Qua 23 kỳ World Cup, tính cả giải đấu năm 2026, sân khấu bóng đá lớn nhất hành tinh đã chứng kiến không ít cột mốc đặc biệt. Mario Gotze ghi bàn quyết định cho Đức ở chung kết World Cup 2014 sau khi vào sân từ ghế dự bị. Roger Milla lập công khi đã 42 tuổi tại World Cup 1994. Hai anh em Jerome Boateng và Kevin-Prince Boateng từng đối đầu ở World Cup 2010. Hay Luis Monti là cầu thủ duy nhất góp mặt trong hai trận chung kết World Cup với hai đội tuyển khác nhau (Argentina năm 1930 và Italy năm 1934).
Dù vậy, vẫn còn một cột mốc chưa từng bị xô đổ: chưa có HLV nước ngoài nào đưa một đội tuyển khác quốc tịch giành Cup vàng.
Kỳ World Cup đầu tiên năm 1930 chứng kiến Uruguay đăng quang trên sân nhà dưới sự dẫn dắt của HLV bản địa Alberto Suppici. Hai kỳ tiếp theo 1934 và 1938, nhà cầm quân người Italy Vittorio Pozzo giúp đội tuyển quê hương hai lần liên tiếp đăng quang. Đó cũng là lần duy nhất trong lịch sử World Cup một HLV giành hai chức vô địch liên tiếp.
Sau Thế chiến thứ Hai - sự kiện khiến giải năm 1942 và 1946 bị hủy, xu hướng này tiếp tục được duy trì. Uruguay vô địch năm 1950 với Juan Lopez Fontana, Tây Đức đăng quang năm 1954 dưới bàn tay của Sepp Herberger, còn Brazil bắt đầu kỷ nguyên vàng với Vicente Feola năm 1958 và Aymoré Moreira năm 1962. Năm 1966, Alf Ramsey đưa tuyển Anh tới chức vô địch duy nhất trong lịch sử, trước khi Brazil tiếp tục thống trị năm 1970 với HLV Mario Zagallo.
Trong giai đoạn từ năm 1974 đến 1990, các đội tuyển châu Âu và Nam Mỹ tiếp tục đăng quang cùng những HLV bản địa. Tây Đức vô địch năm 1974 với Helmut Schon, Argentina giành hai danh hiệu vào năm 1978 và 1986 dưới sự dẫn dắt của Cesar Luis Menotti rồi Carlos Bilardo. Italy lên ngôi năm 1982 cùng Enzo Bearzot, còn Tây Đức trở lại đỉnh cao năm 1990 với Franz Beckenbauer.
Bước sang kỷ nguyên hiện đại, quy luật này vẫn không thay đổi. Brazil vô địch năm 1994 với Carlos Alberto Parreira. Pháp lần đầu đăng quang năm 1998 nhờ Aime Jacquet, Brazil lần thứ năm vô địch năm 2002 dưới thời Luiz Felipe Scolari, còn Italy giành danh hiệu năm 2006 với Marcello Lippi. Vicente del Bosque giúp Tây Ban Nha vô địch năm 2010, Joachim Low cùng Đức đăng quang năm 2014, Didier Deschamps đưa Pháp lên đỉnh năm 2018 rồi Lionel Scaloni dẫn dắt Argentina tới vinh quang năm 2022.
Từng có hai HLV ngoại tiến rất gần đến chiếc Cup vàng. Năm 1958, HLV người Anh George Raynor đưa Thụy Điển vào chung kết World Cup trên sân nhà nhưng thất bại trước Brazil của "Vua bóng đá" Pele. Hai thập kỷ sau, Ernst Happel, nhà cầm quân người Áo, giúp Hà Lan vào chung kết năm 1978 trước khi thua Argentina.
Đến World Cup 2002, Guus Hiddink (người Hà Lan) trở thành biểu tượng khi đưa Hàn Quốc vào bán kết, chiến tích tốt nhất của một đội tuyển châu Á tại giải đấu. Bốn năm sau, Luiz Felipe Scolari (Brazil) giúp Bồ Đào Nha góp mặt ở nhóm bốn đội mạnh nhất, trước khi Roberto Martinez (Tây Ban Nha) tái lập thành tích này cùng Bỉ tại World Cup 2018.
World Cup 2026 từng được xem là cơ hội lớn nhất để lịch sử sang trang. Khi giải đấu lần đầu mở rộng lên 48 đội tuyển, sự toàn cầu hóa trên băng ghế huấn luyện cũng được thể hiện rõ hơn bao giờ hết. Trong số các đội dự giải, có tới 26 đội được dẫn dắt bởi HLV nước ngoài, chiếm hơn 54%. Con số này tăng 26% so với World Cup 2022, cho thấy xu hướng các liên đoàn bóng đá ngày càng sẵn sàng trao niềm tin cho những chiến lược gia không cùng quốc tịch.
Đáng chú ý, trong 26 đội tuyển sử dụng HLV ngoại, có tới 10 đội nằm trong top 25 bảng xếp hạng FIFA. Danh sách này bao gồm nhiều ứng viên cạnh tranh chức vô địch hoặc những đội bóng có khả năng tạo bất ngờ lớn. Điều đó phản ánh thực tế rằng ở bóng đá hiện đại, năng lực chiến thuật, kinh nghiệm quốc tế và thành tích ở cấp CLB đôi khi được đánh giá cao hơn yếu tố quốc tịch.
Tuy nhiên, World Cup 2026 một lần nữa cho thấy chiếc Cup vàng vẫn là thử thách đặc biệt cho các HLV ngoại. Carlo Ancelotti được chú ý hơn cả khi nhận nhiệm vụ tại Brazil, đội tuyển từng 5 lần vô địch thế giới. Nhà cầm quân người Italy mang theo bảng thành tích đồ sộ với 5 chức vô địch Champions League cùng danh hiệu ở cả 5 giải VĐQG hàng đầu châu Âu.
Sự xuất hiện của Ancelotti đánh dấu thay đổi lớn trong tư duy của Brazil, khi LĐBĐ nước này lần đầu đặt niềm tin vào một HLV ngoại. Dù sở hữu kinh nghiệm và thành tích ở cấp CLB thuộc hàng xuất sắc nhất lịch sử, ông vẫn không thể đưa "Selecao" trở lại đỉnh cao World Cup, khi thất bại 1-2 trước Na Uy ở vòng 1/8.
Tại Bỉ, Rudi Garcia cũng đối mặt với nhiệm vụ khó khăn khi tiếp quản thế hệ cầu thủ được kỳ vọng nhưng chưa từng giành danh hiệu lớn. HLV người Pháp có kinh nghiệm làm việc ở nhiều CLB tại châu Âu, nhưng không đủ để tạo khác biệt ở sân chơi khắc nghiệt như World Cup. Bỉ tiếp tục không thể tiến đủ xa, khi thua Tây Ban Nha 1-2 ở tứ kết.
Thomas Tuchel cũng được LĐBĐ Anh bổ nhiệm với mục tiêu vô địch World Cup 2026. Nhà cầm quân người Đức từng vô địch Champions League cùng Chelsea và được đánh giá là HLV chiến thuật hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, giấc mơ ấy cũng không thành hiện thực khi Anh thua ngược Argentina 1-2 ở bán kết. Thất bại này đồng nghĩa với việc World Cup 2026 tiếp tục "ngoảnh mặt" các HLV ngoại.
Điều đó khiến trận chung kết World Cup 2026 trở thành dấu mốc khẳng định một thực tế kéo dài gần một thế kỷ. Chiếc Cup vàng chắc chắn sẽ lại thuộc về một đội tuyển được dẫn dắt bởi HLV cùng quốc tịch. Một bên là Argentina của Lionel Scaloni, nhà cầm quân sinh ra tại Argentina và đã đưa đội bóng Nam Mỹ tới chức vô địch năm 2022. Bên kia là Tây Ban Nha của Luis de la Fuente, HLV người Tây Ban Nha đang hướng tới vinh quang tiếp theo sau chức vô địch Euro 2024.
Sau 96 năm, World Cup vẫn giữ nguyên một quy luật đặc biệt: nhà vô địch thế giới luôn được dẫn dắt bởi một HLV bản địa. Bóng đá cấp CLB đã chứng kiến những nhà cầm quân chinh phục mọi giải đấu ở khắp nơi trên thế giới, nhưng ở sân khấu lớn nhất dành cho các đội tuyển quốc gia, yếu tố bản sắc vẫn đang đóng vai trò quyết định.
Tin Gốc: Vnexpress
