Theo trang The Conversation, sau eo biển Hormuz, giờ đây các nhà phân tích cảnh báo một “điểm nóng” mới có thể xuất hiện: eo biển Bab el-Mandeb.
Điều này là bởi vào ngày 28-3, lực lượng Houthi – nhóm vũ trang kiểm soát phần lớn miền bắc Yemen và có liên hệ với Iran – đã tham chiến, phóng tên lửa về phía Israel lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran hôm 28-2.
Yemen nằm ở một bên của eo biển Bab el-Mandeb. Lực lượng Houthi trước đây đã tấn công tàu thuyền ở Biển Đỏ, gây gián đoạn lớn vào cuối năm 2023 và 2024.
Hôm 31-3, Hãng tin Bloomberg tường thuật: “Theo các quan chức châu Âu am hiểu vấn đề, Iran đang thúc đẩy lực lượng Houthi chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công mới nhằm vào tàu thuyền ở Biển Đỏ, tùy thuộc vào việc Mỹ có tiếp tục leo thang trong cuộc chiến với Cộng hòa Hồi giáo Iran hay không”.
Bất kỳ chiến dịch nào của Houthi nhằm vào tàu thuyền ở Biển Đỏ và khu vực gần eo biển Bab el-Mandeb đều sẽ gây bất ổn thêm nữa cho thị trường năng lượng toàn cầu.
Eo biển Bab el-Mandeb (hay Bab al-Mandab) rộng khoảng 30km tại điểm hẹp nhất, nằm giữa Yemen trên bán đảo Ả Rập và hai quốc gia Eritrea, Djibouti bên phía châu Phi. Tên của eo biển này trong tiếng Ả Rập có nghĩa là “Cổng nước mắt”, do điều kiện nổi tiếng nguy hiểm tại đây.
Tuyến đường này trở nên cực kỳ quan trọng bởi vì cùng với kênh đào Suez ở Ai Cập, nó cho phép tàu thuyền đi trực tiếp giữa Địa Trung Hải và Ấn Độ Dương thông qua Biển Đỏ và vịnh Aden.
Trước khi kênh đào Suez được mở vào thế kỷ 19, tàu thuyền phải đi vòng xuống tận mũi phía nam châu Phi để kết nối hai khu vực này. Ví dụ, một tàu chở dầu từ Saudi Arabia đến Hà Lan chỉ cần đi khoảng 12.000km nếu qua Biển Đỏ, so với hơn 20.000km nếu vòng qua châu Phi.
Trong điều kiện bình thường, có tới 14% thương mại hàng hải toàn cầu đi qua eo biển Bab el-Mandeb.
Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) ước tính rằng vào năm 2025, khoảng 4,2 triệu thùng dầu thô và sản phẩm dầu mỏ đi qua eo biển Bab el-Mandeb mỗi ngày. Con số này chiếm khoảng 5% sản lượng toàn cầu.
Eo biển Bab el-Mandeb không thể bị đóng cửa hoàn toàn vì đây vẫn là một tuyến đường thủy khá rộng. Ngoài ra, không giống eo biển Hormuz, eo biển này không phải là “ngõ cụt” vì tàu thuyền vẫn có thể đi qua kênh đào Suez để ra Địa Trung Hải.
Tuy nhiên nếu không thể băng qua eo biển này, các tàu hướng đến châu Á sẽ phải vòng qua châu Phi, kéo dài hành trình thêm nhiều tuần.
Saudi Arabia đã xây dựng một phương án dự phòng để tránh eo biển Hormuz, gọi là đường ống Đông – Tây, nối thành phố Abqaiq ở phía đông với thành phố Yanbu ở phía tây bên bờ Biển Đỏ. Tuy nhiên, dầu xuất sang châu Á từ đây vẫn phải đi qua eo biển Bab el-Mandeb để tránh đường vòng, nghĩa là quá trình vận chuyển có thể bị gián đoạn.
Theo Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO), có 67 sự cố xảy ra từ tháng 11-2023 đến tháng 9-2024, gồm cả các hành vi cướp biển nhằm vào những tàu vận tải quốc tế đi qua Biển Đỏ và vịnh Aden. Một số tàu chỉ bị hư hại nhẹ, nhưng những tàu khác bị cháy lớn, ngập nước hoặc hư hỏng cấu trúc sau khi trúng tên lửa hoặc thiết bị không người lái (drone).
Dù vậy, eo biển Bab el-Mandeb chưa bao giờ bị đóng hoàn toàn và một số tàu vẫn đi qua trong suốt khủng hoảng.
Tuy nhiên, đối với các công ty vận tải biển, chỉ riêng nguy cơ bị tấn công cũng có thể đủ để làm chậm hoặc hạn chế hoạt động. Rủi ro đối với thủy thủ là rất lớn, khi họ phải đối mặt với mối đe dọa đến tính mạng.
Ngoài ra, chi phí bảo hiểm có thể trở nên cao đến mức gần như không thể chấp nhận, khiến tuyến đường này trên thực tế bị “đóng cửa”. Vào năm 2024, chi phí bảo hiểm chỉ khoảng 0,6% giá trị hàng hóa trên một con tàu, nhưng sau khủng hoảng Biển Đỏ, con số này đã tăng lên tới 2%.
Nếu cả eo biển Hormuz và eo biển Bab el-Mandeb cùng lúc bị đóng cửa, chuỗi cung ứng toàn cầu và nền kinh tế thế giới sẽ bị gián đoạn nghiêm trọng.
Theo Hãng tin AFP, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vừa đặt câu hỏi với người Mỹ rằng liệu cuộc xung đột tại Trung Đông có thực sự đặt "Nước Mỹ lên trên hết" hay không, đồng thời cho rằng Washington đang chịu ảnh hưởng từ Israel, theo Hãng tin AFP.
Bắt đầu từ chiến dịch quân sự chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28-2, cuộc xung đột đến nay đã lan rộng khắp Trung Đông, gây bất ổn cho nền kinh tế toàn cầu.
Hôm 1-4, sau hơn một tháng, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rằng Tổng thống Iran Pezeshkian đang tìm kiếm lệnh ngừng bắn, song thông tin này đã bị Tehran bác bỏ.
"Việc tấn công vào các cơ sở hạ tầng sống còn của Iran, bao gồm các cơ sở năng lượng và công nghiệp, chính là nhắm trực tiếp vào người dân Iran" - Tổng thống Pezeshkian viết trong bức thư ngỏ đăng trên trang web của ông vào ngày 1-4.
"Không chỉ cấu thành tội ác chiến tranh, những hành động như vậy còn kéo theo hậu quả vượt xa biên giới Iran" - nhà lãnh đạo Iran bình luận.
Theo ông Pezeshkian, các cuộc tấn công này gieo rắc "bất ổn, làm gia tăng chi phí nhân đạo và kinh tế", đồng thời gieo "những hạt mầm oán hận mà sẽ kéo dài trong nhiều năm".
"Cuộc chiến này thực sự đang phục vụ lợi ích nào của người dân Mỹ?" - ông đặt câu hỏi.
Cho rằng cuộc xung đột này gây tổn thất cho cả hai phía, ông Pezeshkian đặt câu hỏi liệu có tồn tại "bất kỳ mối đe dọa khách quan nào từ Iran để biện minh cho cách hành xử như vậy" hay không.
Ông cũng đặt nghi vấn liệu Washington có tham chiến "với vai trò là một bên ủy nhiệm cho Israel, chịu sự ảnh hưởng và thao túng của chế độ này".
""Nước Mỹ trên hết" có thực sự nằm trong số các ưu tiên của Chính phủ Mỹ hiện nay?" - ông Pezeshkian nghi ngờ.
Ông cũng nhấn mạnh rằng dân thường tại Mỹ không phải là kẻ thù của Iran.
Bức thư được công bố ngay trước lúc Tổng thống Trump có "bài phát biểu giờ vàng" vào tối 1-4 theo giờ địa phương trước người dân Mỹ về cuộc chiến với Iran, trong bối cảnh tỉ lệ ủng hộ giảm và tình hình kinh tế khó khăn.
Ngày 1-4, Tổng thống Trump cho biết ông sẽ chỉ cân nhắc ngừng bắn khi eo biển Hormuz được mở lại.
Các quan chức quân đội Iran cảnh báo Mỹ và Israel rằng họ sẽ phải đối mặt với sự trừng phạt "địa ngục" nếu leo thang xung đột. Những bình luận này đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa sẽ giáng "toàn bộ địa ngục" xuống Iran nếu nước này không chấp nhận thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz trước ngày 6-4.
"Điều này nghĩa là cánh cửa địa ngục cũng sẽ mở ra với các người", Hãng tin AFP dẫn lời thiếu tướng Ali Abdollahi Aliabadi, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya ở Tehran. Cơ quan này đóng vai trò là sở chỉ huy tác chiến của lực lượng vũ trang Iran.
"Đừng quên: nếu xung đột leo thang, toàn bộ khu vực sẽ trở thành địa ngục đối với các người. Ảo tưởng đánh bại Cộng hòa Hồi giáo Iran đã biến thành một đầm lầy sẽ nhấn chìm các người", người phát ngôn Ebrahim Zolfaghari của cơ quan này nói thêm.
Trong đơn kháng cáo nộp cuối tuần này, các luật sư của Cục Công viên quốc gia Mỹ (NPS) cho biết lệnh của thẩm phán liên bang về việc đình chỉ xây dựng công trình mới này đang "đe dọa gây ra những tổn hại nghiêm trọng đến an ninh quốc gia đối với Nhà Trắng, tổng thống và gia đình ông, cũng như các nhân viên của tổng thống".
"Thời gian là rất quan trọng!", các luật sư viết, trích dẫn dự án nhằm tạo ra một công trình "được gia cố mạnh mẽ", bao gồm các hầm trú bom, các công trình quân sự và một cơ sở y tế. Phòng khiêu vũ cũng là một phần trong kế hoạch của ông Trump nhằm nhanh chóng tái thiết Washington.
Đầu tuần này, thẩm phán Richard Leon ở Washington đã ra lệnh tạm dừng dự án xây dựng, trong đó bao gồm việc phá dỡ cánh phía đông của Nhà Trắng. Ông kết luận rằng trừ khi Quốc hội thông qua dự án, nhóm bảo tồn đang kiện để ngăn chặn dự án này nhiều khả năng sẽ thắng kiện vì "không có đạo luật nào trao cho tổng thống quyền hạn mà ông ấy tuyên bố".
Ngoài ra thẩm phán Leon cũng đề cập đến vấn đề an ninh quốc gia. Ông cho biết đã xem xét thông tin mà chính phủ cung cấp riêng cho ông và kết luận rằng việc tạm dừng xây dựng sẽ không gây nguy hại đến an ninh quốc gia. Phán quyết của ông không bao gồm bất kỳ công trình xây dựng nào cần thiết cho sự an toàn và an ninh của Nhà Trắng.
Tờ Politico dẫn dự thảo luật kế hoạch quân sự của Pháp chuẩn bị cho một "nền kinh tế chiến tranh".
Theo tài liệu dài 64 trang dự kiến được chính phủ trình bày vào tuần tới, các nhà hoạch định chính sách Pháp dự định tập trung vào việc mở rộng kho vũ khí hơn là lực lượng vũ trang, đồng thời rút ra bài học từ các cuộc xung đột ở Ukraine và Trung Đông, vốn đang làm cạn kiệt kho vũ khí của phương Tây.
Theo đó, Pháp sẽ tăng kho dự trữ các loại vũ khí tự hành như máy bay không người lái cảm tử lên 400%, bom dẫn đường AASM Hammer do Safran sản xuất tăng 240%, và tên lửa Aster và Mica tăng 30% vào năm 2030.
Các phi hành gia trên sứ mệnh Artemis đang chuẩn bị cho chuyến bay ngang qua Mặt trăng được mong đợi từ lâu vào ngày 5-4. "Tinh thần trên tàu rất cao", chỉ huy Reid Wiseman nói với trung tâm điều khiển nhiệm vụ ở Houston, Mỹ.
Dự kiến vào đêm 5-4 rạng sáng 6-4, khi các phi hành gia sẽ đi vào "vùng ảnh hưởng của Mặt trăng", khi đó lực hấp dẫn của Mặt trăng sẽ mạnh hơn lực hút của Trái đất.
Các phi hành gia sẽ nhìn thấy Mặt trăng từ một góc độc đáo hơn so với các sứ mệnh Apollo của những năm 1960 và 1970. Họ sẽ bay ở độ cao hơn 6.400km ở điểm tiếp cận gần nhất, điều này sẽ cho phép họ quan sát toàn bộ bề mặt tròn của Mặt trăng, bao gồm cả các khu vực gần cả hai cực.
Nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ, các phi hành gia có thể lập kỷ lục bay xa Trái đất hơn bất kỳ người nào trước đây.
Ngày 4-4, các tỉnh trưởng của Chiang Mai, Lamphun và Phayao đã tuyên bố các khu vực cần hỗ trợ ứng phó thiên tai khẩn cấp, sau khi đánh giá mới cho thấy tình hình cháy rừng, khói mù và ô nhiễm PM2.5 trên các tỉnh phía bắc ngày càng trầm trọng.
Bộ Nội vụ Thái Lan cho biết mục đích của việc tuyên bố tình trạng khẩn cấp là tạo sự thống nhất hơn trong quản lý khủng hoảng và cho phép sử dụng quỹ ứng trước khẩn cấp để hỗ trợ thiên tai, cũng như các ngân sách liên quan khác.
Điều đó sẽ cho phép hành động nhanh hơn để khống chế thảm họa và cung cấp cứu trợ kịp thời cho những thiệt hại về người và tài sản.
Động thái mới nhất báo hiệu một phản ứng mạnh mẽ hơn ở cấp địa phương khi các tỉnh phía bắc của Thái Lan vẫn đang chịu áp lực nặng nề từ việc cháy rừng theo mùa, các điểm nóng cháy rừng và ô nhiễm bụi mịn nguy hiểm.
Tôi viết những dòng này không phải để trách móc vợ, càng không có ý ngăn cản tình cảm chị em của cô ấy. Điều khiến tôi trăn trở là cảm giác cuộc hôn nhân của mình đang dần bị lép vế trước mối quan hệ quá gắn bó giữa vợ và chị gái.
Vợ chồng tôi kết hôn 11 năm, có 1 bé đang học tiểu học. Vợ tôi là con thứ trong gia đình có 2 chị em, từ nhỏ rất thân thiết với chị gái. Chị vợ là người giỏi giang, tháo vát. Chị học cao, làm công việc có vị trí trong xã hội, được cả nhà yêu quý và nể trọng. Tôi cũng công nhận chị gái vợ là chỗ dựa tinh thần cho cả nhà. Thậm chí bố mẹ vợ cũng rất chiều chuộng, phần nào nhún nhường chị ấy.
Bản thân tôi chưa từng có mâu thuẫn hay ác cảm gì với chị. Thế nhưng sau nhiều năm kết hôn, tôi nhận ra chị vợ dường như có ảnh hưởng quá lớn đến cuộc sống của vợ chồng tôi.
Mỗi khi nghĩ đến việc đi đâu, làm gì, vợ đều ưu tiên hỏi ý kiến hoặc sắp xếp theo lịch của chị gái trước. Những dịp cuối tuần, nghỉ lễ hay các chuyến đi chơi, nếu có chị gái tham gia thì vợ rất hào hứng, chuẩn bị từ rất sớm. Ngược lại, những kế hoạch chỉ có hai vợ chồng mà tôi đề xuất lại thường không nhận được sự quan tâm tương tự.
Tôi chạnh lòng vì vợ không vun đắp thời gian riêng cho tổ ấm nhỏ của mình. Mỗi khi tôi muốn hai vợ chồng đi đâu đó cùng nhau, cô ấy thường muốn rủ thêm chị gái hoặc vợ chồng chị, gia đình bên ngoại đi cùng. Nếu tôi nói muốn có không gian riêng cho vợ chồng, cô ấy lại cho rằng tôi suy nghĩ tiêu cực hoặc không hòa đồng.
Vừa rồi, hai vợ chồng tôi lên kế hoạch đưa con đi nghỉ mát ở Phú Quốc sau khi con kết thúc kỳ thi cuối cấp. Khi biết chuyện, chị gái gọi điện nói đại ý rằng: "Lâu rồi cả nhà chưa tụ họp, hay đổi sang đi chung cả nhà đi". Ngay lập tức, vợ tôi hủy kế hoạch đi Phú Quốc và chuyển sang đi Quảng Ninh với đại gia đình. Tôi rất hụt hẫng vì tình huống này.
Những tình huống tương tự diễn ra khá thường xuyên. Nhiều lần như vậy khiến tôi có cảm giác mình không phải người được ưu tiên đầu tiên trong cuộc sống của vợ.
Không chỉ vậy, cảm xúc của vợ dường như cũng phụ thuộc rất nhiều vào chị gái. Nếu chị ấy vui vẻ, mọi thứ đều thuận lợi. Nhưng chỉ cần giữa hai chị em có chuyện không như ý, tâm trạng của vợ tôi lập tức bị ảnh hưởng, kéo theo bầu không khí trong gia đình nhỏ của chúng tôi cũng trở nên nặng nề.
Mỗi khi vợ từ chối một cuộc hẹn hay một lời nhờ vả từ chị gái, cô ấy đều bị ám ảnh bởi cảm giác mình đang phụ bạc người thân. Vài năm gần đây, tôi thấy chị vợ hay bị áp lực công việc, tâm trạng thất thường, buồn phiền nhiều. Tôi thông cảm cho điều đó, nhưng tôi không thích chị ấy trút mọi điều tiêu cực lên vợ tôi. Có lúc tôi nghe chị gái nói những câu như "Chị chỉ có mỗi em là người thân để tâm sự", hay "Sau này chị có chuyện gì chắc cũng chẳng biết trông cậy vào ai".
Có thể với người ngoài đó chỉ là những lời trách yêu thương, nhưng với vợ tôi, chúng dường như có sức nặng rất lớn. Cô ấy luôn lập tức gác lại mọi việc để chạy đến bên chị gái.
Thi thoảng, chị vợ còn dựa vào vai vế "bề trên" để phán xét cách sống, cách chi tiêu, thu nhập của vợ chồng tôi, chê tôi không có chí tiến thủ. Khi nhà tôi sửa nội thất, vợ cũng hỏi ý kiến chị gái mà không cần tham khảo ý kiến tôi.
Tôi từng góp ý rằng mỗi người trưởng thành đều cần có cuộc sống riêng, gia đình riêng. Việc yêu thương, gắn bó với anh chị em ruột trong nhà là điều đáng quý, nhưng hôn nhân cũng cần được ưu tiên và nuôi dưỡng. Nhưng vợ cho rằng tôi đang quá nhạy cảm và suy nghĩ nhiều.
Điều khó xử là tôi không thể ngăn cản hay làm nặng nề câu chuyện. Vợ vẫn là người nhẹ nhàng trong gia đình, không cãi vã, không làm điều gì sai trái. Thậm chí, cô ấy còn gánh vác kinh tế chính trong nhà tôi. Nhưng sự ưu tiên dành cho chị gái xuất hiện trong rất nhiều việc nhỏ hằng ngày, đủ để tôi lo sợ về việc vợ bị chị ấy "thao túng tâm lý".
Điều tôi mong là vợ có thể có chính kiến trong mối quan hệ với chị gái, tách bạch giữa gia đình và tổ ấm riêng.
Liệu tôi có đang quá ích kỷ khi mong muốn điều đó? Hay thực sự đã đến lúc vợ cần nhìn lại ranh giới giữa tình thân và trách nhiệm vun đắp cho cuộc hôn nhân của chính mình?
Góc "Chuyện của tôi" ghi lại những câu chuyện trong đời sống hôn nhân, tình yêu. Bạn đọc có câu chuyện của mình muốn chia sẻ vui lòng gửi về chương trình qua hòm thư: dantri@dantri.com.vn. Câu chuyện của bạn có thể được biên tập nếu cần. Trân trọng.
