Tại Hội nghị công tác tổ chức thi tốt nghiệp THPT 2026 do Bộ GD&ĐT tổ chức sáng nay (10/4), GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT cho biết, kỳ thi tốt nghiệp 2026 có nhiều điểm mới so với những năm trước.
Theo đó, thay đổi quan trọng nhất ở mẫu đăng ký dự thi, mã tỉnh thành để phù hợp với sự vận hành của chính quyền hai cấp.
“Các địa phương phải chú ý điều này bởi nếu sai sót sẽ khiến các em ảnh hưởng cả kỳ thi”, ông Chương nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, điểm thay đổi đáng chú ý là việc tích hợp giấy báo dự thi và thẻ dự thi thành một loại duy nhất là giấy báo dự thi. Giấy do trường phổ thông nơi thí sinh nộp hồ sơ đăng kí dự thi cấp. Đồng thời, giấy chứng nhận tốt nghiệp tạm thời tích hợp vào giấy chứng nhận kết quả thi.
Quy chế mới cũng giảm thời gian thu nhận đơn phúc khảo để thông báo kết quả phúc khảo sớm hơn, đồng thời thuận tiện cho công tác tuyển sinh của các trường đại học. Trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày hết hạn nhận đơn phúc khảo, Hội đồng thi phải công bố và thông báo kết quả phúc khảo cho thí sinh.
Quy trình chấm phúc khảo được điều chỉnh nhằm tăng cường hiệu quả, chất lượng. Theo đó, tất cả các bài thi có thay đổi điểm tăng hoặc giảm trong quá trình phúc khảo đều phải được đối thoại giữa các giám khảo chấm cũ và chấm mới.
“Đặc biệt, điểm mới năm nay, Bộ GD&ĐT sẽ tổ chức các đoàn kiểm tra công tác thi tại các địa phương, trong đó huy động lực lượng cán bộ trường đại học địa phương cùng tham gia. Đây là điểm rất mới nhằm tiết kiệm thời gian và lực lượng cán bộ của Bộ GD&ĐT”, theo ông Chương.
“Theo lộ trình, Bộ GD&ĐT đang chuẩn bị cho việc thi trên máy tính, thực hiện từ năm 2027. Trước mắt, Bộ sẽ thực hiện thử nghiệm tại một số địa phương, đồng thời xây dựng đề án cụ thể để báo cáo Chính phủ. Đây là công việc trọng yếu và vai trò của địa phương rất quan trọng, cần phối hợp”.
GS Huỳnh Văn Chương
Các nội dung còn lại tiếp tục giữ ổn định như năm 2025, trong đó định dạng, cấu trúc đề thi và đề thi minh họa đã được công bố từ năm 2024 được giữ nguyên cho năm 2026.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí về đề thi, GS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, Trưởng ban đề thi tốt nghiệp THPT năm 2025, cho biết cấu trúc, tỷ lệ, mức độ phân hóa của đề thi tốt nghiệp THPT năm nay sẽ không khác so với mọi năm.
Tất cả các yếu tố kỹ thuật của đề thi được giữ nguyên như năm 2025 nên Bộ GD&ĐT sẽ không công bố đề thi minh họa như những năm trước đó.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 được tổ chức trong 3 buổi: Một buổi thi môn ngữ văn, một buổi thi môn toán và một buổi thi của bài thi tự chọn gồm 2 môn thi trong số các môn dưới đây:
Vật lý, hóa học, sinh học, lịch sử, địa lý, giáo dục kinh tế và pháp luật, tin học, công nghệ định hướng công nghiệp (gọi tắt là công nghệ công nghiệp), công nghệ định hướng nông nghiệp (gọi tắt là công nghệ nông nghiệp), ngoại ngữ (Anh, Nga, Pháp, Trung, Đức, Nhật và Hàn).
Trong tư liệu của PV Thanh Niên vẫn lưu lại một câu chuyện tương tự như ở điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, nhưng từ cách đây 19 năm.
Đó là chiều 30.5.2007, vào buổi thi thứ hai của kỳ thi tốt nghiệp THPT (môn vật lý), tại phòng y tế trong Hội đồng thi Trung tâm GDTX Lương Tài, Bắc Ninh, một nhóm người ngồi giải bài, bên cạnh là chiếc máy photocopy dùng để sao in bài giải. Hai thanh tra ủy quyền của Bộ GD-ĐT cắm chốt tại hội đồng thi (đều là giảng viên của Trường ĐH Thương mại) đã bắt quả tang hoạt động này.
Tang vật thu được là 2 đề thi (mã số 262 và 272) bản copy (bằng cách quét vào máy tính rồi in ra); bản trả lời câu hỏi (đã có đáp án) của mã đề 262 và một tập bản sao của bản trả lời này. Hai thanh tra đã lập biên bản sự việc. 22 giờ ngày 30.5.2007, Bộ GD-ĐT đã phải họp khẩn cấp với Ban Chỉ đạo thi tỉnh Bắc Ninh. Sau đó, để đảm bảo an toàn cho 2 thanh tra ủy quyền, 2 bên đã luân chuyển 2 thanh tra này đi làm nhiệm vụ ở hội đồng thi khác.
Dù đã 19 năm trôi qua, dẫu đã làm đúng chức trách, thậm chí còn làm tốt nhiệm vụ, nhưng khi PV Thanh Niên liên hệ lại với 2 thanh tra ủy quyền này, các thầy đều từ chối nhắc lại. Cả 2 không nêu lý do, mà chỉ xin lỗi rồi nói: "Chuyện xảy ra đã lâu rồi, hãy để nó trôi đi".
Năm 2007 là năm đầu tiên Bộ GD-ĐT triển khai ý tưởng đưa cán bộ, giảng viên ĐH về các địa phương giám sát kỳ thi tốt nghiệp THPT. Ban đầu, khi kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn tổ chức riêng (chưa đưa mục đích xét tuyển ĐH vào), họ tham gia với tư cách là thanh tra ủy quyền. Từ năm 2015, Bộ GD-ĐT bắt đầu tổ chức kỳ thi "2 trong 1" (nhập kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH thành 1 kỳ thi), cán bộ và giảng viên các trường ĐH tham gia với tư cách là thành viên các đoàn kiểm tra, giám sát của Bộ GD-ĐT. Dẫu tham gia với vai trò nào, trừ năm đầu tiên (2007), sự hiện diện của họ tại kỳ thi về bản chất chỉ mang tính biểu tượng.
GS Vũ Hoàng Linh, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội), nói: "Các địa phương đã có đủ lực lượng hùng hậu với nhiều lực lượng tham gia nhằm đảm bảo cho an ninh và tính nghiêm cẩn của kỳ thi. Do đó cái gốc phải là đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật, sự nghiêm túc nội tại của các điểm thi".
TS Lê Đông Phương, chuyên gia độc lập nghiên cứu về giáo dục ĐH, nói: "Họ xuất hiện như "bên thứ ba" để giúp địa phương phát hiện và chấn chỉnh những khiếm khuyết trong việc chuẩn bị và tổ chức thi. Họ thực ra cũng không có quyền hạn gì nhiều. Việc có các đoàn giám sát xuất phát từ ý tưởng tốt là để những người có cái nhìn khách quan từ bên ngoài giúp địa phương bao quát tốt hơn, chứ không hẳn là bắt họ giám sát theo nghĩa ngồi đấy xem ai làm đúng, ai làm sai. Vì vậy không thể bắt họ chịu trách nhiệm được về những sai phạm đã xảy ra". TS Phương nói thêm: "Với một kế hoạch gian lận có tổ chức, hoặc có tính đồng thuận cao như ở Tuyên Quang, có đến 10 người giám sát hoạt động tại một điểm thi thì cũng chịu thôi".
PGS Nguyễn Phong Điền, Phó giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội, cho rằng vai trò của đoàn giám sát đến từ trường ĐH là rất quan trọng, thể hiện tinh thần cộng đồng trách nhiệm với một kỳ thi mà kết quả rất quan trọng với chất lượng tuyển chọn đầu vào của trường ĐH. Tuy nhiên, thực tế cho thấy từ phía các địa phương, nhiều nơi có những cách thức triển khai hoạt động gian lận thi cử rất tinh vi. "Nếu ở địa phương có kế hoạch từ lâu và chuẩn bị lực lượng sẵn cho hoạt động gian lận đó thì cũng không nên quá kỳ vọng mà yêu cầu đoàn giám sát phải phát hiện được. Vai trò của đoàn giám sát là để giảm thiểu việc gian lận chứ không phải là ngăn chặn hoàn toàn", PGS Điền nói.
PGS Đỗ Hồng Cường, Hiệu trưởng Trường ĐH Thủ đô, cho biết nhà trường được phân công cử viên chức, giảng viên tham gia đoàn giám sát cùng một số trường ĐH khác tại Tuyên Quang. "Rất may là các điểm thi chúng tôi giám sát không có vấn đề gì. Nhưng chúng tôi vẫn nói vui với nhau là phòng người ngay chứ phòng thế nào được kẻ gian", PGS Đỗ Hồng Cường nói.
Sáng 14.7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiếp tục các nội dung của phiên họp thứ tư, Quốc hội khóa XVI (đợt 2).
Báo cáo trình bày về công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 6.2026, Chủ nhiệm Ủy ban Giám sát và Dân nguyện Lê Thị Nga cho biết, bên cạnh những kết quả đạt được, một trong những nội dung được cử tri và nhân dân quan tâm là vụ việc bất thường về kết quả môn toán tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ở Tuyên Quang.
Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát kiến nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương điều tra, làm rõ vụ việc điểm thi môn toán bất thường tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang.
Tại phiên họp, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định, Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo Bộ GD-ĐT, các cơ quan chức năng khẩn trương kiểm tra, xác minh khách quan, toàn diện vụ việc tại Tuyên Quang.
"Nếu phát hiện sai phạm, phải xử lý nghiêm theo đúng quy định của pháp luật, bảo đảm sự công bằng với các thí sinh, giữ vững niềm tin của nhân dân đối với ngành giáo dục", Phó thủ tướng nêu rõ.
Phó thủ tướng cũng cho biết, Thủ tướng rất quan tâm đến vấn đề này và đã có phiên họp rà soát, chỉ đạo. Tới đây, Thủ tướng sẽ trực tiếp làm việc với UBND tỉnh và lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang, để tiếp tục có phương án xử lý vừa nghiêm minh vừa đảm bảo các quy định của pháp luật.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nêu ý kiến, ngoài việc phải xử lý nghiêm các trường hợp sai phạm, vi phạm, cần phải chấn chỉnh công tác quản lý nhà nước trong giáo dục, nhất là những hoạt động lớn như kỳ thi quốc gia.
Ông Nguyễn Đắc Vinh cho rằng, thời gian qua, chúng ta thực hiện giải pháp "2 trong 1" chủ yếu để giảm gánh nặng cho xã hội. Tuy nhiên, việc này đã nảy sinh bất cập.
Học sinh thi tốt nghiệp THPT có động lực đạt kết quả cao hơn để được tuyển vào các trường đại học. Và đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến tiêu cực trong kỳ thi. "Chúng tôi có suy nghĩ nghiêm túc thì nên nghiên cứu tách ra 2 kỳ thi này", ông Nguyễn Đắc Vinh nêu rõ.
Theo ông, việc thi tốt nghiệp THPT giúp đánh giá quá trình học tập và theo hướng chỉ kiểm tra kiến thức và đánh giá, phân loại trình độ của học sinh. Từ đó, giúp đánh giá lại chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục và có sự điều chỉnh cho đúng hướng.
Về tuyển sinh đại học nên là công việc riêng của các cơ sở giáo dục đại học. "Và thực tế hiện nay một số trường đại học họ đã chuyển sang đánh giá theo năng lực và họ tự tuyển", ông Nguyễn Đắc Vinh nêu ý kiến và cho rằng tách thi tốt nghiệp THPT và thi đại học - cao đẳng sẽ có ít nguy cơ lặp lại tình trạng như vừa qua.
Tọa đàm về Ứng dụng AI trong nhà trường diễn ra chiều 22/5 tại Viện Nghiên cứu cao cấp về toán (VIASM). Các chuyên gia, nhà nghiên cứu, giáo viên và nhà quản lý giáo dục cùng thảo luận về những thách thức và cách ứng dụng AI hiệu quả trong giảng dạy toán học.
Với câu hỏi về thách thức mà AI mang lại, GS. TSKH. Hồ Tú Bảo cho rằng trước tiên phải xác định AI "hiểu" toán ở mức độ nào.
Để kiểm tra, ông nhờ công cụ AI giải thích cách GS Ngô Bảo Châu giải bổ đề Langlands, vốn làm "đau đầu" nhiều nhà toán học ngay cả khi đã có lời giải. Ông kết luận AI có thể trình bày lại cách giải "trông rất hiểu", nhưng thực ra đó chỉ là khả năng thu thập, tổng hợp thông tin tốt.
GS Bảo giải thích AI tạo sinh hoạt động dựa trên mô hình ngôn ngữ. Thực tế là các công cụ này không hiểu bản chất của toán, nhưng có thể tìm trên một nguồn dữ liệu lớn, từ đó xâu chuỗi, phân tích và đưa ra các hành động dựa trên xác suất.
"AI có thể hiểu những thành phần trong công thức toán, mối quan hệ của chúng,... nhưng không có khả năng hiểu lẽ thường, không nối được tri thức toán học với những câu chuyện của cuộc sống", ông nói, bày tỏ lo lắng về hiện tượng "suy thoái trí tuệ" khi học sinh dựa vào AI quá nhiều.
TS Tạ Ngọc Trí, Phó Vụ trưởng Vụ giáo dục phổ thông, đồng tình. Ông lo ngại khi học sinh có thể gõ bài tập vào các công cụ AI và nhận được lời giải ngay. Việc này đi ngược lại nguyên tắc mà nhà toán học George Pólya đã nói trong cuốn sách dạy toán nổi tiếng How to solve it.
"Người dạy toán cần mang vai trò như "người hộ sinh", tức là hỗ trợ học sinh không quá ít, cũng không quá nhiều. AI xem chừng đang giúp các học sinh quá nhiều", ông Trí nhìn nhận.
Ông cho rằng AI vẫn là công cụ tốt trong giảng dạy, nhưng không nên quá nhiều, để quá trình dạy có lý, giúp học sinh hiểu bài và tìm ra con đường giải quyết bài toán tốt hơn. Việc này là cần thiết để học sinh tự khám phá kiến thức, tránh mất sự sáng tạo.
"Rèn luyện giúp phát triển siêu nhận thức (meta cognition) và tư duy bậc cao (higher order thinking), là điều mà các nền giáo dục tiên tiến đều hướng đến hiện nay", ông Trí nhận định.
GS Ngô Bảo Châu đồng tình. Ông nhận định mặt tiêu cực của AI trong giáo dục là việc một phần lớn học sinh hoàn toàn dựa vào AI để làm bài, khiến việc giao bài tập về nhà mất nhiều ý nghĩa. Ngược lại, nó cũng là công cụ thú vị để học sinh, sinh viên tìm tòi sáng tạo nếu được các thầy cô giáo định hướng đúng.
GS Bảo chia sẻ tự đặt nguyên tắc là luôn tự nghĩ lời giải cho các câu hỏi trước khi nhờ tới AI. Ông cũng chuyển hình thức kiểm tra sang vấn đáp để xem sinh viên có thực sự hiểu bản chất của kiến thức.
"Nên yêu cầu và rèn cho các bạn học sinh khả năng đặt câu hỏi, không nên để các bạn tìm thấy câu trả lời ngay", ông nói thêm.
Dịp này, VIASM ra mắt Trung tâm Đổi mới Dạy và Học (VCTLI), để đáp ứng và khai thác từ các thách thức và cơ hội mà AI đặt ra cho giáo dục Việt Nam. Trung tâm hoạt động theo mô hình cộng tác mở, với bốn trụ cột: nghiên cứu khoa học về giáo dục toán; đào tạo, bồi dưỡng cho giáo viên; xây lớp học thực nghiệm và hệ thống câu lạc bộ Toán học toàn quốc; lan tỏa kiến thức toán tới đại chúng.
Dự kiến trong năm nay, VCTLI sẽ triển khai chương trình tập huấn cho giáo viên về phát triển tư duy siêu nhận thức cho học sinh; hai dự án nghiên cứu về AI và ứng dụng trong giải quyết, giảng dạy toán học; và hợp tác xuất bản học thuật.
