Gần nửa thế kỷ sau ngày trở về từ chiến trường, ông Phạm Hồng Tư (71 tuổi, quê Thuận Thành, Bắc Ninh), thương binh hạng 1/4 với tỷ lệ thương tật 91%, gắn bó với chiếc xe lăn như một phần không thể tách rời của cuộc sống. Với ông, đó không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là “đôi chân của phần đời còn lại”, là minh chứng cho hành trình vượt lên thương tật của những người lính sau chiến tranh.
Nguyên là chiến sĩ công binh chiến thuật thuộc Trung đoàn 48, Sư đoàn 320, Quân đoàn 3, ông Tư từng đảm nhận nhiệm vụ “đi trước, về sau”, dò gỡ bom mìn, mở đường bảo đảm an toàn cho bộ binh tiến quân, đồng thời xây dựng hầm hào, sở chỉ huy phục vụ tác chiến… Những năm tháng chiến đấu oai hùng ấy đã để lại trên cơ thể ông những vết thương vĩnh viễn, khiến ông mất đi khả năng đi lại.
Nhớ về quãng thời gian đầu trở về từ chiến trường, ông cho biết, điều khó khăn nhất không chỉ là mang trên mình thương tật, mà còn là học cách bắt đầu lại mọi sinh hoạt từ những điều đơn giản nhất. “Chỉ riêng việc tập làm quen với chiếc xe lăn cũng mất nhiều tuần mới có thể di chuyển tạm ổn. Đôi chân của chúng tôi không còn nữa, nên chiếc xe lăn chính là đôi chân của phần đời còn lại”, ông kể.
Trên những chiếc xe lăn ấy, ông Tư và những người đồng đội năm xưa cùng học cách sinh hoạt, tập nấu ăn, động viên nhau vượt qua mặc cảm để bắt đầu một cuộc sống mới. Chiếc xe chứng kiến họ cùng ăn cùng ở, vui buồn đều có nhau và cũng lặng lẽ có mặt trong không ít cuộc chia tay. Nhiều người cựu chiến binh từng cùng ông Tư vượt qua những ngày đầu tập đi bằng xe lăn, cùng sinh hoạt tại Trung tâm Điều dưỡng thương binh Thuận Thành, nay cũng đã lần lượt qua đời vì tuổi tác và di chứng chiến tranh.
Những ký ức về chiến tranh, hành trình tập sống cùng thương tật và hình ảnh chiếc xe lăn gắn bó với cuộc đời những người lính như ông Phạm Hồng Tư đã được cố đạo diễn, NSND Lê Mạnh Thích chắt lọc, tái hiện trong bộ phim tài liệu Trên chiếc xe lăn. Bộ phim được Hãng phim tài liệu và khoa học Trung ương trình chiếu mới đây nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27.7.1947 – 27.7.2026).
Buổi chiếu phim tạo nên không gian gặp gỡ giữa cựu chiến binh và người trẻ, nơi những thước phim tài liệu về chiến tranh trở thành cầu nối giúp các thế hệ cùng nhìn lại lịch sử, thấu hiểu những hy sinh đã qua và trân trọng hơn giá trị của hòa bình.
Lấy chiếc xe lăn làm hình tượng xuyên suốt, bộ phim không chỉ ghi lại cuộc sống của những thương binh nặng sau chiến tranh mà còn khắc họa nghị lực, tình đồng đội và khát vọng sống của những con người từng đi qua bom đạn. Theo đại diện ê kíp sản xuất, phim tài liệu Trên chiếc xe lăn được thực hiện hoàn toàn bằng phim nhựa, với âm thanh thu đồng bộ. Quá trình sản xuất vì thế đòi hỏi nhiều thời gian và công sức hơn so với việc làm phim bằng công nghệ số hiện nay. Trong bối cảnh thiết bị kỹ thuật còn nhiều hạn chế, mỗi công đoạn từ ghi hình, dựng phim đến hoàn thiện tác phẩm đều được thực hiện thủ công và tỉ mỉ.
Theo ông Phạm Hồng Tư, điều khiến ông xúc động khi xem phim tài liệu Trên chiếc xe lăn không phải vì bản thân trở thành nhân vật trong phim, mà bởi tác phẩm đã lưu giữ những gương mặt, những khoảnh khắc đời thường của ông cùng các đồng đội.
“Xem lại bộ phim tôi cảm thấy rất bùi ngùi. Nhiều đồng đội từng cùng tôi chiến đấu, ăn ở, sinh hoạt như một gia đình nay đã về với cõi vĩnh hằng. Vì vậy, khi được mời đến dự buổi chiếu phim Trên chiếc xe lăn, tôi có cảm giác như được gặp lại những người đồng đội, được sống lại quãng thời gian chúng tôi cùng nhau vượt qua những năm tháng sau chiến tranh”, ông Tư chia sẻ.
Theo ông Tư, bộ phim đã phản ánh hành trình của những con người hy sinh một phần cơ thể cho hòa bình, giúp người xem hiểu rằng sau tiếng súng là một cuộc chiến khác – cuộc chiến bền bỉ với thương tật, ký ức và thời gian. Điều ông Tư cũng như nhiều cựu chiến binh khác mong mỏi nhất không phải là những lời khen dành cho tác phẩm, mà là sự đồng cảm của khán giả, đặc biệt là thế hệ trẻ đối với cuộc sống của những người lính trở về.
Ông Tư bày tỏ: “Chiến tranh đã kết thúc mấy chục năm, nhưng cuộc chiến vượt qua thương tật của chúng tôi vẫn tiếp diễn mỗi ngày. Trong phim có nhiều phân cảnh quay những vết thương lở loét lớn bằng cả bàn tay. Đó đều là những hình ảnh có thật, là những di chứng mà nhiều đồng đội của tôi đã phải mang theo suốt cuộc đời.
Tôi mong rằng thông qua những cảnh phim ấy, các khán giả, đặc biệt là các bạn trẻ sẽ hiểu hơn những mất mát mà thế hệ cha ông đã trải qua, để thêm trân trọng cuộc sống hòa bình hôm nay và biết sẻ chia nhiều hơn với những người lính sau chiến tranh”.
Chị Nguyễn Hương Giang (26 tuổi, trú tại P.Hoàn Kiếm, Hà Nội) cho biết, bản thân đã không kìm được nước mắt khi theo dõi bộ phim.
“Điều khiến mình xúc động là cách các bác vẫn lạc quan, động viên nhau và tiếp tục cuộc sống sau chiến tranh dù trên người là những vết thương không thể lành. Qua bộ phim, mình cảm nhận rõ hơn những mất mát mà một thế hệ đã phải đánh đổi để có được cuộc sống hòa bình hôm nay. Mình thấy rất may mắn khi được sinh ra trong thời bình và càng trân trọng hơn những điều tưởng như rất bình thường trong cuộc sống”, Hương Giang chia sẻ.
Theo đại diện nhà sản xuất và đoàn làm phim, sau buổi chiếu, đơn vị sản xuất sẽ tiếp tục đưa các tác phẩm phim tài liệu đến gần hơn với học sinh, sinh viên thông qua các chương trình chiếu phim, giao lưu tại trường học. Mục tiêu không chỉ là giới thiệu những tác phẩm điện ảnh tài liệu đến khán giả trẻ mà còn góp phần bồi đắp lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước, khơi gợi ý thức gìn giữ và bảo vệ những giá trị của hòa bình.
Ở tuổi 20, khi nhiều bạn trẻ vẫn đang ngồi trên giảng đường đại học, loay hoay xác định hướng đi cho tương lai, Hoa hậu Ngô Ngọc Gia Hân đã chạm đến một cột mốc đáng nhớ: Sở hữu căn nhà đầu tiên của riêng mình. Ít ai biết đằng câu chuyện hoa hậu mua nhà ở tuổi 20 là hành trình bền bỉ 6 năm nỗ lực và kỷ luật của cựu nữ sinh Trường THCS - THPT Đinh Thiện Lý (TP.HCM).
Ngày cuối tuần nhưng lịch trình của Gia Hân dày đặc từ sáng đến tối. Chúng tôi chỉ có thể tranh thủ trò chuyện khoảng 30 phút trước khi cô vào cuộc họp quan trọng.
"Em đang là sinh viên năm 3. Hiện tại em đang được nghỉ hè 4 tháng. Tranh thủ thời gian này, em về Việt Nam cùng gia đình. Em mua nhà ở Long Hậu (tỉnh Long An cũ) cách nhà em khoảng 20 phút chạy xe. Em mua để bắt đầu giấc mơ mở trung tâm Anh ngữ", hoa hậu Ngô Ngọc Gia Hân chia sẻ ngắn gọn.
Ngày cầm trên tay chìa khóa căn nhà mới, cô gái 20 tuổi không giấu được niềm hạnh phúc. Nhưng ít ai biết đằng sau căn nhà mơ ước ấy là những ngày cô bận rộn với lịch học, lịch dẫn chương trình, các hoạt động nghệ thuật và cả những ly cà phê gom góp từ chuỗi hoạt động kinh doanh.
Gia Hân cho biết ngoài tiền tích cóp của bản thân cô, một phần hỗ trợ nhỏ từ gia đình, cô dùng đòn bẩy ngân hàng để mua nhà. Trong 18 tháng đầu tiên, cô chưa cần lo lắng về số nợ. Gia Hân nói: "Bên cạnh công việc MC song ngữ, tôi kinh doanh cà phê, dạy kèm tiếng Anh, cho thuê tài sản (xe đẩy, ki ốt…). Tôi ít khi đầu tư cho tiêu sản, ví dụ nếu có 10 phần, tôi chỉ dành 3 phần cho bản thân, 4 phần tích lũy, 3 phần còn lại để tái đầu tư".
Chia sẻ cùng chúng tôi, chị Nguyễn Như Quỳnh, nguyên Trưởng ban tổ chức cuộc thi Miss Teen International Vietnam 2021, vẫn còn nhớ như in hình ảnh hoa hậu Gia Hân hơn 5 năm về trước. Trong ký ức của chị, Gia Hân là một cô gái thông minh, giỏi giang và đặc biệt là biết chia sẻ.
"Gia Hân rất ham học hỏi và kiên định với những gì mình lựa chọn. Quá trình chuẩn bị thi quốc tế, động tác xoay tà rất khó, em làm đi làm lại liên tục đến khi thuần thục. Về nhà em quay lại video gửi cho giáo viên hỏi: "Con làm như vậy đã được chưa?...". Chúc Gia Hân thành công và viên mãn hơn trên chặng đường phía trước", chị Như Quỳnh chia sẻ về học trò. Những sự kiện công ty tổ chức tại TP.HCM, Gia Hân luôn là cái tên MC đầu tiên chị nhớ tới.
Ông Ngô Ngọc Luyến, cha của nàng hậu nói ông rất tự hào về con gái. Gia Hân là con thứ 2 trong nhà có 3 anh chị em. Từ nhỏ, con gái đã đam mê kinh doanh bởi vậy ông không bất ngờ khi hay tin con mua nhà ở tuổi 20.
"Đăng quang 2 cuộc thi hoa hậu trở về, Gia Hân vẫn đứng bán cà phê. Mua căn nhà này, Gia Hân chủ động liên hệ làm việc với chủ đầu tư, ngân hàng… Tôi nghe con nói con vay ngân hàng và được chủ đầu tư hỗ trợ nhiệt tình. Gia đình chỉ hỗ trợ một phần rất nhỏ", ông chia sẻ.
Ông xúc động nhớ lại những năm con gái học lớp 6, lớp 7, gia đình ông có quán cà phê ở Long An. Mỗi ngày đi học về, Gia Hân và anh trai lại về phụ ba mẹ bán hàng. Trong mùa dịch Covid-19, chỉ với số vốn ban đầu vẻn vẹn chưa tới 5 triệu đồng, con gái ông đã mở rộng chuỗi kinh doanh, tạo công ăn việc làm cho nhiều người khác.
"Con còn đi gia sư, bán take away ở cổng trường, được các anh chị sinh viên ủng hộ. Trong mùa dịch bệnh, con xây dựng tủ sách chung cư, góp nhặt ủng hộ trẻ em mồ côi cha mẹ vì dịch Covid-19", ông tự hào về con gái của mình.
Nhiều người nói gia đình ông "đẩy con ra đường sớm quá", ông khẳng định gia đình không hề bắt con kiếm tiền. Nhưng là người có hơn 22 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục, ông nói lựa chọn của con là cách giáo dục tốt nhất. Ông ủng hộ và gia đình luôn là điểm tựa cho con.
Nói thêm về việc đăng quang hoa hậu vẫn không ngại đứng bán cà phê, Gia Hân mỉm cười chia sẻ: "Em nghĩ mình lao động chân chính thì dù nghề gì cũng là một cơ hội cho mình phát triển". Bên cạnh đó, nhiều người bạn của cô dù gia đình có điều kiện tốt nhưng vẫn nỗ lực tạo nên thành tích riêng, là động lực để em cố gắng nhiều hơn.
"Đăng quang khi mới 16 tuổi, danh hiệu cho em thêm cơ hội được gặp gỡ và học hỏi từ các anh chị đi trước. Đó cũng là động lực để em lao động và bản thân em cũng muốn mình tự chủ tài chính. Em cũng thích công việc pha chế, chuẩn bị nguyên vật liệu. Em được học cách quản lý cho hành trình khởi nghiệp của mình về sau", Gia Hân tâm sự.
Khám phá bánh nghệ thuật kỷ niệm 30.4, một tác phẩm sáng tạo lấy cảm hứng từ hình ảnh bộ đội, địa đạo và người mẹ Việt Nam anh hùng trong thời chiến. Chiếc bánh không chỉ là món ăn mà còn chứa đựng tình cảm tri ân dành cho thế hệ đi trước.
Ân cho biết ý tưởng về tác phẩm bắt nguồn từ một câu hỏi tưởng chừng giản đơn tình cờ đọc được trên mạng xã hội: “Ước mơ của mẹ là gì?”. Khi nhiều câu trả lời xoay quanh con cái và gia đình, Ân lại suy nghĩ theo một hướng khác. “Mình đặt người mẹ vào bối cảnh chiến tranh và nhận ra, có lẽ ước mong lớn nhất khi ấy chỉ là ngày đất nước hòa bình, con được trở về nhà. Từ dòng suy nghĩ đó, ý tưởng cho chiếc bánh dần hình thành”, Ân chia sẻ.
Chàng trai 26 tuổi cho biết tác phẩm nằm trong dự án bánh nghệ thuật “Việt Nam tinh hoa”, được chăm chút tỉ mỉ từ nguyên liệu chính là kẹo mềm fondant và bột gạo. Tổng thể chiếc bánh tái hiện không gian thời chiến với những chi tiết thu nhỏ như: bộ đội, địa đạo, người mẹ Việt Nam anh hùng, gợi nhắc đến đời sống gian khó nhưng giàu nghị lực của người Việt. “Điểm nhấn nổi bật nhất chính là tạo hình khuôn mặt người mẹ”, Ân nói.
Chia sẻ về quá trình thực hiện, Ân cho biết nhiều người thường nghĩ phần khó nhất nằm ở những chi tiết thu nhỏ bên trong “lòng địa đạo”. Tuy nhiên, với anh, thử thách lớn nhất lại là làm sao để tác phẩm có thể chạm đến cảm xúc người xem chỉ qua ánh nhìn. Đặc biệt, ở phần tạo hình khuôn mặt người mẹ, anh không chỉ hướng đến sự giống thật về đường nét, mà còn phải thể hiện được chiều sâu tâm trạng.
“Mình muốn gương mặt người mẹ vừa có nét buồn vì mất đi người thân, vừa ẩn chứa sự căm phẫn khi chiến tranh đã cướp đi quá nhiều thứ, để lại nỗi đau không thể diễn tả. Ở mỗi góc nhìn khác nhau, người xem có thể cảm nhận những sắc thái cảm xúc khác nhau”, Ân chia sẻ.
Để hoàn thiện tác phẩm, Ân mất khoảng 2 tháng. Anh bắt đầu từ khâu lên ý tưởng, dựng phác thảo và bố cục tổng thể. Sau đó, Ân tiến hành tạo hình nhân vật người mẹ trước, rồi đến phần vách núi và hệ thống địa đạo. Cuối cùng là giai đoạn đặc tả, hoàn thiện từng chi tiết nhỏ để đảm bảo tổng thể tác phẩm đạt được chiều sâu cả về hình ảnh lẫn cảm xúc.
Thông qua tác phẩm, chàng trai trẻ mong muốn gửi gắm thông điệp về lòng biết ơn. "Đó là sự tri ân dành cho những người lính đã hy sinh vì độc lập dân tộc, cũng như những người mẹ, người vợ âm thầm chịu đựng nỗi đau chiến tranh. Họ không trực tiếp cầm súng, nhưng lại mang những “vết thương” kéo dài suốt cả cuộc đời", Ân nói.
Ân cho biết quá trình thực hiện chiếc bánh lần này diễn ra khá suôn sẻ. Mọi chi tiết đều được anh hình dung rõ ràng từ trước, giúp việc thực hiện đúng với ý tưởng ban đầu. Đây cũng là một trong những tác phẩm mà Ân tâm đắc nhất trong hành trình theo đuổi dòng bánh nghệ thuật.
Không chỉ dừng lại ở kỹ thuật làm bánh, Ân đang từng bước khẳng định hướng đi riêng khi kết hợp hội họa với ẩm thực, tạo nên những tác phẩm mang đậm bản sắc Việt. “Mỗi chiếc bánh không chỉ để thưởng thức mà còn là một câu chuyện, thông điệp được kể bằng hình khối, màu sắc và cảm xúc”, Ân bộc bạch.
Với những đặc thù là khu vực đông sinh viên và người dân lưu trú, nên vấn đề an ninh, trật tự ở Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM luôn đặt ra nhiều thử thách.
PGS.TS Nguyễn Minh Tâm, Phó giám đốc ĐH Quốc gia TP.HCM, Chủ tịch Hội đồng Quản lý Trung tâm quản lý ký túc xá và Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, xúc động cho biết "Trạm an ninh" là ước mơ của ĐH Quốc gia hơn 10 năm nay. Theo PGS.TS Nguyễn Minh Tâm, từ nhiều năm trước, ĐH Quốc gia cũng làm việc với Công an tỉnh Bình Dương để có một đồn công an triển khai an ninh trật tự, an toàn giao thông, nhưng khi tổ chức thực hiện vướng nhiều quy định về hành lang pháp lý, chưa đủ điều kiện để thành lập. Nay Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM được khánh thành là tiền đề rất tốt cho Khu đô thị trong công tác giữ vững an ninh trật tự, đảm bảo môi trường học tập và lưu trú tốt nhất cho sinh viên, giảng viên…
Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM được xây dựng theo Quy chế phối hợp giữa Trung tâm quản lý ký túc xá và Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM với Công an phường Linh Xuân và Công an phường Đông Hòa về phối hợp đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội và phòng chống tội phạm tại Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM trên địa bàn 2 phường.
Ông Tăng Hữu Thủy, Giám đốc Trung tâm quản lý ký túc xá và Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, cho biết việc đưa vào vận hành Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ là bước củng cố quan trọng để tăng hiện diện lực lượng tại chỗ, rút ngắn thời gian phối hợp xử lý và nâng hiệu quả điều hành thực địa trên toàn khu vực.
Trung tâm sẽ cùng công an 2 phường xây dựng cơ chế vận hành để đảm bảo Trạm an ninh sẽ là điểm tập hợp lực lượng thường trực của công an, an ninh cơ sở 2 phường và lực lượng đối ứng của trung tâm để tổ chức tuần tra, kiểm tra theo lịch định kỳ, đột xuất; là địa điểm thường trực của lực lượng an ninh đảm bảo an ninh trật tự, an toàn đô thị, phòng chống cháy nổ của trung tâm và toàn Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, đồng thời đây cũng là nơi trao đổi thông tin, nắm tình hình, giao ban, hội ý, hội họp giữa công an 2 địa phương với trung tâm; giao ban công tác tuần tra, kiểm tra địa bàn theo lịch đã thống nhất.
Bên cạnh đó, với địa thế nằm trên ngọn đồi cao, trung tâm còn mong muốn đây là địa điểm đẹp để sinh viên check-in, hỗ trợ cán bộ giảng viên, sinh viên, phụ huynh kịp thời, đồng thời cũng kỳ vọng đây là địa điểm có thể tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ quy mô nhỏ của sinh viên.
Việc khánh thành và đưa vào vận hành, sử dụng đồng thời hoàn thiện cơ chế triển khai, phối hợp Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM sẽ giúp tăng cường hiệu quả công tác phối hợp giữa 3 đơn vị giúp nâng cao chất lượng công tác phối hợp, tuần tra, kiểm soát hướng đến đảm an ninh, an toàn tại ĐH Quốc gia TP.HCM; giúp sinh viên có môi trường rèn luyện, sinh hoạt, học tập chất lượng hơn, an toàn hơn; góp phần hoàn thành mục tiêu chiến lược của ĐH Quốc gia TP.HCM và xây dựng đô thị đại học trí thức, xanh, thân thiện, hiện đại.
Trạm an ninh Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM với diện tích xây dựng 72 m2, diện tích khuôn viên thảm cỏ xung quanh 400 m2, với tổng mức đầu tư 700 triệu đồng. Trạm được khởi công ngày 7.3 và hoàn thành, đưa vào sử dụng ngày 9.4.
