Tại dự thảo Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) chủ trì xây dựng, Bộ đề xuất phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với cơ sở giáo dục mầm non có hành vi tổ chức cho trẻ em học trước chương trình lớp 1 hoặc dạy kiến thức vượt quá yêu cầu của Chương trình giáo dục mầm non.
Ngay sau khi thông tin được đăng tải trên Dân trí với tiêu đề: Dạy trước chương trình lớp 1 cho trẻ mầm non có thể bị phạt 20 triệu đồng, nhiều ý kiến cho rằng cần làm rõ khái niệm “dạy trước chương trình lớp 1” để tránh lúng túng trong quá trình thi hành các quy định trên thực tế.
Lo ngại “đánh đồng” phát triển năng lực với dạy trước chương trình
Trao đổi với phóng viên Dân trí, dưới góc nhìn của một người làm trong lĩnh vực giáo dục mầm non, Tiến sĩ (TS) Nguyễn Diệu Hương, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Tập đoàn Giáo dục Qibi, cho biết bà đã có góp ý gửi Bộ GD&ĐT ngày 29/6. Bà Hương bày tỏ hoàn toàn ủng hộ chủ trương của Bộ GD&ĐT nhằm bảo vệ trẻ khỏi áp lực học trước chương trình tiểu học, chạy theo thành tích và làm mất đi bản chất của giáo dục mầm non.
Tuy nhiên, theo bà Hương, quy định hiện nay chưa định nghĩa cụ thể thế nào là “tổ chức cho trẻ học trước chương trình lớp 1”, dẫn đến nguy cơ mỗi nơi hiểu theo một cách khác nhau.
Bà Nguyễn Diệu Hương cho rằng, dự thảo cần trả lời rõ: dạy trước chương trình được hiểu là dạy theo sách giáo khoa lớp 1 hay chỉ cần trẻ đạt năng lực đọc, viết, tính toán tương đương học sinh lớp 1 cũng bị coi là vi phạm? Việc đánh giá sẽ dựa trên nội dung giảng dạy, phương pháp tổ chức hay kết quả đầu ra của trẻ?
Một băn khoăn khác được TS Hương đề cập là cần phân biệt rõ giữa “học trước chương trình” và “phát triển năng lực”. Theo bà, nhiều mô hình giáo dục hiện đại ngày nay đều tổ chức hoạt động học thông qua trò chơi, trải nghiệm và giáo cụ trực quan.
Trong môi trường đó, trẻ có thể tự đọc những câu chuyện ngắn, nhận biết chữ, hiểu khái niệm số lượng, thực hiện các phép tính đơn giản hoặc phát triển tư duy logic sớm hơn độ tuổi.
Do đó, bà kiến nghị Bộ GD&ĐT chỉ xử lý các trường hợp tổ chức dạy đúng nội dung chương trình tiểu học, luyện chữ, luyện toán, kiểm tra, đánh giá theo yêu cầu của chương trình lớp 1 hoặc gây áp lực học tập cho trẻ; đồng thời ban hành định nghĩa chính thức và bộ tiêu chí nhận diện hành vi “dạy trước chương trình lớp 1”.
Cần tách bạch giữa “chuẩn bị vào lớp 1” và “học trước lớp 1”
Đồng quan điểm, Thạc sĩ, chuyên gia tâm lý giáo dục Nguyễn Mai Duyên, người có nhiều năm tư vấn về quản trị giáo dục mầm non cho rằng phải phân định rõ giữa việc chuẩn bị hành trang cho trẻ vào lớp 1 với hành vi dạy trước chương trình tiểu học.
Theo vị chuyên gia, dạy trước chương trình là việc tổ chức cho trẻ học trước nội dung thuộc chương trình giáo dục phổ thông lớp 1, như học theo sách giáo khoa, học theo cấu trúc môn học của tiểu học, hoàn thành chuẩn kiến thức lớp 1 hoặc bị kiểm tra, đánh giá theo chuẩn của học sinh tiểu học.
Ngược lại, chuẩn bị sẵn sàng vào lớp 1 là quá trình giúp trẻ hình thành các năng lực nền tảng như ngôn ngữ, giao tiếp, làm quen sách, làm quen chữ cái, phát triển vận động tinh, khả năng tập trung, kỹ năng xã hội và tâm thế tích cực khi bước vào môi trường học tập mới.
Bà Duyên dẫn chứng Quyết định số 4222/QĐ-BGDĐT ban hành Bộ chuẩn phát triển trẻ em 5 tuổi, trong đó lần đầu tiên xác định “Tiếp cận với việc học” là một lĩnh vực phát triển riêng, bên cạnh các lĩnh vực thể chất, ngôn ngữ, nhận thức, tình cảm – xã hội và thẩm mỹ.
Đáng chú ý, bộ chuẩn này cũng quy định trẻ 5 tuổi cần “sẵn sàng cho việc học đọc, học viết”, bao gồm các năng lực như yêu thích sách, nhận biết chữ cái tiếng Việt, nhận biết âm giống nhau trong tiếng, bắt chước hành vi viết…
Theo bà Mai Duyên, điều này cho thấy chính Bộ GD&ĐT đã xác định việc chuẩn bị năng lực để trẻ sẵn sàng vào lớp 1 là mục tiêu của giáo dục mầm non, chứ không phải hành vi dạy trước chương trình tiểu học.
Bà cũng nhìn nhận, nếu quy định không được diễn giải rõ sẽ dẫn đến việc giáo viên e ngại tổ chức các hoạt động phát triển ngôn ngữ vì sợ vi phạm, trong khi một số cơ sở khác lại lợi dụng khái niệm “chuẩn bị vào lớp 1” để dạy trước chương trình.
Từ thực tiễn đó, bà Duyên kiến nghị dự thảo cần quy định cụ thể những hoạt động như phát triển ngôn ngữ, làm quen sách, làm quen chữ cái, hoạt động tiền đọc – tiền viết, tạo nét hay ứng dụng các phương pháp giáo dục hiện đại sẽ không bị coi là vi phạm, nếu không thay thế chương trình lớp 1, không tổ chức dạy theo mô hình tiểu học, không kiểm tra theo chuẩn lớp 1 và không gây áp lực học tập cho trẻ.
Theo bà Mai Duyên, việc hoàn thiện quy định theo hướng tường minh sẽ giúp ngăn chặn tình trạng “tiểu học hóa” giáo dục mầm non, đồng thời vẫn bảo đảm quyền được phát triển tối đa tiềm năng của trẻ trong giai đoạn vàng.
Sau giờ đứng lớp tại trường THCS Phong Thủy, xã Lệ Thủy, thầy Hảo lại cặm cụi bên bàn làm việc, xoắn và uốn những sợi dây nhôm mảnh thành đủ mọi dáng thế bonsai.
Thầy cho biết công việc bắt đầu như một thú vui lúc nhàn rỗi, nhưng nay đã trở thành nghề tay trái ổn định.
Ngày nhỏ, thầy Hảo thường tìm các cây nhỏ trong vườn hoặc ven đường mang về trồng trong chậu. Niềm yêu thích ấy dần hình thành sự hiểu biết về thế cây và cách tạo hình bonsai.
Năm 2020, khi dịch Covid-19 bùng phát, thầy Hảo phải ở nhà nhiều hơn. Trong lúc lướt mạng xã hội, thầy tình cờ thấy hình ảnh những cây bonsai được uốn từ dây đồng và dây nhôm.
"Tôi thấy lạ và đẹp nên muốn thử làm xem có được không", thầy kể.
Với 100.000 đồng, thầy mua lại vài động cơ quạt điện, máy bơm nước từ tiệm phế liệu rồi tháo ra lấy dây kim loại bên trong. Những sợi dây được gỡ ra, duỗi thẳng rồi xoắn lại thành thân cây.
Tuy nhiên, những sản phẩm đầu tiên nhìn khá cứng, các nhánh, chi tiết chưa được tự nhiên. Có khi vừa uốn xong, thầy đành tháo ra làm lại từ đầu.
"Có lúc ngồi cả buổi mà vẫn chưa ra được hình cây, dây rối tung. Nhưng vì tò mò nên tôi vẫn kiên trì làm tiếp", thầy nói.
Để tạo dáng chuẩn hơn, thầy Hảo tìm kiếm các video hướng dẫn trên Internet, xem cách tạo thân, tán, rễ và phân bố cành. Sau nhiều lần thử nghiệm, những cây bonsai đầu tiên từ dây đồng và nhôm bắt đầu có hình dáng rõ ràng hơn. Từ một thân dây xoắn đơn giản, thầy dần tạo được các nhánh tỏa ra cân đối, mềm mại.
Khi đã quen với kỹ thuật cơ bản, thầy bỏ hơn một triệu đồng mua dây nhôm để uốn bonsai. Loại dây này được nhập khẩu từ Trung Quốc, đã qua xử lý nên có độ bền cao và nhiều màu sắc.
Theo thầy Hảo, công đoạn khó nhất là kết hợp hàng chục sợi dây nhỏ thành một thân cây hoàn chỉnh. "Từng sợi dây phải xoắn theo cùng chiều để tạo độ chắc, nhưng lực xoắn phải vừa phải. Nếu mạnh quá thân cây bị thô, còn nhẹ quá thì cây không đứng được", thầy giải thích.
Sau khi tạo thân chính, những nhánh nhỏ được tách ra từ các sợi dây còn lại. Thầy Hảo tỉ mỉ uốn cong nhẹ để chúng tạo cảm giác tự nhiên. Ban đầu, những cây bonsai được thầy làm ra chỉ để trang trí trong nhà. Nhưng khi đăng ảnh lên mạng xã hội, nhiều người bắt đầu hỏi mua.
Theo thầy Hảo, một cây bonsai nhỏ có thể hoàn thành trong khoảng 15 phút và bán với giá khoảng 50.000 đồng. Tuy nhiên, những cây lớn, có nhiều tán và dáng thế phức tạp có thể mất tới ba ngày, giá lên tới 3,5 triệu đồng.
Ban ngày, thầy Hảo lên lớp giảng dạy. Buổi tối, sau khi hoàn thành việc soạn giáo án, thầy mới bắt đầu ngồi vào bàn làm bonsai. Một góc nhỏ trong nhà được dành riêng cho công việc này. Trên bàn là kìm, kéo, cuộn dây nhôm cùng những cây bonsai đang làm dở. Sau vài năm, đôi tay của thầy trở nên thuần thục. Nhiều khi vừa xem tivi, thầy vẫn có thể xoắn dây tạo dáng cây mà không cần nhìn quá lâu.
Hiện mỗi tháng thầy Hảo làm khoảng 50 sản phẩm, thu về hơn 10 triệu đồng. Vào dịp Tết, thầy thuê thêm 5 người phụ giúp những công đoạn đơn giản như cắt dây hoặc xoắn nhánh.
Theo ông Lê Đình Lý, Hiệu trưởng trường THCS Phong Thủy, thầy Hảo là giáo viên dạy giỏi cấp huyện môn Toán, có chuyên môn vững vàng và tận tâm.
"Thầy luôn trách nhiệm và gần gũi với học sinh. Ngoài chuyên môn, thầy còn tích cực tham gia các hoạt động xây dựng cảnh quan trường học", ông Lý nhận xét.
Với thầy Hảo, việc làm bonsai không chỉ là cách tận dụng thời gian rảnh mà còn là niềm vui, giúp thư giãn sau những giờ đứng lớp.
"Mỗi cây bonsai hoàn thành giống như một tác phẩm nhỏ. Nhìn thấy nó đẹp dần lên từ những sợi dây ban đầu, tôi cảm thấy rất vui", thầy nói.
Sáng nay (24.5), ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực đợt 2 năm nay. Tham dự kỳ thi có hơn 173.000 thí sinh, trong đó riêng TP.HCM có tới trên 88.000 thí sinh dự thi. Tiếp theo đó, Đồng Nai và Đồng Tháp mỗi nơi có trên 11.000 thí sinh, Gia Lai và Đắk Lắk cũng trên 9.000 lượt dự thi mỗi nơi…
Theo đó, đợt thi diễn ra tại 15 địa điểm thi tính theo đơn vị hành chính sau sáp nhập, gồm: TP.HCM, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Tây Ninh, Đồng Nai, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Cần Thơ, An Giang và Cà Mau. Kỳ thi đợt này có sự tham gia phối hợp tổ chức của 38 đơn vị, trong đó riêng TP.HCM có 23 trường ĐH-CĐ.
Tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, Giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho biết so với đợt 2 kỳ thi đánh giá năng lực năm 2025 thì đợt 2 năm nay có số lượng thí sinh tăng gần 1,8 lần (173.000 năm nay so với 97.000 năm ngoái). Nhưng nếu so với đợt 1 năm nay thì đợt 2 chỉ tăng thêm 40.000 thí sinh.
Do đó, theo tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, số tỉnh thành tổ chức thi đợt 2 so với đợt 1 năm nay là không đổi. Tuy nhiên, đợt 2 tăng thêm số cụm thi ở một số tỉnh thành.
"Nói chung, kỳ thi tăng về quy mô nhưng quy trình được giữ nguyên. Công tác tổ chức luôn được cải tiến theo từng đợt thi. Đặc biệt là công tác tập huấn cho đội ngũ cán bộ tham gia kỳ thi được thực hiện chặt chẽ hơn", tiến sĩ Chính nói thêm.
Đáng chú ý, trong số trên 173.000 thí sinh đăng ký dự thi đợt 2 năm nay, có trên 63% thí sinh từng dự thi đợt 1 trước đó, đăng ký dự thi đợt 2 để cải thiện điểm số. Theo tiến sĩ Nguyễn Quốc Chính, mọi công tác đều được chuẩn bị theo đúng quy trình và kế hoạch đã xác định. "Đề thi luôn được giữ ổn định về cấu trúc, độ khó", Giám đốc Trung tâm khảo thí và đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM) nói thêm.
Tham dự kỳ thi này, thí sinh làm một bài thi trong thời gian 150 phút gồm 120 câu hỏi trắc nghiệm khách quan nhiều lựa chọn, được tổ chức theo hình thức thi trên giấy. Mỗi câu hỏi trắc nghiệm khách quan có 4 lựa chọn (A, B, C, D). Thí sinh lựa chọn một đáp án đúng cho mỗi câu hỏi và điền câu trả lời vào phiếu trả lời trắc nghiệm do ĐH Quốc gia TP.HCM quy định.
Nội dung thi được xây dựng dựa trên cơ sở kiến thức THPT nhằm đánh giá năng lực cơ bản cần thiết cho việc học ĐH của thí sinh, bao gồm: sử dụng ngôn ngữ, toán học, tư duy khoa học.
Cấu trúc bài thi gồm 3 phần: sử dụng ngôn ngữ gồm 60 câu hỏi (30 câu tiếng Việt và 30 câu tiếng Anh); toán học gồm 30 câu hỏi; tư duy khoa học gồm 30 câu hỏi. Cách phân bổ này nhằm đánh giá toàn diện các năng lực cốt lõi như tư duy logic, phân tích số liệu và suy luận khoa học, thay vì kiểm tra kiến thức đơn lẻ theo từng môn học. Độ khó của các câu hỏi trong đề thi được phân thành 3 mức độ và được phân bố theo tỷ lệ: mức độ 1 chiếm 30%, mức độ 2 chiếm 40%, mức độ 3 chiếm 30%.
Trước đó, ngày 5.4, kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 ĐH Quốc gia TP.HCM thu hút 133.489 thí sinh dự thi. Phổ điểm có dạng gần phân bố chuẩn với điểm trung bình và trung vị đều bằng 682 điểm. Phổ điểm trải rộng với độ lệch chuẩn bằng 141,2 thể hiện khả năng phân loại thí sinh tốt. Khoảng 30% thí sinh đạt dưới 600 điểm, 55% dưới 700 điểm và chỉ khoảng 6% đạt từ 900 điểm trở lên, cho thấy sự phân tầng rõ rệt giữa các nhóm năng lực.
Ngày 14/5, Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng đã nghe báo cáo về quy hoạch khu đô thị đại học Đà Nẵng và đề án sáp nhập Trường Đại học Quảng Nam vào Đại học Đà Nẵng.
PGS.TS Nguyễn Ngọc Vũ, Giám đốc Đại học Đà Nẵng, cho biết đơn vị đang xây dựng đề án phát triển trở thành đại học trọng điểm quốc gia. Trong đó, hình thành khu đô thị đại học được xác định là nền tảng hạ tầng để hiện thực hóa mục tiêu này.
Theo ông Vũ, khu vực 110ha khu đô thị đại học thuộc địa bàn Đà Nẵng hiện cơ bản hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng. Các trường thành viên đã khởi công xây dựng công trình và dự kiến toàn bộ khu vực sẽ hoàn thành, đưa các đơn vị chuyển lên hoạt động vào tháng 10/2027.
Trong khi đó, khu vực 190ha thuộc địa bàn Quảng Nam cũ gặp nhiều khó khăn. Đại học Đà Nẵng cũng đề xuất nghiên cứu mở rộng quy hoạch theo hướng dịch chuyển về phía Tây hoặc khu vực ven sông, mở rộng sang địa bàn Điện Bàn và Quế Sơn.
Tuy nhiên, phương án dịch chuyển về phía Tây hiện chưa phù hợp với một số định hướng quy hoạch chung và mô hình phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD) của thành phố.
Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng yêu cầu tập trung xử lý dứt điểm khu vực 110ha để sớm bàn giao cho nhà trường khai thác, sử dụng.
Làm rõ thêm quan điểm về việc phát triển khu đô thị đại học, ông Nguyễn Mạnh Hùng cho biết chủ trương của thành phố không phải di dời toàn bộ các trường đại học, mà là từng bước chuyển các hoạt động đào tạo, sinh viên hệ chính quy vào khu vực phía Nam nhằm tạo động lực phát triển không gian đô thị mới.
Theo Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng, hiện nay nhiều khu vực phía Nam Đà Nẵng (địa bàn Quảng Nam cũ) còn khá thưa dân, cơ sở vật chất xuống cấp, trong khi khu vực trung tâm Đà Nẵng đang chịu áp lực quá tải về dân số và hạ tầng đô thị.
“Tinh thần là chuyển dần các hoạt động đào tạo về đó để tăng mật độ dân cư, tạo sự sôi động cho khu vực, chứ không phải chuyển toàn bộ trường đại học ngay lập tức”, ông Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng, sau khi Trường Đại học Quảng Nam sáp nhập vào Đại học Đà Nẵng, thành phố sẽ nghiên cứu phương án đưa sinh viên hệ chính quy và một số hoạt động đào tạo lên cơ sở mới nếu đáp ứng điều kiện hạ tầng, cơ sở vật chất.
Thành phố sẽ rà soát các trụ sở, cơ sở công hiện có để phục vụ nhu cầu đào tạo và phát triển giáo dục đại học trong thời gian tới. Thành phố cũng đầu tư từ ngân sách, các hoạt động văn hóa, thể thao, giáo dục công lập sẽ được ưu tiên tăng cường về khu vực phía Nam nhằm phát triển đô thị, thu hút dân cư.
Liên quan đề án sáp nhập Trường Đại học Quảng Nam vào Đại học Đà Nẵng, đây là chủ trương định hướng của Ban Chỉ đạo sáp nhập tỉnh. Hồ sơ sáp nhập đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét.