Năm nay tôi 30 tuổi, thu nhập khoảng 40 triệu đồng mỗi tháng (tức gấp 5 lần thu nhập trung bình người Việt). Nếu nhìn con số đó, nhiều người sẽ nghĩ tôi thuộc nhóm “có điều kiện” so với mặt bằng chung. Thực tế, suốt từ lúc đi làm, tôi không tiêu xài hoang phí, không ăn chơi sang chảnh, không du lịch xa xỉ. Tôi luôn cố gắng tiết kiệm tối đa với mục tiêu rất mua một căn nhà cho riêng mình. Nhưng càng đi làm lâu, tôi càng nhận ra giấc mơ đó xa hơn tưởng tượng rất nhiều.
Điều khiến tôi thấy bất công không phải vì bản thân lười biếng hay thiếu cố gắng. Ngược lại, tôi luôn cảm thấy thế hệ mình đang phải chạy nhanh hơn rất nhiều mà vẫn khó chạm tới những điều từng được xem là cơ bản ở thế hệ trước.
Bố mẹ tôi ngày trước chỉ là công nhân viên chức bình thường, đồng lương không cao, còn phải nuôi mấy anh em tôi ăn học tới đại học. Vậy mà sau nhiều năm tích góp, họ vẫn mua được nhà, rồi tích lũy thêm được chút đất đai. Cuộc sống không dư dả nhưng ít nhất có cảm giác càng chăm chỉ thì tương lai càng ổn định.
Còn bây giờ, tôi nhìn quanh bạn bè đồng trang lứa mà thấy chạnh lòng. Rất nhiều người như tôi, thu nhập 30-40 triệu mỗi tháng, vẫn không dám nghĩ tới chuyện mua nhà ở thành phố. Có người đi làm gần 15 năm vẫn ở thuê. Có người lấy vợ sinh con rồi vẫn sống chung với bố mẹ vì không kham nổi giá nhà. Có người vay ngân hàng mua căn hộ nhỏ nhưng phải sống trong áp lực trả nợ suốt vài chục năm.
Với thế hệ bố mẹ tôi, có một mái nhà từng là điều cơ bản mà người chăm chỉ có thể đạt được sau nhiều năm tích lũy. Nhưng với rất nhiều người trẻ hôm nay, nó đang dần trở thành một mục tiêu quá xa vời, dù họ đã cố gắng không hề ít.
>> Băn khoăn khi bán chung cư để mua nhà mặt đất 18 tỷ dưỡng già
Nhiều người thường nói: “Người trẻ phải cố gắng hơn, giỏi hơn thì mới mua được nhà”. Tôi không phủ nhận điều đó. Nhưng nói vậy thì dễ quá, ai chẳng nói được. Vấn đề là nếu chỉ những người thật sự xuất sắc, thu nhập cực cao mới mua nổi nhà, thì rốt cuộc sẽ có bao nhiêu phần trăm người trẻ làm được? Nhà ở đâu thể trở thành thứ chỉ dành cho một nhóm nhỏ?
Theo tôi, giá bất động sản ít nhất phải có sự cân bằng nào đó với thu nhập của người lao động. Một người đi làm ổn định, biết tiết kiệm, mất khoảng 15-20 năm để mua được nhà thì còn có thể chấp nhận. Nhưng nếu giá nhà tương đương 40-50 năm thu nhập, thì vấn đề rõ ràng không còn nằm ở chuyện người trẻ có chăm chỉ hay không nữa.
Tôi thấy người trẻ bây giờ kiếm tiền không hề kém. Nhiều người rất giỏi, làm việc cường độ cao, học thêm kỹ năng liên tục, làm ngày làm đêm. Nhưng giá nhà còn tăng chóng mặt hơn nhiều lần tốc độ tăng thu nhập của họ. Cuối cùng, rất nhiều người trẻ đang phải dành gần như toàn bộ sức lực cuộc đời chỉ để đổi lấy một chỗ ở tạm ổn. Họ trì hoãn chuyện sinh con, từ bỏ sở thích cá nhân, không dám nghỉ việc, không dám sống chậm vì áp lực tiền nhà luôn treo lơ lửng.
Tôi có vài người bạn ở nước ngoài. Họ cũng áp lực công việc, cũng phải trả tiền nhà, nhưng nhà ở không nuốt gần hết tương lai của họ như cách nhiều người trẻ Việt Nam đang trải qua. Họ vẫn còn thời gian cho bản thân, cho gia đình, cho những thú vui riêng. Họ có điều kiện chăm sóc sức khỏe tinh thần, nghỉ ngơi và tận hưởng cuộc sống nhiều hơn.
Còn ở đây, không ít người đang sống trong tâm thế phải hy sinh tuổi trẻ chỉ để đổi lấy một căn hộ nhỏ. Mọi giấc mơ khác đều phải xếp lại phía sau. Tôi tự hỏi, nếu một người phải đánh đổi gần như toàn bộ tuổi trẻ, sức khỏe và sự tự do để sở hữu một căn nhà, thì liệu ngôi nhà đó có còn mang đúng ý nghĩa của một nơi để sống hạnh phúc nữa không?
Năm 33 tuổi, vợ chồng tôi quyết định rời TP HCM sau nhiều năm cố bám trụ. Đó không phải là một lựa chọn dễ dàng, càng không phải vì chúng tôi chán cuộc sống thị thành. Nhưng tôi hiểu rằng có những giới hạn mà nỗ lực thôi là chưa đủ.
Hai vợ chồng tôi đều là nhân viên văn phòng, tổng thu nhập khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng. Nghe qua, nhiều người nghĩ mức này không đến nỗi tệ. Chính chúng tôi trước đây cũng từng tin như vậy. Nhưng thực tế ở Sài Gòn đã dạy chúng tôi một bài học khác.
Tiền thuê nhà chiếm gần một phần ba thu nhập của chúng tôi. Một căn hộ nhỏ đủ cho bốn người sống đã ngốn khoảng 8-10 triệu đồng mỗi tháng. Chưa kể điện, nước, phí quản lý, gửi xe... mọi thứ cộng lại không hề nhỏ. Hai đứa con tôi còn nhỏ, tiền học thêm, sữa, sinh hoạt là những khoản không thể cắt giảm. Có tháng, chỉ riêng chi phí liên quan đến con đã hơn 10 triệu.
Chúng tôi từng thử "thắt lưng buộc bụng". Cắt bớt ăn ngoài, hạn chế mua sắm, gần như không có giải trí. Nhưng càng tiết kiệm, chúng tôi càng thấy cuộc sống trở nên ngột ngạt. Cuối tháng vẫn không dư được bao nhiêu, thậm chí có lúc phải rút tiền tiết kiệm để bù vào.
>> Vợ chồng một năm tiết kiệm 350 triệu đồng từ lương 40 triệu
Điều khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất là cảm giác không có tương lai. Với mức thu nhập như vậy, việc mua nhà ở TP HCM gần như là điều không tưởng với chúng tôi. Giá nhà cứ tăng, còn thu nhập của chúng tôi thì gần như đứng yên. Hai vợ chồng tôi thậm chí không dám ốm, không dám thất nghiệp, vì chỉ cần một biến cố nhỏ là mọi thứ có thể sụp đổ.
Sau nhiều đêm bàn bạc, chúng tôi quyết định chuyển về Bình Dương sống và làm việc. Quyết định này đi kèm với không ít lo lắng: thay đổi môi trường sống, công việc, trường học của con. Nhưng đổi lại, chúng tôi có thể thuê một căn nhà rộng rãi hơn với chi phí thấp hơn gần một nửa. Cuộc sống vì thế cũng "dễ thở" hơn. Ở đây, chúng tôi vẫn phải làm việc cật lực, vẫn phải nuôi con, vẫn có những áp lực riêng, nhưng ít nhất không còn cảm giác bị chi phí đè nặng mỗi ngày.
Nhiều người trẻ hiện nay than rằng chi phí sống quá cao, lương không đủ chi tiêu, nói gì đến tiết kiệm. Tôi từng nghĩ đó là sự bi quan. Nhưng khi trải qua rồi, tôi thấy đó là thực tế. Không phải ai cũng có điều kiện để "trụ lại" ở một thành phố đắt đỏ như TP HCM. Chúng tôi không xem việc rời đi là thất bại. Ngược lại, đó là một cách thích nghi. Bởi suy cho cùng, mục tiêu không phải là sống ở đâu, mà là sống thế nào để gia đình không phải chật vật từng ngày.
Một tháng trước, tôi lướt mạng và thấy một chia sẻ ngắn của một phụ huynh, rằng con mới tốt nghiệp tiểu học nhưng người mẹ đã đi tìm trung tâm học tiếng Anh cho con, người bố thì ra "tối hậu thư" đến lớp 9 thì con phải có IELTS 8.0.
Bên dưới, rất nhiều người không đồng tình và cho rằng làm như vậy là gây áp lực lên cho con. Thời điểm đó, tôi cũng nghĩ như vậy.
Nhưng hôm nay, sau khi xem chia sẻ điểm thi môn tiếng Anh lớp 10 ở TP HCM tôi phải suy nghĩ lại: Toàn là 9 điểm trở lên. Tôi ngộ ra và cảm thấy cặp phụ huynh kia lo lắng hơn là gây áp lực cho con.
Trẻ từ thế hệ 2010 trở đi được tiếp xúc và đi học thêm tiếng Anh rất nhiều, nếu đến lớp 9 mà vẫn chưa có IELTS đủ cao thì làm sao cạnh tranh lại suất vào lớp 10, chứ chưa nói đến vào đại học?
Nuôi thú cưng, đặc biệt là chó, từ lâu đã là sở thích và nhu cầu tinh thần chính đáng của nhiều người. Bản thân tôi hoàn toàn tôn trọng điều đó. Thế nhưng, tại các đô thị lớn, việc nuôi chó thiếu ý thức đang vô tình trở thành một vấn nạn, bào mòn sự bình yên và an toàn của không gian chung mỗi ngày.
Nhiều người thường chỉ chú ý khi sự việc đã đi quá xa như có tai nạn hay người bị chó cắn. Thế nhưng trên thực tế, vấn nạn chó thả rông không rọ mõm hay phóng uế bừa bãi đang âm thầm gây ra những hệ lụy dai dẳng về cả an sinh lẫn an toàn đô thị.
Từ việc ô nhiễm tiếng ồn, mất vệ sinh môi trường cho đến tâm lý bất an của người dân tại các khu dân cư và không gian công cộng, sự ức chế tích tụ lâu ngày rất dễ bùng phát thành những xung đột cộng đồng không đáng có.
Tôi đã từng chứng kiến nhiều người rơi vào bế tắc, bất lực chịu đựng hoặc chọn cách đối đầu gay gắt với chủ nuôi nhưng không hiệu quả. Để giải quyết triệt để vấn đề này, điều quan trọng nhất là người dân cần nắm rõ quyền lợi của mình và biết đến những công cụ công nghệ tiện lợi có sẵn.
Thực tế, quy định pháp luật hiện hành rất rõ ràng: Mọi hộ nuôi chó đều có trách nhiệm đăng ký quản lý với chính quyền địa phương, và khi đưa vật nuôi ra nơi công cộng bắt buộc phải có xích giữ, đeo rọ mõm.
Đối với những người nuôi chó văn minh luôn giữ vật nuôi an toàn trong khuôn viên nhà và xích dắt cẩn thận họ hầu như không gây ảnh hưởng đến ai. Sự bức xúc của cộng đồng thực chất chỉ nhắm vào nhóm nuôi chó thả rông, những người vừa vi phạm nghiêm trọng lỗi hành vi (để vật nuôi phóng uế, không rọ mõm) vừa hoàn toàn nằm ngoài tầm quản lý của địa phương.
Để xử lý triệt để, giải pháp hiệu quả và khả thi nhất chính là tận dụng thiết bị công nghệ làm bằng chứng. Ngay tại khu phố, thay vì ngồi canh chừng để bắt quả tang việc phóng uế bừa bãi trước cửa nhà, người dân có thể linh hoạt dùng công nghệ làm bằng chứng.
Nếu vô tình bắt gặp, chúng ta có thể dùng ngay điện thoại thông minh để ghi hình trực tiếp. Còn để xử lý những trường hợp chủ nuôi cố tình dắt chó đi phóng uế vào ban đêm hoặc lúc vắng người, việc lắp một chiếc camera giám sát tự động 24/7 sẽ là giải pháp tối ưu giúp lưu trữ và trích xuất chứng cứ chính xác.
Còn tại các không gian mở rộng lớn như công viên, bờ kè, vỉa hè, bất kỳ người dân nào cũng có thể chủ động dùng điện thoại thông minh ghi lại hình ảnh vi phạm quy định đeo rọ mõm của cả chủ lẫn vật nuôi.
Hiện nay, nhiều người dân vẫn chưa biết đến các ứng dụng hoặc Cổng thông tin Tổng đài 1022 hiện đã có mặt tại các tỉnh thành. Đây là những kênh công nghệ rất thuận tiện, cho phép người dân gửi hình ảnh, video phản ánh vi phạm một cách nhanh chóng, bảo mật thông tin cá nhân mà không phải mất thời gian đi lại hay trực tiếp ra mặt đối đầu.
Đáng chú ý, hiệu quả của giải pháp này sẽ tăng lên gấp bội nếu có sự đồng lòng, chung tay của cả cộng đồng thay vì chỉ phụ thuộc vào một vài cá nhân đơn lẻ. Khi chỉ có một vài người phản ánh, những chủ nuôi thiếu ý thức thường có tâm lý chủ quan, coi đó chỉ là phản ứng đơn lẻ và không chịu thay đổi.
Nhưng nếu ở đâu, từ con hẻm ra đến công viên, bờ kè, họ cũng bắt gặp ánh mắt giám sát của đám đông và những chiếc điện thoại sẵn sàng ghi hình vi phạm, áp lực tâm lý từ cộng đồng sẽ buộc họ phải tự điều chỉnh hành vi.
Đồng thời, việc một địa điểm nhận được nhiều phản ánh đồng loạt từ người dân sẽ tạo thành một "điểm nóng" dữ liệu trên hệ thống, thôi thúc cơ quan chức năng phải nhanh chóng vào cuộc xử lý dứt điểm.
Khi việc sử dụng công nghệ để phản ánh trở thành một thói quen văn minh và phổ biến, nó sẽ tạo ra một lá chắn giám sát tự động của số đông. Đây không chỉ là câu chuyện giải quyết vấn nạn chó thả rông, mà chính là bước đi căn cơ để trả lại sự văn minh, an toàn cho không gian sống đô thị.
