Trong thông báo trên mạng xã hội vào ngày 5/6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận lực lượng CENTCOM đã “bắn hạ 4 máy bay không người lái tấn công một chiều của Iran phóng về phía eo biển Hormuz”.
CENTCOM cáo buộc các máy bay không người lái Iran đã “gây ra mối đe dọa trực tiếp đối với giao thông hàng hải trong khu vực”.
CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã “tấn công các địa điểm đặt radar giám sát ven biển của Iran ở Goruk và trên đảo Qeshm để phòng vệ trước các cuộc tấn công tiếp theo”.
“Lực lượng Mỹ vẫn luôn cảnh giác và sẵn sàng đáp trả hành động gây hấn phi lý của Iran để phòng vệ”, CENTCOM nhấn mạnh.
Qeshm là hòn đảo lớn nhất trong Vùng Vịnh, án ngữ phần hẹp nhất của eo biển Hormuz. Hòn đảo là nơi đặt một mạng lưới các cơ sở quân sự dày đặc và được gọi là “tàu sân bay không thể đánh chìm” của Iran.
Qeshm được xem là pháo đài tiền tuyến của Iran ở Hormuz. Hòn đảo này có thể khống chế lối vào eo biển từ phía Vùng Vịnh, hoạt động như một “nút chặn” trong tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Trước thông báo của CENTCOM, hãng tin Mehr của Iran cho biết lực lượng Iran đã bắn một số phát súng “cảnh cáo”. Mehr cho biết các phát súng “có thể liên quan” đến việc điều chuyển vị trí của các tàu hải quân Mỹ trong khu vực.
Thông tin này xuất hiện giữa lúc một quan chức Mỹ tiết lộ Iran đã phóng nhiều máy bay không người lái về phía eo biển. Quan chức này nói rằng lực lượng Mỹ đã bắn hạ ít nhất 4 máy bay không người lái của Iran.
Theo Mehr, mục tiêu Iran nhắm đến khi nổ súng nằm ở ngoài khơi, bên ngoài đảo Larak – hòn đảo nhỏ ngoài khơi thành phố cảng chiến lược Bandar Abbas của Iran.
Theo quan chức Mỹ, các máy bay không người lái của Iran thường nhắm mục tiêu vào các tàu thương mại đi qua vùng biển trong khu vực hoặc lực lượng Mỹ đang hoạt động trong vùng lân cận.
Theo một tuyên bố của quân đội Iran hôm 5/6, hải quân nước này đã phóng tên lửa và máy bay không người lái cảnh cáo các tàu khu trục của Mỹ đang hoạt động ở biển Oman, buộc các tàu này phải rút khỏi khu vực.
Quân đội Iran cho biết động thái này là một phần của các hoạt động đang diễn ra nhằm đáp trả hành động quấy rối trên biển của lực lượng Mỹ cũng như việc bắt giữ các tàu chở dầu và tàu thương mại của Iran.
Tuy nhiên, phía Mỹ bác bỏ thông tin trên.
Các vụ nổ súng diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang xung quanh Iran, khi Washington thực thi lệnh trừng phạt đối với các tàu chở dầu của Iran và Tehran liên tục đe dọa hoạt động vận chuyển hàng hải trong và xung quanh eo biển Hormuz.
Quân đội Mỹ tuần trước cho biết họ đã không kích các trận địa tên lửa và tàu cao tốc của Iran dọc eo biển này vì mục đích “phòng vệ”.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tuần này tuyên bố tiến hành các cuộc “tấn công tự vệ” vào đảo Qeshm của Iran, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo cho biết nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại một số nước trong khu vực để đáp trả.
Iran đã bắn tên lửa vào Kuwait và Bahrain vào rạng sáng 3/6, sau khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công vào lãnh thổ Iran. Tehran cáo buộc các nước láng giềng Vùng Vịnh cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ của họ để thực hiện các cuộc tấn công.
Ngoại trưởng Indonesia Sugiono ngày 23.4 khẳng định nước này sẽ không thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Malacca vì điều này trái với luật pháp quốc tế, sau khi bộ trưởng tài chính nước này nêu khả năng áp phí.
Trả lời câu hỏi của các phóng viên tại Jakarta, ông Sugiono cho biết chính sách như vậy sẽ không phù hợp với Công ước Liên Hiệp Quốc về luật biển (UNCLOS), theo tờ The Straits Times. Công ước này công nhận Indonesia là một quốc đảo và đảm bảo quyền đi lại không bị cản trở qua các tuyến đường biển của nước này.
Ông Sugiono nhấn mạnh rằng Jakarta vẫn cam kết duy trì tự do hàng hải và đảm bảo rằng giao thông hàng hải qua một trong những tuyến đường thủy nhộn nhịp nhất thế giới vẫn thông suốt.
"Chúng tôi cũng hy vọng duy trì sự lưu thông tự do, và tôi tin rằng đây là cam kết chung của nhiều quốc gia nhằm tạo ra một tuyến đường vận chuyển mở, trung lập và hỗ trợ lẫn nhau", ông phát biểu.
"Vì vậy, Indonesia không ở vị thế để làm điều đó", ông nói thêm, đề cập đến ý tưởng thu phí tàu thuyền khi đi qua eo biển Malacca.
Trước đó hôm 22.4, Đài CNA dẫn lời Bộ trưởng Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa đưa ra ý tưởng thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Malacca, tương tự như việc Iran muốn thu phí tàu thuyền qua eo biển Hormuz.
Eo biển Malacca có hơn 200 tàu thuyền đi qua hằng ngày, trong đó có các tàu container, tàu chở dầu và tàu hàng. Tổng cộng hơn 90.000 tàu đi qua eo biển này hằng năm, tương đương khoảng 1/4 lượng hàng hóa giao dịch toàn cầu. Con số này gần gấp đôi số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
Eo biển Malacca hẹp hơn nhiều so với eo biển Hormuz, chỉ rộng khoảng 2,7 km tại điểm hẹp nhất gần Singapore, với độ sâu trung bình khoảng 25 m.
Trong cuộc phỏng vấn được CBS News công bố hôm nay, Tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ đang giám sát các cơ sở hạt nhân được cho là nơi chôn vùi kho uranium làm giàu cao của Iran. "Nếu có bất kỳ ai đến gần những nơi đó, chúng tôi sẽ biết rõ và cho họ nổ tung", ông cảnh báo, thêm rằng Washington sẽ lấy số vật liệu phóng xạ này "vào thời điểm nào đó".
Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố Iran "đã bị đánh bại về mặt quân sự". "Có lẽ trong thâm tâm họ không biết điều đó, nhưng tôi nghĩ họ biết. Điều đó không có nghĩa là họ đã bỏ cuộc", ông nói.
Tổng thống Trump cho rằng quân đội Mỹ có thể chiến đấu thêm hai tuần nữa để tập kích mọi mục tiêu trên lãnh thổ Iran. "Chúng tôi nhắm tới các mục tiêu nhất định và đã hoàn thành khoảng 70%, nhưng vẫn có những mục tiêu khác hoàn toàn có thể tấn công", ông nói.
Lãnh đạo Mỹ cũng một lần nữa gọi NATO là "hổ giấy", cáo buộc các đồng minh trong khối không hỗ trợ Washington trong xung đột với Tehran.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cùng ngày cho biết chiến sự chưa kết thúc vì còn phải đưa kho uranium làm giàu cao ra khỏi Iran và phá hủy các cơ sở làm giàu uranium. "Vào đó và lấy nó đi", ông Netanyahu cho biết khi đề cập các kế hoạch tiềm năng nhằm loại bỏ kho uranium.
Lãnh đạo Israel cho biết "phương pháp tốt nhất" là đạt được thỏa thuận, đồng thời từ chối nêu cụ thể điều gì sẽ xảy ra nếu kịch bản đó không thành hiện thực.
Tehran chưa bình luận về các tuyên bố của ông Trump và ông Netanyahu.
Iran lâu nay khẳng định chương trình hạt nhân của nước này chỉ nhằm mục đích hòa bình, dù được cho là đang nắm giữ hơn 400 kg uranium làm giàu ở mức 60%, gần với cấp độ vũ khí là 90%. Giới chức Israel cho biết số uranium trên đủ để chế tạo 11 quả bom nguyên tử nếu tiếp tục được làm giàu thêm.
Các thanh sát viên quốc tế cho rằng kho uranium làm giàu của Iran có khả năng đang bị chôn vùi ở các cơ sở hạt nhân bị Mỹ tấn công năm ngoái. Tổng thống Trump tháng trước tuyên bố "không thật sự quan tâm" tới kho uranium trên vì chúng nằm rất sâu dưới lòng đất.
Một quan chức Israel hôm 1/5 nói chiến dịch tấn công Iran có thể coi là "thất bại lớn" nếu không đưa được kho uranium làm giàu cao ra khỏi nước này. Người này cảnh báo rằng Israel sẽ cần tiến hành thêm một chiến dịch ở Iran nếu không thể đưa được uranium ra khỏi quốc gia Tây Á bằng biện pháp ngoại giao.
Iran tuần trước chuyển cho Mỹ đề xuất 14 điểm, nhưng nội dung không đề cập đến các yêu cầu then chốt của Washington như dừng chương trình hạt nhân và mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Washington sau đó chuyển lại cho Tehran câu trả lời.
Đài truyền hình nhà nước IRIB hôm 10/5 cho biết Iran gửi phản hồi về đề xuất chấm dứt chiến sự của Mỹ thông qua trung gian Pakistan. Trọng tâm của đề xuất là "kết thúc chiến sự ở mọi mặt trận, đặc biệt là Lebanon, và đảm bảo an ninh hàng hải".
"Một lượng lớn tàu chở dầu không tải, trong đó có những tàu lớn nhất thế giới, đang đến Mỹ ngay lúc này để lấy loại dầu và khí đốt tốt và 'ngọt' nhất thế giới", Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên mạng xã hội Truth Social hôm nay.
Ông cho biết Mỹ có trữ lượng dầu "nhiều hơn tổng của hai nền kinh tế dầu mỏ lớn kế tiếp cộng lại", với chất lượng "còn cao hơn". "Chúng tôi đang chờ các bạn. Hãy đến đây đi", ông Trump viết, song không nêu rõ các tàu dầu đang hướng tới Mỹ đến từ những quốc gia nào.
Chưa quốc gia nào xác nhận điều tàu dầu đến Mỹ để nhập dầu, khí đốt theo thông tin của ông Trump.
Trước đó, Tổng thống Mỹ dẫn một bài đăng trên X của tài khoản Ayuso, người tự nhận là "chuyên gia về vận tải biển và hàng hóa", với một bản đồ cho thấy nhiều tàu dầu, mỗi tàu có khả năng chở khoảng 2 triệu thùng dầu, đang hướng tới Mỹ.
"Thật thú vị khi chứng kiến làn sóng tàu dầu hướng tới Mỹ để nhập dầu thô cho những thị trường bị thiếu hụt vì eo biển Hormuz tắc nghẽn", Ayuso viết. "Xuất khẩu dầu thô của Mỹ sắp bùng nổ". Tài khoản này không dẫn nguồn cho thông tin mà mình đưa ra.
Ayuso tỏ ra tự hào khi bài đăng của mình được ông Trump dẫn lại. "Tôi nghĩ đây sẽ lại là một giai thoại nữa để kể cho các cháu nghe sau này, về việc tôi đã được ông Donald Trump trích dẫn gián tiếp. Quả là một hành trình khó tin kể từ ngày tôi bước chân vào ngành vận tải biển", tài khoản này viết.
Ông Trump đưa ra thông báo trên giữa lúc phái đoàn Mỹ - Iran bước vào đàm phán tại thủ đô Islamabad, Pakistan.
Giao tranh tại Trung Đông khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, làm đảo lộn thị trường dầu mỏ toàn cầu. Mỹ và Iran đã nhất trí mở lại eo biển Hormuz trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần đạt được hôm 8/4, nhưng hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ do thiếu hướng dẫn rõ ràng.
AFP dẫn dữ liệu hàng hải ngày 9/4 cho biết chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực ở Trung Đông.
Theo thỏa thuận, Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn, nhưng tàu thuyền đi qua sẽ chịu sự giám sát của lực lượng vũ trang Iran và phải tuân thủ một số "biện pháp kỹ thuật". Tehran nói với các bên trung gian đàm phán rằng sẽ hạn chế số lượng tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz xuống khoảng chục chiếc mỗi ngày.
Các bên trung gian và môi giới hàng hải cũng nói rằng Iran yêu cầu tàu hàng phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh, sau đó thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ. Mức phí phụ thuộc vào kích thước tàu, bao gồm phí quá cảnh cơ bản, hộ tống an ninh và xử lý hành chính. Ông Trump tuần này đã phản đối Iran thu phí các tàu dầu đi qua eo biển.
