Cô gái 9X ấy đã khai trương Limart Zero Waste đầu tiên tại TP.HCM năm 2019 với hai mục tiêu rõ ràng: giảm rác thải nhựa, và tạo việc làm cho người khuyết tật, trả lương hằng tháng từ 7-12 triệu đồng/người/tháng tùy kỹ năng và vị trí.
Trò chuyện cùng Tuổi Trẻ, chị Hằng chia sẻ: “Chọn tuyển dụng người khuyết tật, tôi muốn tái định nghĩa năng lực của họ. Tôi nhìn thấy ở họ nguồn lực bị lãng quên”.
* Hành trình chị đang đi đã bắt đầu thế nào?
– Khó khăn nhất không phải ở kỹ thuật mà là niềm tin. Ngay gia đình có khi cũng không tin con em mình có thể làm ra sản phẩm thời trang cao cấp. Chúng tôi bắt đầu trong một căn xưởng nhỏ, ngôn ngữ là ánh mắt và ký hiệu vụng về.
Có ngày chúng tôi hỏng hàng chục mét vải tái chế, thùng hàng lỗi ngổn ngang. Nhưng hành trình đó không phải tôi giúp họ, mà là chúng tôi cùng nhau tìm hướng đi.
* Câu chuyện nào khiến chị nhớ mãi khi làm việc với các nhân viên đặc biệt ấy?
– Thực lòng tôi từng nghĩ mình phải vất vả hơn nhiều, rằng mình sẽ bảo bọc, che chở họ. Tôi có lo lắng về hiệu suất và khả năng giao tiếp, một kiểu định kiến mang tên “sự thương hại kín đáo” song tôi đã bất ngờ bởi chính sự nỗ lực của các bạn.
Họ không cần sự thương hại, chỉ cần công bằng. Các bạn khiếm thính tại dự án Limloop của công ty có khả năng tập trung cao độ mà ngay cả người nghe bình thường khó lòng đạt được.
Tôi nhớ mãi bạn nhân viên khiếm thính ngày đầu đến xưởng luôn cúi gằm mặt không dám nhìn thẳng vào ai. Sau sáu tháng, thấy khách hàng tỏ ra thích thú khi cầm trên tay chiếc túi do bạn ấy tạo ra, bạn đã dùng ngôn ngữ ký hiệu nói với tôi bạn rất vui và tự tin để sáng tạo nhiều hơn nữa. Câu nói đó tiếp thêm động lực để tôi biết mình đang đi đúng hướng.
* Liệu xã hội đang hiểu chưa đúng về năng lực của người khuyết tật?
– Xã hội thường nhìn vào cái họ thiếu thay vì cái họ có. Chúng ta gọi là người khuyết tật và đóng khung họ với những công việc đơn giản nhưng thực tế họ có thể là nghệ nhân, nhà thiết kế, chuyên viên kinh doanh xuất sắc nếu được cung cấp một hệ sinh thái hỗ trợ phù hợp.
Chúng ta cần văn hóa thấu cảm. Khi tạo ra một môi trường xóa bỏ rào cản, bạn sẽ nhận lại một đội ngũ tận hiến.
Tại Limloop và Limart, nhờ họ mà chúng tôi tối ưu hóa quy trình trực quan hóa, giúp mọi thứ trở nên đơn giản và hiệu quả hơn. Họ trân trọng công việc hơn bất cứ ai. Mỗi giờ ở xưởng là một giờ họ được sống rực rỡ nhất. Tinh thần trách nhiệm của họ không đến từ áp lực KPI mà là niềm tự hào về nghề nghiệp.
* Chị cho rằng rào cản của người khuyết tật đến từ đâu?
– Đáng buồn thay rào cản lớn nhất không phải là cơ sở vật chất mà từ các định kiến, có doanh nghiệp sợ rắc rối, sợ chi phí phát sinh. Với lao động khuyết tật, rào cản lớn nhất là sự tự ti tích tụ qua nhiều năm bị xã hội từ chối.
Đó còn là sự lệch pha trong giao tiếp. Người nghe thường mất kiên nhẫn khi phải lặp lại hoặc học cách dùng ký hiệu. Sự cô lập về mặt cảm xúc trong môi trường làm việc chính là rào cản vô hình khiến họ khó phát huy hết năng lực.
* Chị thấy chính sách hiện tại cho người khuyết tật cần thay đổi gì?
– Chúng ta đã có những bước tiến nhưng vẫn mang tính chất hỗ trợ hơn là thúc đẩy. Các chính sách hiện còn nặng thủ tục hành chính khiến doanh nghiệp ngại tiếp cận. Chúng ta cần chính sách ưu tiên cụ thể hơn như ưu đãi thuế hoặc ưu tiên mua sắm công cho các doanh nghiệp có tỉ lệ người khuyết tật cao. Đặc biệt, cần đầu tư mạnh vào giáo dục nghề nghiệp công nghệ cao cho người khuyết tật để họ bắt kịp kỷ nguyên số.
* Câu chuyện mà doanh nghiệp của chị đang áp dụng là gì?
– Chúng tôi xây dựng hệ sinh thái không rào cản. Không chỉ là lối đi cho người dùng xe lăn hay đèn tín hiệu cho người khiếm thính, chính sách linh hoạt cho người khiếm thị mà là xây dựng văn hóa tôn trọng sự khác biệt. Chúng tôi học ngôn ngữ của nhau, cùng nhau xây dựng một thế giới chung chứ không yêu cầu họ hòa nhập vào thế giới của người bình thường.
Tôi cho rằng với doanh nghiệp xin đừng bắt đầu vì trách nhiệm xã hội mà hãy bắt đầu vì bạn nhận thấy giá trị thực sự của người khuyết tật. Chỉ cần kiên nhẫn trong ba tháng đầu đào tạo, sau đó bạn sẽ có những nhân viên xuất sắc nhất mà bạn từng sở hữu. Đừng cho họ cá, hãy cho họ cần câu và một hồ nước công bằng để câu cá.
Một số nghiên cứu theo dõi các vận động viên Olympic, người được thăng chức hay trúng số cho thấy sau khi đạt thành tựu lớn, cảm giác hưng phấn nhanh chóng suy giảm. Thay vào đó sẽ là trạng thái trống rỗng hoặc hụt hẫng mà cột mốc đạt được không đem lại sự viên mãn như kỳ vọng cùng câu hỏi: "Vậy là hết rồi sao?".
Hiện tượng này tạo thành một vòng lặp quen thuộc: đạt mục tiêu - hụt hẫng, trống rỗng - đặt mục tiêu mới. Nhiều người sống cả đời trong vòng xoáy đó mà không bao giờ cảm thấy mình thực sự về đích. Các phân tích từ Harvard Business Review cũng cho thấy con người thường theo đuổi những mục tiêu có vẻ quan trọng nhưng lại chỉ thật sự tìm thấy niềm vui chân thực trong chính quá trình theo đuổi chứ không phải là kết quả cuối cùng.
Về mặt sinh học, hệ thống khen thưởng của não bộ được thiết kế để phản ứng mạnh với quá trình hướng tới mục tiêu chứ không phải trạng thái sở hữu. Dopamine tăng cao khi ta tiến gần mục tiêu và giảm nhanh khi đạt được nó. Điều này lý giải vì sao ngay cả những thay đổi tưởng như sẽ đổi đời cũng nhanh chóng trở nên bình thường.
Một nghiên cứu về giảng viên đại học cho thấy việc có được biên chế hay chức vụ vốn được xem là cột mốc quan trọng cũng không tạo ra khác biệt đáng kể về hạnh phúc lâu dài so với những người không đạt được. Tương tự, người trúng số thậm chí còn giảm khả năng tận hưởng những niềm vui nhỏ trong cuộc sống thường ngày.
Tuy vậy vòng lặp này không phải không thể giải quyết. Hãy nhận diện hiện tượng trước khi bị chi phối. Con người thường đánh giá quá cao các cảm xúc tích cực. Những sự kiện như thăng chức, kết hôn hay một lần mua sắm lớn thường mang lại "lợi nhuận" về cảm xúc thấp hơn kỳ vọng. Khi hiểu điều này ta sẽ điều chỉnh kỳ vọng cho phù hợp hơn.
Hãy hiểu mục tiêu không phải chỉ để đạt rồi là xong mà cần biến thành một trải nghiệm sống. Khi đó giá trị nằm ở việc tham gia và trải nghiệm xuyên suốt quá trình chứ không phải chờ đợi một khoảnh khắc rực rỡ duy nhất.
Lời khuyên là đừng dùng thành tựu để định nghĩa giá trị bản thân vì nếu không đạt được ta dễ sụp đổ. Thậm chí nếu đạt được nhưng không như kỳ vọng, ta vẫn thất vọng dù đã bỏ ra rất nhiều công sức hoặc có rất nhiều trải nghiệm quý giá. Ngược lại, những người đặt trọng tâm vào mối quan hệ, giá trị cá nhân, sở thích... thay vì "đặt cược" mọi thứ cho một cột mốc duy nhất thường sẽ có hành trình bền vững hơn.
Cần nuôi dưỡng lòng biết ơn với những điều nhỏ bé, không xem những điều tốt đẹp là hiển nhiên có được. Khi thường xuyên nhận ra giá trị của những gì đang có, chúng ta sẽ tăng khả năng cảm nhận ý nghĩa trong đời sống hằng ngày.
Dịp kỷ niệm 85 năm thành lập Đội năm nay, làng Đội TP.HCM có bốn gương mặt thiếu nhi nhận giải thưởng Kim Đồng với thành tích tiêu biểu trong công tác Đội và phong trào thiếu nhi toàn quốc.
Nguyễn Phúc Minh Đạt - liên đội trưởng Trường THCS Lý Thánh Tông (phường Chánh Hưng) - nói Đội giúp mình lớn hơn trong cách nghĩ, hành động lẫn cách sống.
Bạn nói bản thân học được tinh thần trách nhiệm, tính kỷ luật, sự đoàn kết, biết quan tâm sẻ chia và giúp đỡ người khác qua mỗi hoạt động Đội.
Kỷ niệm nhớ mãi là lần đầu Đạt thi chỉ huy Đội giỏi vào năm lớp 6. Dù bỡ ngỡ song bạn đã cố gắng hết mình và đạt giải ba.
Đó cũng là cơ duyên đưa bạn đến và gắn bó hơn với Đội. "Đội không chỉ có các hoạt động bổ ích mà còn là nơi bồi dưỡng lý tưởng sống đẹp, tình yêu nước và ý thức trách nhiệm cho mỗi bạn nhỏ", Đạt nói.
Còn Nguyễn Song Cát Tường - liên đội trưởng Trường THCS Chu Văn An (phường Thủ Dầu Một) - lại ví môi trường Đội như ngôi trường thứ hai bởi qua từng sinh hoạt tập thể và phong trào thi đua đã học được cách sống tích cực.
Tường nói thấy tự tin hơn với khả năng giao tiếp, nhất là khi làm đội trưởng hay quản trò biết cách phân công công việc, động viên bạn bè và xử lý tình huống.
Kể về lần đầu làm đội trưởng trong buổi sinh hoạt ngoài trời, Cát Tường nói dù hồi hộp vẫn cố bình tĩnh để phân công nhiệm vụ cho các bạn hợp lý.
Bạn còn tham gia thiện nguyện ở xã vùng ven, đến trao quà, biểu diễn văn nghệ cho các em nhỏ và học thêm bài học về lòng nhân ái.
Đến với Đội, cô bạn nhỏ ấy nói thấy mình trưởng thành hơn sau mỗi hoạt động. "Mình tự hào khi là một phần của tập thể đã giáo dục mỗi đội viên khi mang chiếc khăn quàng đỏ trên vai như lời nhắc nhở cần sống có trách nhiệm, biết yêu thương và phấn đấu trở thành người công dân tốt", Tường nói.
Huỳnh Gia Phú - liên đội trưởng Trường THCS Hoàng Lê Kha (phường Bình Tây) - khoe đã đến với hoạt động Đội từ lúc tiểu học.
Mỗi bài học từ môi trường ấy giúp bạn được trang bị kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, tổ chức hoạt động và biết cách xử lý tình huống.
Vốn khá rụt rè, Phú đã dần mạnh dạn hơn khi đứng trước đám đông, biết lắng nghe và sẻ chia với mọi người.
Gia Phú đã hai lần tham gia hội thi chỉ huy Đội cấp TP và dự hội trại "Vững bước tiến lên Đoàn". Nhờ đó đã học thêm nhiều điều hay từ các anh chị phụ trách cũng như bạn bè nhiều nơi.
"Điều quý giá nhất Đội mang lại không chỉ là kỹ năng hay thành tích mà là sự trưởng thành trong suy nghĩ, tạo động lực để mỗi đội viên cố gắng trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình", Phú bày tỏ.
Bạn mong ở tuổi 85, Đội vẫn luôn trẻ trung như bao thế hệ đội viên, đặc biệt là tạo ra môi trường ngày càng gắn kết đặc biệt giữa các đội viên.
Phú nói điều ý nghĩa nhất bạn cảm nhận từ Đội không phải những điều lớn lao mà từng bước âm thầm mang đến cho thiếu nhi những trải nghiệm đẹp và ký ức đáng nhớ của hành trình tuổi thơ.
Trong khi đó, Đường Tuyết Nhi - liên đội trưởng Trường THCS Trần Bội Cơ (phường Chợ Lớn) - nói nhờ Đội mà bạn biết sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và xung quanh.
"Đội giúp mình nhận ra không chỉ cần học tốt mà còn phải biết yêu thương, sẻ chia và sống có kỷ luật. Những bài học về lòng biết ơn, tinh thần đoàn kết và tình yêu quê hương, đất nước giúp mình luôn suy nghĩ tích cực và trưởng thành hơn", Nhi nói.
Nhi kể qua các hoạt động tập thể đã học thêm kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm cũng như khả năng tự tin trình bày ý kiến và biết lắng nghe người khác.
Bạn nói mình luôn tự hào vì được lớn lên trong môi trường sinh hoạt Đội, từng bước trưởng thành từ những điều tưởng như nhỏ bé, tự hào vì trong hành trình 85 năm đã được Đội chắp cánh ước mơ, rèn luyện để trở thành công dân tốt cho tương lai.
Tử Cấm Thành là quần thể cung điện hoàng gia đồ sộ nằm giữa lòng Bắc Kinh, từng là nơi sinh sống và thiết triều của các hoàng đế hai triều đại Minh – Thanh. Trong suốt hơn 500 năm, từ năm 1420 đến đầu thế kỷ 20, nơi đây chính là trung tâm quyền lực tối cao của Trung Quốc phong kiến.
Được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới từ năm 1987, Tử Cấm Thành hiện là quần thể cung điện hoàng gia được bảo tồn nguyên vẹn lớn nhất thế giới. Với sức hút đặc biệt về lịch sử và kiến trúc, địa danh này đón khoảng 18 triệu lượt khách mỗi năm, trở thành điểm tham quan nổi tiếng bậc nhất Trung Quốc.
Tồn tại qua hơn 6 thế kỷ, Tử Cấm Thành không chỉ gây ấn tượng bởi quy mô đồ sộ và vẻ đẹp tráng lệ, mà còn khiến nhiều người tò mò với một chi tiết kỳ lạ: mái các cung điện gần như không có dấu vết của chim chóc hay cỏ dại. Đằng sau đó là sự kết hợp tinh tế giữa kiến trúc, vật liệu và cách bảo trì khoa học của người xưa.
Những "bí mật" giúp mái cung điện luôn sạch bóng:
Nổi bật màu ngói vàng gây "nhiễu thị giác"
Toàn bộ mái cung điện được lợp ngói men vàng – biểu tượng quyền lực hoàng gia. Tuy nhiên, màu sắc này khi phản chiếu ánh sáng mạnh lại khiến chim khó định vị, giảm khả năng quan sát, từ đó hạn chế việc sà xuống đậu.
Bề mặt ngói tráng men trơn bóng
Ngói được nung qua hàng chục công đoạn phức tạp, tạo nên lớp men nhẵn và bóng. Khi có ánh nắng chiếu vào, bề mặt này phản quang mạnh, khiến chim khó bám và không muốn tiếp cận.
Kiến trúc mái dốc "nói không" với chim đậu
Kiến trúc mái dốc cùng kích thước viên ngói được tính toán kỹ lưỡng theo nguyên lý "chim không thể đậu". Khoảng cách và độ cong khiến chim khó đứng vững, không thể làm tổ hay lưu lại lâu. Ngoài ra, nếu có hạt giống hay bụi bẩn rơi xuống, chúng nhanh chóng bị trôi đi theo độ dốc mái hoặc bị mưa cuốn sạch, không có cơ hội tích tụ hay phát triển.
Thường xuyên được bảo trì và vệ sinh định kỳ nghiêm ngặt
Từ thời phong kiến, cung điện đã có đội ngũ thợ chuyên tu sửa theo chu kỳ. Ngày nay, công tác vệ sinh và bảo tồn vẫn được duy trì đều đặn, giúp mái các công trình luôn trong tình trạng sạch sẽ gần như tuyệt đối.
Chính sự kết hợp giữa kỹ thuật xây dựng bậc thầy và quy trình chăm sóc tỉ mỉ đã giúp mái Tử Cấm Thành giữ được vẻ hoàn hảo suốt hàng trăm năm.
Trải qua nhiều năm đến nay Tử Cấm Thành không chỉ là biểu tượng quyền lực của các triều đại phong kiến mà còn ẩn chứa vô số điều bí ẩn chưa có lời giải. Từ kiến trúc, vật liệu cho đến những giai thoại kỳ lạ, nhiều chi tiết vẫn khiến giới nghiên cứu phải tranh luận. Chính những điều chưa được lý giải ấy càng làm tăng sức hút huyền bí của công trình nổi tiếng bậc nhất này.
