Bác sĩ Lâm Nhã Oánh (Lin Ya-ying) từ Phòng khám Đông y Tân Duyệt (Đài Loan) cho biết, nếu vì mục đích giảm cân mà bỏ qua bữa sáng, những tổn thương gây ra cho cơ thể sẽ còn nghiêm trọng và toàn diện hơn.
Nhiều người hiện nay áp dụng phương pháp nhịn ăn gián đoạn 16:8 bằng cách bỏ bữa sáng. Tuy nhiên, bác sĩ Lâm cảnh báo việc nhịn ăn sáng kéo dài sẽ kích hoạt cơ chế bù đắp của cơ thể, dẫn đến 4 nguy cơ lớn:
Biến động đường huyết và suy giảm thể lực
Sau một đêm ngủ dài, nồng độ đường huyết xuống thấp. Nếu không bổ sung năng lượng, não bộ và cơ bắp sẽ thiếu “nhiên liệu”, dẫn đến tinh thần uể oải, mệt mỏi, phản ứng chậm chạp. Đường huyết thấp cũng dễ gây ra tình trạng cáu gắt, nóng nảy hoặc khó tập trung.
Giảm tỷ lệ trao đổi chất cơ bản
Khi nhận thấy cơ thể không được nạp năng lượng vào buổi sáng trong thời gian dài, hệ thống sinh học sẽ lầm tưởng bạn đang ở trong “trạng thái đói kém”. Để duy trì sự sống, cơ thể sẽ tự động giảm tỷ lệ trao đổi chất cơ bản để tiết kiệm năng lượng. Đây là phản ứng bù đắp bất lợi nhất, khiến bạn dễ tăng cân hơn dù ăn ít.
Ngoài ra, cơn đói buổi sáng dễ dẫn đến việc ăn bù quá mức vào bữa trưa hoặc tối, gây rối loạn bài tiết insulin.
Bệnh lý hệ tiêu hóa
Nhịn ăn quá lâu khiến dịch mật trong túi mật không được tống xuất để tham gia tiêu hóa, dẫn đến dịch mật bị cô đặc, ứ đọng, làm tăng mạnh nguy cơ sỏi mật. Bên cạnh đó, axit dạ dày tiếp tục tiết ra nhưng không có thức ăn để tiêu hóa dễ gây viêm loét dạ dày hoặc trào ngược dạ dày thực quản.
Vấn đề tim mạch và chuyển hóa
Nhiều nghiên cứu theo dõi y khoa chỉ ra rằng, bỏ bữa sáng thường xuyên có liên quan mật thiết đến các bệnh mãn tính, làm tăng nguy cơ mắc bệnh mạch vành và gây kháng insulin, dẫn đến tiểu đường type 2.
Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ Lâm Nhã Oánh đưa ra 3 nguyên tắc vàng khi ăn sáng:
Nói không với đường: Đây là quy tắc sắt đá. Hãy từ bỏ các loại đồ uống “bẫy” như trà sữa có đường hoặc nước trái cây đóng hộp.
Ưu tiên đồ ăn ấm nóng: Theo Đông y, thực phẩm ấm giúp bảo vệ chức năng tiêu hóa của tỳ vị, tránh việc đồ ăn sống lạnh làm giảm tốc độ trao đổi chất. Dù mua đồ ăn sáng ở đâu, hãy ưu tiên các món có nhiệt độ ấm.
Thứ tự ăn uống, ưu tiên Protein: Hãy uống một cốc sữa đậu nành hoặc ăn trứng trước, sau đó mới ăn đến tinh bột. Thứ tự này giúp ổn định đường huyết và tạo cảm giác no lâu.
Bác sĩ Lâm nhấn mạnh: “Đôi khi ăn đúng cách còn dễ giữ dáng hơn là không ăn”. Chỉ cần chọn đúng thực phẩm và đúng thứ tự, bạn sẽ giúp cơ thể thiết lập một chu trình chuyển hóa ổn định và tích cực.
Ngày 2-6, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết vừa điều trị thành công cho một bé trai 7 tuổi, ngụ ở Đồng Nai, bị chấn thương thận phải nghiêm trọng sau tai nạn xảy ra tại trường học.
Theo người nhà, trong lúc đùa giỡn cùng bạn trên lớp, bé không may trượt ngã và đập mạnh vùng hông phải vào góc bục giảng. Sau tai nạn, bé liên tục than đau tức vùng hông phải và đi tiểu ra máu nên được gia đình đưa đến bệnh viện địa phương cấp cứu.
Kết quả chụp CT cho thấy bé bị chấn thương thận phải. Ngày 19-5, bệnh nhi được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng 2 để tiếp tục điều trị.
Khi nhập viện, tình trạng tiểu ra máu vẫn kéo dài. Các xét nghiệm theo dõi ghi nhận chỉ số hồng cầu của bé liên tục giảm, cho thấy tình trạng chảy máu từ quả thận bị tổn thương vẫn đang diễn tiến.
Trước nguy cơ mất máu, các bác sĩ đã chỉ định truyền máu để bù lượng máu thiếu hụt, đồng thời áp dụng phác đồ điều trị bảo tồn nghiêm ngặt. Bệnh nhi được yêu cầu nằm yên hoàn toàn tại giường, hạn chế tối đa vận động và được theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn.
Nhờ được phát hiện và can thiệp kịp thời, tình trạng chảy máu dần được kiểm soát, quả thận tự cầm máu và phục hồi tốt. Bé không phải trải qua phẫu thuật. Hiện bé vẫn đang tiếp tục được điều trị, theo dõi tại Bệnh viện Nhi đồng 2.
Theo các bác sĩ, chấn thương thận thường gặp ở trẻ em, chủ yếu do các tai nạn sinh hoạt như té xe đạp, leo trèo, va đập hoặc xô đẩy khi vui chơi.
PGS.TS.BS Phạm Ngọc Thạch, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết hiện nay điều trị chấn thương thận ở trẻ em ưu tiên phương pháp bảo tồn nhằm giữ lại tạng cho bệnh nhi. Tuy nhiên quá trình điều trị đòi hỏi trẻ phải được theo dõi chặt chẽ tại các cơ sở y tế chuyên sâu, có đầy đủ điều kiện hồi sức.
"Nếu không được theo dõi sát, trẻ có thể rơi vào tình trạng chảy máu ồ ạt, dẫn đến sốc mất máu đe dọa tính mạng. Khi đó bác sĩ buộc phải phẫu thuật cấp cứu và nguy cơ phải cắt bỏ thận là rất cao", BS Thạch cảnh báo.
Nhiều người trong quá trình giảm cân thường chọn cách cắt bỏ hoàn toàn tinh bột (carb). Tuy nhiên, theo bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện (Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ trên kênh YouTube cá nhân, chúng ta hoàn toàn không cần phải áp dụng phương pháp cực đoan đến vậy. Chỉ cần thay đổi một chút thứ tự ăn uống trong bữa ăn hàng ngày, bạn đã có thể cải thiện rõ rệt cả cân nặng lẫn chỉ số đường huyết.
Bác sĩ Tiêu đã chia sẻ trường hợp một bệnh nhân nữ từng chật vật suốt thời gian dài vì cân nặng không thể giảm, kèm theo đó là chỉ số đường huyết biến động thất thường. Sau khi được hướng dẫn và bắt đầu thực hiện chiến lược "ăn protein trước bữa ăn", chỉ trong vòng nửa năm, cân nặng của cô đã giảm ngoạn mục từ 86 kg xuống còn 62 kg, đồng thời chỉ số đường huyết cũng ổn định hơn thấy rõ.
Bác sĩ Tiêu Tiệp Kiện giải thích chi tiết, việc nạp các thực phẩm giàu protein như đậu phụ, trứng, thịt nạc hoặc sữa lắc protein (protein shake) trước bữa ăn sẽ tạo ra một "lớp đệm" trong dạ dày. Lớp đệm này giúp làm chậm tốc độ tiêu hóa carbohydrate (tinh bột và đường), từ đó kiểm soát hiệu quả mức tăng đường huyết sau ăn.
Bác sĩ nhấn mạnh rằng người giảm cân không cần phải kiêng hoàn toàn cơm trắng. Việc điều chỉnh thứ tự ăn uống này giúp quá trình tiêu hóa và hấp thụ diễn ra êm dịu hơn. Cách ăn này không chỉ giảm cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ sau khi ăn mà còn tăng cảm giác no, giảm cảm giác thèm ăn vặt, giúp duy trì cân nặng ổn định lâu dài.
Theo một nghiên cứu vào năm 2019 của Trường Y khoa Cornell (Mỹ), nếu ưu tiên ăn protein và rau xanh đầu tiên, sau đó mới ăn đến tinh bột, phản ứng đường huyết sau bữa ăn có thể giảm khoảng 40%.
Một nghiên cứu khác thực hiện trên bệnh nhân tiểu đường cũng cho thấy, phương pháp ăn này giúp kiểm soát đường huyết cực kỳ hiệu quả:
Không chỉ tác động tích cực đến đường huyết, protein còn đóng vai trò then chốt trong việc quản lý cân nặng. Bác sĩ Tiêu chỉ ra rằng, protein kích thích đường ruột tiết ra GLP-1 - một loại hormone được ví như "thuốc giảm cân tự nhiên". Hormone này giúp kéo dài thời gian làm rỗng dạ dày, tăng cảm giác no kéo dài và giảm sự thèm ăn vặt.
Bên cạnh đó, hiệu ứng nhiệt của thực phẩm (TEF) từ protein cao hơn nhiều so với tinh bột, nghĩa là cơ thể phải tiêu hao nhiều năng lượng hơn để tiêu hóa chúng. Đồng thời, việc nạp đủ protein giúp bảo toàn khối lượng cơ bắp, tránh tình trạng mất cơ khi giảm cân, từ đó giảm thiểu tối đa nguy cơ tăng cân trở lại (hiệu ứng bumerang/yoyo).
Để duy trì sức khỏe và hệ trao đổi chất hoạt động tốt, bác sĩ khuyến nghị mỗi người nên nạp đủ lượng protein tương thích với trọng lượng cơ thể:
Người bình thường: Áp dụng nguyên tắc 1 g protein trên mỗi kg thể trọng mỗi ngày.
Người có nhu cầu giảm mỡ, giữ cơ: Khuyến nghị tăng lên 1,5 g protein trên mỗi kg thể trọng mỗi ngày.
Lượng protein nên được chia đều vào cả ba bữa ăn trong ngày, thay vì dồn hết vào bữa tối. Cách chia này giúp duy trì cảm giác no và hiệu suất trao đổi chất ổn định suốt cả ngày, hỗ trợ kiểm soát kép cả cân nặng lẫn đường huyết về lâu dài.
Riêng đối với những người mắc bệnh thận, cần tham khảo ý kiến và sự đánh giá của bác sĩ chuyên khoa để có hàm lượng protein nạp vào phù hợp nhất với thể trạng.
Axit uric là chất thải được tạo ra khi cơ thể phân hủy purin - hợp chất có trong nhiều loại thực phẩm như thịt đỏ, nội tạng động vật và một số loại hải sản. Nồng độ axit uric trong máu tăng cao có thể dẫn đến bệnh gout, sỏi thận và nhiều vấn đề sức khỏe khác.
Nhiều người cho rằng chỉ cần kiêng thịt đỏ, hải sản hoặc bia rượu là có thể kiểm soát axit uric. Tuy nhiên, theo Harvard Health, chế độ ăn chỉ là một trong nhiều yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ chất thải này trong cơ thể. Một số thói quen sinh hoạt hoặc bệnh lý tiềm ẩn cũng có thể khiến chỉ số này ở mức cao.
Không uống đủ nước
Người trưởng thành cần bổ sung 1,8-2 lít nước mỗi ngày. Nước đóng vai trò quan trọng trong quá trình đào thải axit uric qua thận. Khi cơ thể thiếu nước, khả năng lọc và loại bỏ chất thải suy giảm, khiến axit uric tích tụ trong máu.
Theo Times of India, mất nước là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến nồng độ axit uric tăng đột ngột ngay cả khi chế độ ăn không thay đổi. Nguy cơ này càng cao trong thời tiết nóng bức hoặc khi vận động nhiều nhưng không bù đủ nước. Các chuyên gia khuyến cáo nên duy trì uống nước đều đặn trong ngày thay vì chỉ uống khi khát.
Giảm cân quá nhanh
Thừa cân thúc đẩy nguy cơ tăng axit uric, song giảm cân quá nhanh cũng không phải là giải pháp tốt. Nhịn ăn kéo dài hoặc áp dụng chế độ giảm cân cực đoan có thể làm tăng quá trình phân hủy mô và giải phóng nhiều purin hơn vào máu. Điều này khiến cơ thể sản xuất thêm axit uric, làm cho chỉ số khó giảm như mong muốn. Người thừa cân nên giảm cân từ từ bằng cách kết hợp chế độ ăn lành mạnh và vận động thường xuyên.
Tiêu thụ nhiều đồ uống có đường
Theo Healthline, fructose là loại đường thường có trong đồ uống chế biến sẵn như nước ngọt, trà sữa hoặc nước trái cây đóng chai có thể kích thích cơ thể sản xuất axit uric. Đây là một trong số ít loại carbohydrate làm tăng trực tiếp nồng độ axit uric trong máu. Thay thế nước ngọt bằng nước lọc hoặc các loại đồ uống ít đường có thể hỗ trợ kiểm soát axit uric hiệu quả hơn.
Bỏ qua các bệnh lý hoặc thuốc đang sử dụng
Không phải mọi trường hợp axit uric cao đều liên quan đến chế độ ăn uống. Một số bệnh lý như suy giảm chức năng thận, hội chứng chuyển hóa, tăng huyết áp hoặc tiểu đường có thể ảnh hưởng đến khả năng đào thải axit uric của cơ thể. Một số thuốc như thuốc lợi tiểu hoặc thuốc điều trị tim mạch cũng có thể làm tăng nồng độ axit uric.
Kiểm soát axit uric hiệu quả cần kết hợp nhiều biện pháp như duy trì cân nặng hợp lý, uống đủ nước, hạn chế rượu bia, vận động thường xuyên và điều trị các bệnh lý liên quan. Nếu đã điều chỉnh chế độ ăn và lối sống nhưng chỉ số axit uric vẫn cao, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân tiềm ẩn thay vì tiếp tục kiêng khem quá mức.
