Filatex, thuộc nhóm nhà sản xuất sợi polyester lớn hàng đầu Ấn Độ, đang đối diện giá các nguyên liệu nguồn gốc dầu mỏ như axit terephthalic tinh khiết (PTA) và monoethylene glycol (MEG) tăng gần 30%, theo CEO Madhu Sudhan Bhageria.
Tương tự, Avichal Arya, Giám đốc điều hành Bindal Silk Mills, nhà cung cấp vải polyester nhuộm và in cho các nhà bán lẻ bao gồm H&M, Indite (sở hữu Zara), Target, Walmart và IKEA, cho biết cuộc khủng hoảng năng lượng đã “đẩy mạnh” chi phí hóa chất và thuốc nhuộm lên cao.
Được làm từ các dẫn xuất dầu mỏ, polyester chiếm 59% sản lượng sợi trong ngành dệt may toàn cầu. Vải dệt từ sợi polyester ứng dụng nhiều trong phân khúc thời trang nhanh nhờ dễ kéo sợi, nhuộm và chi phí rẻ hơn các nguyên liệu khác như cotton. Nó dùng trong mọi thứ, từ quần short chạy bộ đến váy.
Tuy nhiên, đầu vào sản xuất polyester chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sự khan hiếm các sản phẩm dầu mỏ tinh chế do gián đoạn eo biển Hormuz. Tại Surat (Ấn Độ), Radheshyam Textile đã ngừng hoạt động một nửa trong số 200 khung dệt polyester, kể từ khi xung đột Trung Đông bắt đầu cuối tháng 2.
Công ty này đã ngừng mua sợi polyester mới, vì nếu không sẽ phải tăng giá bán lên khoảng 15%, mức khách hàng không thể chấp nhận. “Trước chiến sự, sản lượng hàng ngày của chúng tôi là 10.000 m, nhưng giờ còn 3.500 đến 4.000 m”, Chủ công ty, cho biết.
Chi phí tăng cao khiến các nhà máy dệt nhuộm ở Surat phải đóng cửa hai ngày một tuần, tăng từ một ngày trước đây, theo Kailash Hakim, Chủ tịch Liên đoàn Hiệp hội Thương nhân Dệt may Surat. “Nếu tình hình tiếp diễn, tình trạng thiếu nguyên liệu thô sẽ bắt đầu xảy ra và các nhà máy phải đóng cửa”, ông cảnh báo.
Dữ liệu từ Wood Mackenzie cho biết giá sợi polyester staple (sợi PSF) ở Ấn Độ đã tăng từ 100 rupee vào cuối tháng 2 lên 126,5 rupee mỗi kg sau một tháng. Giá giảm nhẹ sau khi chính phủ Ấn Độ giảm thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu thô hóa dầu, nhưng vẫn giữ ở mức 120 rupee mỗi kg, tính đến ngày 9/4.
Tại Trung Quốc, nhà sản xuất polyester lớn nhất thế giới, giá cũng đã tăng mạnh. Trong khi, ở Bangladesh, các nhà máy chủ yếu sản xuất quần áo từ vải cotton nhưng vẫn đối mặt với giá chỉ may polyester và chi phí hậu cần cao hơn. Dẫn lý do này, nhà sản xuất chỉ Coats Bangladesh đã thông báo tăng giá 15,5% từ ngày 15/4.
“Người mua đang thận trọng và cân nhắc rủi ro kỹ hơn trước khi đặt hàng, có thể ảnh hưởng đến sản lượng”, ông Mohammad Hatem, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất và xuất khẩu hàng dệt kim Bangladesh, cho biết. Theo ông, nếu tình hình kéo dài thêm một tháng, sản lượng quần áo sẽ giảm vì giá tăng kéo giảm nhu cầu.
Đến nay, các thương hiệu thời trang nhanh và bán lẻ quần áo vẫn ổn định được giá bán lẻ, nhờ lượng hàng tích trữ từ trước. Nhà bán lẻ Primark (Anh) cho biết hàng tồn kho xuân/hè và phần lớn hàng thu/đông sẽ không bị ảnh hưởng.
“Nếu mua nguyên liệu thô liên quan đến năng lượng ngay lúc này, chúng tôi sẽ thấy lạm phát đáng kể, chỉ là chúng tôi không làm vậy”, George Weston, Giám đốc điều hành Associated British Foods – công ty mẹ Primark, giải thích.
Nguồn tin của Reuters cho biết H&M dự kiến sẽ hấp thụ mức giá sản xuất tăng từ các nhà cung cấp Bangladesh trong những tuần tới, thay vì tăng giá bán. Trong tuyên bố chính thức, công ty nói không ghi nhận gián đoạn lớn nào đối với sản xuất tại Bangladesh và chưa thấy “bất kỳ số lượng yêu cầu đáng kể nào từ các nhà cung cấp để điều chỉnh đơn đặt hàng liên quan đến chi phí năng lượng”.
Tập đoàn Inditex, chủ sở hữu của Zara, từ chối bình luận về nguồn cung polyester. Target, Walmart và IKEA chưa đưa ra phản hồi.
Cục Hàng không Việt Nam giải trình và tiếp tục kiến nghị Bộ Xây dựng cho áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu với giá vé máy bay nội địa, vì đây là giải pháp linh hoạt hơn so với tăng giá trần.
Theo Cục Hàng không, từ cuối tháng 2-2026 đến nay, giá nhiên liệu hàng không Jet A1 tại khu vực châu Á đã vượt ngưỡng 200 USD/thùng, có thời điểm tăng hơn 100% so với trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông.
Diễn biến này khiến chi phí nhiên liệu - vốn chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí chuyến bay - tăng đột biến, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các hãng hàng không.
Trong khi đó, giá vé máy bay nội địa hạng phổ thông cơ bản hiện vẫn được quản lý theo cơ chế giá trần, chưa có quy định về phụ thu nhiên liệu. Do đó để triển khai cơ chế này, cần có sự chấp thuận của Chính phủ theo hình thức nghị quyết nhằm xử lý vấn đề cấp bách phát sinh từ thực tiễn.
Cục Hàng không Việt Nam đánh giá phụ thu nhiên liệu là giải pháp linh hoạt, có thể áp dụng trong thời gian ngắn để bù đắp một phần chi phí tăng thêm. Theo đề xuất, phụ thu sẽ được áp dụng khi giá nhiên liệu Jet A1 từ 100 USD/thùng trở lên, với các mức tăng theo bậc 10 USD/thùng.
Mức phụ thu được xác định trên cơ sở chi phí nhiên liệu phát sinh thêm so với mức giá cơ sở 90 USD/thùng - mức trung bình trong hai năm gần đây và được xem là ngưỡng các hãng có thể tự cân đối. Phần chi phí tăng thêm sẽ được phân bổ giữa hãng hàng không và hành khách theo tỉ lệ 50-50.
Đối tượng áp dụng là hành khách sử dụng vé máy bay nội địa hạng phổ thông cơ bản. Thời gian dự kiến áp dụng khoảng 3 tháng.
Theo tính toán của Cục Hàng không, mức phụ thu áp dụng theo khung giá nhiên liệu cho mỗi chặng bay có cự ly dài, trung bình, ngắn khác nhau. Với chặng bay có thời gian bay 2 tiếng như Hà Nội - TP.HCM, mức phụ thu đề xuất khoảng 311.000 đồng mỗi chặng.
Mức phụ thu được Cục Hàng không Việt Nam đề xuất thấp hơn đáng kể so với các chặng bay có thời gian bay khoảng 2 tiếng tại Nhật Bản, Hàn Quốc đang áp dụng phụ thu nhiên liệu 55 USD/chặng với giá Jet A1 ở mức 180 USD/thùng và 15 USD/chặng khi giá Jet A1 ở mức 90 USD/thùng.
Về tác động vĩ mô, Cục Hàng không cho rằng việc áp dụng phụ thu nhiên liệu sẽ không gây áp lực đáng kể lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Trong rổ tính CPI, nhóm giao thông chiếm khoảng 9,67%, trong đó vận tải hàng không chỉ chiếm tỉ trọng nhỏ. Thực tế, các đợt điều chỉnh giá vé máy bay trước đây chỉ tác động rất hạn chế đến CPI tổng thể.
Ngoài ra do phụ thu chỉ áp dụng trong ngắn hạn, tác động bình quân năm và ảnh hưởng lan tỏa đến các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác được đánh giá là không đáng kể.
So với phương án điều chỉnh tăng giá trần vé máy bay, Cục Hàng không lý giải cơ chế phụ thu nhiên liệu có ưu điểm là triển khai nhanh, linh hoạt theo biến động thị trường và có thể điều chỉnh hoặc bãi bỏ khi điều kiện thay đổi. Đồng thời đây là biện pháp mang tính tạm thời, ít tạo áp lực dư luận hơn so với việc điều chỉnh chính sách giá chính thức.
Tuy nhiên hạn chế của phương án này là chưa có hành lang pháp lý cụ thể, cần thực hiện thủ tục trình Chính phủ ban hành nghị quyết để cho phép áp dụng.
Theo Cục Hàng không Việt Nam, trong bối cảnh giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, việc triển khai phụ thu nhiên liệu là cần thiết nhằm hỗ trợ các hãng hàng không duy trì hoạt động, đảm bảo cung ứng vận tải và kết nối đi lại.
Vì vậy cơ quan này tiếp tục kiến nghị Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ cho phép áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu đối với giá vé máy bay nội địa ngoài mức giá tối đa hiện hành, đồng thời giao các đơn vị liên quan hướng dẫn triển khai, bảo đảm công khai, minh bạch và phù hợp với diễn biến chi phí thực tế.
Nhận định được các chuyên gia nêu tại tọa đàm trực tuyến về "Bức tranh đa chiều về vị thế của doanh nghiệp tư nhân TP HCM" do tạp chí Doanh Nhân Sài Gòn và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức sáng 26/5.
Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, Giảng viên Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright, chỉ ra số liệu đăng ký kinh doanh cho thấy bình quân vốn của một doanh nghiệp tại TP HCM rất thấp, khoảng vài tỷ đồng.
Nơi đây là cái nôi tinh thần kinh doanh sau Đổi Mới, nhiều thương hiệu vang bóng nhưng hiện các tập đoàn kinh tế nhà nước lớn, ngân hàng nhóm "Big 4" và những tập đoàn tư nhân đầu đàn chủ yếu tập trung ở phía Bắc.
"TP HCM đang thiếu những 'nhà vô địch quốc gia', tức doanh nghiệp dẫn dắt có tầm vóc quốc tế", ông Tuấn nhận định. Thực tế, Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam (VNR500) của Vietnam Report ghi nhận Thành phố không có doanh nghiệp trong Top 10 doanh nghiệp lớn nhất và có 4 doanh nghiệp trong top 10 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất.
Ông Đinh Hồng Kỳ, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp (HUBA), nhận định thành phố có hệ sinh thái doanh nghiệp khá mạnh nhưng chưa đủ tạo các "sếu đầu đàn", còn ít doanh nghiệp tầm cỡ Đông Nam Á.
TP HCM có khoảng 350.000 doanh nghiệp, chiếm 30,6% cả nước. Nhưng 80% quy mô vừa, nhỏ và siêu nhỏ, khả năng mở rộng rất yếu, theo ông Kỳ. "Ngay cả những doanh nghiệp tư nhân lâu năm, tuổi đời 30-40 năm, cũng có tốc độ mở rộng thấp trong những năm gần đây", ông nói.
Chuyên gia chỉ ra loạt rào cản mở rộng quy mô của doanh nghiệp tại TP HCM.Theo ông Lê Phụng Hào, Chủ tịch công ty tư vấn Global AAA Consulting, nhiều doanh nghiệp nơi đây tập trung vào kinh tế số, công nghệ và dịch vụ cao cấp.
Họ chủ yếu sở hữu tài sản vô hình như thuật toán, dữ liệu khách hàng và giá trị thương hiệu thay vì hạ tầng vật lý, là "nút thắt" khi tìm kiếm vốn mở rộng. Bởi 93,5% khoản vay ngân hàng yêu cầu thế chấp bằng bất động sản, khiến doanh nghiệp sở hữu "chất xám" gần như không thể dùng tài sản trí tuệ để vay.
"Hệ quả là khi đạt quy mô tầm trung, họ thường chọn cách 'bán mình' cho các quỹ đầu tư ngoại vì thiếu vốn để thành 'gã khổng lồ'", ông nói. Riêng nhóm tư nhân từng vang bóng, nhiều nhà sáng lập sau 30-40 năm thành công cũng chọn bán cho nước ngoài vì khủng hoảng chuyển giao thế hệ trong gia đình.
Ông Đinh Hồng Kỳ dẫn chứng "Báo cáo Kinh tế tư nhân năm 2025" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố gần đây cho thấy thách thức hàng đầu của doanh nghiệp hiện nay là tìm kiếm vốn và khách hàng.
Cộng đồng doanh nghiệp còn đối mặt với chi phí đất đai, logistics và hạ tầng cao. Bên ngoài, tình hình thế giới bất ổn khiến doanh nghiệp khó xây dựng chiến lược dài hạn, việc đầu tư vào các dự án lớn, mang tính đột phá trở nên rủi ro.
Dẫu vậy, TP HCM vẫn được đánh giá là trung tâm kinh tế năng động, môi trường thuận lợi phát triển cho các doanh nghiệp. Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam (BPI) 2025 của VCCI xếp hạng thành phố dẫn đầu hiệu quả điều hành kinh tế tư nhân cả nước nhờ quy mô thị trường và độ sâu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Bình quân địa phương có 4,33 doanh nghiệp thành lập mới và 23,75 doanh nghiệp đang hoạt động trên 1.000 dân, cao nhất cả nước. "Đây là nơi có hệ sinh thái SME và startup năng động nhất, tinh thần kinh doanh và khả năng thích nghi cao", ông Kỳ nhận xét.
Các chuyên gia khuyến nghị có chính sách tốt hơn cho hình thức vay tín chấp dựa trên hợp đồng và dòng tiền để hỗ trợ những doanh nghiệp mạnh về công nghệ nhưng thiếu đất đai. Nhằm hạn chế việc "bán mình" quá sớm, cần cơ chế hỗ trợ tín dụng phù hợp cho doanh nghiệp tầm trung đang trên đà lớn mạnh.
Theo Đỗ Thiên Anh Tuấn, TP HCM cần tăng tốc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước trực thuộc. "Nếu cổ phần hóa và niêm yết, quy mô của một số doanh nghiệp tại địa phương sẽ không nhỏ", ông nhận định. Chuyên gia khuyến nghị có chính sách đột phá, kết nối hệ sinh thái cho siêu đô thị sau sáp nhập, giúp doanh nghiệp có không gian và nguồn lực để cạnh tranh ở quy mô khu vực ASEAN và toàn cầu.
Với doanh nghiệp, ông Lê Phụng Hào khuyến nghị kiên định xây dựng năng lực lõi, tránh kinh doanh đa ngành theo phong trào; đồng thời, chủ động quản trị bằng dữ liệu, thâm nhập sâu vào hệ sinh thái liên vùng, chuỗi giá trị của FDI.
Riêng khủng hoảng thế hệ trong doanh nghiệp gia đình, chuyên gia Global AAA Consulting đề xuất cải tổ quản trị, theo hướng tách biệt quyền sở hữu và quyền điều hành thông qua mô hình "Hội đồng Gia tộc" đã phổ biến ở các nước. Hội đồng Gia tộc nên mạnh dạn thuê CEO, CFO chuyên nghiệp, minh bạch hóa tài chính qua mô hình holding để tách bạch vốn gia đình và vốn đầu tư kinh doanh.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có tờ trình Chính phủ đề xuất bổ sung dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai vào chương trình lập pháp của Quốc hội năm 2026.
Theo tờ trình, việc sửa đổi Luật Đất đai nhằm tiếp tục khơi thông nguồn lực từ đất đai phục vụ yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, đáp ứng yêu cầu về tăng trưởng kinh tế hai con số.
Cùng với đó, tiếp tục tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai.
Tiếp tục phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, cải cách hành chính trong lĩnh vực đất đai đáp ứng yêu cầu chính quyền địa phương hai cấp.
Bộ cho biết việc sửa đổi Luật Đất đai dự kiến tập trung vào hai nhóm nội dung lớn.
Thứ nhất, nhóm các nội dung đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Bộ đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đất đai để bổ sung quy định về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai thông qua việc luật hóa các quy định tại Nghị quyết của Quốc hội và Nghị định, Nghị quyết của Chính phủ như giá đất, bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất; tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;
Đăng ký, cấp giấy chứng nhận; quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, lựa chọn hình thức thuê đất, tách thửa đất, hợp thửa đất; chế độ sử dụng một số loại đất; hệ thống thông tin về đất đai, giải quyết tranh chấp đất đai.
Đồng thời sửa đổi, bổ sung quy định về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp xã; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất trồng lúa; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất có vi phạm pháp luật đất đai trước ngày 1-7-2014; bồi thường trong trường hợp đặc thù; chế độ sử dụng đất của một số loại đất.
Thứ hai, nhóm các nội dung quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cải cách hành chính trong lĩnh vực đất đai.
Bộ đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Trong đó, sửa đổi, bổ sung các quy định về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai cho phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Sửa đổi, bổ sung các quy định về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai theo phân cấp, ủy quyền.
Quy định bổ sung một điều mới về thẩm quyền thực hiện nội dung quản lý nhà nước về đất đai…
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Chính phủ báo cáo, đề xuất Ủy ban Thường vụ Quốc hội bổ sung vào chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội sửa đổi Luật Đất đai, dự kiến thời gian trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua dự án luật này tại kỳ họp tháng 10-2026 của Quốc hội theo trình tự, thủ tục rút gọn.
