Tình huống giao thông: Trời tối, người lao công đẩy xe rác đi ngược chiều sát dải phân cách. Lúc này một ôtô đi đúng chiều tông trúng xe rác, đẩy chiếc xe này vào người phụ nữ. Cú va chạm mạnh khiến cô này bị hất văng qua dải phân cách, rơi sang đường ngược chiều. Người lao công nằm ngay trước đầu xe gắn camera hành trình vừa đi tới, may mắn tài xế kịp phanh tránh được một tai nạn liên hoàn.
Kỹ năng lái xe: Khi di chuyển trên phố trời tối, tài xế cần luôn tập trung quan sát, sử dụng đèn pha phù hợp để phát hiện các chướng ngại vật.
Trong khi đó, người lao công di chuyển xe rác ngược chiều ở sát dải phân cách là tự đẩy mình vào tình huống nguy hiểm vì xe rác không phải phương tiện ưu tiên. Áo của người phụ nữ có một dải phản quang, tuy nhiên người này đẩy xe rác phía trước nên đèn xe không thể chiếu vào áo, vì vậy dải phản quang không phát huy tác dụng trong trường hợp này.
Những người làm nghề lao công cần tự bảo vệ bản thân bằng việc tuân thủ đầy đủ đồ bảo hộ khi làm việc dưới trời tối, đồng thời di chuyển đúng làn đường, chiều đường, đúng thời gian quy định.
Tình huống tương tự, rác chất đầy che khuất tầm nhìn nhưng người lao công vẫn đẩy chiếc xe đi ngược chiều lao về phía ôtô, hôm 26/2 ở đường Hàm Nghi, Hà Nội.
Với những người mới ngồi sau vô-lăng chưa đủ lâu, việc di chuyển trên đường có nhiều làn xe thường đi kèm lo lắng bị thổi phạt lỗi vượt xe bên phải. Điều này xuất phát từ việc chưa nắm vững các khái niệm trong luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (TTATGTĐB 2024), dẫn đến lúng túng khi muốn vượt qua phương tiện đang di chuyển chậm ở làn trái.
Căn cứ khoản 1, điều 14, luật TTATGTĐB 2024, khái niệm "vượt xe" được định nghĩa là tình huống xe phía sau di chuyển sang bên trái để vượt lên xe phía trước. Đáng chú ý, quy định này chỉ áp dụng trên đoạn đường mà mỗi chiều xe chạy chỉ có 1 làn đường dành cho xe cơ giới. Như vậy, trên những cung đường chỉ có một làn xe mỗi bên, tài xế bắt buộc phải mượn làn đối diện, bên trái để vượt và phải quay về làn ngay khi đủ an toàn.
Tuy nhiên, luật cũng cho phép phương tiện được vượt về bên phải trong 2 trường hợp cụ thể tại khoản 2, điều 14, luật TTATGTĐB 2024, gồm: khi xe phía trước có tín hiệu rẽ trái hoặc đang thực hiện hành vi rẽ trái và đối với các loại xe chuyên dùng đang làm việc trên đường mà xe phía sau không thể thực hiện việc vượt bên trái. Ngoài hai trường hợp này, mọi hành vi cố tình vượt bên phải trên đường một làn xe cơ giới đều vi phạm quy định.
Điểm gây tranh cãi lâu nay đã được làm rõ tại điều 13 và điều 14 của bộ luật này, liên quan đến đường có nhiều làn xe chạy. Cụ thể đối với đường có 2 làn xe cơ giới cùng chiều, việc xe đi ở làn bên phải di chuyển nhanh hơn xe ở làn bên trái không được coi là hành vi "vượt phải". Khi đó, người lái xe đang thực hiện quy tắc "sử dụng làn đường". Tài xế chỉ cần tuân thủ việc đi đúng làn đường quy định, chạy đúng tốc độ cho phép và duy trì khoảng cách an toàn. Việc phân định rõ giữa vượt xe và sử dụng làn đường giúp tài xế yên tâm tham gia giao thông, tránh nỗi lo vi phạm.
Theo quy định tại Nghị định 168/2024/NĐ-CP (Nghị định 168), hành vi vượt bên phải xe khác trong trường hợp không được phép sẽ bị xử lý theo điểm a, khoản 5, điều 6 với mức phạt 4 - 6 triệu đồng. Ngoài phạt tiền, người vi phạm còn bị trừ 2 điểm giấy phép lái xe theo điểm a, khoản 16, điều 6.
Nhìn chung, mấu chốt để phân biệt nằm ở số lượng làn đường. Nếu đường chỉ có một làn, vượt phải là sai luật trừ các trường hợp ưu tiên. Nếu đường có nhiều làn, việc đi nhanh hơn ở làn bên phải là quyền sử dụng làn đường hợp pháp. Việc nắm vững các điều khoản này không chỉ giúp lái xe tự tin phản biện khi cần thiết mà còn góp phần đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông.
Ngày lễ, dòng xe ken đặc trên những cung đường đèo hẹp. Một chiếc xe tải đi chậm phía trước dễ khiến cả đoàn phía sau mất kiên nhẫn. Và thế là quyết định vượt được đưa ra. Hai ôtô nối đuôi nhau vượt tại đoạn đường cong, nơi tầm nhìn bị che khuất. Chiếc đầu tiên vượt trót lọt, tạo cảm giác rằng tình huống vẫn trong tầm kiểm soát. Nhưng đó lại chính là cái bẫy tâm lý. Chiếc xe phía sau lặp lại hành động, nhưng không còn đủ điều kiện thuận lợi như người đi trước.
Khi xe từ chiều ngược lại xuất hiện, khoảng trống an toàn biến mất. Tài xế lúng túng, không thể xử lý kịp vì không đủ khoảng cách để vượt tiếp, cũng không đủ thời gian để về làn một cách gọn gàng. Kết quả xe này đã va chạm với xe cùng chiều, và làm tắc nghẽn cả tuyến đèo. Một pha tranh thủ vượt nhanh rốt cuộc lại khiến hành trình kéo dài hơn, khi những người liên quan mất thời gian xử lý, bồi thường, và chuyến đi ngày lễ cũng không còn trọn vẹn.
Điều quan trọng nhất ở đây, là các tài xế đã vô tư vượt trong khúc cua, tức là vượt mà đoạn đường phía trước đã bị che khuất, khác nào bịt mắt lái xe. Điều cơ bản này từ lúc học lái tới khi có bằng, ai cũng phải biết.
Ngay cả khi đủ điều kiện vượt, mỗi tình huống vượt xe đều phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như khoảng cách, tốc độ xe đối diện, khả năng tăng tốc của xe mình, và cả phản xạ của người lái. Trong điều kiện giao thông ngày lễ, xe đông hơn, khoảng trống an toàn ít hơn. Một quyết định vượt xe lúc này không còn là bài toán đơn giản, mà là phép cược với xác suất rủi ro cao.
Nếu mỗi tài xế chịu chậm lại một nhịp, giữ đúng làn, chờ đúng lúc để vượt, rất nhiều va chạm có thể đã không xảy ra. Cái giá phải trả cho một khoảnh khắc nôn nóng đôi khi không chỉ là vài vết xước trên xe, đó có thể là sức khỏe, tính mạng, và cả sự bình yên của nhiều gia đình.
Ôtô gắn camera hành trình chạy ở làn sát dải phân cách trên cầu Penang số 2, bang Penang. Bên trái, ở làn khẩn cấp, hai chiếc môtô nối đuôi vượt lên và lao thẳng vào một chiếc minivan đang dừng.
Va chạm mạnh khiến người đi xe máy thứ nhất văng ra phần đường xe chạy, trong khi ngay phía sau một xe tải đang chạy tới. Phần đuôi chiếc minivan dập móp. Hiện chưa rõ thương tích cụ thể của hai người đi xe máy.
Tai nạn gây chú ý và tranh luận theo cả hai hướng. Nhiều người kêu gọi tuân thủ các quy tắc sử dụng đường bộ, như chạy đúng làn đường quy định, bởi cầu Penang số 2 phân chia rõ ràng phần đường ôtô và đường cho xe máy.
Ngoài ra, nhiều bình luận nhấn mạnh tầm quan trọng của các biện pháp an toàn trong trường hợp khẩn cấp, bao gồm cả việc đặt ngay các biển báo hình nón hoặc tam giác để báo hiệu sớm cho những người tham gia giao thông khác.
Thực tế, việc chạy sai làn đường không phải hiếm, khi vẫn có những tình huống xe máy chạy vào làn ôtô và ngược lại, ôtô chạy ở làn dành riêng cho xe máy trên cầu Penang số 2 được ghi nhận.
