Trong nhiều năm qua, đặc biệt tại các thành phố lớn, nhiều đã quen với hình ảnh những tài xế công nghệ lao đi giữa dòng xe đông nghẹt: Người chở khách, người giao đồ ăn, người giao hàng xuyên đêm.
Chúng ta tung hô tốc độ giao hàng “15 phút”, chấp nhận những cuốc xe xuyên đêm với giá rẻ, đòi hỏi shipper phải nhanh hơn, rẻ hơn, phục vụ tốt hơn. Nhưng rất ít người đặt câu hỏi: Ai chịu áp lực để tạo nên thứ “tiện lợi” ấy?. Câu trả lời là tài xế.
Thực tế, chính thuật toán mới là “người” điều khiển nhịp sống của tài xế. Thuật toán quyết định ai được nhận cuốc, ai bị giảm hiển thị, ai bị khóa tài khoản, ai phải chạy xa hơn để có thưởng. Người tài xế tưởng như “tự do làm chủ thời gian”, nhưng thật ra đang bị dẫn dắt bởi một hệ thống vô hình mà họ không được quyền thương lượng.
Muốn đủ tiền thuê trọ, tiền xăng, tiền ăn và tiền nuôi gia đình, họ buộc phải chạy nhiều hơn. Muốn có thưởng, họ phải đạt đủ số chuyến. Muốn giữ điểm đánh giá, họ phải chiều khách hàng bằng mọi giá. Và thế là xã hội chứng kiến những cảnh tượng quen thuộc: Tài xế vượt đèn vàng để kịp đơn. Shipper chạy ngược chiều vài mét vì sợ trễ giờ. Người giao hàng làm việc liên tục 12-14 tiếng. Tài xế kiệt sức nhưng không dám nghỉ vì “mất chỉ tiêu”.
Khi một người lao động bị ép vào guồng quay mà thu nhập phụ thuộc trực tiếp vào tốc độ và tần suất di chuyển, thì tai nạn giao thông không còn là “rủi ro cá nhân”.
Khi xảy ra tai nạn, nhiều trường hợp khách hàng và tài xế rơi vào tình trạng “không biết ai chịu trách nhiệm”. Tại các thành phố lớn, số lượng tài xế công nghệ và giao hàng đã trở thành lực lượng lao động khổng lồ. Xã hội đang yêu cầu ngày càng nhiều từ tài xế công nghệ, nhưng lại rất ít quan tâm đến khả năng chống chịu của họ.
Một người tài xế không chỉ phải cạnh tranh với giao thông đông đúc, thời tiết khắc nghiệt và áp lực tài chính, mà còn phải chạy đua với hệ thống do thuật toán tạo ra.
Chúng ta thường chỉ nhìn thấy mặt tiện lợi của ứng dụng: Đặt xe nhanh giao đồ ăn nhanh, giá rẻ, khuyến mãi liên tục. Nhưng phía sau sự tiện lợi đó là hàng chục nghìn con người đang sống trong trạng thái lao động căng thẳng kéo dài.
Khi thấy shipper ngủ gục bên xe, nhiều người quay clip, khi tài xế gặp tai nạn mạng xã hội đôi khi chỉ xem đó như “tin nóng”, khi giao hàng chậm vài phút khách hàng sẵn sàng đánh giá 1 sao. Chúng ta đang tiêu dùng dịch vụ bằng tâm lý “miễn mình tiện là được”.
Người dùng không thể vừa muốn giá rẻ tuyệt đối, vừa muốn giao hàng tức thì, rồi sau đó lại lên án chuyện tài xế phóng nhanh vượt ẩu. Bởi chính nhu cầu cực đoan của thị trường đang tạo ra áp lực ấy.
"Có phải ai cũng đủ điều kiện, thời gian để đến viện khám và chờ được bác sĩ kê đơn đâu? Đi khám sức khỏe thường xuyên là tốt, nhưng ở những khu vực nông thôn như nơi tôi sống, có nhiều người hoàn cảnh khó khăn phải ra hiệu thuốc mua chịu vài tháng đến cả năm mới trả được hết tiền. Như vậy thử hỏi sao họ có khả năng đi khám liên tục để lấy đơn thuốc của bác sĩ?".
Đó là thắc mắc của độc giả Dshoanghungbg xung quanh quy định bán thuốc kê đơn thiếu chỉ định bác sĩ bị phạt 20 triệu đồng. Đây là điểm mới trong Nghị định 90/2026 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế vừa được Chính phủ ban hành, có hiệu lực từ 15/5. Cụ thể, mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng được áp dụng đối với hàng loạt vi phạm trong hoạt động kinh doanh thuốc, như bán thuốc kê đơn khi không có chỉ định của bác sĩ. Mức phạt hiện nay là 5-10 triệu đồng. Thực tế nhiều năm qua, người dân dễ dàng mua các loại thuốc kháng sinh, thuốc đặc trị mà không cần đi khám bệnh. Tình trạng này làm vi khuẩn kháng thuốc ngày càng nghiêm trọng, đe dọa trực tiếp sức khỏe cộng đồng.
Ủng hộ quy định mới, nhưng bạn đọc Cau Có Không Quạu cũng trăn trở: "Tôi đồng tình với quy định bán thuốc kê đơn phải có chỉ định của bác sĩ. Nhưng Bộ cũng nên đưa ra các khung kê thuốc tiêu chuẩn để bác sĩ phải nương theo, chứ tôi thấy tình hình kháng thuốc kháng sinh hiện nay cũng có nguyên nhân do bác sĩ lạm dụng kê kháng sinh mạnh, không hoàn toàn do người dân tự ra hiệu thuốc mua. Không nhiều bác sĩ chủ động 'né' kháng sinh cho người bệnh đi khám, có thể do áp lực thời gian, do thói quen, do kỹ năng chuyên môn. Vấn đề này cần nghiên cứu thật thấu đáo".
>> Chỉ mua thuốc cảm nhưng được kê 4 thực phẩm chức năng
Trong khi đó, lo ngại đến khả năng chi trả của người bệnh, độc giả Bocol8te đặt vấn đề: "Hiện nay, có nhiều bác sĩ kê đơn thuốc rất đắt tiền, thậm chí toàn thuốc ngoại. Tôi đi khám chỉ là cái bệnh đơn giản nhưng bác sĩ kê đơn thuốc có giá cả triệu cho 7-10 ngày. Trong khi đó, có nhiều thuốc nội giá mềm hơn gấp đôi, gấp ba lần mà thành phần chính và liều lượng tương đương.
Với người có tiền hoặc thích thuốc ngoại thì không sao, nhưng những người kinh tế không dư dả như rất nhiều bạn bè, đồng nghiệp của tôi thì sẽ rất sợ đi khám bệnh cũng là vì thuốc đắt. Bản thân tôi mỗi khi mua thuốc đều hỏi người bán xem có loại thuốc nội nào tương tự không để mua thay thế, giảm được cả đống tiền chứ chẳng ít".
"Chủ trương là đúng, nhưng vấn đề là làm sao để cho người bệnh được hưởng lợi từ đó, chứ không là tiền lại chảy vào bác sĩ khi được quyền kê đơn và liên kết với nhà thuốc để chia phần trăm hoa hồng, làm giá thuốc bị đẩy lên", bạn đọcNguyenphixua nói thêm.
Trên một diễn đàn, tôi thấy một người nước ngoài chia sẻ về giá sách ở Việt Nam. Người này chia sẻ rằng: "Sống ở Sài Gòn 8 ngày, sống thoải mái với chỉ 70 đôla" nhưng mua sách in đắt kinh khủng.
"Mình mua tầm 7-8 cuốn mà gần tốn 3,5-4 triệu đồng. Chẳng có cuốn nào mình mua dưới 350 nghìn đồng cả". Và người này đặt câu hỏi:
Cùng mấy cuốn sách đó, ở nước mình mua rẻ hơn một nửa, thậm chí còn rẻ hơn nữa ấy". Sao sách ở đây lại đắt thế?
Đầu tiên, tôi nghĩ rằng sách mà bạn người nước ngoài này mua là sách ngoại văn, nên việc đắt đỏ là điều dễ hiểu.
Tuy nhiên, tôi lại đồng tình rằng giá sách ở ta vẫn còn cao so với thu nhập. Đơn cử như một cuốn sách tôi mua gần đây chỉ có 138 trang, dịch lại những câu triết lý của nước ngoài, hàm lượng chữ trong một trang rất ít, nhưng bán với giá gần 70 nghìn đồng. Tôi đọc chưa tới một buổi chiều là đã hết và hiện giờ nó nằm im trong giá sách.
Chỉ khi nào rủng rỉnh tiền tôi mới dám đi nhà sách, vì mỗi lần vào mua 2-3 cuốn là tốn hơn 500-600 nghìn đồng. Nếu đi hiệu sách cũ thì giá cũng không rẻ hơn bao nhiêu.
Cá nhân tôi nghĩ rằng giá sách ở Việt Nam còn đắt so với thu nhập, ít nhất là một người đi làm bình thường chứ chưa nói đến học sinh, sinh viên. Bạn có nghĩ giống tôi không?
Gia đình tôi vừa trở về từ chuyến du lịch với nhiều kỷ niệm đẹp. Nhưng câu chuyện "5 kg cua gạch" mua về làm quà lại khiến chúng tôi băn khoăn mãi đến giờ.
Trước khi kết thúc chuyến đi, chúng tôi ghé một cửa hàng hải sản khá đông khách để mua quà cho người thân ở nhà. Người bán giới thiệu cua gạch loại ngon, giá 800.000 đồng một kg. Thấy hợp lý, lại tin tưởng vì cửa hàng có vẻ uy tín, tôi quyết định mua 5 kg với giá 4 triệu đồng và nhờ họ đóng gói, gửi về tận nhà.
Một ngày sau, thùng hàng được giao đến. Cả nhà háo hức mở ra, nhưng niềm vui nhanh chóng giảm đi khi tôi thử cân lại. Trong tổng số 5 kg đó, có tới 1,2 kg là dây buộc. Tính ra, số tiền dành cho phần dây này lên tới gần một triệu đồng.
Tôi lập tức liên hệ lại với người bán, nhưng câu trả lời nhận được từ họ chỉ là: "Mua cua biển bao giờ cũng phải kèm theo dây buộc, trước giờ đều thế". Họ còn giải thích rằng dây được làm ẩm để giúp cua sống lâu trong quá trình vận chuyển, nên không thể tháo ra hay giảm bớt.
>> Cò mồi nói khách 'đừng mua vé tham quan Ngọ Môn Huế'
Tôi hiểu việc buộc dây là cần thiết. Nhưng điều khiến tôi khó chấp nhận là cách tính giá không hề được nói trước. Với người mua như tôi, "5 kg cua" đương nhiên là 5 kg cua, chứ không nghĩ rằng một phần đáng kể lại là dây buộc. Nếu biết trước, có lẽ tôi đã cân nhắc lại hoặc yêu cầu cân riêng.
Liệu có phải chỉ mình tôi rơi vào tình huống này, hay đây là chuyện nhiều người từng gặp nhưng đành chấp nhận? Nếu việc cân cả dây buộc đã trở thành thông lệ trong mua bán hải sản, thì người tiêu dùng như tôi có nên mặc nhiên đồng ý, hay vẫn có quyền đòi hỏi quyền lợi?
Du lịch không chỉ là cảnh đẹp hay món ăn ngon, mà còn là cảm giác tin tưởng khi mua sắm, sử dụng dịch vụ. Chỉ một trải nghiệm thiếu rõ ràng cũng có thể khiến niềm vui bị ảnh hưởng. Tôi nghĩ, nếu người bán minh bạch, rõ ràng hơn ngay từ đầu, có lẽ những khó chịu, bức xúc của người mua như của tôi đã không xảy ra.
