Theo Hãng tin AFP, Trung Quốc ngày 8-4 tuyên bố hoan nghênh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, trong khi Nga nhận định cách tiếp cận “tấn công đơn phương, hung hăng” của Washington đã chịu “thất bại nặng nề”.
Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran trong hai tuần, đổi lại Tehran mở lại tạm thời eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển trọng yếu của dầu mỏ, khí đốt và phân bón toàn cầu. Ông Trump cũng ghi nhận Trung Quốc có vai trò trong việc đưa Tehran trở lại bàn thương lượng.
Thông báo này được đưa ra ngay trước thời hạn do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề ra trước đó, trong đó ông từng đe dọa sẽ “xóa sổ toàn bộ nền văn minh” nếu Iran không chấp nhận đàm phán và mở lại eo Hormuz.
Phát biểu tại Bắc Kinh, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh cho biết Trung Quốc “hoan nghênh các bên liên quan đạt được thỏa thuận ngừng bắn”, đồng thời khẳng định Bắc Kinh sẽ tiếp tục nỗ lực nhằm hạ nhiệt tình hình và thúc đẩy chấm dứt xung đột.
Đặc biệt, Bắc Kinh cho biết Ngoại trưởng Vương Nghị đã thực hiện 26 cuộc điện đàm với các nước liên quan, trong khi đặc phái viên Trung Đông của nước này liên tục di chuyển trong khu vực để thúc đẩy đối thoại.
Trong khi đó cùng ngày, Nga chỉ trích gay gắt chiến dịch quân sự của Washington cho rằng hành động “tấn công đơn phương, hung hăng, vô cớ” nhắm vào Iran đã phải chịu “thất bại nặng nề”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nhấn mạnh Matxcơva ngay từ đầu đã kêu gọi chấm dứt “hành động gây hấn” nhằm vào Iran và theo đuổi giải pháp chính trị, ngoại giao, đồng thời khẳng định không có giải pháp quân sự cho tình hình xung đột hiện tại.
Trong khi đó, Israel ủng hộ quyết định của Mỹ nhưng khẳng định lệnh ngừng bắn không áp dụng đối với các chiến dịch quân sự của nước này tại Lebanon.
Về phía Iran và Mỹ, truyền thông gần đây cho biết hai nước dự kiến sẽ có cuộc đàm phán tại Pakistan vào ngày 10-4 sắp tới, thương lượng về đề xuất 10 điểm của Tehran để chấm dứt xung đột, bao gồm kêu gọi kiểm soát eo biển Hormuz và dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt.
Đáng chú ý, dù đồng ý ngồi vào bàn đàm phán, Iran khẳng định “hoàn toàn không tin tưởng phía Mỹ” vì đối phương đã “ba lần thất hứa”. Nước này cảnh báo sẽ “đáp trả mạnh mẽ và khiến Mỹ hối hận” nếu Washington vi phạm cam kết.
Đồng thời, Tehran kỳ vọng Nga, Trung Quốc cùng các nước trung gian như Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ đóng vai trò bảo đảm Mỹ không tái khởi động chiến sự.
Hezbollah đã nhận được hai đề xuất từ Mỹ để chấm dứt giao tranh với Israel, kênh Al Manar của nhóm ngày 2/6 đưa tin. Hezbollah không đồng ý với đề xuất đầu tiên của Ngoại trưởng Marco Rubio, theo đó Israel sẽ dừng tấn công quận Dahiyeh ở Beirut, một thành trì của nhóm, để đổi lấy việc Hezbollah ngừng tập kích Israel.
Tổng thống Donald Trump sau đó đưa ra đề nghị thứ hai rằng nếu Hezbollah ngừng tấn công Israel, nước này sẽ không nhắm vào quận Dahiyeh trong nhiều ngày. Đề xuất này cũng kêu gọi lệnh ngừng bắn toàn diện có hiệu lực sau 48-72 giờ, có thể bao trùm cả miền nam Lebanon, theo Al Manar.
Kênh Al Manar cho biết Hezbollah đang thảo luận về phương án của ông Trump, song chưa rõ kết quả. Đây là lần đầu tiên Hezbollah xác nhận về thỏa thuận ngừng bắn mà Tổng thống Trump nhắc đến vào ngày 1/6.
Một nguồn tin cho biết Hezbollah đang trao đổi với chính phủ Lebanon và nhấn mạnh cần "một lệnh ngừng bắn toàn diện".
Israel và Hezbollah tiếp tục giao tranh sau khi ông Trump công bố thỏa thuận nói trên. Cơ quan Thông tấn Quốc gia Lebanon (NNA) cho biết Israel ngày 2/6 tấn công khoảng 30 địa điểm trên khắp miền nam nước này.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) thông báo đã đánh chặn hai vật thể bay từ Lebanon, không có thương vong. Hezbollah tuyên bố đã tấn công các binh sĩ Israel tại Lebanon, song không nhận trách nhiệm về các vụ tấn công nhằm vào nước láng giềng.
Xung đột giữa Israel và Hezbollah bùng phát ngày 2/3, chiến sự những ngày qua leo thang mạnh mẽ khi IDF mở đợt tiến công sâu nhất vào Lebanon trong hai thập kỷ qua.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cáo buộc Hezbollah liên tục vi phạm thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực ngày 17/4 và ra lệnh tấn công vùng ngoại ô phía nam Beirut, nơi có thành trì của nhóm.
Theo trang tin Axios của Mỹ, ông Trump đã gây áp lực buộc ông Netanyahu phải nhượng bộ, cho rằng Thủ tướng Israel đang gây nguy hiểm cho đàm phán hòa bình Mỹ - Iran.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz sau đó cho biết nước này đã xây dựng phương án mới được Mỹ hậu thuẫn, theo đó IDF sẽ tấn công ngoại ô Beirut nếu Hezbollah tiếp tục tập kích Israel.
Bộ Y tế Lebanon cho biết các cuộc tấn công kể từ đầu tháng 3 khiến 3.465 người tại nước này thiệt mạng. Theo giới chức Israel, 26 binh sĩ và một nhà thầu dân sự ở nước này đã thiệt mạng.
"Việc sử dụng quyền miễn trừ ngoại giao để thực hiện hành vi gián điệp là không thể chấp nhận được", Ngoại trưởng Áo Beate Meinl-Reisinger nhấn mạnh trong một tuyên bố ngày 4-5, đồng thời xác nhận 3 nhà ngoại giao Nga đã bị Vienna tuyên bố là "personae non gratae".
Thuật ngữ này dùng để chỉ việc quốc gia sở tại từ chối tiếp nhận các nhà ngoại giao của nước khác, dẫn đến việc những người này phải rời khỏi nước từ chối trong khoảng thời gian ngắn. Theo Hãng tin Reuters, động thái mới nhất của Áo nâng tổng số nhà ngoại giao Nga bị nước này trục xuất kể từ năm 2020 lên 14 người.
Việc 3 nhà ngoại giao bị trục xuất lần này liên quan đến "rừng" ăng ten vệ tinh được đặt trên các tòa nhà do phái đoàn ngoại giao Nga sử dụng ở Vienna, đặc biệt ở một khu phức hợp nhà ở cho nhân viên ngoại giao.
Số ăng ten này từ lâu đã thu hút sự chú ý của cơ quan tình báo nội địa của Áo, nơi liên tục cảnh báo trong nhiều năm rằng chúng có thể được sử dụng để chặn bắt thông tin liên lạc vệ tinh của các quốc gia khác.
Đại sứ quán Nga tại Áo không trả lời ngay lập tức yêu cầu bình luận. Hãng thông tấn Nga RIA dẫn lời đại sứ quán tuyên bố Matxcơva sẽ phản ứng gay gắt với quyết định này.
Ngoài vai trò thủ đô của Áo, Vienna còn là nơi đặt trụ sở của Tổ chức An ninh và Hợp tác châu Âu (OSCE), các tổ chức của Liên hợp quốc như Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế.
Điều này dẫn tới sự hiện diện dày đặc các nhân viên ngoại giao nước ngoài tại Vienna. Một số nước như Nga và Mỹ thường bổ nhiệm đại sứ của mình tại các tổ chức quốc tế bên cạnh đại sứ đặc mệnh toàn quyền tại Áo.
Sự hiện diện ngoại giao quy mô này, theo Reuters, đã tạo cơ hội cho các nước bố trí nhiều điệp viên, nhân viên tình báo tại Vienna dưới vỏ bọc nhân viên ngoại giao để được hưởng các quyền miễn trừ.
Phó Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang Iran, Chuẩn đô đốc Habibollah Sayyari, tuyên bố nước này sẽ biến cuộc tấn công trên bộ thành một "địa ngục thực sự" đối với các binh sĩ Mỹ nếu Tổng thống Donald Trump quyết định phát động chiến dịch trên bộ.
"Đối thủ nên biết rằng nếu họ hành động liều lĩnh như vậy, họ sẽ tự đẩy mình vào một địa ngục không có lối thoát. Dù đối thủ có đưa ra những tuyên bố cứng rắn đến đâu, tôi cam đoan rằng họ vẫn sẽ không dám đổ bộ lực lượng lên bờ biển của chúng tôi", hãng tin IRNA dẫn lời quan chức quân sự Iran cho biết hôm nay 8/7.
Quân đội Iran cũng tuyên bố sẵn sàng tấn công tất cả các căn cứ quân sự của Mỹ ở Trung Đông nếu Washington tiếp tục không kích nhằm vào Iran.
"Mỹ sẽ phải gánh chịu hậu quả của bất kỳ hành động vi phạm lệnh ngừng bắn nào do họ gây ra. Tất cả căn cứ của Mỹ sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp cho các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của quân đội Iran", quân đội Iran cảnh báo.
Quân đội Iran xác nhận tấn công các mục tiêu tại căn cứ không quân Sheikh Isa ở Bahrain. Trong khi đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố nhắm mục tiêu vào căn cứ không quân Ali Al Salem ở Kuwait và cảng Salman tại Bahrain, khu vực thuộc phạm vi hoạt động của Hạm đội 5 Hải quân Mỹ.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam Al-Anbiya thuộc quân đội Iran cũng tuyên bố bất kỳ bên nào hỗ trợ chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran đều sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp của lực lượng vũ trang Iran.
"Bất kỳ nguồn lực nào hỗ trợ hành động gây hấn của quân đội Mỹ chống lại chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Iran đều sẽ là mục tiêu hợp pháp của lực lượng vũ trang", Bộ Chỉ huy Trung tâm Khatam Al-Anbiya cho biết trong tuyên bố được hãng tin Fars dẫn lại.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng tuyên bố sau các cuộc không kích của Mỹ rằng những hành động đe dọa và ép buộc sẽ không mang lại kết quả, đồng thời nhấn mạnh Iran sẽ không khuất phục.
"Thời đại của bắt nạt và cưỡng ép đã chấm dứt. Những hành động đó sẽ không đi đến đâu. Chúng tôi sẽ không khuất phục", ông Ghalibaf viết trên mạng xã hội X.
Ông Ghalibaf cũng cáo buộc Mỹ đã vi phạm nghiêm trọng nhiều điều khoản trong bản ghi nhớ mà hai bên ký kết trực tuyến vào ngày 18/6.
Theo nhà đàm phán hàng đầu của Iran, các vi phạm của Mỹ bao gồm việc phá vỡ cơ chế đi lại của tàu thuyền qua eo biển Hormuz, tiếp tục đe dọa tiến hành những cuộc không kích mới, tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ Iran, tiến hành không kích miền Nam Iran và để Israel tiếp tục các hành động quân sự nhằm vào Li Băng, nơi có lực lượng vũ trang do Tehran hậu thuẫn.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hôm nay tuyên bố tập kích hàng chục mục tiêu của Iran "để đáp trả các cuộc tấn công của Iran nhằm vào 3 tàu thương mại đang đi qua eo biển Hormuz", đồng thời lên án Tehran vì "hành động gây hấn vô cớ, nguy hiểm và vi phạm rõ ràng lệnh ngừng bắn".
Để đáp trả, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố tiến hành tấn công hàng chục mục tiêu quân sự của Mỹ tại Bahrain và Kuwait, đồng thời cho biết đã bắn hạ một máy bay không người lái MQ-9 của Mỹ.
Sau các cuộc tập kích qua lại lẫn nhau, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn với Iran đã "chấm dứt". Ông Trump cũng chỉ trích gay gắt các nhà lãnh đạo Iran.
"Tôi không muốn làm việc với họ nữa... Tôi sẽ để các nhà đàm phán của chúng tôi tiếp tục nếu họ muốn đàm phán... nhưng theo quan điểm của tôi, đối thoại với họ chỉ lãng phí thời gian. Họ là những người nói dối", ông Trump nhấn mạnh.
