Những cuộc trao đổi nội bộ về khả năng hợp nhất giữa Tesla và SpaceX đang khiến giới tài chính và tiền số đặc biệt chú ý. Không chỉ là câu chuyện về một “siêu công ty” công nghệ, điều khiến thị trường bàn luận nhiều hơn nằm ở lượng bitcoin khổng lồ mà thực thể mới có thể nắm giữ.
Theo các hồ sơ tài chính mới nhất, nếu SpaceX và Tesla thực sự hợp nhất, tổng lượng bitcoin mà hai công ty sở hữu sẽ lên tới 30.221 BTC, tương đương khoảng 2,27 tỷ USD theo giá hiện tại. Quy mô này đủ để đưa doanh nghiệp hợp nhất vào nhóm công ty niêm yết nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới.
Elon Musk và tham vọng tạo “hệ sinh thái” mới
Những đồn đoán về việc Elon Musk muốn gom các công ty của mình vào cùng một hệ sinh thái đã xuất hiện từ đầu năm nay. Theo CNBC, tỷ phú này từng thảo luận với cộng sự về khả năng kết hợp các doanh nghiệp đang chia sẻ hạ tầng và nguồn lực chung. Trước đó, Musk đã sáp nhập mạng xã hội X với công ty AI xAI, đồng thời xúc tiến kế hoạch kết hợp xAI với SpaceX.
Trong cuộc phỏng vấn với Bloomberg Television, nhà đầu tư đời đầu của SpaceX là Peter Diamandis cho rằng việc Tesla và SpaceX sáp nhập chỉ còn là “vấn đề thời gian”. Theo ông, thương vụ này có thể giúp Musk củng cố quyền kiểm soát, đặc biệt trong bối cảnh ông đang có quyền biểu quyết rất lớn tại SpaceX nhưng không nắm ưu thế tương tự ở Tesla.
Ông Diamandis cho rằng nếu hợp nhất diễn ra, Musk sẽ sở hữu một hệ sinh thái trải dài từ xe điện, robotaxi, AI cho tới hạ tầng không gian. Theo mô tả của ông, Tesla có thể cung cấp năng lực tính toán, pin và phương tiện tự hành, còn SpaceX đảm nhiệm mạng lưới vệ tinh và cơ sở hạ tầng ngoài không gian.
Điểm đáng chú ý là giữa lúc AI và robotaxi đang trở thành tâm điểm của phố Wall, bitcoin lại nổi lên như một “mảnh ghép tài chính” quan trọng trong toàn bộ câu chuyện. Khối tài sản số mà hai công ty nắm giữ hiện đã đủ lớn để ảnh hưởng tới cách nhà đầu tư định giá doanh nghiệp sau IPO hoặc sau sáp nhập.
Theo Decrypt, riêng lượng bitcoin của SpaceX được công bố trong hồ sơ IPO tuần trước đã gây bất ngờ cho thị trường. Công ty hiện sở hữu 18.712 BTC trị giá hơn 1,4 tỷ USD và chỉ chi khoảng 661 triệu USD để mua số bitcoin này. Điều đó đồng nghĩa khoản đầu tư đã tăng giá mạnh sau nhiều năm nắm giữ.
SpaceX bất ngờ trở thành “cá voi bitcoin”
Trước thời điểm nộp hồ sơ IPO, SpaceX gần như không công khai quy mô đầu tư vào bitcoin. Dữ liệu on-chain từ Arkham Intelligence từng cho thấy công ty có di chuyển bitcoin vào năm ngoái sau nhiều năm “án binh bất động”, nhưng thị trường khi đó chỉ ước tính SpaceX nắm chưa tới 9.000 BTC.
Hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC) mới hé lộ quy mô thực tế lớn hơn rất nhiều. Với 18.712 BTC, SpaceX hiện đã nằm trong nhóm doanh nghiệp sở hữu bitcoin lớn nhất thế giới được biết đến công khai.
Trong khi đó, Tesla hiện nắm 11.509 BTC theo báo cáo 10-Q mới nhất. Hãng xe điện từng là một trong những công ty đầu tiên đưa Bitcoin vào bảng cân đối kế toán, tạo hiệu ứng mạnh với thị trường tài chính toàn cầu giai đoạn 2021.
Điều đáng chú ý là dù thường xuyên có ảnh hưởng lớn tới thị trường tiền số qua các phát biểu cá nhân, Elon Musk từng tiết lộ ông chỉ trực tiếp sở hữu khoảng 0,25 BTC. Thay vào đó, vị tỷ phú này nổi tiếng hơn với việc ủng hộ Dogecoin, đồng meme coin lấy cảm hứng từ chú chó Shiba Inu.
Theo báo cáo của Grayscale, nếu IPO với định giá khoảng 1.750 tỷ USD như thị trường kỳ vọng, SpaceX có thể trở thành doanh nghiệp đa ngành nắm giữ bitcoin lớn nhất thế giới, chỉ đứng sau Strategy – công ty hiện sở hữu khoảng 850.000 BTC.
Tuy nhiên, Grayscale cũng lưu ý rằng bitcoin vẫn chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong tổng định giá của SpaceX. Với mức vốn hóa dự kiến 1.750 tỷ USD sau IPO, lượng bitcoin của công ty chỉ tương đương khoảng 0,1% giá trị doanh nghiệp.
Bitcoin đang trở thành tài sản “dự phòng” của doanh nghiệp lớn
Điểm khiến giới phân tích chú ý không nằm ở việc Tesla hay SpaceX đầu cơ bitcoin, mà ở cách các tập đoàn công nghệ bắt đầu xem tài sản số như một phần trong chiến lược quản lý ngân quỹ.
Theo Grayscale, thị trường hiện chia các doanh nghiệp nắm bitcoin thành hai nhóm. Một nhóm hoạt động gần giống “quỹ đầu tư bitcoin”, tiêu biểu là Strategy. Nhóm còn lại là các doanh nghiệp đa ngành như Tesla, Coinbase hay Block, nơi bitcoin chỉ đóng vai trò tài sản dự trữ hoặc công cụ đa dạng hóa dòng tiền.
SpaceX và Tesla đang được xem là những doanh nghiệp tiên phong cho xu hướng này. Báo cáo dự đoán sẽ có thêm nhiều công ty lớn bổ sung bitcoin vào bảng cân đối kế toán trong vài năm tới như một biện pháp phòng ngừa rủi ro tiền pháp định và đa dạng hóa tài sản.
Trong bối cảnh đó, khả năng Tesla và SpaceX sáp nhập đang được thị trường nhìn nhận không chỉ như một thương vụ công nghệ. Với giới đầu tư, đây còn có thể là thời điểm xuất hiện một trong những “kho bitcoin doanh nghiệp” lớn nhất thế giới.
Trên thị trường tiền số, bitcoin hiện dao động quanh vùng 74.430 USD, tăng nhẹ trong 24 giờ qua nhưng vẫn thấp hơn khoảng 40% so với đỉnh lịch sử thiết lập năm ngoái. Theo Reuters, tâm lý thị trường gần đây chịu ảnh hưởng bởi biến động địa chính trị và kỳ vọng lãi suất, trong khi dòng tiền đầu tư vào tài sản rủi ro vẫn khá thận trọng.
Trong dự thảo văn bản mới nhất giải trình, tiếp thu ý kiến thẩm định với dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, đối với nhóm khách hàng sử dụng điện sinh hoạt, Bộ Công Thương tiếp tục đề xuất bổ sung quy định áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường khi điều kiện kỹ thuật cho phép.
Giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc thang tăng dần tiếp tục áp dụng với khách hàng chưa đủ điều kiện hoặc không tham gia mua bán điện trên thị trường điện cạnh tranh.
Dự thảo cũng bổ sung quy định giao Bộ Công Thương xây dựng, trình Chính phủ, Thủ tướng lộ trình áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ đối với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép, cùng với các lộ trình cải tiến biểu giá bán lẻ điện và giảm bù chéo giá điện...
Trước đó, trả lời về lý do đề xuất trên, ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), nêu hiện cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng chưa áp dụng đối với khách hàng sử dụng điện sinh hoạt.
Tuy nhiên theo tính toán của Bộ, nhóm khách hàng sinh hoạt có tiềm năng điều chỉnh phụ tải tương đối lớn. Vì thế, trong quá trình nghiên cứu sửa đổi các quy định của Luật Điện lực, Bộ đã nghiên cứu, tính toán khả năng áp dụng cơ chế giá điện theo thời gian sử dụng đối với khách hàng sinh hoạt vào thời điểm phù hợp.
Đại diện Cục Điện lực khẳng định việc áp dụng sẽ chỉ xem xét đối với những trường hợp đáp ứng đủ các điều kiện, chẳng hạn như có mức sử dụng điện lớn, công suất sử dụng thiết bị cao, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật như công tơ đo đếm có khả năng ghi nhận sản lượng điện theo từng khung giờ và các điều kiện kỹ thuật liên quan...
Theo ông Hùng, nội dung này mới đang trong quá trình được nghiên cứu, xây dựng chính sách. Trước khi triển khai, Bộ sẽ tiếp tục đánh giá đầy đủ tác động đối với người dân, doanh nghiệp và toàn xã hội, đồng thời xem xét mức độ đáp ứng của hạ tầng kỹ thuật cũng như khả năng triển khai trên thực tế.
Trên cơ sở đó, cơ quan quản lý mới quyết định thời điểm áp dụng phù hợp, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu vận hành hệ thống điện và quyền lợi của khách hàng sử dụng điện sinh hoạt.
Lãnh đạo Cục Điện lực bổ sung, trước đây hệ thống điện được tính toán với hai khung giờ cao điểm là cao điểm buổi trưa và cao điểm buổi tối. "Tuy nhiên, thời gian qua cơ cấu nguồn điện đã có nhiều thay đổi, đặc biệt khi tỷ trọng năng lượng tái tạo, nhất là điện mặt trời, tăng nhanh và tham gia vào hệ thống điện", ông nói.
Theo ông, vào buổi trưa, sản lượng điện mặt trời phát lên hệ thống rất lớn, góp phần đáp ứng đáng kể nhu cầu phụ tải trong khung giờ này. Vì vậy, hiện nay áp lực cung ứng điện chủ yếu tập trung vào cao điểm buổi tối.
Theo Quyết định 963, giờ cao điểm được áp dụng từ 17h30 đến 22h30 các ngày từ thứ hai đến thứ bảy; riêng chủ nhật không áp dụng giờ cao điểm.
Giờ bình thường được tính từ 6h đến 17h30 và từ 22h30 đến 24h các ngày từ thứ hai đến thứ bảy; riêng chủ nhật kéo dài từ 6h đến 24h. Trong khi đó, giờ thấp điểm được áp dụng từ 0h đến 6h tất cả ngày trong tuần.
Elon Musk hiện là người giàu nhất thế giới và cũng là người đầu tiên sở hữu tài sản hơn 1.000 tỷ USD. Để có khối tài sản khổng lồ này, ông sở hữu và điều hành nhiều doanh nghiệp trong các mảng kinh doanh khác nhau, từ xe điện, cấy chip não, đào hầm, tên lửa đến mạng xã hội.
Một số công ty đã được ông sáp nhập với nhau. Dù vậy, Musk hiện vẫn điều hành nhiều doanh nghiệp cùng một lúc. Ông nổi tiếng là người cuồng công việc. Năm 2023, Musk từng cho biết mình làm việc hơn 120 giờ mỗi tuần, hàng năm chỉ nghỉ 2-3 ngày và còn mang gối lên công ty để ngủ dưới bàn.
Dưới đây là các công ty trong đế chế kinh doanh khổng lồ của Musk:
SpaceX
Musk hiện là Chủ tịch kiêm CEO và Giám đốc Công nghệ của SpaceX - công ty ông thành lập năm 2002. Ngoài phát triển tên lửa, công ty này còn sở hữu dịch vụ Internet vệ tinh Starlink - nguồn tiền mặt lớn cho họ. Năm ngoái, lợi nhuận hoạt động của riêng mảng này là 4,4 tỷ USD. SpaceX còn sở hữu nền tảng mạng xã hội X (trước đây là Twitter) và công ty xAI - tạo ra chatbot Grok.
Cả xAI và X đều đang thua lỗ. Riêng mảng AI lỗ hoạt động 6,4 tỷ USD năm ngoái. SpaceX cũng chưa có lãi, nhưng vẫn tạo ra cơn sốt trên thị trường chứng khoán Mỹ, khi làm IPO lớn nhất lịch sử tuần trước. Vốn hóa của công ty này hiện là 2.430 tỷ USD. Một số chuyên gia cho rằng mức định giá này quá lớn so với kết quả kinh doanh của công ty.
SpaceX tuyên bố sẽ trở thành một trong những doanh nghiệp dẫn đầu về AI và ngày nào đó giúp con người sinh sống trên nhiều hành tinh. Mục tiêu tham vọng khác của họ là xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian.
Tesla
Musk hiện là CEO hãng xe điện Tesla. Ông nắm giữ vị trí này từ năm 2008.
Tesla đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong lĩnh vực xe điện. Năm ngoái, họ để mất vị trí hãng xe điện lớn nhất thế giới về tay BYD của Trung Quốc. Doanh số bán xe của hãng xe điện Mỹ cũng bị ảnh hưởng bởi các cuộc tẩy chay liên quan đến quan điểm chính trị của Musk. Dù vậy, tình hình đã phần nào cải thiện gần đây.
Musk nhiều lần tỏ ra không quá lo lắng trước những rắc rối này. Ông nhấn mạnh tương lai của Tesla sẽ bớt phụ thuộc vào việc bán xe. Thay vào đó, họ đang đẩy mạnh taxi tự lái và robot hình người. Tesla thực hiện IPO năm 2010, hiện có vốn hóa 1.250 tỷ USD.
Công ty cũng hoạt động trong lĩnh vực năng lượng mặt trời hơn một thập kỷ qua, sau khi mua lại SolarCity - doanh nghiệp do Musk cùng hai người anh em họ sáng lập.
Neuralink
Musk hiện còn là CEO công ty phát triển thiết bị cấy ghép giao diện não - máy tính Neuralink. Ông đồng sáng lập doanh nghiệp này năm 2016.
Neuralink là một trong các tổ chức đang nghiên cứu cách kết nối hệ thần kinh con người với máy móc. Họ đã thử nghiệm cho những người bị tổn thương tủy sống, bệnh xơ cứng teo cơ một bên (ALS) và các bệnh lý khác. Vài năm gần đây, Neuralink và Musk đã công bố một số ca cấy ghép não. Hồi tháng 1, công ty cho biết có 21 người đã tham gia thử nghiệm trên toàn thế giới.
The Boring Company
Musk còn thành lập The Boring Company - công ty đào hầm và giao thông ngầm - cách đây khoảng 10 năm.
The Boring Company đứng sau các dự án như "Vegas Loop" - mạng lưới đường hầm dành cho xe Tesla đầu tiên được đưa vào hoạt động quanh Trung tâm Hội nghị Las Vegas năm 2021. Công ty cam kết xây dựng một mạng lưới giao thông tốc độ cao, đồng thời có kế hoạch đào hầm tại Dubai và Nashville.
Tuy nhiên, doanh nghiệp này cũng vấp phải nhiều phản đối. Công ty bị cáo buộc vi phạm các quy định về an toàn và môi trường tại Las Vegas - nơi tuyến đường hoàn chỉnh vẫn chưa hoàn thành. Một số quan chức địa phương tại Nashville cũng chỉ trích dự án này.
PayPal và những dự án trước đây
Musk tạo dựng khối tài sản ban đầu nhờ sáng lập hai công ty là Zip2 và PayPal (trước đây là X.com). Hai startup này được bán đi từ nhiều thập kỷ trước, mang về cho Musk khoảng 200 triệu USD. Khoản tiền đó sau này được ông sử dụng để thành lập SpaceX và đầu tư vào Tesla.
Musk còn đồng sáng lập OpenAI cùng với Brockman, Altman và một số chuyên gia khác năm 2015. Tuy nhiên, ông đã rời đi năm 2018 do bất đồng quan điểm.
Cục Hải quan (Bộ Tài chính) vừa có văn bản hỏa tốc yêu cầu các chi cục hải quan khu vực triển khai nhiều giải pháp nhằm tạo thuận lợi tối đa cho hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, đặc biệt là mặt hàng sầu riêng đang bước vào cao điểm thu hoạch và xuất khẩu.
Động thái này được thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ về việc tháo gỡ khó khăn cho hoạt động xuất khẩu nông sản, nhất là sầu riêng xuất khẩu qua các cửa khẩu biên giới phía Bắc.
Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị trực thuộc bố trí cán bộ giải quyết thủ tục và giám sát hàng hóa xuất khẩu ngoài giờ hành chính, kể cả trong ngày nghỉ, ngày lễ để bảo đảm thông quan nhanh nhất các lô hàng nông, lâm, thủy sản. Những vướng mắc phát sinh trong quá trình làm thủ tục phải được xử lý ngay; trường hợp vượt thẩm quyền phải kịp thời báo cáo để được hướng dẫn.
Các đơn vị hải quan được yêu cầu phối hợp với doanh nghiệp kinh doanh kho, bãi tại khu vực cửa khẩu để bố trí địa điểm bảo quản, phân loại hàng hóa, hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng nông sản trong thời gian chờ xuất khẩu.
Cục Hải quan cũng chỉ đạo các chi cục hải quan khu vực thường xuyên cập nhật tình hình xuất khẩu nông sản trên địa bàn, cung cấp thông tin và khuyến cáo kịp thời cho doanh nghiệp; đồng thời phối hợp với cơ quan chức năng điều tiết giao thông tại cửa khẩu, tránh ùn tắc làm chậm tiến độ thông quan hàng hóa.
Đặc biệt, theo chỉ đạo, các đơn vị chức năng phải chủ động trao đổi với cơ quan hải quan phía Trung Quốc để xử lý kịp thời vướng mắc phát sinh và thông tin sớm cho doanh nghiệp về những thay đổi trong chính sách quản lý, kiểm tra của phía bạn để chủ động phương án xuất khẩu.
Đối với các lô hàng đã xuất khẩu nhưng không đủ điều kiện nhập khẩu vào Trung Quốc và phải đưa trở lại Việt Nam, cơ quan hải quan được yêu cầu ưu tiên giải quyết nhanh thủ tục tái nhập.
Đáng chú ý, Cục Hải quan nghiêm cấm các hành vi gây khó khăn, phiền hà, sách nhiễu, kéo dài thời gian thông quan hàng hóa, làm phát sinh chi phí và gây thiệt hại cho doanh nghiệp.
