Trả lời phóng viên trước khi rời Nhà Trắng để tới căn cứ liên hợp Andrews tại bang Maryland ngày 12/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông kỳ vọng sẽ có “cuộc trao đổi dài” với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về vấn đề Iran. Tuy nhiên, ông cũng giảm nhẹ những bất đồng liên quan Iran.
“Tôi không nghĩ chúng tôi cần bất kỳ sự giúp đỡ nào về Iran. Chúng tôi sẽ thắng bằng cách này hay cách khác, thắng trong hòa bình hoặc bằng biện pháp khác”, ông Trump nói.
Tại căn cứ Andrews, ông lên chuyên cơ Không lực Một, bắt đầu hành trình kéo dài 14 tiếng tới Bắc Kinh. Đệ nhất Phu nhân Melania không tham gia chuyến công du.
Chuyến thăm của ông Trump ban đầu dự kiến diễn ra vào tháng 3, nhưng đã bị hoãn do chiến sự Iran. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump kể từ chuyến công du cấp nhà nước hồi năm 2017 trong nhiệm kỳ đầu tiên.
Tổng thống Mỹ ngày 11/5 cho biết ông sẽ trao đổi với ông Tập về việc Mỹ bán vũ khí cho đảo Đài Loan, đánh dấu sự thay đổi so với lập trường lâu nay của Mỹ là Washington không thảo luận với Bắc Kinh về sự hỗ trợ dành cho hòn đảo này.
Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc cùng mối quan hệ thương mại đầy sóng gió giữa hai nước cũng được dự đoán sẽ nằm trong chương trình nghị sự.
Bắc Kinh đã siết kiểm soát an ninh từ hôm 12/5, khi cảnh sát giám sát các nút giao thông lớn và kiểm tra giấy tờ tùy thân của hành khách đi tàu điện ngầm.
“Đây chắc chắn là sự kiện rất quan trọng. Nhất định hai bên sẽ đạt được một số tiến triển”, Wen Wen, 24 tuổi, đến từ thành phố Nam Kinh, nói. Cô bày tỏ hy vọng Trung Quốc và Mỹ có thể duy trì “sự hòa hợp lâu dài” bất chấp “tình hình thế giới gần đây đầy bất ổn”.
Quan hệ Mỹ – Trung còn nhiều bất đồng, từ thương mại, tiếp cận tài nguyên chiến lược đến vấn đề Đài Loan. Quan hệ giữa hai nước căng thẳng kể từ khi ông Trump áp đặt thuế quan mạnh tay đối với Trung Quốc vào đầu nhiệm kỳ thứ hai của mình. Bắc Kinh cũng đã tiến hành tẩy chay mạnh mẽ hàng nông sản của Mỹ trong phần lớn năm ngoái.
Căng thẳng hạ nhiệt sau cuộc gặp giữa lãnh đạo hai nước tại Hàn Quốc năm ngoái, khi họ đạt được thỏa thuận ngừng leo thang thuế quan trong một năm và nhất trí ổn định quan hệ.
Thặng dư thương mại lớn của Trung Quốc với Mỹ từ lâu đã khiến ông Trump khó chịu và ông đã áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc ngay trong nhiệm kỳ đầu tiên.
Phái đoàn tháp tùng ông Trump thăm Trung Quốc lần này bao gồm nhiều lãnh đạo tập đoàn, trong đó có CEO Tesla Elon Musk, CEO Apple Tim Cook, CEO Kelly Ortberg của Boeing. Ông Ortberg cho biết Boeing hy vọng chính quyền Trump sẽ giúp hãng giành đơn đặt hàng lớn từ Trung Quốc.
Cuộc chiến do Mỹ, Israel phát động nhằm vào Iran hồi đầu năm đã gây ra những thách thức mới cho quan hệ Bắc Kinh – Washington. Bộ Tài chính Mỹ ngày 11/5 áp lệnh trừng phạt 12 cá nhân và tổ chức, trong đó có nhiều thực thể tại Hong Kong, bị cáo buộc hỗ trợ bán và vận chuyển dầu Iran sang Trung Quốc.
Khi được hỏi về động thái này, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn tuyên bố Bắc Kinh “kiên quyết phản đối các lệnh trừng phạt đơn phương bất hợp pháp”.
Ngày 13-6, Bộ Ngoại giao phát thông cáo cho biết nhận lời mời của Tổng thống Nga Vladimir Putin, Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga và có các hoạt động song phương tại Kazan, Nga từ ngày 16 đến đến 18-6.
Đây là chuyến công tác đến Nga đầu tiên của Thủ tướng Lê Minh Hưng trên cương vị người đứng đầu Chính phủ Việt Nam.
Chuyến đi tiếp tục khẳng định trách nhiệm, tích cực của Việt Nam trong vai trò thành viên của ASEAN, đồng thời củng cố quan hệ tốt đẹp giữa Việt Nam và Nga.
Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga là cơ hội để hai bên định hình những triển vọng mới cho quan hệ hợp tác cùng có lợi, đồng thời tiếp tục củng cố quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga.
Quan hệ ASEAN - Nga khởi đầu từ tháng 7-1991. Nga trở thành Đối tác đối thoại đầy đủ của ASEAN vào tháng 7-1996, sau đó hai bên ký tuyên bố chung về quan hệ Đối tác tiến bộ và toàn diện vào năm 2005.
Quan hệ tiếp tục được củng cố tại Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga lần thứ hai, tổ chức vào năm 2010 tại Hà Nội. Hội nghị tái khẳng định cam kết làm sâu sắc hơn quan hệ và tăng cường phối hợp trong cấu trúc khu vực đang định hình tại châu Á - Thái Bình Dương.
Đây cũng là dấu mốc thể hiện vai trò tích cực của Việt Nam trong thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga và sự tham gia của Nga vào các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, nổi bật là Hội nghị cấp cao Đông Á (EAS) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng mở rộng (ADMM+).
Bước ngoặt quan trọng của quan hệ là Hội nghị cấp cao lần thứ ba tại Singapore năm 2018, khi ASEAN và Nga nhất trí nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược. Hiện nay, hợp tác được triển khai trong khuôn khổ Kế hoạch Hành động toàn diện giai đoạn 2021-2025 nhằm thực hiện quan hệ Đối tác chiến lược.
Về quan hệ Việt Nam - Nga, hai nước vừa kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2025. Quan hệ chính trị có độ tin cậy cao và không ngừng được củng cố. Trao đổi đoàn cấp cao diễn ra thường xuyên, tạo động lực mạnh mẽ cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Hợp tác thương mại và kinh tế tiếp tục được thúc đẩy, năng lượng - dầu khí là lĩnh vực truyền thống và là biểu tượng cho hợp tác hiệu quả giữa hai nước.
Tháng 3 vừa qua, Việt Nam và Nga đã ký hiệp định hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Việt Nam, kỳ vọng trở thành công trình biểu tượng mới cho tình hữu nghị Việt - Nga.
Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm nay đăng tải video cho thấy tên lửa đánh trúng tàu dầu, đồng thời cho biết mục tiêu là phòng máy nhằm vô hiệu hóa con tàu. "Thủy thủ đoàn của con tàu đã phớt lờ nhiều lời cảnh báo, không tuân thủ chỉ thị từ lực lượng Mỹ nhiều lần trong vòng 24 giờ", CENTCOM cho biết trong một tuyên bố.
"Một máy bay Mỹ cuối cùng đã vô hiệu hóa con tàu bằng cách bắn tên lửa Hellfire vào phòng máy, ngăn tàu chở dầu này đến Iran", theo Reuters dẫn tuyên bố.
Đây là một phần trong lệnh phong tỏa cảng Iran do Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt từ ngày 13.4, nhằm buộc Tehran trở lại bàn đàm phán theo các điều kiện của Washington. Lexie là tàu thứ 6 bị quân đội Mỹ vô hiệu hóa kể từ khi lệnh phong tỏa có hiệu lực. Washington nói lực lượng Mỹ cũng đã chuyển hướng 122 tàu tìm cách ra vào các cảng của Iran.
Vụ việc trên xảy ra sau khi Công ty Vận tải biển Địa Trung Hải (MSC) xác nhận rằng tàu Sariska V của họ đã bị trúng 2 vật thể lạ tại cảng Umm Qasr, theo Al Jazeera. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào tàu Sariska V "thuộc sở hữu của Mỹ" sau một vụ tấn công vào một tàu của Iran gần Oman.
MSC cho biết các cuộc tấn công là "hoàn toàn không có căn cứ dựa trên những cáo buộc của IRGC vì MSC là một hãng vận tải thương mại trung lập, không có liên hệ gì với Mỹ hay Israel". MSC cho biết thêm công ty này có trụ sở và văn phòng đặt tại Thụy Sĩ và thuộc sở hữu hoàn toàn của Ý.
Cùng ngày, Mỹ công bố các lệnh trừng phạt mới liên quan Iran, nhắm vào một số cá nhân và sàn giao dịch tiền điện tử. Theo thông báo của Bộ Tài chính Mỹ, 4 công dân Iran cùng 4 sàn giao dịch tài sản kỹ thuật số có trụ sở tại Iran, gồm Nobitex, Bitpin, Ramzinex và Walletx, đã bị đưa vào danh sách trừng phạt.
Bộ Tài chính Mỹ cảnh báo các tổ chức tài chính và cá nhân nước ngoài cũng có thể đối mặt với biện pháp trừng phạt nếu tham gia một số giao dịch nhất định với các công ty nói trên.
Các động thái này diễn ra trong lúc Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio bày tỏ hy vọng một thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến sự với Iran có thể sớm đạt được. Phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ ngày 2.6, ông Rubio nói Iran phải cắt giảm mạnh chương trình hạt nhân trước khi bất kỳ lệnh trừng phạt nào được dỡ bỏ.
"Chúng ta đang có triển vọng. Điều đó có thể xảy ra hôm nay, có thể xảy ra ngày mai, hoặc có thể xảy ra tuần tới", AFP dẫn lời ông Rubio nói. Ngoại trưởng Mỹ nhấn mạnh Iran phải mở lại tuyến vận tải qua eo biển Hormuz để bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào có hiệu lực.
Ngoại trưởng Rubio tìm cách hạ thấp mức độ nghiêm trọng của các cuộc đụng độ giữa Mỹ - Iran gần đây, cho rằng chiến sự trên thực tế đã kết thúc. Ông cũng cho rằng nền kinh tế Iran hiện "tồi tệ hơn nhiều" so với giai đoạn 6 đến 9 tháng trước.
Liên quan tình hình nội bộ Tehran, ông Rubio nói Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei, người bị thương trong các cuộc tấn công của Mỹ và Israel và chưa xuất hiện công khai kể từ khi nhậm chức, vẫn còn sống và đang tham gia nhiều hơn vào các hoạt động điều hành. Iran chưa bình luận thông tin này.
