này có thể khiến người bệnh bị gãy răng, tổn thương môi, lưỡi và khoang miệng. Vật dụng được đưa vào cũng có nguy cơ gãy, rơi vào đường thở, gây hóc hoặc làm tình trạng thiếu oxy trở nên nghiêm trọng hơn.
Người hỗ trợ cũng có thể bị bệnh nhân cắn vào tay do cơ hàm co mạnh ngoài ý muốn.
“Khi gặp người đang co giật, điều quan trọng là giữ bình tĩnh, bảo vệ họ khỏi bị va đập và chờ cơn co giật kết thúc. Không nên cố ghì giữ tay chân và tuyệt đối không đưa bất cứ vật gì vào miệng người bệnh”, chị Hương khuyến cáo.
Người xung quanh nên dọn những vật cứng, sắc nhọn ra khỏi khu vực, kê vật mềm dưới đầu nếu có thể và nới lỏng quần áo quanh cổ. Không nên bế xốc người bệnh dậy, cho uống nước, uống thuốc hoặc cố thực hiện các biện pháp dân gian trong lúc họ chưa tỉnh táo.
Co giật có thể là biểu hiện của tình trạng nguy hiểm
Theo chị Hương, co giật không chỉ xảy ra ở người mắc động kinh mà còn có thể là biểu hiện của nhiều tình trạng cấp cứu như đột quỵ, hạ đường huyết, chấn thương sọ não, rối loạn điện giải, rối loạn nhịp tim hoặc ngừng tuần hoàn.
Trong trường hợp nam thanh niên tại quán cà phê, biểu hiện co cứng và co giật ban đầu có thể khiến những người xung quanh nghĩ đến một cơn động kinh.
Tuy nhiên, sau khi cơn co giật kết thúc, người bệnh mềm người, tím tái, mất phản ứng và không còn mạch. Việc đánh giá kịp thời đã giúp chị Hương nhận biết tình trạng ngừng tuần hoàn và tiến hành ép tim ngay tại chỗ, trước khi xe cấp cứu đến.
Nữ điều dưỡng cho biết, tại bệnh viện, chị từng chứng kiến một số trường hợp người bệnh co giật kéo dài dẫn đến thiếu oxy não. Khi đó, bệnh nhân có thể phải đặt nội khí quản và thực hiện các can thiệp hồi sức chuyên sâu. Quá trình điều trị không chỉ phức tạp, tốn kém mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng hồi phục sau này.
Theo chị Hương, tình huống trên cho thấy vai trò đặc biệt quan trọng của sơ cấp cứu ban đầu trong cộng đồng. Từ thời điểm phát hiện sự cố đến khi gọi được xe cấp cứu hoặc tiếp cận nhân viên y tế chuyên môn thường mất một khoảng thời gian nhất định, trong khi những phút đầu lại có ý nghĩa quyết định đối với khả năng sống còn của người bệnh.
“Sơ cấp cứu ban đầu rất quan trọng. Nhân viên y tế không phải lúc nào cũng có thể xuất hiện ngay trong những phút đầu. Nếu người dân nhận biết đúng tình trạng ngừng tuần hoàn, gọi cấp cứu sớm và biết thực hiện hồi sinh tim phổi, cơ hội sống của bệnh nhân sẽ được cải thiện đáng kể”, chị Hương nói.
Theo nữ điều dưỡng, người dân cũng cần được trang bị kiến thức xử trí các tình huống thường gặp như điện giật, đuối nước, say nắng hoặc say nóng. Việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và xử trí đúng có thể giúp hạn chế biến chứng, đồng thời tạo điều kiện để người bệnh hồi phục nhanh hơn.
Trước đó, chị Hương từng hỗ trợ một người phụ nữ lớn tuổi bị say nắng và ngất ngoài ruộng. Khi được đưa về nhà chị, người này có biểu hiện đỏ mặt, huyết áp tăng cao. Nhờ được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh nhân ổn định và không phải nhập viện.
Từ những tình huống thực tế, chị Hương cho rằng các kỹ năng như nhận biết người mất ý thức, đánh giá hô hấp, gọi cấp cứu và ép tim ngoài lồng ngực cần được phổ biến rộng rãi tại trường học, cơ quan, khu dân cư và những địa điểm công cộng.
Ngày 2-6, thông tin từ Bệnh xá Quân dân y Sư đoàn 4 (Quân khu 9) cho biết vừa hỗ trợ thành công một sản phụ sinh con trên taxi khi đang trên đường đi khám thai.
Trước đó ngày 1-6, sản phụ V.T.D.L. (35 tuổi ngụ phường Hà Tiên, tỉnh An Giang) mang thai tuần thứ 36 đang trên đường đi phường Rạch Giá khám thai thì có dấu hiệu đau bụng chuyển dạ.
Quá trình chuyển dạ diễn ra quá nhanh, chị L. đã sinh bé gái ngay trên taxi. Sau đó được đưa vào Bệnh xá Quân dân y Sư đoàn 4 cấp cứu.
Ngay khi tiếp nhận, bé gái mới sinh có dấu hiệu tím tái, các y bác sĩ đã phối hợp với cán bộ Trạm y tế xã Bình Sơn (tỉnh An Giang) nhanh chóng cấp cứu, khai thông đường thở, hút dịch, nhớt ở mũi, miệng, kích thích bằng cách xoa lưng làm nóng, ủ ấm.
Sau khi tiến hành cấp cứu, sức khỏe bé gái nặng 2.5kg tiến triển tích cực, phản xạ tốt; tiếp tục ủ ấm và theo dõi.
Còn sản phụ được cấp cứu theo đúng quy trình chuyên môn, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng, nhiễm khuẩn. Hiện tình hình sức khỏe chị L. và bé gái ổn định đã được chuyển lên bệnh viện tuyến trên để tiếp tục theo dõi, chăm sóc.
Ngày 13/5, nguồn tin của phóng viên Dân trí cho biết, các bác sĩ tại Bệnh viện Chợ Rẫy đang tiếp nhận cấp cứu, điều trị một trường hợp bị biến chứng nặng sau phẫu thuật thẩm mỹ.
Bệnh nhân là người phụ nữ 53 tuổi, ngụ tại TPHCM, được chuyển vào Bệnh viện Chợ Rẫy ngày 8/5. Theo thông tin ban đầu, trước đó bệnh nhân thực hiện thủ thuật hút mỡ vùng hông lưng và vùng cằm tại một phòng khám ở TPHCM. Sau thủ thuật, bệnh nhân xuất hiện tình trạng co giật và hôn mê.
Thời điểm vào viện, bệnh nhân đã hôn mê độ 3 (thang đo glasgow đạt 6 điểm), phải duy trì thuốc an thần để kiểm soát co giật, tụt huyết áp, phải hỗ trợ hô hấp bằng bóp bóng qua nội khí quản.
Bệnh nhân được các bác sĩ khoa Cấp cứu xử lý ổn định về huyết áp, hô hấp và tuần hoàn, sau đó chuyển lên khoa Bệnh Nhiệt đới để tiếp tục theo dõi, với chẩn đoán ngộ độc thuốc tê Lidocaine.
BSCKII Đỗ Thị Ngọc Khánh, Phó khoa Bệnh Nhiệt đới chia sẻ, ê-kíp điều trị đã xử trí cho bệnh nhân theo đúng phác đồ giải độc Lidocaine, đồng thời sử dụng đầy đủ các trang thiết bị y tế hiện đại, phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa liên quan để hỗ trợ chẩn đoán và điều trị cho người phụ nữ.
Sau vài ngày điều trị, bệnh nhân có cải thiện tri giác nhẹ, không còn xuất hiện các cơn co giật, huyết áp tạm thời được kiểm soát nhưng vẫn duy trì thở máy qua nội khí quản.
Phía Bệnh viện Chợ Rẫy đã báo cáo trường hợp tai biến thẩm mỹ này đến Sở Y tế TPHCM.
Trước đó, tại hội thảo liên quan vấn đề an toàn thẩm mỹ diễn ra ngày 12/5 ở TPHCM, BSCKII Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TPHCM cho biết, mỗi năm Việt Nam ghi nhận 25.000-35.000 ca biến chứng liên quan đến thẩm mỹ.
Đáng chú ý, nhiều trường hợp tai biến xảy ra tại các cơ sở không được cấp phép, hoặc do người thực hiện không có chuyên môn y khoa. Những hậu quả không chỉ dừng lại ở tổn thương sức khỏe, mà còn ảnh hưởng nặng nề đến tâm lý, kinh tế của người dân, thậm chí có trường hợp để lại di chứng suốt đời.
Một vấn đề khác cần nhìn nhận thẳng thắn là sự tồn tại của các cơ sở thẩm mỹ hoạt động "chui", núp bóng dưới danh nghĩa chăm sóc sắc đẹp nhưng lại thực hiện các thủ thuật xâm lấn. Đây không chỉ là hành vi vi phạm pháp luật mà còn là mối nguy trực tiếp đối với sức khỏe cộng đồng.
PGS.TS.BS Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch Hội Phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ TPHCM chia sẻ, một trong những bất cập lớn hiện nay là chế tài các cơ sở thẩm mỹ vi phạm chưa đủ sức răn đe. Nhiều cơ sở dù bị xử phạt vẫn tiếp tục hoạt động bình thường, bởi mức phạt không tương xứng với lợi nhuận rất lớn từ hoạt động thẩm mỹ.
Có những người không có kiến thức y khoa nhưng vẫn tiêm filler, làm phẫu thuật, thậm chí livestream dạy người khác làm.
Luật sư Vi Thị Phường, Đoàn Luật sư TP Đồng Nai nhận định, cơ quan chức năng cần có giải pháp phải đảm bảo các spa không được đặt tên gây nhầm lẫn, tạo hiểu lầm cho khách hàng.
Để phân biệt spa "chui", người dân có thể kiểm tra giấy phép, chứng chỉ hành nghề của các bác sĩ trên cổng thông tin của Sở Y tế, UBND tỉnh. Ngoài ra, cần tăng mức xử phạt hành chính, tăng trách nhiệm hình sự với những sai phạm trong lĩnh vực thẩm mỹ gây ảnh hưởng sức khỏe, tính mạng người dân.
Những cảm xúc mãnh liệt khi theo dõi bóng đá đóng vai trò như một "nghiệm pháp gắng sức", gây áp lực đột ngột lên hệ tuần hoàn, GS Hùng nhận định.
Theo chuyên gia, đây là thời điểm người hâm mộ cần đặc biệt lưu ý khi cường độ các giải đấu diễn ra liên tục. Nghiên cứu đăng trên The New England Journal of Medicine theo dõi hơn 4.200 ca cấp cứu tim mạch tại Munich (Đức) trong World Cup 2006 cho thấy, vào những ngày đội tuyển Đức thi đấu, số ca cấp cứu tăng 2,66 lần so với bình thường. Ở nam giới, nguy cơ tăng hơn ba lần; với người mắc bệnh mạch vành, nguy cơ biến cố tim mạch gần gấp bốn lần. Các biến cố bao gồm nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực không ổn định, rối loạn nhịp tim và ngừng tim đột ngột.
Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận tại nhiều quốc gia. Sau trận Anh thua Argentina tại World Cup 1998, số ca nhập viện vì nhồi máu cơ tim ở nam giới tăng khoảng 25% trong ba ngày. Tại Hà Lan, số ca tử vong do tim mạch tăng bất thường sau khi đội tuyển quốc gia bị loại khỏi Euro 1996. Ở Brazil, tỷ lệ nhồi máu cơ tim trong thời gian diễn ra World Cup tăng 8-15%, đặc biệt vào những ngày đội tuyển thi đấu.
Một số nghiên cứu sử dụng đồng hồ thông minh còn ghi nhận nhịp tim của người hâm mộ có thể đạt 130-170 nhịp/phút trong những thời điểm căng thẳng như loạt sút luân lưu hoặc bàn thắng quyết định, tương đương khi vận động cường độ cao.
"Khi cảm xúc dâng cao, hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh, cơ thể giải phóng nhiều adrenaline và noradrenaline khiến nhịp tim tăng nhanh, huyết áp tăng, mạch máu co lại và nhu cầu oxy của cơ tim tăng cao. Đồng thời, khả năng hình thành cục máu đông cũng tăng lên", GS Hùng nói, thêm rằng ở người khỏe mạnh, những thay đổi này thường chỉ diễn ra tạm thời.
Tuy nhiên, với người có mảng xơ vữa động mạch vành, tình trạng căng thẳng đột ngột có thể làm nứt vỡ mảng xơ vữa, tạo cục huyết khối gây tắc mạch và dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.
Ngoài yếu tố cảm xúc, thói quen thức khuya, lạm dụng bia rượu, đồ ăn mặn và thuốc lá trong mùa bóng cũng trực tiếp tàn phá trái tim. Việc tiêu thụ đồ uống có cồn quá mức dễ dẫn đến "Hội chứng trái tim ngày nghỉ" (Holiday Heart Syndrome), gây rung nhĩ ngay cả ở người khỏe mạnh. Thức đêm kéo dài làm đảo lộn nhịp sinh học, gây rối loạn đường huyết và tăng gánh nặng cho cơ tim.
Để bảo vệ sức khỏe, ông Hùng khuyến cáo nhóm nguy cơ cao như người mắc bệnh mạch vành, tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc béo phì cần tuân thủ phác đồ điều trị và hạn chế thức trắng nhiều đêm. Người xem nên đứng dậy đi lại, hít thở sâu hoặc uống nước để thư giãn khi trận đấu quá căng thẳng. Nếu xuất hiện triệu chứng đau ngực, khó thở, vã mồ hôi lạnh hoặc choáng váng, người bệnh cần đến bệnh viện ngay lập tức thay vì cố theo dõi cho hết trận đấu.
