Pon Doikam phát hiện những cục máu dính trên khăn giấy khi xì mũi sau nhiều giờ bán dừa trong bầu không khí bị ô nhiễm ở Chiang Mai. “Cảm giác như mắc kẹt trong khói”, người bán dừa 36 tuổi nói.
Tình trạng đốt nương rẫy theo mùa, cháy rừng và các kiểu thời tiết đặc thù tạo nên “mùa ô nhiễm” hàng năm. Một số khu vực ở miền bắc Thái Lan xuất hiện hiện tượng sương mù dày đặc – điều người dân địa phương cho rằng “chưa từng có”. “Tôi sống ở Chiang Mai từ khi còn nhỏ, và đây là tình trạng tồi tệ nhất từ trước đến nay,” Pon nói. “Nhưng tôi không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải ra đường kiếm sống hàng ngày”.
Trong tuần đầu tiên của tháng 4, Chiang Mai, thành phố lớn thứ hai của Thái Lan, thường xuyên đứng đầu danh sách những thành phố lớn ô nhiễm nhất thế giới trên chuyên trang IQAir.
Tại thị trấn Pai, nơi nổi tiếng với thiên nhiên xanh, nồng độ bụi mịn PM2.5 có thời điểm vượt 900 microgram/m3, gấp 60 lần mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Địa hình đồi núi cũng khiến khói bụi khó thoát ra ngoài và gây khó khăn cho việc tiếp cận các điểm cháy rừng.
AFP ghi nhận nhiều đám cháy rừng bùng phát trên sườn đồi và dọc các con đường giữa Pai và Chiang Mai. Các lính cứu hỏa tình nguyện như anh Maitree Nuanja đang nỗ lực làm việc với nguồn lực hạn chế, chủ yếu dựa vào đồ quyên góp như nước uống và khẩu trang.
Theo lời Maitree Nuanja, trung tâm kiểm soát cháy rừng chỉ cung cấp 20 lít nhiên liệu và cho mượn máy thổi lá. Khi mùa cháy rừng kết thúc họ phải trả lại. “Trời tối và mờ mịt đến mức không ai có thể nhìn thấy gì, tình trạng này đã kéo dài quá lâu”, Maitree nói. Anh cũng lo sợ ngôi nhà cạnh rừng của mình bị cháy lan và các vấn đề về sức khỏe của bản thân.
Hôm 1/4, một lính cứu hỏa tình nguyện đã tử vong. Giới chức địa phương cho biết nạn nhân nghi bị kiệt sức do nắng nóng và các bệnh lý nền.
Để bảo vệ nhóm người dễ tổn thương như có bệnh nền, người già và trẻ em, chính quyền Chiang Mai lắp đặt hàng trăm “phòng không bụi”, trang bị máy lọc không khí và hệ thống áp suất dương để ngăn không khí ô nhiễm.
Bà Watwilai Chaiwan, 82 tuổi, một y tá nghỉ hưu trong viện dưỡng lão ở Chiang Mai, cho biết ô nhiễm khiến bà sợ ra ngoài vì hay bị chóng mặt và đau nửa đầu. “Đây là vấn đề với người già. Bạn phải đeo khẩu trang toàn thời gian khi hít thở bầu không khí này”, bà nói.
Một số quận ở Chiang Mai đã ban bố tình trạng thảm họa để đẩy nhanh hỗ trợ tài chính.
Ô nhiễm cũng khiến khách du lịch rời bỏ Chiang Mai. Anh Chakkrawat Wichitchaisilp, một tài xế xe tuk-tuk, cho biết đường phố vắng lặng lạ thường so với sự nhộn nhịp của tháng 3 và tháng 4 hàng năm.
Từ một điểm quan sát nhìn ra Chiang Mai, thành phố gần như bị che khuất hoàn toàn, chỉ còn những đường nét mờ ảo của các ngọn đồi hiện ra qua lớp sương mù và mặt trời màu cam nhạt treo lơ lửng trên bầu trời. Martin Astill, 57 tuổi, một du khách Anh, nói: “Tôi đã chụp ảnh từ chính vị trí này và bầu trời khi đó xanh trong vắt thật tuyệt đẹp”.
Khoảng 2-3 tuần vào mùa xuân là thời điểm hoa tử đằng nở rộ. Lượng người đổ về các khu Notting Hill và Kensington năm nay tăng mạnh do các "tour ngắm hoa tử đằng" được chia sẻ trên mạng xã hội.
Sự xuất hiện của hàng nghìn người có sức ảnh hưởng (influencer) và thợ ảnh gây ra nhiều vấn đề cho khu dân cư ở West London. Khách tham quan dựng lều di động để thay trang phục, đặt ghế trên vỉa hè, mang theo thú cưng và đứng nhiều giờ trước cửa nhà dân. Một số nhóm khách xả rác và làm gãy cành cây, khiến nhân viên vệ sinh khu vực gặp khó khăn khi phải di chuyển qua đám đông để làm việc.
Tại một điểm tham quan, phóng viên Daily Mail ghi nhận nhiều nhóm khách nữ mang theo trang phục, bước xuống từ xe khách và tiến thẳng đến các vị trí định sẵn. Phần lớn trong số này là người châu Á.
Giàn hoa thu hút nhiều người nhất nằm gần Kensington High Street, khu vực tập trung nhiều biệt thự. Tại đây có một cây tử đằng 70 tuổi mọc rủ xuống bức tường trắng và hàng rào sắt của một dinh thự. Chủ căn nhà cho biết du khách bắt đầu chú ý đến địa điểm này từ sau đại dịch. "Tôi luôn phải nhắc nhở du khách không chạm vào cây vì cành hoa rất dễ gãy", chủ nhà nói.
Các tour ngắm hoa thường dẫn khách qua những con phố nhỏ từ Kensington High Street đến đường Portobello ở Notting Hill. Trên TikTok và Instagram, danh sách điểm chụp ảnh được cập nhật liên tục.
Nhiều du khách như Natalia Venhrynovych (27 tuổi) hay Penina Khubani (25 tuổi) cho biết họ lái xe hơn một giờ tìm đến khu vực này sau khi xem các video hướng dẫn trên mạng. Tại khu Bedford Gardens, một ngôi nhà khác có giàn tử đằng tạo thành vòm cổng cũng thu hút nhóm du khách từ Malaysia đến chụp ảnh.
Truyền thông Anh gọi hiện tượng đám đông bủa vây các khu phố này là "Wisteria hysteria" (phát cuồng vì hoa tử đằng).
Tại các con phố chật hẹp như Bedford Gardens hay Portobello, du khách không chỉ chụp ảnh mà còn mang theo đạo cụ, rương quần áo và chiếm dụng bậc thềm nhà dân làm nơi nghỉ chân, thay đồ. Tình trạng tiếng ồn kéo dài cùng rác thải do khách để lại khiến nhiều gia đình phải dán biển cảnh báo hoặc lắp rào chắn ngăn người lạ vào vườn.
Đại diện Hội đồng quận Kensington và Chelsea cho biết không thể cấm người dân hay du khách chụp ảnh ở vỉa hè vì đây là không gian công cộng. Thay vào đó, chính quyền địa phương chỉ có thể tăng cường các đội vệ sinh để thu gom rác sau mỗi đợt cao điểm cuối tuần.
Trước tình trạng này, một số chủ nhà đã có động thái tự bảo vệ tài sản. Chủ một ngôi nhà trên đường Portobello chủ động cắt tỉa phần lớn giàn hoa tử đằng để ngăn rễ và cành làm hỏng tường bao. Người này cho biết hành động trên nhằm bảo vệ kết cấu nhà, không nhằm mục đích xua đuổi người chụp ảnh.
Một thành phố nắm giữ Kỷ lục Guinness Thế giới về lượng nắng nhiều nhất trên trái đất, và người dân địa phương phải chịu đựng khí hậu sa mạc nóng như thiêu đốt với nhiệt độ vượt quá 50 độ C.
Đối với cư dân Yuma, ánh nắng mặt trời gay gắt, ngột ngạt gần như hiện diện suốt năm. Thành phố này năm ở bang Arizona, Hoa Kỳ, nắm giữ danh hiệu "Thành phố nhiều nắng nhất" trên trái đất, với ít nhất 91% thời gian nắng mỗi năm, tức 4.055 giờ trong tổng số 4.456 giờ. Để so sánh, Vương quốc Anh chỉ có vỏn vẹn 1.648,5 giờ nắng vào năm ngoái.
Ở Yuma, mỗi ngày trôi qua với một chu kỳ lặp lại, cư dân thức dậy, kéo rèm cửa và ngay lập tức được đón chào bởi ánh nắng mặt trời rực rỡ trên nền trời xanh trong vắt, không một gợn mây.
Michiel Stavast, một hướng dẫn viên du lịch tại Arizona, cho biết: "Sống ở nơi như sa mạc đồng nghĩa với việc ban ngày nóng đến mức bạn gần như không thể ra ngoài. Người dân chủ yếu ở trong nhà và chỉ sinh hoạt vào buổi tối, khi trời dịu mát".
Không chỉ ban ngày, nhiệt độ ban đêm tại Yuma cũng duy trì ở mức cao, khiến việc nghỉ ngơi trở nên khó khăn.
"Cảm giác nhiệt độ bên ngoài còn cao hơn nhiệt độ cơ thể thực sự rất khó chịu. Bạn buộc phải dành nhiều thời gian ở nơi có điều hòa nhiệt độ", anh chia sẻ thêm.
Trong khi đó, lượng mưa trung bình mỗi năm tại đây chỉ khoảng 89mm, một trong những mức thấp nhất thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc gần như không có sự thay đổi rõ rệt giữa các mùa trong năm.
Vì Yuma nằm cạnh đường cao tốc liên bang 8, nên nhiều du khách ngang qua trên đường đi về phía Đông hoặc phía Tây và dừng lại tham quan trong thời gian ngắn. Yuma cũng đón rất nhiều "chim tuyết", những người đi từ phía bắc lạnh giá đến phía nam ấm áp để tránh những tháng mùa đông tê tái. Những du khách này đến Yuma đặc biệt vì thời tiết ấm áp và là nơi có nhiều nắng nhất trên trái đất.
Dù vậy, chính khí hậu khô ráo và mùa đông ôn hòa lại mang đến lợi thế lớn cho nông nghiệp. Yuma hiện là một trong những khu vực sản xuất rau lá xanh hàng đầu nước Mỹ. Có năm, nơi đây cung cấp tới 90% lượng rau xà lách tiêu thụ trên toàn quốc.
Để có mùa bội thu, người dân địa phương phải tìm cách đối phó với nhiệt độ nắng nóng. Họ thường bắt đầu làm việc từ 4h sáng. Khi nhiệt độ tăng cao, việc thu hoạch rau sẽ diễn ra vào ban đêm.
Tuy nhiên, danh tiếng của thành phố không chỉ dừng lại ở nông sản, du khách có thể trải nghiệm lịch sử miền Viễn Tây đích thực tại Công viên Lịch sử nhà tù lãnh thổ Yuma – một nhà tù được xây dựng từ năm 1876 và đóng cửa vào năm 1909.
Ngày nay, nó hoạt động như một công viên tiểu bang, là điểm đến du lịch nổi tiếng và thậm chí còn xuất hiện trong các bộ phim Hollywood.
Móng tay thường bị xem nhẹ trong việc theo dõi sức khỏe, nhưng thực tế đây lại là một "tấm gương" phản ánh khá rõ những thay đổi bên trong cơ thể. Từ những rãnh nhỏ, đốm trắng cho đến sự đổi màu hay giòn yếu bất thường, tất cả đều có thể mang theo những thông điệp sức khỏe mà chúng ta dễ dàng bỏ qua nếu không chú ý đúng mức.
Những đường lõm chạy ngang trên móng tay hoặc móng chân, còn gọi là đường Beau, có thể xuất hiện ở một hoặc nhiều móng, phổ biến nhất là ngón cái và ngón chân cái. Sự xuất hiện của các rãnh này thường phản ánh quá trình phát triển của móng đã bị gián đoạn do những tác động bất thường từ bên trong cơ thể hoặc từ bên ngoài.
Theo các chuyên gia da liễu, đường Beau có thể là "dấu vết" còn lại sau một giai đoạn sức khỏe bị ảnh hưởng. Việc điều trị nguyên nhân gốc sẽ giúp móng dần phục hồi và mọc lại bình thường, mịn màng hơn theo thời gian.
Cơ thể trải qua bệnh lý hoặc căng thẳng nghiêm trọng, khiến quá trình nuôi dưỡng móng bị tạm thời gián đoạn do năng lượng được ưu tiên cho các chức năng sống còn.
Chấn thương vùng nền móng khu vực khởi phát sự phát triển của móng làm ảnh hưởng đến cấu trúc móng.
Các bệnh lý mạn tính gây cản trở lưu thông máu đến nền móng, làm suy giảm dinh dưỡng nuôi móng.
Một số bệnh da liễu nặng gây tổn thương trực tiếp đến cấu trúc móng.
Thiếu hụt vitamin và khoáng chất khiến quá trình tạo móng bị rối loạn.
TS. Anita Takwale, chuyên gia tư vấn da liễu và rối loạn móng tại Stratum Clinics, cho biết đường Beau có thể xuất hiện sau nhiều tình trạng sức khỏe khác nhau, bao gồm: nhồi máu cơ tim, sốt cao, sởi, quai bị, viêm phổi và nhiễm liên cầu khuẩn.
Sự xuất hiện của các rãnh ngang trên móng vì vậy không nên xem nhẹ, đặc biệt khi đi kèm những thay đổi bất thường khác về sức khỏe.
Móng tay Terry là tình trạng phần lớn bề mặt móng chuyển trắng đục, mờ như thủy tinh, chỉ còn một dải nhỏ màu nâu hoặc hồng ở đầu móng, đồng thời vùng bán nguyệt ở chân móng thường mờ hoặc không rõ. Đây có thể là thay đổi do tuổi tác, nhưng cũng có liên quan đến các bệnh lý nghiêm trọng như xơ gan, suy tim sung huyết, tiểu đường, suy thận hoặc viêm gan virus. Khi xuất hiện dấu hiệu này, người bệnh nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân và điều trị theo bệnh nền dưới hướng dẫn của bác sĩ.
Các đốm trắng nhỏ trên móng tay thường không nguy hiểm nếu xuất hiện rải rác. Trong nhiều trường hợp, đây chỉ là hậu quả của va chạm nhẹ và sẽ biến mất khi móng mọc dài. Tuy nhiên, chúng cũng có thể liên quan đến tác động hóa chất, chấn thương nhẹ, tác dụng phụ của thuốc hoặc rối loạn sức khỏe tiềm ẩn nếu đi kèm triệu chứng khác. Nếu tình trạng kéo dài hoặc lan rộng, nên đi khám để được kiểm tra chính xác.
Theo bác sĩ Paul Ettlinger (Bệnh viện Đa khoa London), móng tay giòn có thể là dấu hiệu tự nhiên của lão hóa nhưng cũng phản ánh nhiều vấn đề sức khỏe khác. Nguyên nhân thường gặp gồm thiếu sắt, thiếu vitamin nhóm B hoặc chế độ ăn thiếu cân bằng; rối loạn ăn uống kéo dài; hội chứng Raynaud (tình trạng co thắt tạm thời các mạch máu nhỏ ở đầu ngón tay, ngón chân) làm giảm lưu lượng máu đến đầu chi; các bệnh viêm da như vảy nến, lichen phẳng; và rối loạn tuyến giáp, đặc biệt là suy giáp. Những yếu tố này khiến móng yếu, dễ tách lớp và gãy.
Nếu móng tay vàng kèm tình trạng giòn có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý tiềm ẩn. Nguyên nhân thường gặp gồm nhiễm nấm móng hoặc bệnh tiểu đường do rối loạn chuyển hóa ảnh hưởng đến cấu trúc collagen của móng. Đây là dấu hiệu cần được theo dõi sớm để tránh biến chứng hoặc tiến triển nặng hơn.
Thông thường các đường gờ chạy dọc móng tay khác với đường Beau (chạy ngang) và thường xuất hiện do chấn thương nhẹ quanh vùng móng. Theo chuyên gia da liễu, tình trạng này cũng có thể liên quan đến các bệnh lý như viêm da cơ địa (chàm), vảy nến hoặc viêm, nhiễm trùng quanh móng. Những dấu hiệu này phản ánh sự bất thường trong quá trình tái tạo tế bào da và móng.
