Hôm nay 30.5, thí sinh Hà Nội bước vào tuyển sinh lớp 10, kỳ thi căng thẳng nhất của học sinh. Theo ghi nhận của Thanh Niên tại điểm thi Trường THCS Dịch Vọng Hậu (P.Cầu Giấy, Hà Nội), các thí sinh có mặt tại đây rất sớm; lực lượng công an, tình nguyện viên cũng đồng hành, hỗ trợ.
Tuy nhiên, theo quy định, sau 7 giờ các thí sinh mới được vào phòng thi nên nhiều em tập trung tại khu vực bảng thông báo về số phòng, số báo danh. Phía bên ngoài, khi thấy con chưa vào phòng, nhiều phụ huynh lo lắng đứng kín cổng trường, dõi theo từng hành động của các con.
Đứng lặng lẽ ở một góc cổng trường, chị Phạm Thanh Minh không rời mắt khỏi con trai Phạm Bảo Huy (học sinh Trường THCS Thanh Xuân Trung). Sự lo lắng của chị Minh thể hiện rõ nét qua đôi mắt sưng húp sau một đêm dài thao thức về bước ngoặt quan trọng của con.
Chị Minh chia sẻ, hành trình “vượt vũ môn” của con không chỉ mới bắt đầu mà đã kéo dài từ những ngày còn học lớp 8 với mục tiêu đỗ vào THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam (nguyện vọng 1) và THPT chuyên Nguyễn Huệ (nguyện vọng 2).
Hơn 1 năm qua, nhìn con miệt mài đèn sách với cường độ căng thẳng khiến người làm mẹ như chị không khỏi xót xa: “Thương con lắm, cháu học thế này thì quá vất vả”.
Người phụ nữ cho biết thêm, để chuẩn bị cho môn thi đầu tiên, hai mẹ con đã dậy từ 6 giờ sáng, nhưng thực tế áp lực tâm lý đã khiến chị Minh không thể ngủ từ đêm hôm trước. “Các con lo một thì tôi lo mười”, chị Minh nói và cho hay, dù vậy nhưng chị luôn cố gắng giữ thái độ lạc quan để không tạo thêm áp lực cho con. Trước khi vào phòng thi, chị dặn con hãy bình tĩnh, đó là chìa khóa để giúp bản thân thành công.
Giống như chị Minh, giữa những phụ huynh đang đứng “ngóng con” tại cổng trường, chị Thanh Hoà dùng điện thoại chụp vội bức ảnh cùng con gái Gia Hân trước “giờ G”. Đó không chỉ là khoảnh khắc lưu giữ kỷ niệm, mà còn là cách người mẹ tiếp thêm sự tự tin cho con trước thử thách lớn đầu đời.
Chị Hoà cho hay, dù nhà cách điểm thi không xa nhưng gia đình phải dậy từ 5 giờ sáng để chuẩn bị bữa sáng cho con. “Con là người đi thi nhưng mẹ lo lắng gấp bội. Đêm qua, thấy con ôn bài tôi cũng thao thức và mong tới sáng để đồng hành với con đến điểm thi”, chị Hoà nói.
Người mẹ cũng tâm sự, mục tiêu cao nhất của con gái là thi vào Trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam. Biết con có lực học khá nhưng chị Hòa vẫn không giấu được sự hồi hộp vì tính chất cạnh tranh khốc liệt của kỳ thi: “Nhiều lúc các cụ vẫn nói học tài thi phận. Hôm nay, tôi không kỳ vọng về điểm số, chỉ mong các con giữ được tỉnh táo để hoàn thành bài thi”, chị Hoà nói.
Câu chuyện về các con là tâm điểm bàn luận của các phụ huynh
ẢNH: ĐÌNH HUY
Trong khi đó, bên ngoài cổng Trường THPT Trần Hưng Đạo (P.Phú Lương, Hà Nội) trở nên căng thẳng khi tiếng trống bắt đầu làm bài môn thi ngữ văn vang lên. Dưới cái nắng oi ả, nhiều phụ huynh đứng ngồi không yên, lòng hướng về trong lớp học, nơi các con đang nỗ lực làm bài trong đợt thi lên lớp 10.
Trong dòng người ấy, chị Mai Thị Hoa (46 tuổi, ngụ tại P. Yên Nghĩa, Hà Nội) lặng lẽ ngồi trú mát dưới bức tường gần cổng trường. Dù đã chuẩn bị tâm lý từ lâu và tìm hiểu kỹ lưỡng về tỷ lệ chọi khốc liệt của kỳ thi vào lớp 10 năm nay, nhưng chị vẫn không giấu nổi sự lo lắng trước việc thi cử của con trai Đoàn Minh Tuệ.
“Tâm trạng của tôi rất căng thẳng, vì sợ con trai không đủ tự tin khi làm bài thi”, chị Hoa bộc bạch. Biết sức học của con chỉ ở mức trung bình, chị Hoa cho biết không tự tạo áp lực cho con trong đợt thi lần này.
Theo đó, nếu con không thi đỗ nguyện vọng 1 vào Trường THPT Trần Hưng Đạo thì chị Hoa quyết định sẽ cho con học một trường tư thục gần nhà. Bởi lẽ, nguyện vọng 2 là một trường công lập cách nhà gần 7 km. Nếu theo học, con chị Hoa sẽ phải đi lại rất xa hôi, từ đó khiến việc học hành vất vả hơn.
“Học trường tư thục dù học phí hơi nặng nhưng gia đình gánh vác được”, chị Hoa nói. Suốt những ngày qua, chị Hoa cảm thấy áp lực từ kỳ thi đè nặng lên vai con trai. Thấu hiểu được điều đó, chị luôn tự nhủ mình phải là “chỗ dựa tinh thần” vững chắc cho con.
Những ngày trước khi diễn ra kỳ thi, chị không ép con học hành nhiều, mà chỉ nhẹ nhàng động viên con hãy tự tin, quyết tâm làm bài hết khả năng. Theo chị Hoa, trong sáng cùng ngày, trước khi Minh Tuệ bước qua cánh cổng trường để vào phòng thi đã nhắn nhủ “mẹ chờ con ở đây”. Đáp lời, chị Hoa nói: “Con cứ yên tâm làm bài, đã có mẹ ở đây. Mẹ lúc nào cũng chờ con”.
Chính vì lời hứa đó, suốt nhiều tiếng đồng hồ con làm bài bên trong, chị Hoa quyết định ngồi lại ngay ngoài cổng trường. Chị sợ rằng, khi tiếng trống hết giờ vang lên, con trai bước ra khỏi phòng thi mà không thấy mình sẽ “hoang mang”.
Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo, nêu ý kiến này tại buổi làm việc cùng UBND TP HCM, chiều 21/5.
Gợi ý của ông xuất phát từ tỷ lệ học sinh TP HCM chọn môn Ngoại ngữ (chủ yếu là Tiếng Anh) trong kỳ thi tốt nghiệp THPT. Năm nay, hơn 45,8% học sinh lớp 12 của thành phố chọn môn Tiếng Anh, ngược chiều với cả nước (chỉ gần 28,4% chọn môn này).
Ở nhóm Khoa học tự nhiên, như với môn Lý, khoảng 44,9% học sinh TP HCM chọn, cao hơn mức trung bình cả nước là 31,8%. Tương tự ở môn Hóa, các con số này lần lượt là 26,68 và 20,7%, ở môn Sinh là 7,73 so với 5%.
Theo Thứ trưởng, học sinh chọn môn học nào cũng tốt nhưng đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, xem khoa học công nghệ là đột phá nên rất cần nhân lực trong lĩnh vực này. Xu hướng chọn môn thi ở TP HCM không chỉ thể hiện thế mạnh của học sinh, mà còn cho thấy định hướng đúng đắn và sự chuẩn bị của ngành giáo dục thành phố.
Ông cho rằng với kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm sau, bên cạnh Toán, Văn là môn bắt buộc, TP HCM có thể chọn bài thi tổ hợp Khoa học tự nhiên hoặc Lịch sử và Địa lý để làm môn thứ ba thi vào lớp 10.
"Vì Tiếng Anh đã là thế mạnh, trở thành môn học thường xuyên, tự giác của học sinh rồi", ông Thưởng nói.
Theo quy chế tuyển sinh lớp 10 của Bộ, nếu tổ chức thi tuyển, kỳ thi vào lớp 10 gồm Toán, Văn và môn thứ 3 (hoặc bài thi tổ hợp). Môn này do Sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn từ các môn được đánh giá bằng điểm số, gồm: Ngoại ngữ 1, Giáo dục công dân, Khoa học tự nhiên, Lịch sử và Địa lý, Công nghệ, Tin học.
Tuy nhiên, các tỉnh, thành không chọn một môn quá ba năm liên tiếp. Năm nay đã là lần thứ hai liên tiếp TP HCM chọn Tiếng Anh, trong bối cảnh quyết liệt đưa môn này thành ngoại ngữ thứ hai trong trường học.
Đây là một trong những nội dung quan trọng được chia sẻ tại chương trình tư vấn trực tuyến do Báo Thanh Niên tổ chức chiều 21.4 với chủ đề "Chiến thuật tăng cơ hội trúng tuyển vào nguyện vọng (NV) yêu thích".
Chương trình được truyền hình trực tuyến ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.
Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực ĐH Duy Tân, nhận định nếu chọn môn thi tự chọn không đúng, không phù hợp với tổ hợp môn xét tuyển ĐH thì thí sinh (TS) sẽ gặp khó khăn và có thể mất đi nhiều lợi thế trong xét tuyển sau này.
"Về mặt kỹ thuật, khi đăng ký xét tuyển ĐH trên hệ thống, các em không cần đăng ký tổ hợp môn và phương thức xét tuyển, hệ thống sẽ tự động lựa chọn các tổ hợp môn và phương thức mà TS có điểm cao nhất. Điều này sẽ khiến nhiều em chủ quan cho rằng thi môn nào cũng được xét. Thực tế các môn thi mà các em có điểm phải nằm trong tổ hợp môn của ngành mà các em định đăng ký thì mới được xét tuyển", tiến sĩ Hải cho hay.
"Ngoài toán và văn là 2 môn bắt buộc, các em phải chọn 2 môn mà mình có năng lực học tốt nhất và 2 môn này phải xuất hiện trong tổ hợp xét tuyển của ngành đó", tiến sĩ Hải lưu ý.
Thạc sĩ Trương Thị Ngọc Bích, Giám đốc Trung tâm thông tin - truyền thông Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF), cũng cho rằng TS cần chọn môn thi phù hợp với tổ hợp ngành học của phương thức tại trường mình muốn xét tuyển. "Mỗi ngành có nhiều tổ hợp môn khác nhau. Có những tổ hợp môn sử dụng ngoại ngữ là môn cốt lõi. Vì thế các em phải đọc thật kỹ thông tin tuyển sinh của trường, ngành mình muốn xét tuyển. Sau đó lựa chọn môn nào có trong các tổ hợp mà mình có khả năng học tốt nhất", thạc sĩ Bích chia sẻ.
Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó phòng Công tác sinh viên Trường ĐH Nguyễn Tất Thành, nhấn mạnh: "Chọn đúng môn mình có thế mạnh và môn đó nên có trong nhiều tổ hợp để gia tăng cơ hội trúng tuyển".
Tại chương trình tư vấn, đại diện các trường ĐH cho biết kinh nghiệm tuyển sinh nhiều năm qua cho thấy tuy được đăng ký rất nhiều NV nhưng nhiều TS vẫn bị trượt oan dù mức điểm TS đạt được hoàn toàn có thể trúng tuyển vào một trường ĐH.
Năm nay, quy định mới của Bộ GD-ĐT cho phép mỗi TS được đăng ký tối đa 15 NV (thay vì không giới hạn NV như các năm trước). Theo các chuyên gia, nếu không có chiến thuật sắp xếp NV thông minh thì TS vẫn không trúng tuyển được đúng ngành, trường mình yêu thích.
Tiến sĩ Lê Sĩ Hải, Giám đốc điều hành Trường ĐH Văn Hiến, đưa ra lời khuyên: "Trong số 15 NV, TS có thể chia thành 3 nhóm: nhóm những NV mơ ước, nhóm NV vừa sức và nhóm NV an toàn. Một trong những tiêu chí TS cần quan tâm khi phân bổ các nhóm NV này chính là cần tìm hiểu điểm trúng tuyển năm trước và điểm sàn xét tuyển năm nay".
Cùng quan điểm, thạc sĩ Nguyễn Xuân Luyện, Phó giám đốc Trung tâm tư vấn tuyển sinh Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cho rằng khi đặt NV, TS có thể chia thành nhóm mơ ước, với mức độ cạnh tranh cao ở 1 - 3 NV đầu tiên. Nhóm phù hợp nên đặt từ NV 4 - 10. Cuối cùng là nhóm an toàn, có khả năng trúng tuyển cao.
Thạc sĩ Trần Văn Trắng, Phó phòng Tuyển sinh Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn, nhấn mạnh thuật toán xét tuyển và trúng tuyển theo quy định của Bộ GD-ĐT là TS trúng tuyển NV trước thì không được xét tiếp NV sau. "Có những trường hợp rớt oan là do chủ quan, đánh giá chưa thực sự đúng năng lực bản thân so với độ "hot" của ngành học. Lời khuyên quan trọng với TS là tìm hiểu thông tin thật kỹ về trường, ngành mình muốn học nhất. Biết mình, hiểu hệ thống, chọn đúng cách thì sẽ có cơ hội trúng tuyển vào ngành, trường mình yêu thích", thạc sĩ Trắng nhận định.
Năm 2026 Trường ĐH Nguyễn Tất Thành sử dụng 5 phương thức xét tuyển: xét điểm thi tốt nghiệp; xét học bạ; xét điểm thi đánh giá năng lực của 2 ĐH Quốc gia, điểm V-SAT và điểm thi của Trường ĐH Sư phạm TP.HCM; xét tổng hợp (điểm thi tốt nghiệp + điểm học bạ + điểm đánh giá năng lực) và xét tuyển thẳng.
Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM xét 4 phương thức cho 42 ngành đào tạo, trong đó 38 ngành song ngữ, 4 ngành thuộc chương trình tài năng, gồm xét điểm thi tốt nghiệp THPT; xét học bạ; xét điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM và xét điểm V-SAT.
Ngoài xét tuyển thẳng, TS có thể sử dụng các phương thức để xét tuyển vào ĐH Duy Tân: xét học bạ; xét điểm thi tốt nghiệp THPT; xét điểm thi đánh giá năng lực của ĐH Quốc gia TP.HCM, xét điểm V-SAT và thi tuyển kết hợp xét tuyển vào các ngành năng khiếu.
Tiến sĩ Lê Sĩ Hải cho hay năm nay Trường ĐH Văn Hiến tuyển sinh 53 ngành, mỗi ngành sử dụng 8 tổ hợp. Các phương thức gồm: xét điểm thi tốt nghiệp THPT; xét học bạ; xét kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM; thi và xét tuyển các môn năng khiếu, xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ GD-ĐT.
Trong khi đó Trường ĐH Công nghệ TP.HCM tuyển sinh 61 ngành và 4 chương trình đào tạo, với 4 phương thức: xét điểm thi tốt nghiệp THPT; điểm kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM, kỳ thi V-SAT; xét học bạ; xét tuyển thẳng theo quy định của Bộ.
Tại Trường ĐH Quốc tế Sài Gòn, TS có thể sử dụng các phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT; xét học bạ và xét điểm kỳ thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM. Mỗi ngành của trường đều sử dụng 6 tổ hợp môn.
Hồi tháng 1, Zhang từ chức giáo sư bậc một tại Đại học Yale (Mỹ) để gia nhập Khoa Khoa học Sự sống và Y học thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc (USTC) tại Hợp Phì, An Huy.
Chỉ một tháng sau, công trình nghiên cứu mà anh là tác giả chính được công bố trên tạp chí danh giá Nature, đánh dấu bước đột phá về công nghệ phân tích và hình ảnh hiển vi điện tử độ phân giải cao.
Nghiên cứu này được giới chuyên môn đánh giá là "chìa khóa" để hiểu về sự sống, phát triển các công nghệ chẩn đoán, điều trị mới và cải thiện quản lý sức khỏe con người.
Với Zhang Kai, việc trở về Trung Quốc là lựa chọn tất yếu để thực hiện tham vọng xây dựng ngân hàng dữ liệu cấu trúc tế bào siêu quy mô với độ chính xác chưa từng có.
"Tại Mỹ, một học giả người Hoa gần như không thể đảm nhận vai trò dẫn dắt dự án này", Zhang chia sẻ với tờ China Science Daily hôm 26/3.
Hành trình của Zhang Kai bắt đầu từ hơn 20 năm trước tại một vùng nông thôn nghèo ở tỉnh Thiểm Tây. Năm 2004, anh trúng tuyển Học viện Công nghệ Cáp Nhĩ Tân (HIT), rồi học cao học tại Viện Vật lý sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), nơi anh bén duyên với kính hiển vi điện tử siêu lạnh (cryo-EM).
Cryo-EM là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh cho phép nhà nghiên cứu quan sát cấu trúc của các đại phân tử sinh học. Khác với những phương pháp sinh học truyền thống chủ yếu dựa vào thí nghiệm, cryo-EM là sự kết hợp hữu cơ giữa thí nghiệm, lý thuyết và tính toán.
Ngay từ khi còn trẻ, Zhang đã nuôi tham vọng "viễn tưởng" là có thể nhìn thấy trực tiếp cấu trúc nguyên tử của các phức hợp chuỗi hô hấp bên trong ti thể - vốn được coi là "nhà máy năng lượng" của tế bào.
Sau khi nhận bằng tiến sĩ tại CAS năm 2013, Zhang làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại Phòng thí nghiệm Sinh học phân tử thuộc Hội đồng Nghiên cứu y khoa ở Cambridge (Anh). Năm 2019, anh bắt đầu vị trí giáo sư bậc một (associate professor) tại Đại học Yale, sau đó liên tục công bố nhiều công trình trên các tạp chí khoa học hàng đầu thế giới như Science, Nature và Cell.
Năm 2024, Zhang cùng cộng sự công bố một nghiên cứu được các phản biện đánh giá là "công trình tiên phong" trên Nature.
Trước đây, việc nghiên cứu protein thường phải trải qua quá trình tinh chế từ ti thể, sau đó mới quan sát qua kính hiển vi. Tuy nhiên, trong cơ thể sống, protein luôn vận động và tương tác không ngừng. Việc quan sát tĩnh không thể phản ánh đúng trạng thái thực của chúng.
Zhang và các đồng nghiệp đã tìm ra cách quan sát protein ngay khi chúng đang "vận động" trong cơ thể.
"Nếu trước đây việc này giống như chụp ảnh có sắp đặt trong studio, thì nay chúng ta đã có thể chụp ảnh khoảnh khắc", Zhu Jiapeng, cộng sự của Zhang tại Đại học Y dược Trung Quốc Nam Kinh, ví von.
Việc ghi lại những hình ảnh tự nhiên này giúp dữ liệu về protein chân thực và chính xác hơn, phục vụ đắc lực cho các phân tích khoa học sau này.
Trong bài báo mới nhất xuất bản hồi tháng 2, Zhang cũng đã bác bỏ "giả thuyết lắp ráp tế bào chất" vốn tồn tại hơn một thập kỷ qua. Nghiên cứu của anh chỉ ra rằng các vi ống đóng góp tới 97% hiệu quả lắp ráp, trong khi các protein kết nối chỉ đóng vai trò thứ yếu.
Việc Zhang Kai rời Yale khi đang ở độ chín của sự nghiệp khiến nhiều người bất ngờ. Sự trở về của anh tiếp nối làn sóng dịch chuyển của nhiều nhà khoa học từ phương Tây về châu Á trong khoảng hai năm gần đây.
