Kết quả Olympic Toán học (IMO) 2026 được công bố ngày 19/7. Trong 666 thí sinh, chỉ 7 em đạt điểm tuyệt đối. Deng Leyan (Đặng Lạc Ngôn), đoàn Trung Quốc, gây chú ý bởi lần thứ hai liên tiếp lập thành tích này.
Theo các kênh truyền thông, nam sinh thể hiện trí nhớ phi thường và sự nhạy cảm về số học từ khi còn nhỏ. Khi mới 3 tuổi, em đã tự phát hiện các quy luật số học (ví dụ các số có ba chữ số được tạo thành từ ba chữ số giống nhau hoặc liên tiếp đều chia hết cho 3).
Thời cấp 2, trường THCS dân lập Huayu từng thiết kế một chương trình đào tạo riêng cho Deng, giảm một số bài tập về nhà, bố trí không gian riêng trong thư viện để em nghiên cứu.
Năm lớp 8, nam sinh đoạt giải cao nhất của Trại hè Toán học và Công nghệ cho học sinh trung học do Đại học Bắc Kinh tổ chức, về nhất cuộc thi Toán toàn quốc Liu Hui. Một năm sau, Deng là học sinh THCS đầu tiên giành huy chương đồng nội dung Tổ hợp và Xác suất tại cuộc thi Toán học Alibaba, đạt điểm tuyệt đối kỳ thi Olympic Toán học toàn quốc (CMO).
Thầy Lu, giáo viên đồng thời là huấn luyện viên môn Toán, cho biết học trò tiếp thu nhanh, yêu thích toán và tính tự giác cao. Em thường tìm ra lời giải cho các bài toán khó trong thời gian ngắn.
Dù được coi là “thần đồng” toán học, nam sinh thừa nhận từng tự ti bởi thấy kém hơn bạn bè trong lĩnh vực khác.
Tháng 8/2025, khi về trường cũ giao lưu, Deng kể nhớ rất rõ một bài kiểm tra tiếng Anh năm lớp 7 khi đạt 89 điểm, đúng bằng điểm trung bình của lớp. Trong khi đó, lớp trưởng đạt 99 điểm, và em nghe nói rằng giáo viên cố tình trừ một điểm để ngăn bạn trở nên kiêu ngạo. Trên đường về nhà, nam sinh đã khóc vì lần đầu tiên nhận ra khoảng cách tài năng giữa mọi người có thể lớn đến mức nào trong một số lĩnh vực.
Hay với môn tiếng Trung, biết mình còn yếu, em lắng nghe thầy cô giảng, ghi chép cẩn thận và ôn tập chăm chỉ. Nhưng trong một kỳ thi quan trọng, điểm của Deng vẫn xếp sau một cậu bạn hay ngủ gật trong lớp và làm bài tập cẩu thả.
Sau này, nam sinh nhận ra mỗi người có con đường và nhịp điệu riêng, không nên so sánh với người khác. Chúng ta nên chấp nhận điểm yếu của mình, tìm ra điều bản thân yêu thích và trau dồi nó thật sâu sắc. Bởi động lực nội tâm sẽ giúp mỗi người tận tâm và gặt hái thành công.
Trong một lần phát biểu khác ở trường Huayu năm 2024, Deng cho biết luôn nỗ lực hơn những người khác. Để cân bằng giữa học tập và tham gia các kỳ thi, em chú trọng quản lý thời gian, tập trung trong lớp và tận dụng tối đa giờ nghỉ trưa để hoàn thành bài tập. Với cách này, Deng có thêm thời gian đắm mình trong toán sau giờ học.
Ngoài ra, khả năng tự học là kỹ năng thiết yếu để tham gia các cuộc thi. Thí sinh không thể lúc nào cũng chờ giáo viên giải thích từng bài mà cần có khả năng tìm hiểu sâu, khám phá, áp dụng những gì đã học và tích hợp kiến thức.
Hiện là học sinh lớp 11 ở trường THPT Thượng Hải, song trước đó, nam sinh được nhận vào một số chương trình ở Đại học Thanh Hoa và Bắc Kinh. Deng cho hay chọn Toán thay vì Khoa học máy tính vốn phổ biến vì hiểu rằng nghiên cứu toán học mới là đam mê và sứ mệnh của mình.
Tuần này, Phung Hieu Diep, thường gọi là Hieu, tốt nghiệp ngành Toán tại trường Cao đẳng Evergreen Valley, bang California. Hieu đạt điểm trung bình tích lũy (GPA) tuyệt đối 4.0 và là thủ khoa của trường, khi mới 12 tuổi.
Chia sẻ về phương pháp học tập, Hieu cho biết: "Khi không hiểu điều gì đó, em sẽ tập trung cao độ, đặt câu hỏi và cố gắng rút kinh nghiệm từ những sai lầm".
Hành trình học vượt cấp của Hieu bắt đầu từ năm lớp 3, khi cậu bé nhận ra đã sẵn sàng cho những kiến thức nâng cao hơn là bảng cửu chương nên xin bố cho thử sức với những lớp học khó hơn.
Cậu bé bắt đầu học một lớp tiền tích phân tại Cao đẳng Cộng đồng Berkeley, sau đó tăng tốc chóng mặt. Đến năm 10 tuổi, Hieu rời trường cấp hai để chuyển sang học cao đẳng. Vì nhỏ tuổi và chỉ được đăng ký số môn giới hạn ở một trường, Hieu phải ghi danh các khóa học ở 6 trường cao đẳng khác nhau để ghép lại thành một lịch học toàn thời gian.
Trước ngày tốt nghiệp, Hieu chia sẻ dự định lấy thêm một bằng nữa ở trường, với mục tiêu chuyển tiếp vào Đại học California tại Berkeley - trường cũ của bố, rồi thi vào trường Y. Cậu bé quả quyết muốn trở thành một bác sĩ chuyên khoa bệnh truyền nhiễm.
"Em chọn theo đuổi ngành này từ trải nghiệm nghiên cứu về các đợt bùng phát dịch bệnh tại các trại nuôi cá tra", Hieu chia sẻ, cho biết thêm ý tưởng đến từ chuyến đi về thăm quê cùng bố mẹ.
Đề tài nghiên cứu của em tập trung vào các loại vi khuẩn gây hại. Khi vô tình nghe nông dân địa phương nói chuyện về dịch bệnh trên cá, Hieu nảy ra ý định tìm giải pháp để giúp đỡ. Công trình nghiên cứu này sắp được xuất bản trên một tạp chí khoa học. Hieu cũng sẽ có buổi thuyết trình đề tài tại Washington, D.C. vào tháng tới.
Dù sở hữu thành tích học tập xuất sắc, Hieu nói mình vẫn là một đứa trẻ 12 tuổi bình thường. Ngoài giờ học, cậu thường gọi cho bạn bè qua Discord, Google Chat và chơi các tựa game yêu thích như Minecraft hay Roblox. Cậu bé cũng giữ liên lạc với các bạn từ thời tiểu học và đi học Taekwondo đều đặn ba buổi mỗi tuần.
Nam sinh gốc Việt chia sẻ đôi khi thấy khó hòa nhập với các bạn học lớn tuổi hơn do khác biệt về văn hóa và thế hệ, nhưng vẫn kết giao được với nhiều bạn mới. Bên cạnh việc học, hai mục tiêu lớn tiếp theo của Hieu là giỏi tiếng Việt hơn và đạt đai đen Taekwondo.
Hieu cho biết một trong những bài học quý giá nhất em tiếp thu được là từ TS Jose Cabrera tại trường Cao đẳng San Jose, về khái niệm mang tên "nỗ lực hiệu quả".
"Nhiều người lầm tưởng việc học lúc nào cũng phải dễ dàng. Em muốn nhắn nhủ rằng gặp khó khăn là hoàn toàn bình thường, bởi đó là một phần của quá trình tiếp thu kiến thức. Điều quan trọng là biết khi nào cần tìm kiếm sự trợ giúp", thủ khoa 12 tuổi bày tỏ.
Nhìn lại chặng đường đã qua, Hieu gói gọn trải nghiệm của mình bằng hai từ "tuyệt vời", vì được thỏa sức đào sâu vào toán và các môn yêu thích. Hieu cho biết hành trình này mới chỉ là điểm khởi đầu và sẽ còn học hỏi không ngừng.
Ghi nhận tại điểm thi Trường THPT Lương Thế Vinh, phường Cầu Ông Lãnh, nhiều thí sinh nhận xét đề thi tiếng Anh năm nay có độ khó vừa phải, bám sát nội dung ôn tập và không có quá nhiều câu hỏi gây bất ngờ.
Nguyệt Anh, học sinh Trường THCS Đống Đa, nhận xét đề thi tương đối dễ và tương đương các đề thi thử mà em đã làm trong quá trình ôn tập. Các dạng câu hỏi khá quen thuộc nên em làm bài thuận lợi. "Nếu không có sai sót gì thì em nghĩ mình có thể được 10 điểm", Nguyệt Anh nói.
Chung nhận định, Thái Hòa, học sinh Trường THCS Lam Sơn, đánh giá đề thi năm nay không quá khó và nằm trong khả năng của phần lớn học sinh đã ôn tập kỹ. Theo em, độ khó của đề tương đương với các đề thi thử trước kỳ thi, thậm chí dễ hơn. Đề có nhiều câu hỏi quen thuộc nên em làm xong bài trong khoảng 30 phút.
"Đề thi tiếng Anh năm nay khá vừa sức, không có nhiều bẫy đánh đố như tụi em lo lắng. Phần ngữ pháp khá căn bản, phần đọc hiểu cũng không có quá nhiều từ vựng mới. Em làm xong còn dư khoảng 15 phút để dò lại bài và tự tin mình được khoảng 8,5 đến 9 điểm", em Hoàng Anh, Trường THCS Ngô Tất Tố chia sẻ.
Lê Mai Anh (điểm thi THPT Phú Nhuận) nhận xét đề thi có độ phân hóa nằm ở phần từ vựng và một số câu cuối của bài đọc: "Những bạn học lực trung bình khá hoàn toàn có thể lấy điểm 6, 7 một cách dễ dàng. Riêng những câu hỏi mang tính phân hóa để lấy điểm 9, 10 thì yêu cầu tụi em phải nắm thật chắc ngữ cảnh và có vốn từ vựng mở rộng một chút".
Tại điểm thi Trường THCS Phan Tây Hồ (phường An Hội Đông),nhiều sĩ tử đánh giá đề thi vừa sức. Phạm Vân Khánh (Trường THCS An Nhơn) cười tươi vì hoàn thành bài thi khá tốt. Vân cho biết dạng đề đã được ôn tập nhiều ở trường, và bám sát đề tham khảo: "Em thấy đề khá vừa vặn với mình và có tính phân hóa. Em chỉ mất 60 phút hoàn thành. Phần đúng/sai và bài đục lỗ nhiều đánh đố với em nhất.
Tương tự, Lâm Thị Hoàng Hoa (Trường THCS Phan) đánh giá đề thi dễ, vừa sức với mình. Hoa chỉ mất 50 phút hoàn thành bài thi. Phần "làm khó" em là wordform (cấu tạo từ). Hoa tự đánh giá mình có thể đạt 7,75-8 điểm.
Tại điểm thi Trường THCS Nguyễn Trãi, nhiều thí sinh nhận xét đề thi năm nay tương đối vừa sức, bám sát kiến thức đã được ôn tập. Em Cẩm Ly, học sinh Trường THCS Tân Sơn, cho biết đề thi gồm 40 câu hỏi với độ khó ở mức phù hợp. "Em thấy đề năm nay vừa sức. So với các đề những năm trước thì có khó hơn một chút, nhưng nhìn chung vẫn nằm trong khả năng làm bài của học sinh", Ly chia sẻ.
Trong khi đó, em Gia Minh, học sinh Trường THCS Phạm Văn Chiêu, đánh giá đề thi khá dễ: "Ban đầu em kỳ vọng đề sẽ khó hơn, nhưng khi làm bài em thấy khá dễ. Nếu nhận diện được dạng đề thì sẽ làm bài thuận lợi". Theo Minh, đề thi năm nay có phần dễ hơn so với một số đề của các năm trước nhờ cấu trúc quen thuộc và ít câu hỏi đánh đố.
Theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị và các chính sách của Chính phủ, từ năm học 2029-2030, học sinh cả nước được miễn phí sách giáo khoa. Hình thức là mượn - trả để sách được sử dụng nhiều lần, nhằm giảm áp lực ngân sách, bảo vệ môi trường và hạn chế lãng phí.
Dù lộ trình toàn quốc còn 3 năm nữa, nhiều địa phương đã chủ động cân đối ngân sách để triển khai sớm.
Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên ra nghị quyết về miễn phí sách giáo khoa, tại kỳ họp HĐND cuối năm ngoái.
Với kinh phí khoảng 70 tỷ đồng, toàn bộ học sinh phổ thông (từ lớp 1 đến lớp 12) và học viên giáo dục thường xuyên sẽ được mượn sách giáo khoa miễn phí. Dự kiến, sách được bàn giao đến giáo viên và học sinh trước ngày 16/8.
TP Huế cũng lên phương án trích ngân sách khoảng 52,8 tỷ đồng để cấp phát sách theo hình thức mượn - trả.
Trong khi đó, Sở Giáo dục và Đào tạo TP HCM hôm 18/7 cho biết dự kiến chi 567 tỷ đồng để mở rộng quy mô, miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh, thay vì chỉ với nhóm lớp 1, 6 và 10 như ban đầu.
Tại Cà Mau, UBND tỉnh đã gửi tờ trình HĐND áp dụng chính sách với hơn 158.000 học sinh tiểu học, kinh phí chừng 27 tỷ đồng.
Ở quy mô nhỏ hơn, huyện Hòa Vang (Đà Nẵng) và TP Đồng Xoài, huyện Bù Đăng (Đồng Nai) đã xây dựng các thư viện dùng chung để học sinh mượn sách miễn phí ngay trong năm học tới.
Năm học 2026-2027, cả nước dùng chung bộ sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống, giá khoảng 200.000-300.000 đồng, chưa gồm sách tiếng Anh.
