Vân Nam được mệnh danh là “vựa nông sản” của Trung Quốc, nổi tiếng với các sản phẩm như hoa, cà phê, trà và dầu ôliu. Tuy nhiên, đặc sản gắn liền với vùng đất này nhất là các loại nấm rừng.
Tháng 7-9 hằng năm, mưa theo mùa phủ kín các dãy núi và cánh rừng, tạo điều kiện cho hàng trăm loài nấm phát triển. Thợ săn nấm đổ vào rừng từ sáng sớm, thu hoạch và vận chuyển nấm đến chợ đầu mối ở Côn Minh và phân phối đến các nhà hàng khắp Trung Quốc.
Theo khảo sát của SCMP tại chợ đầu mối Côn Minh, được xem là trung tâm giao dịch nấm rừng lớn nhất châu Á, chợ có hơn 1.100 tiểu thương, buôn bán trên 260 loài nấm khác nhau. Vào cao điểm mùa nấm, lượng giao dịch mỗi ngày có thể đạt khoảng 600 tấn.
Trong số hàng trăm loài nấm, ganbajun được giới sành ăn đánh giá cao. Loại nấm có hình dáng như san hô này được đặt tên theo món thịt bò khô đặc sản Vân Nam vì khi chế biến tỏa ra hương vị giống thịt bò sấy. Theo các đầu bếp địa phương, Vân Nam có hơn 1.000 loài nấm rừng, chiếm khoảng 91% tổng số loài nấm ăn được tại Trung Quốc.
Nấm ganbajun chỉ mọc ở độ cao 1.800-2.500 m và sống cộng sinh với rễ của cây thông bản địa, không thể trồng nhân tạo. Những cây nấm chất lượng nhất thường đến từ làng Tiêu Sơn, huyện Nghi Lương.
Do chu kỳ sinh trưởng dài và sản lượng thấp, giá nấm ganbajun đầu mùa hoặc cuối mùa có thể tăng vọt lên khoảng 7.500 NDT (tương đương 1.100 USD) mỗi kg. Khi nguồn cung ổn định hơn vào giữa mùa, giá dao động trong khoảng 2.800 đến 3.000 NDT (khoảng 400 – 430 USD) mỗi kg.
Bên cạnh sự khan hiếm, chi phí nhân công và tỷ lệ hao hụt lớn cũng đẩy giá thành lên cao. Đầu bếp Lưu Tân, chủ chuỗi nhà hàng Hong 0871 với 4 chi nhánh tại Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến và Hàng Châu, cho biết cấu trúc nếp gấp dày đặc khiến việc làm sạch nấm vất vả. Sau khi loại bỏ đất cát và cắt tỉa, mỗi kg nấm thô chỉ thu được khoảng 300 g thịt nấm ăn được. Thời gian bảo quản của loại nấm này ngắn, chất lượng giảm sau 36 giờ kể từ khi hái, khiến việc vận chuyển ra khỏi Vân Nam gặp nhiều rủi ro và tốn kém.
Tại nhà hàng cao cấp Dian Voyage Yunnan Cuisine trong khách sạn Shangri-La Côn Minh, ganbajun được chế biến theo nhiều cách như xào cùng sò vòi voi Canada, tôm hùm Australia hoặc chiên tempura cùng nhộng ong và các loại nấm rừng khác.
Một số nhà hàng có dịch vụ đưa khách hái nấm tại rừng. Đầu bếp Lưu Tân cho hay đầu tháng 7 một đoàn thực khách đã đến khu rừng chuyên khai thác nấm tại huyện Nghi Lương, cách trung tâm Côn Minh khoảng 55 km, để tham gia tìm kiếm ganbajun đầu mùa.
Loại nấm quý này khá dễ nhận biết. Nhiều cây được người thu hái che bằng rổ nhựa úp ngược hoặc phủ cành cây để tránh người khác phát hiện.
Sau buổi thu hoạch, thực khách chế biến ngay số nấm vừa hái bằng cách xào với mỡ lợn trong chảo lớn rồi trộn cơm chiên, một cách thưởng thức phổ biến của người dân địa phương. Theo đầu bếp Lưu Tân, cách chế biến ngon nhất là xào với ớt xoắn Vân Nam và tỏi cô đơn Đại Lý. Ganbajun cũng cho hương vị ngon khi nấu với hải sản như cua lá thông hoặc gân cá tầm.
Loài nấm khác được thực khách săn lùng khi đến Vân Nam mùa mưa là nấm mối, loài nấm sống cộng sinh với mối, gần như không thể nuôi trồng nhân tạo. Những cây ngon nhất được thu hoạch ở làng Xích Cửu, huyện Phú Dân. Người dân thường xào hoặc hấp trong 2-3 phút. Nấm còn được ngâm dầu để bảo quản, dùng ăn với mì hoặc chế biến khi hết mùa.
Một loại khác phổ biến là hongniuganjun hay jianshouqing (nấm bolet đỏ), nổi tiếng với kết cấu dai và vị đậm. Theo các đầu bếp, xào loại nấm này với chồi tiêu Lỗ Điện và tỏi cô đơn Đại Lý giữ trọn hương vị tự nhiên. Dù được ưa chuộng, hongniuganjun cũng có thể gây ảo giác nếu chế biến không đúng cách.
Theo đầu bếp Lưu Tân, một số giống nấm cần được nấu ở nhiệt độ trên 120 độ C trong ít nhất 15-20 phút để đảm bảo an toàn.
Từ quán cà phê theo chủ đề đến xe buýt hai tầng ngắm thành phố, nhiều mô hình phục vụ khách nội đô đã bước vào đợt cao điểm, phản ánh nhu cầu tận hưởng kỳ nghỉ lễ ngay trong lòng thành phố của người dân và du khách.
Tại Hint kafé, sản phẩm đồ uống đựng trong ly bánh ốc quế với hình thức trang trí lấy cảm hứng từ các biểu tượng lịch sử đang thu hút đông đảo khách hàng.
Chị Nguyễn Hoàng Yến Nhi, chủ quán, cho biết dịp lễ, quán áp dụng thêm mức phụ thu, dù vậy, sức mua không giảm.
Lượng khách trong những ngày lễ đạt trên 200 người mỗi ngày, có ngày cao hơn và tăng mạnh từ trước dịp Giỗ tổ Hùng Vương.
Cụ thể, menu dành riêng cho dịp lễ 30-4, 1-5 có món ô lông lài sữa kem cheese được trang trí lá cờ Tổ quốc; ca cao latte kem trang trí lá cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam; hồng trà sữa kem cheese trang trí lá cờ Đảng…
"Có thời điểm quán kín chỗ hoàn toàn, khách phải chờ hoặc không thể nhận thêm trong 1-2 giờ đồng hồ", chị nói.
Lý giải điều này, theo chị Nhi, ngoài việc người dân được nghỉ lễ 3-4 ngày, nhu cầu tụ tập và trải nghiệm trong thành phố tăng cao, nhiều khách hàng đánh giá cao ý tưởng sử dụng "ly bánh ốc quế" có thể ăn được, vừa tạo trải nghiệm mới lạ vừa giảm rác thải nhựa.
Ngoài Hint Kafé, nhiều quán cà phê khác cũng chủ động tổ chức các chương trình nhằm hút khách từ đầu ngày nghỉ lễ.
Một quán cà phê trên đường Hòa Hưng thậm chí còn tổ chức các workshop vẽ nón lá, các hoạt động tương tác và mở photobooth theo chủ đề yêu nước ngay trong khuôn viên. Mức giá giao động từ 50.000-100.000 đồng tùy loại dịch vụ.
Bạn Phạm Thảo Nhi (sinh viên) cho hay bạn cùng bạn bè đã có lịch hẹn để check-in các địa điểm hot, những trải nghiệm mới lạ để thể hiện lòng yêu nước những ngày này.
"Bên cạnh những quán cafe trang trí theo chủ đề, mình cũng dành ngân sách lớn để đi chụp photobooth tại Bến Thành hay Bưu điện Thành phố", Nhi chia sẻ.
Xu hướng "du lịch tại chỗ" giúp các mô hình cà phê chủ đề, xe buýt tham quan, điểm check-in và dịch vụ giải trí nội đô hưởng lợi rõ rệt.
Anh Hoàng Nam (30 tuổi) cho hay nhân ngày nghỉ lễ, để không phải tiêu tốn nhiều sức lực tại các điểm du lịch hot, anh quan tâm nhiều hơn đến trải nghiệm, tính mới lạ và giá trị cảm xúc ngay tại thành phố anh sống.
"Nhóm chúng tôi thuê phòng khách sạn tại TP.HCM từ sớm để giảm áp lực chi phí, rồi cùng nhau ra ngoài ăn uống, cà phê, tối lại quây quần trò chuyện. Vừa rẻ lại vừa đỡ tốn công di chuyển xa", anh nói.
Không chỉ dịch vụ ăn uống, các hoạt động tham quan đô thị cũng ghi nhận lượng khách tăng đáng kể. Dịch vụ xe buýt hai tầng ngắm cảnh thành phố là một trong những lựa chọn được nhiều người ưu tiên trong dịp lễ năm nay.
Ông Nguyễn Lê Vĩnh Linh - Giám đốc chi nhánh tại TP.HCM Vietnam Sightseeing - cho biết tổng lượng khách trong dịp này tăng khoảng 30% so với ngày thường.
Trong đó, lượng khách ban ngày chỉ tăng nhẹ khoảng 10%, nhưng từ sau 16h, nhu cầu tăng rõ rệt khi thời tiết dễ chịu hơn và thành phố bước vào các hoạt động lễ hội buổi tối.
Để đáp ứng nhu cầu, đơn vị điều chỉnh tần suất khai thác. Nếu ban ngày xe chạy cố định 30 phút mỗi chuyến, thì từ 16h trở đi tăng lên trung bình 10 phút mỗi chuyến. Tổng đội xe gồm 12 chiếc, trong đó từ 9h đến 16h vận hành 7 xe, còn buổi tối huy động toàn bộ 12 xe.
Dù tăng cường phương tiện, tình trạng quá tải vẫn diễn ra trong một số khung giờ, dù trước đó đã chủ động "đóng vé" trên các kênh OTA như Traveloka, Klook... để chuẩn bị cho công tác điều phối.
"Trong mùa lễ, chất lượng dịch vụ du lịch nói chung thường chịu áp lực lớn do lượng khách dồn cục bộ. Có tình trạng khách phải xếp hàng chờ khoảng 45 phút mới đến lượt lên xe", ông nói.
Sáng 1-6, UBND phường Hội An Đông bắt đầu đưa vào vận hành thêm hai quầy vé mới tại điểm du lịch Rừng dừa Cẩm Thanh.
Trong ngày đầu triển khai, hoạt động bán vé, kiểm soát vé và đón khách diễn ra ổn định. Tại các điểm bán vé và bến đón khách, doanh nghiệp du lịch, đơn vị lữ hành, chủ thuyền thúng và các hộ kinh doanh thực hiện theo phương án mới, không ghi nhận tình trạng ùn ứ hay xáo trộn.
Việc bổ sung thêm các điểm bán vé giúp phân tán lượng khách, giảm áp lực cho khu vực quầy vé trung tâm, nhất là vào các khung giờ cao điểm.
Nhiều du khách đến rừng dừa và ghé mua vé thuận tiện hơn so với trước.
Ngoài trải nghiệm tham quan rừng dừa nước, đơn vị quản lý còn tăng thêm nhiều trải nghiệm cho du khách như biểu diễn dân ca xứ Quảng, hò khoan đối đáp, hát bài chòi và trình diễn vãi chài trên sông.
Từ đầu năm đến nay, hàng ngàn khách đổ về tham quan Rừng dừa Cẩm Thanh (Hội An Đông, TP Đà Nẵng), khiến tổng doanh thu bán vé đạt kỷ lục. Một số thời điểm khách mua vé ở điểm du lịch này cao hơn cả khu phố cổ.
80% trong số 700.000 khách đến Rừng dừa Cẩm Thanh trải nghiệm là khách quốc tế. Trái ngược với thời gian trước, hiện khách Hàn Quốc có xu hướng giảm, khách Ấn Độ lại tăng rất nhanh.
Trước dịch COVID-19, mỗi năm Rừng dừa Cẩm Thanh thu dưới 20 tỉ đồng từ nguồn vé tham quan, đến năm 2025 con số này đạt 37 tỉ đồng. Năm 2026 dự tính vé tham quan đạt khoảng 40 tỉ đồng.
Hiện Rừng dừa Cẩm Thanh là điểm du lịch hút khách và tạo doanh thu top đầu của Hội An.
"Tôi thường bị cảm giác đau hơn là dễ chịu khi massage thư giãn. Tuy nhiên, buổi massage tại Thâm Quyến đưa tôi vào trạng thái thư thái sâu, gần như tách biệt hoàn toàn khỏi thế giới thực", nữ du khách nói.
Sau cơn sốt phòng tắm hơi jjimjilbang tại Hàn Quốc, mô hình "mega-spa" tương tự đang nổi lên tại Trung Quốc.
Tangqi Tangquan Life Tenz (Tenz Spa) là một cơ sở lớn tại Thâm Quyến. Nơi này rộng 40.000 m2, thiết kế theo phong cách Nhật Bản với gỗ sáng màu, đèn vàng, bàn thấp và ghế lười. Ngoài phòng xông hơi, bể sục, ghế massage, Tenz cung cấp kem, trái cây, đồ uống, khu trò chơi, thực tế ảo và board game. Đây là điểm ngủ qua đêm của người dân địa phương và du khách.
Hệ thống thanh toán áp dụng theo gói vé 8 giờ hoặc 24 giờ. Khách sử dụng vòng tay tích hợp mã QR để ghi nhận các khoản chi tiêu phát sinh và thanh toán khi rời spa. Khi đăng ký, mỗi người được phát đồ mặc trong spa, đồ lót dùng một lần, dép và tủ đồ riêng tại khu thay đồ biệt lập nam, nữ. Nơi này trang bị sẵn sản phẩm chăm sóc da và trang điểm.
Khu dành cho nữ gồm bốn hồ nước các mức nhiệt và phòng xông hơi. Khu dành cho nam có hồ nước nóng, hồ ngâm lạnh, phòng xông hơi ướt, phòng xông hơi khô và vòi tắm áp lực. Khách hàng có thể mặc đồ lót dùng một lần hoặc khỏa thân.
Quầy trái cây, xe kem ở tầng hai phục vụ sau giờ ăn trưa, dừa tươi bán vào buổi tối. Đồ uống gồm nước lọc, sữa đậu nành, nước trái cây, trà, cà phê và cocktail được bố trí ở nhiều tầng. Nhà hàng tại tầng một phục vụ các bữa ăn nóng và tính phí riêng. Nhân viên dọn dẹp sau khi khách sử dụng dịch vụ. Các dịch vụ giải trí gồm phòng karaoke, bàn bi-a, máy chơi game, phòng chiếu phim, truyện tranh, mạt chược và cờ vua có thu phí. Cơ sở có bố trí phòng hút thuốc.
Tầng ba là khu massage ánh sáng nhẹ với nhiều ghế thư giãn để thực hiện các liệu trình nhanh như massage chân hoặc vai. Các liệu trình massage toàn thân gồm massage kiểu Thái, liệu pháp tinh dầu, trị liệu nhiệt bằng gỗ đàn hương và chăm sóc da mặt được thực hiện trong phòng riêng tại tầng bốn và năm.
Để ngủ qua đêm, khách có thể chọn khu ghế massage, khoang ngủ dạng con nhộng miễn phí hoặc trả phí, hoặc thuê riêng phòng massage. Nhân viên tại đây không giao tiếp bằng tiếng Anh.
Mô hình spa hoạt động 24 giờ phản ánh xu hướng kết hợp chăm sóc sức khỏe với kết nối xã hội của người Trung Quốc. Theo báo cáo Future of Wellness 2026 của Global Wellness Summit, xu hướng toàn cầu hiện nay là ưu tiên chữa lành cảm xúc và tận hưởng.
Tangqi Tangquan Life Tenznằm trên đường Guohua, Thâm Quyến. Vé vào cửa là 300 nhân dân tệ (khoảng 1,05 triệu đồng) cho 8 giờ hoặc 380 nhân dân tệ (khoảng 1,33 triệu đồng) cho 24 giờ, được miễn phí nếu khách chi tiêu dịch vụ từ 500 nhân dân tệ (khoảng 1,75 triệu đồng).
Giá dịch vụ massage từ 200 nhân dân tệ (khoảng 700.000 đồng) đến 880 nhân dân tệ (khoảng 3,08 triệu đồng), chăm sóc da mặt từ 380 nhân dân tệ (khoảng 1,33 triệu đồng) đến 1.580 nhân dân tệ (khoảng 5,53 triệu đồng). Các dịch vụ giải trí có giá 10-39 nhân dân tệ (khoảng 35.000-136.000 đồng) mỗi giờ.
