Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư số 20 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 10 quy định phương pháp xác định và nguyên tắc áp dụng biểu giá chi phí tránh được cho các nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ, đồng thời điều chỉnh nội dung hợp đồng mua bán điện (PPA). Thông tư có hiệu lực từ ngày 2-6-2026.
Biểu giá chi phí tránh được là các mức giá được tính toán căn cứ vào các chi phí tránh được của hệ thống điện quốc gia khi có 1kWh của nhà máy điện năng lượng tái tạo nhỏ (có công suất bằng hoặc dưới 30MW) được phát lên lưới điện quốc gia.
Đó là chi phí mà hệ thống điện quốc gia không phải bỏ ra khi mua điện từ các nhà máy như thủy điện nhỏ, năng lượng mặt trời, điện gió, thay vì phải tự sản xuất từ các nguồn có chi phí cao nhất trong hệ thống. Việc hưởng cơ chế này giúp khuyến khích phát triển nguồn năng lượng sạch, giảm phát thải.
Một trong những nội dung đáng chú ý là việc sửa đổi, bổ sung khái niệm mùa mưa và mùa khô theo từng miền, làm cơ sở quan trọng để tính toán giá điện. Cụ thể, mùa mưa ở miền Bắc được xác định từ ngày 1-7 đến hết 31-10, tại miền Trung từ ngày 15-8 đến 15-12, tại miền Nam từ ngày 1-8 đến 1-12. Ngược lại, mùa khô được tính tương ứng cho các khoảng thời gian còn lại của năm ở từng miền.
Thông tư cũng làm rõ cách xác định miền Bắc, Trung, Nam theo ranh giới điều độ của hệ thống điện, thay vì đơn thuần theo địa giới hành chính. Khái niệm “nhà máy năng lượng tái tạo nhỏ” cũng được chuẩn hóa theo quy mô công suất do Bộ Công Thương quy định.
Thông tư sửa đổi quy định về thời hạn hợp đồng mua bán điện (PPA) giữa bên bán và bên mua. PPA sẽ có hiệu lực kể từ ngày ký và chấm dứt sau tối đa 20 năm kể từ ngày vận hành thương mại, nhằm tạo khung pháp lý ổn định dài hạn cho nhà đầu tư, phù hợp với vòng đời kinh tế của các dự án.
Về điều khoản chuyển tiếp, thông tư cho phép các nhà máy đã ký hợp đồng trước đó tiếp tục áp dụng biểu giá theo khu vực đã xác định, kể cả trong trường hợp có thay đổi địa giới hành chính. Đây là điểm quan trọng nhằm đảm bảo tính ổn định của hợp đồng đã ký.
Đối với các dự án bị thay đổi tiêu chí về quy mô công suất, chủ đầu tư được quyền lựa chọn: tiếp tục áp dụng biểu giá chi phí tránh được hoặc tham gia thị trường điện. Tuy nhiên nếu đã lựa chọn thị trường điện, sẽ không được quay lại cơ chế giá biểu giá chi phí tránh được.
Ngoài ra trong trường hợp bất khả kháng như thiên tai, sự cố khiến nhà máy phải dừng vận hành, có thể thỏa thuận gia hạn hợp đồng nhưng không vượt quá 20 năm.
Phương pháp tính toán chi tiết biểu giá chi phí tránh được, bao gồm ba cấu phần chính: giá điện năng, tổn thất truyền tải và giá công suất.
Đối với giá điện năng, mức giá được xác định dựa trên chi phí nhiên liệu trung bình của các nhà máy nhiệt điện có chi phí biến đổi cao nhất được huy động. Giá này được điều chỉnh theo biến động nhiên liệu và tính trung bình theo năm.
Đáng chú ý, giá điện năng dư được quy định bằng 50% mức giá trong các giờ thấp điểm của mùa mưa – cơ chế nhằm khuyến khích tối ưu vận hành hệ thống.
Về tổn thất truyền tải sẽ có công thức tính riêng cho từng miền, có cơ chế “thưởng – phạt” tùy thuộc vào vị trí kết nối và chiều luồng công suất trên đường dây 500kV. Điều này phản ánh đúng chi phí thực tế và khuyến khích phân bổ nguồn điện hợp lý theo vùng.
Đối với giá công suất tránh được, cơ sở tính toán là nhà máy nhiệt điện chu trình hỗn hợp (CCGT) thay thế. Các thông số đầu vào gồm suất đầu tư, chi phí vận hành, tỉ lệ vốn vay – vốn chủ, lãi suất và hệ số chiết khấu (biểu giá chi phí tránh được, tối đa 10%).
Sau khi tính toán chi phí đầu tư hằng năm và điều chỉnh theo tổn thất truyền tải, giá công suất phát điện tránh được được xác định theo công thức chia cho số giờ cao điểm mùa khô.
Chiều 8/4, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi). Tại đoàn TP HCM, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP HCM, đặt vấn đề tuổi thọ ngắn của một số luật.
Bà nói trước đây đã từng tham gia góp ý Luật Thủ đô năm 2016, rồi 8 năm sau đến 2024 lại sửa đổi. Với lần sửa này, đại biểu đề nghị cần phân tích rõ "những điều trước đây chưa hài lòng hay chưa đấu tranh được" và liệu trong vài năm tới có phải tiếp tục điều chỉnh nữa không. Trên cơ sở xác định được những hạn chế của Luật Thủ đô hiện hành, theo bà Lan, cơ quan quản lý cần tìm ra giải pháp để áp dụng, tháo gỡ khó khăn cho nhiều thành phố khác.
Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM Nguyễn Vũ Trung đề xuất không nên quy định các con số cụ thể tại Luật Thủ đô sửa đổi. Ông dẫn chứng tại điều 26 của dự thảo đang liệt kê nhiều chi tiết để thu hút nhà đầu tư chiến lược như miễn tiền thuê đất 10 năm, giảm 50% tiền thuê mặt nước, thuế suất 5%, miễn thuế 4 năm... Ông Trung cho rằng thực tế luôn biến đổi, nên thay vì quy định cứng nhắc, luật cần trao trao cho Hà Nội sự linh hoạt lớn nhất để có thể chủ động tạo ra dư địa phát triển.
Về các vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhắc lại năm 2016 và 2024, đoàn đại biểu TP Hà Nội đều vui mừng khi lần đầu ban hành và sửa Luật Thủ đô. Tuy nhiên, luật tiếp tục cần sửa tại kỳ họp này, bởi theo ông, năm ngoái Quốc hội ban hành 89 luật. Trong đó, nhiều quy định vượt trội so với Luật Thủ đô hiện hành, khiến nó "lạc hậu", không theo kịp các luật mới và cả những yêu cầu về phát triển kinh tế - xã hội.
Chủ tịch Quốc hội cho biết tinh thần của Luật Thủ đô mới sẽ là phân cấp, phân quyền toàn diện, tối đa cho chính quyền TP Hà Nội. Việc này được thực hiện theo nguyên tắc "Hà Nội quyết, Hà Nội làm, Hà Nội chịu trách nhiệm".
Ông đánh giá dự thảo luật có 7 điểm nổi bật, trong đó có bổ sung miễn trách nhiệm pháp lý (khoản 2, Điều 34); thành lập đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt (Điều 6); tăng thẩm quyền tổ chức bộ máy cho HĐND hay tăng trách nhiệm giải trình và công khai minh bạch.
Chủ tịch Quốc hội khẳng định đây là luật hết sức quan trọng, có tầm nhìn chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà nước trong việc xây dựng Thủ đô vươn tầm khu vực và quốc tế.
"Nếu được hoàn thiện theo hướng cân bằng giữa trao quyền mạnh và kiểm soát chặt, minh bạch cao, luật sẽ trở thành bệ phóng giúp Hà Nội giải quyết ùn tắc giao thông, ô nhiễm, thiếu nhà ở xã hội và bứt phá về kinh tế để phát triển trong thời gian tới", ông nói.
Còn theo Bí thư Thành ủy TP HCM Trần Lưu Quang, việc sửa Luật Thủ đô lần này cũng là tiền đề, kinh nghiệm để TP HCM xây dựng Luật Đô thị đặc biệt sắp tới.
Tại tổ Hà Nội, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Phương Thủy cũng ủng hộ việc chuyển từ mô hình thực thi chính sách sang kiến tạo thể chế. Theo bà Thủy, đây là bước tiến quan trọng, tạo điều kiện để Thủ đô thực sự trở thành trung tâm dẫn dắt phát triển, thử nghiệm các mô hình mới, cách làm mới.
Đại biểu nói sửa đổi Luật Thủ đô lần này theo hướng "luật khung", tạo không gian để Hà Nội chủ động đề xuất và triển khai các cơ chế mới là phù hợp, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) gồm 9 chương, 36 điều. Quốc hội sẽ tiếp tục thảo luận tại hội trường sáng 12/4. Dự kiến dự luật có hiệu lực từ 1/7/2026, nếu được Quốc hội thông qua tại kỳ họp này.
Theo văn bản số 11561 của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM gửi Thanh tra TP, đơn vị này kiến nghị UBND TP.HCM chấp thuận gia hạn cho chủ đầu tư thực hiện tiếp dự án khu trung tâm thương mại và căn hộ cao cấp tại đường Bến Nghé (phường Tân Thuận, TP.HCM) do Công ty TNHH Gotec Việt Nam làm chủ đầu tư.
Dự án khu trung tâm thương mại và căn hộ cao cấp tại phường Tân Thuận (quận 7 cũ) của Công ty TNHH Gotec Việt Nam làm chủ đầu tư, đã kéo dài trên 10 năm mà chưa thể đi vào vận hành. Thực trạng này không chỉ gây lãng phí quỹ đất vàng của thành phố, mà còn dẫn đến tình trạng khiếu kiện kéo dài, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư.
Theo rà soát từ Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, những vướng mắc chính nằm ở trình tự, thủ tục pháp lý đất đai từ giai đoạn trước đây liên quan đến việc chuyển mục đích sử dụng đất của Công ty cổ phần Cảng Rau quả.
Tuy nhiên sở nhận định dù thực hiện theo hình thức "chuyển mục đích sử dụng đất" hay "thu hồi đất, giao đất" thì về bản chất, nghĩa vụ tài chính là không có sự chênh lệch.
Trong văn bản gửi Thanh tra TP, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM cho rằng có cơ sở để xem xét giải quyết kiến nghị của Gotec Việt Nam nhằm đưa dự án vào vận hành.
Đáng chú ý, cơ quan chức năng nhấn mạnh việc cần bảo vệ Công ty TNHH Gotec Việt Nam với tư cách là "bên thứ ba ngay tình" theo quy định của pháp luật dân sự.
Để khắc phục các thiếu sót về trình tự thủ tục mà không làm thất thoát tài sản nhà nước, phía Gotec Việt Nam đã có văn bản cam kết sẽ đóng bổ sung toàn bộ các khoản thuế và tài chính phát sinh ngay sau khi cơ quan thuế và tài chính xác định được số tiền chênh lệch.
Doanh nghiệp khẳng định quyết tâm tuân thủ tuyệt đối các quy định để dự án sớm được tiếp tục triển khai.
Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản báo cáo UBND TP.HCM chỉ đạo các đơn vị liên quan xử lý song song các thủ tục đầu tư và nghĩa vụ tài chính.
Theo văn bản, sở đề xuất giao Sở Tài chính tham mưu để thành phố chấp thuận gia hạn tiến độ thực hiện dự án. Ngay sau khi được gia hạn, Sở Xây dựng sẽ khẩn trương thực hiện các thủ tục thông báo đủ điều kiện bán nhà ở hình thành trong tương lai cho doanh nghiệp.
Về tài chính, giao Thuế TP.HCM phối hợp cùng Sở Tài chính xác định chính xác số tiền chênh lệch giữa giá trị chuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế năm 2015 và số tiền đất đã nộp để chủ đầu tư nộp bổ sung vào ngân sách.
Theo quan sát, việc tiếp tục triển khai các thủ tục này dựa trên cam kết của chủ đầu tư và sẽ không làm ảnh hưởng đến quá trình xử lý các thiếu sót về pháp lý trước đây. Đây được xem là động thái quyết liệt của TP.HCM trong việc thực hiện mục tiêu tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, khơi thông các nguồn lực bị đình trệ để phát triển kinh tế - xã hội.
CNN cho biết, Trung tâm Cushing thuộc bang Oklahoma, được mệnh danh là "giao lộ của các đường ống dẫn dầu thế giới". Trong điều kiện vận hành bình thường, dự trữ dầu thô của trung tâm này ở mức 40 triệu thùng.
Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bước sang ngày thứ 105, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) thông báo lượng dự trữ này đang ở mức 21,6 triệu thùng, sắp chạm ngưỡng "tối thiểu để vận hành" - ngưỡng họ gặp khó khăn để cung ứng dầu cho tất cả khách hàng. Với Cushing, ngưỡng này là 20 triệu thùng.
Thị trường dầu mỏ không thể cạn kiệt đến giọt cuối cùng như nhiên liệu xe hơi. Dưới một ngưỡng được gọi là "tối thiểu vận hành", đường ống dẫn dầu không thể duy trì áp suất, và các nhà máy lọc dầu không thể cung cấp đủ loại nhiên liệu khách hàng yêu cầu.
Ông Natasha Kaneva, Trưởng nhóm chiến lược hàng hóa tại JPMorgan, ví hệ thống đường ống dẫn dầu như mạch máu trong cơ thể người. Theo ông, vấn đề không nằm ở việc thế giới thiếu dầu, mà là lượng dầu lưu thông không đủ để duy trì dòng chảy ổn định trong toàn hệ thống.
Với tốc độ giảm này, chuyên gia dự báo thị trường dầu thế giới có thể bước vào vùng nguy hiểm trong vòng một tháng tới.
Nhu cầu về dầu của Mỹ đã tăng kỷ lục trong chiến sự Iran. Lượng dầu thô khai thác từ Cushing nhanh hơn tốc độ khoan dầu doanh nghiệp Mỹ có thể bổ sung.
Tính trên phạm vi toàn nước Mỹ, lượng dự trữ dầu diesel đã ở mức thấp nhất kể từ năm 2003. Lượng dự trữ khí đốt cũng đang giảm, thấp hơn 5% so với năm trước. Không chỉ Cushing, các kho chứa dầu thô thương mại khác của Mỹ cũng đang cạn kiệt nhanh chóng. Lượng dự trữ dầu thô của Mỹ, bao gồm cả lượng dự trữ chiến lược, đã giảm 79 triệu thùng từ khi chiến sự bắt đầu cuối tháng 2.
Giới chuyên gia lưu ý rằng trong quá khứ, mỗi khi trung tâm trung chuyển Cushing sắp chạm ngưỡng "tối thiểu", giá nhiên liệu lại tăng cao kỷ lục, như các năm 2008, 2022, 2023... Mike Sommers, Giám đốc điều hành Viện Dầu khí Mỹ, cảnh báo lượng dự trữ dầu sắp chạm đến mức "đáng quan ngại".
Cuối tháng trước, Neil Chapman, Phó chủ tịch cấp cao của ExxonMobil, cũng lưu ý mức tồn kho thấp "chưa từng thấy", chuẩn bị chạm tới "điểm đổ vỡ". "Một khi lượng tồn kho chạm đến điểm này, bạn sẽ thấy giá cả tăng vọt", ông nói.
Tương tự, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Nhóm Ngân hàng Thế giới (WB) và Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) cũng đưa ra cảnh báo chung rằng lượng tồn kho dầu toàn cầu đang cạn kiệt ở mức kỷ lục, đặt ra rủi ro ngày càng tăng đối với an ninh nhiên liệu, thị trường và khả năng phục hồi của nền kinh tế nói chung.
David Oxley, kinh tế trưởng về khí hậu và hàng hóa tại công ty nghiên cứu kinh tế vĩ mô Capital Economics, lo ngại giá dầu có thể hướng tới mốc 140-160 USD một thùng trong những tháng tới.
