Sĩ quan trẻ quân đội Việt Nam – Lào – Campuchia giao lưu tại Đà Nẵng

Sinh năm 1920, năm nay cụ Cao Văn Cúc (làng Bui, xã Nghĩa Mai, Nghệ An) bước sang tuổi 106. Dù đã qua tuổi “bách niên” nhưng cụ vẫn minh mẫn, tự đi lại, phục vụ bản thân, không phiền con cháu.

“Ông 106 tuổi, em trai 103 tuổi. Hồi 100 tuổi, ông vẫn dắt trâu đi bừa, đắp bờ ruộng, cuốc cỏ vườn keo. Hai năm trở lại đây, qua một trận ốm, ông yếu hơn nên con cháu không cho ông làm việc nữa”, chị Nguyễn Thị Hoài Ân, cháu ngoại của cụ Cúc, cho biết.

“Thực ra khi con cháu đi vắng, tôi vẫn trốn ra vườn nhổ cỏ đấy”, cụ ông hóm hỉnh tự kể tội.

Theo ông Cao Văn Lan (SN 1962), con trai thứ 3 của cụ Cúc, cha ông là một người nghiêm khắc nhưng hài hước. Cái tính hài hước hay pha trò của cụ vẫn được duy trì cho đến tận bây giờ khiến con cháu nhiều phen cười nghiêng ngả.

Khi chúng tôi hỏi bí quyết sống thọ, cụ cười: “Có chi mô, không chết thì sống được lâu thôi. Bạn bè cùng lứa, cùng tuổi “đi” hết rồi tôi chả có ai mà bầu bạn”.

Sống qua 2 thế kỷ, cụ Cúc chứng kiến và lưu giữ nhiều ký ức về các giai đoạn lịch sử trọng đại của đất nước.

“Tôi quê gốc ở xã Diễn Thọ (huyện Diễn Châu cũ, tỉnh Nghệ An), từ nhỏ phải đi ở đợ cho nhà địa chủ. Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, cuộc đời những người như chúng tôi mới được sang trang mới.

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, cả làng, cả tổng, tất thảy những người từ 18 tuổi đến 100 tuổi được đi bầu cử, sung sướng lắm. Chúng tôi đi bỏ phiếu bầu các ông Lê Viết Lượng, Võ Nguyên Giáp, Chu Văn Biên, Đặng Thai Mai, bà Tôn Thị Quế... làm đại biểu Quốc hội”, cụ Cúc kể.

Kháng chiến chống Pháp, cụ Cúc có mặt trong đoàn dân công hỏa tuyến phục vụ chiến dịch Trung Lào và Hạ Lào sau đó về quê tiếp tục sản xuất.

Năm 1962, cụ đưa cả gia đình lên huyện Nghĩa Đàn (cũ), tỉnh Nghệ An xây dựng kinh tế mới. Hai vợ chồng cụ có 9 người con. Vợ làm nghề tráng bánh, gồng gánh đi bán khắp huyện, có khi lên tận huyện Quỳ Châu (cũ), thành thử một mình cụ Cúc vừa làm ruộng, trồng rừng, vừa nuôi dạy 9 người con trưởng thành.

Cụ vẫn nhớ, đọc vanh vách từng năm sinh của các con và buồn rầu khi nhắc tới con gái thứ 8 và con rể thứ 4 mất sớm vì căn bệnh ung thư. “Tôi có 30 đứa cháu nội, ngoại, còn chắt thì không nhớ hết”, cụ Cúc nói.

Các con cháu phương trưởng, thành gia lập thất, người sống cùng làng với cụ, người theo con cháu đến tỉnh khác. Mỗi năm 2 lần, vào dịp rằm tháng Giêng và giỗ vợ cụ Cúc, toàn thể con cháu về tụ họp. Mỗi lần đại gia đình tụ họp, phải làm thịt con lợn to, tổ chức 12-15 mâm cơm mới đủ chỗ cho con cháu.

Theo người con trai thứ 3, cụ Cúc gần như không ăn thịt, trừ thịt lợn, không uống bia, rượu, không hút thuốc lá. Thói quen này được cụ duy trì từ thời trẻ đến bây giờ.

Ở tuổi 106, cụ Cúc vẫn tự mình khâu vá, ăn mỗi bữa lưng bát cơm, chủ yếu cơm canh, rau, duy trì thói quen nghe đài và đi ngủ sớm. Điều đặc biệt, cụ có trí nhớ rất tốt. Để chứng minh, cụ đọc cho chúng tôi 2 bài thơ dài do cụ sáng tác từ nhiều năm trước.

Ông Đoàn Văn Huấn, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Mai, cho biết địa phương hiện có 2 cụ trên 100 tuổi, trong đó cụ Cao Văn Cúc cao tuổi nhất.

Tin Gốc: Dân Trí

Không chỉ bám sát yêu cầu đề thi, quá trình ôn luyện được các đơn vị đầu tư theo hướng thực tiễn, giúp thí sinh phát huy tối đa năng lực.

ThS Chung Trần Thế Vinh, Trưởng khoa cơ khí Trường CĐ Lý Tự Trọng TP.HCM, nói đã giúp thí sinh ôn luyện kỹ, nhất là vận hành trên máy và kiểm tra chất lượng sản phẩm. Với nghề tiện, sinh viên thực hành trải nghiệm quy trình làm việc như một thợ kỹ thuật, phân tích bản vẽ chi tiết, xây dựng quy trình công nghệ, xác định yêu cầu kỹ thuật, lựa chọn phôi, chọn dao và thiết lập chế độ cắt phù hợp, trực tiếp gia công trên máy.

Sản phẩm hoàn thành được kiểm tra các thông số kỹ thuật, đánh giá các tiêu chí và giảng viên nhận xét, chỉ ra sai số, hướng dẫn cách khắc phục.

"Lấy thực hành làm trọng tâm, sinh viên được giao những bài tập gia công trên máy tiện vạn năng từ cơ bản đến nâng cao, phù hợp với năng lực thực tế", thầy Vinh nói.

Còn ThS Võ Thị Thùy An, Trưởng bộ môn nhà hàng Trường trung cấp Du lịch và Khách sạn Saigontourist, cho biết hướng dẫn thí sinh thao tác, vị trí đứng, cách di chuyển và thứ tự ưu tiên trong bàn ăn theo quy chuẩn chung.

Các bạn được lưu ý từng chi tiết tỉ mỉ như bước thế nào khi phục vụ khách, bưng dĩa có thức ăn đi theo chiều kim đồng hồ, gắp bằng muỗng nĩa phải di chuyển ngược chiều kim đồng hồ.

"Chúng tôi luyện tập tạo cho các bạn tác phong tự tin, thẳng lưng, biết đặt tay đúng cách khi chào khách, gương mặt phải cho thấy sự chân thành, lúc nào cũng cần biết cười trong quá trình phục vụ", cô An nói.

Trong khi đó tại Trường CĐ Kinh tế đối ngoại, khi ôn luyện nghề hướng dẫn viên du lịch, phục vụ nhà hàng, phục vụ phòng..., ThS Nguyễn Tấn Danh, Trưởng môn quản trị - khách sạn - du lịch, nói luôn kết hợp hệ thống hóa kiến thức và thực hành chuyên sâu cho các bạn. Các kiến thức đều có trong chương trình nên giảng viên chỉ rà soát, hệ thống lại kiến thức và chuẩn hóa theo yêu cầu hội thi.

Thầy Thế Vinh thông tin khi ôn luyện cho thí sinh, trường chú trọng việc cá thể hóa theo năng lực từng bạn. Mỗi thí sinh được theo dõi sát lộ trình ôn tập riêng, tập trung bồi dưỡng chỗ còn hạn chế. Trường còn quan tâm rèn tác phong công nghiệp song song với chuẩn bị tâm lý để các bạn vững vàng hơn trong suốt quá trình thi đấu.

Tương tự, với những thí sinh thi ngành nghề liên quan đến nhà hàng, khách sạn, cô Thùy An cho biết các thầy cô giáo hướng dẫn các bạn biết nhấn nhá một chút về hình thức trình bày. Chẳng hạn khi phục vụ rượu vang đỏ, giáo viên chỉ cách gấp khăn hình mũi thuyền để giấu đi dụng cụ khui rượu, vỏ nhựa bọc đầu chai rượu cắt ra khi mở chai. Mỗi chi tiết dù nhỏ đều không được bỏ qua.

Hay thầy Tấn Danh nói trường quan tâm chuẩn hóa kiến thức và kỹ năng nghề theo các tiêu chí của tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia. Đồng thời luôn khuyến khích sự sáng tạo và cá nhân hóa năng lực trong suốt thời gian ôn luyện sao cho phát huy thế mạnh riêng, nâng cao khả năng thích ứng và bản sắc nghề nghiệp của từng bạn.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Thay vì giải tỏa được căng thẳng, Minh Hằng, 28 tuổi, Hà Nội lại rơi vào trầm cảm sau những chuyến du lịch "chữa lành".

Hằng làm nhân viên truyền thông cho một công ty giáo dục. Giữa năm 2025, làn sóng cắt giảm nhân sự khiến cô bị giảm lương, tăng KPI, cắt thưởng. Áp lực của những lần chạy deadline liên tiếp và nguy cơ mất việc khiến cô luôn lo âu.

"Nghe mọi người nói căng thẳng thì cần đi chữa lành nên tôi làm theo. Lương tháng 12 triệu đồng nhưng tháng nào cũng leo núi, du lịch, xem concert", Hằng nói.

Nhưng cô nhận ra những lần "chữa lành" đó không giúp giải tỏa áp lực. Sau mỗi chuyến đi, cô mất cả tuần để phục hồi thể lực. Để tìm giải pháp, cô tiếp tục chi tiền triệu cho các buổi xem tarot mong tìm câu trả lời cho việc "nên đi hay ở lại công ty". "Sau tất cả, tôi chỉ thấy các khoản nợ và kiệt quệ tinh thần thêm", cô nói.

Đến đầu năm nay, Hằng mất ngủ kéo dài. Những nỗi sợ, lo âu xuất hiện với tần suất cao. Cô khóc không kiểm soát mỗi khi bị cấp trên khiển trách. Đến bệnh viện khám, cô được bác sĩ chẩn đoán mắc bệnh trầm cảm, mã bệnh F32 - rối loạn trầm cảm đơn cực, người bệnh trải qua cảm xúc buồn bã kéo dài, mất hứng thú trong cuộc sống kèm theo hàng loạt biểu hiện thất thường về tâm lý và thể chất.

Thời gian đầu, cô giấu người thân, không dùng thuốc mà tự tìm chuyên gia trị liệu. Bệnh chuyển biến nặng, cô buộc phải uống thuốc. Tác dụng phụ của thuốc an thần gây buồn ngủ khiến cô không thể làm việc. Hằng quyết định nghỉ việc, chuyển về quê Nghệ An sinh sống.

Tương tự, Hạnh Nguyên, 25 tuổi, nhân viên kinh doanh của một công ty tại TP HCM, cho biết đã chi hàng chục triệu đồng tham gia các khóa thiền định, gõ chuông xoay, trò chuyện với người lạ hay sống không Internet trên núi. "Sau mỗi khóa học, tôi lại rơi vào cảm giác cô đơn, muốn trốn tránh thực tại và có xu hướng tiêu xài nhiều hơn", Nguyên nói.

Mỗi khi gặp áp lực, cô thường ngủ li bì, tự cào cấu bản thân khi không đạt chỉ tiêu doanh số. Đầu tháng 5, khi các biểu hiện xuất hiện dày đặc, Nguyên đi khám và nhận kết quả chẩn đoán mắc giai đoạn trầm cảm (mã bệnh F32).

Số liệu từ Bộ Y tế cho thấy bệnh nhân trầm cảm ở Việt Nam đang trẻ hóa, tập trung ở nhóm 15-27 tuổi. Báo cáo của Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) tại Việt Nam ghi nhận 20% thanh thiếu niên đang đối mặt với các vấn đề sức khỏe tâm thần. Nguồn gốc của tình trạng này được cho là xuất phát từ áp lực xã hội và môi trường sống. Khảo sát về phong cách sống của Gen Z do NielsenIQ thực hiện chỉ ra, 65% người trẻ áp lực vì mục tiêu phải vượt trội hơn người đồng trang lứa. Sự kỳ vọng từ gia đình, môi trường công sở và các tiêu chuẩn thành công trên mạng xã hội tạo áp lực lên tâm lý giới trẻ.

Bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng Khoa Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện E (Hà Nội) cho biết, từ đầu năm đến nay, lượng bệnh nhân 18-25 tuổi đến khám vì rối loạn tâm thần tăng hơn 50% so với cùng kỳ 2025.

Các bệnh lý thường gặp ở người trẻ hiện nay bao gồm rối loạn lo âu, trầm cảm, rối loạn thích ứng liên quan đến các biến cố cuộc sống, mất ngủ kéo dài và rối loạn hoảng sợ. Trong đó, lo âu và trầm cảm là phổ biến nhất.

Đối mặt với áp lực, trào lưu tự "chữa lành" xuất hiện và trở nên phổ biến trong giới trẻ. Nhiều người chọn cách đi du lịch, nghỉ ngơi hoặc tìm kiếm các nội dung truyền cảm hứng trên mạng xã hội để tự xoa dịu. Tuy nhiên, chuyên gia y tế nhận định đây không phải là phương thuốc cho các bệnh lý thực thể. "Những hoạt động này có thể hữu ích trong việc giảm căng thẳng ở người khỏe mạnh, nhưng không thể thay thế việc điều trị khi đã xuất hiện một rối loạn tâm thần thực sự", bác sĩ Nguyễn Viết Chung nói.

Chuyên gia khuyến cáo, nếu các triệu chứng buồn chán, mất hứng thú, lo âu quá mức, mất ngủ kéo dài nhiều tuần và suy giảm chức năng làm việc, người bệnh cần tìm đến chuyên gia tâm thần hoặc tâm lý để được hỗ trợ kịp thời.

Theo ông Chung, đa số người bệnh đến khám ở giai đoạn muộn. "Họ lầm tưởng bản thân chỉ đang stress tạm thời. Việc này làm mất đi giai đoạn vàng để hồi phục", bác sĩ cho biết. Chuyên gia khuyến cáo người trẻ cần tìm đến bác sĩ khi các triệu chứng buồn chán, mất ngủ, suy giảm chức năng làm việc kéo dài nhiều tuần.

Dù vậy, chuyên gia này lưu ý, không phải ai gặp căng thẳng, áp lực cũng mắc bệnh tâm thần. Việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn cần được nhìn nhận là một hành động chăm sóc sức khỏe chủ động, không phải dấu hiệu của sự yếu đuối. Bên cạnh đó, người trẻ cần xây dựng lối sống lành mạnh thông qua việc đảm bảo giấc ngủ, hoạt động thể chất, duy trì các tương tác xã hội thực tế và hạn chế lệ thuộc vào mạng xã hội.

Hiện tại, Hạnh Nguyên đã phải tăng liều thuốc theo chỉ định để điều trị. Thay vì nằm ngủ như trước, cô tăng cường tập thể dục và giao tiếp xã hội. Trong khi đó, việc về quê giúp Minh Hằng ổn định lại nhịp sinh học dù thu nhập giảm một nửa. Cô cho biết việc chia sẻ bệnh tình với gia đình giúp bản thân giải tỏa áp lực.

"Chữa lành không xấu nhưng cần đúng cách và có cơ sở khoa học", Hằng nói.

Tin Gốc: Vnexpress