Năm 2020, anh Diệm, 43 tuổi, chủ một nhà máy may, bắt đầu trồng thử 30 gốc dưa lưới trong các thùng nhựa đặt ở ban công dài 8m. Vườn dưa cho thu hoạch tốt nhưng mất nhiều công trộn đất, ủ tích trữ xen kẽ vụ sau. Chi phí cho giá thể, phân bón và giống tốn hơn 2 triệu đồng mỗi vụ chưa kể công chăm sóc.
Thành quả này không khiến anh Diệm hài lòng.
Năm 2020, anh Diệm, 43 tuổi, chủ một nhà máy may, bắt đầu trồng thử 30 gốc dưa lưới trong các thùng nhựa đặt ở ban công dài 8m. Vườn dưa cho thu hoạch tốt nhưng mất nhiều công trộn đất, ủ tích trữ xen kẽ vụ sau. Chi phí cho giá thể, phân bón và giống tốn hơn 2 triệu đồng mỗi vụ chưa kể công chăm sóc.
Thành quả này không khiến anh Diệm hài lòng.
Anh lên mạng xã hội tìm giải pháp, biết tới phương pháp trồng dưa lưới thủy canh. Phương pháp thuỷ canh là trồng cây trên hệ thống nước có dưỡng chất. Nước sẽ tự động dẫn qua hệ thống ống từ máy tưới tới gốc cây, để rễ cây hấp thụ dinh dưỡng giúp nuôi cây phát triển.
Anh lên mạng xã hội tìm giải pháp, biết tới phương pháp trồng dưa lưới thủy canh. Phương pháp thuỷ canh là trồng cây trên hệ thống nước có dưỡng chất. Nước sẽ tự động dẫn qua hệ thống ống từ máy tưới tới gốc cây, để rễ cây hấp thụ dinh dưỡng giúp nuôi cây phát triển.
Để trồng 30 gốc dưa với mức đầu tư ban đầu khoảng 1,5 triệu đồng, anh Diễm đã thiết kế hệ thống gồm giàn trồng là ba ống nhựa (phi 140-160), mỗi ống dài 4m. Trên ống khoan các lỗ đường kính 55 mm, cách nhau 35-40 cm (mỗi ống trồng được 10 cây). Hệ thống dẫn nước là các ống phi 34 và khung đỡ bằng sắt.
Chọn phương án này, anh không tốn nhiều công chăm sóc, trừ vật tư ban đầu, chi phí mỗi vụ giảm 1/3.
Để trồng 30 gốc dưa với mức đầu tư ban đầu khoảng 1,5 triệu đồng, anh Diễm đã thiết kế hệ thống gồm giàn trồng là ba ống nhựa (phi 140-160), mỗi ống dài 4m. Trên ống khoan các lỗ đường kính 55 mm, cách nhau 35-40 cm (mỗi ống trồng được 10 cây). Hệ thống dẫn nước là các ống phi 34 và khung đỡ bằng sắt.
Chọn phương án này, anh không tốn nhiều công chăm sóc, trừ vật tư ban đầu, chi phí mỗi vụ giảm 1/3.
Anh Diệm sử dụng dung dịch thủy canh NOVA và tuân thủ quy trình điều chỉnh nồng độ dinh dưỡng (PPM) theo từng vòng đời của cây.
Trong 10 ngày đầu, khi cây bắt đầu nảy mầm và ra lá thật, nồng độ được duy trì ở mức thấp từ 200 – 400 PPM. Khi bộ lá phát triển mạnh từ ngày thứ 10 đến 20, chỉ số này được nâng lên 400 – 600 PPM và tiếp tục tăng mạnh đạt ngưỡng 800 – 1.200 PPM ở giai đoạn tăng trưởng (đến ngày thứ 35).
Đặc biệt, giai đoạn từ ngày 35 đến 55 là thời điểm cây nuôi trái, cần nhu cầu dinh dưỡng cao nhất nên anh tăng nồng độ lên mức 1.400 – 1.800 PPM. Sau giai đoạn cao điểm, từ ngày 55 đến 75, nồng độ dinh dưỡng được điều tiết giảm về lại mức 1.000 – 1.200 PPM cho đến khi thu hoạch.
Anh Diệm sử dụng dung dịch thủy canh NOVA và tuân thủ quy trình điều chỉnh nồng độ dinh dưỡng (PPM) theo từng vòng đời của cây.
Trong 10 ngày đầu, khi cây bắt đầu nảy mầm và ra lá thật, nồng độ được duy trì ở mức thấp từ 200 – 400 PPM. Khi bộ lá phát triển mạnh từ ngày thứ 10 đến 20, chỉ số này được nâng lên 400 – 600 PPM và tiếp tục tăng mạnh đạt ngưỡng 800 – 1.200 PPM ở giai đoạn tăng trưởng (đến ngày thứ 35).
Đặc biệt, giai đoạn từ ngày 35 đến 55 là thời điểm cây nuôi trái, cần nhu cầu dinh dưỡng cao nhất nên anh tăng nồng độ lên mức 1.400 – 1.800 PPM. Sau giai đoạn cao điểm, từ ngày 55 đến 75, nồng độ dinh dưỡng được điều tiết giảm về lại mức 1.000 – 1.200 PPM cho đến khi thu hoạch.
Anh Diệm cho biết, một trong những sai lầm phổ biến của người mới bắt đầu trồng dưa lưới thủy canh là phòng trừ sâu bệnh không đúng cách hoặc quá muộn.
Thay vì đợi bệnh bùng phát mới xử lý, người trồng nên phun định kỳ mỗi tuần một lần để ngăn ngừa nấm và bọ trĩ. Quy trình luân phiên này dừng lại khi cây bắt đầu thụ phấn, đảm bảo an toàn cho sản phẩm và không ảnh hưởng đến quá trình đậu quả.
Anh Diệm cho biết, một trong những sai lầm phổ biến của người mới bắt đầu trồng dưa lưới thủy canh là phòng trừ sâu bệnh không đúng cách hoặc quá muộn.
Thay vì đợi bệnh bùng phát mới xử lý, người trồng nên phun định kỳ mỗi tuần một lần để ngăn ngừa nấm và bọ trĩ. Quy trình luân phiên này dừng lại khi cây bắt đầu thụ phấn, đảm bảo an toàn cho sản phẩm và không ảnh hưởng đến quá trình đậu quả.
Về yếu tố kỹ thuật, anh Diệm khẳng định nắng là điều kiện tiên quyết để dưa lưới đạt chất lượng.
Nhờ thời tiết TP HCM nắng nhiều, vụ dưa tháng 5, anh cho thu hoạch 45 quả, trọng lượng trung bình hơn 2 kg mỗi quả. Thành phẩm đạt chuẩn với đường gân lưới nổi rõ và đan xen dày đặc.
Về yếu tố kỹ thuật, anh Diệm khẳng định nắng là điều kiện tiên quyết để dưa lưới đạt chất lượng.
Nhờ thời tiết TP HCM nắng nhiều, vụ dưa tháng 5, anh cho thu hoạch 45 quả, trọng lượng trung bình hơn 2 kg mỗi quả. Thành phẩm đạt chuẩn với đường gân lưới nổi rõ và đan xen dày đặc.
“Trồng dưa lưới thủy canh thật ra khá nhàn. Tôi chỉ tranh thủ buổi chiều sau giờ làm hoặc lúc ăn cơm xong là có thể chăm cây”, anh nói.
Khu vườn nhỏ không chỉ mang lại những trái dưa sạch cho gia đình, còn giúp anh tìm thấy niềm vui làm vườn giữa phố thị. Qua việc chia sẻ quá trình trồng cây lên mạng xã hội, anh cũng có thêm cơ hội kết nối với nhiều người cùng đam mê.
“Trồng dưa lưới thủy canh thật ra khá nhàn. Tôi chỉ tranh thủ buổi chiều sau giờ làm hoặc lúc ăn cơm xong là có thể chăm cây”, anh nói.
Khu vườn nhỏ không chỉ mang lại những trái dưa sạch cho gia đình, còn giúp anh tìm thấy niềm vui làm vườn giữa phố thị. Qua việc chia sẻ quá trình trồng cây lên mạng xã hội, anh cũng có thêm cơ hội kết nối với nhiều người cùng đam mê.
Trước nguy cơ dịch bệnh diễn biến khó lường, Bộ Y tế vừa công bố Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do Ebola với nhiều cập nhật quan trọng đang thu hút sự chú ý của giới y tế. Đáng chú ý, tài liệu lần này ghi nhận việc bổ sung thêm 6 chủng virus mới cùng hàng loạt điều chỉnh trong quy trình xử lý ca bệnh, từ khâu phát hiện sớm, phân luồng điều trị cho đến các biện pháp cách ly nghiêm ngặt hơn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Những thay đổi này được đánh giá là bước siết chặt đáng kể trong chiến lược ứng phó với các biến thể virus có mức độ nguy hiểm cao.
Bộ Y tế vừa ra Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola; trong đó cập nhật mới, bổ sung thêm một số nội dung so với Hướng dẫn được ban hành năm 2014.
Cụ thể, Hướng dẫn mới đã cập nhật một số căn cứ pháp lý đã được thay đổi.
Về tác nhân gây bệnh, Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026 bổ sung thêm 6 chủng mới, trong đó thêm chủng Bombali ebolavirus (phát hiện 2018), và nhấn mạnh loài Zaire là loài duy nhất hiện có vaccine và thuốc đặc hiệu.
Về phương pháp xét nghiệm, Hướng dẫn mới bổ sung các kỹ thuật dùng trong phát hiện virus gây bệnh gồm: Test nhanh tìm kháng nguyên hoặc kháng thể để sàng lọc; xác định rõ kỹ thuật RT-PCR là tiêu chuẩn vàng; bổ sung phương pháp giải trình tự gen.
Về tiêu chuẩn chẩn đoán ca nghi ngờ, Hướng dẫn cập nhật tiêu chuẩn chẩn đoán ca bệnh nghi ngờ, trong đó các thông tin triệu chứng lâm sàng được lượng hóa chi tiết giúp dễ xác định hơn như: Bắt buộc có sốt 38 độ C và ít nhất 1 triệu chứng đặc hiệu và có yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày.
Về điều trị, bổ sung các biện pháp điều trị hỗ trợ dinh dưỡng, tâm lý cho người bệnh. Đặc biệt lưu ý điều trị theo dõi cho người cao tuổi, suy giảm miễn dịch và trẻ em. Bổ sung các kháng thể đơn dòng (INMAZEB, EBANGA) áp dụng cho chủng Zaire. Không có chống chỉ định do rủi ro sinh mạng vượt qua rủi ro tác dụng phụ.
Về vaccine phòng bệnh, cập nhật vaccine Ervebo (rVSV-ZEBOV) đã được FDA và WHO phê duyệt năm 2019 để phòng ngừa chủng Zaire.
Hướng dẫn cũng bổ sung việc quản lý người tiếp xúc gần; bổ sung quy định cấm khắt khe như: Không được cho con bú sữa mẹ; không hiến máu, mô, tạng, tinh dịch trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối với các trường hợp tiếp xúc gần.
Với người mắc, sau xuất viện bắt buộc bệnh viện phải thông báo cho CDC địa phương để quản lý ca bệnh sau xuất viện.
Với xử lý tử thi mắc bệnh, bắt buộc hỏa táng theo hướng dẫn tại Thông tư số 21/2021/TT-BYT về quản lý bệnh truyền nhiễm nhóm A theo quy định Luật.
Theo Bộ Y tế, việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026 có ý nghĩa chiến lược, không chỉ tăng cường năng lực phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và nâng cao tỉ lệ cứu sống người bệnh, mà còn đảm bảo môi trường an toàn tối đa cho đội ngũ nhân viên y tế và cộng đồng. Sự ra đời của phác đồ này khẳng định năng lực hội nhập và sự sẵn sàng của ngành Y tế Việt Nam trước các thách thức an ninh y tế toàn cầu.
Bộ Y tế cũng khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tình hình dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới. Đồng thời, yêu cầu các Sở Y tế, các bệnh viện tuyến Trung ương và cơ sở khám, chữa bệnh trên toàn quốc khẩn trương tổ chức phổ biến, tập huấn và chuẩn bị sẵn sàng các phương án triển khai nghiêm túc Hướng dẫn chuyên môn mới này.
Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), từ ngày 5/5 đến 20/5/2026 tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đã ghi nhận 600 ca nghi ngờ mắc Ebola trong đó có 139 ca tử vong, hơn 50 ca được chẩn đoán xác định nhiễm Bundibugyo – một trong 6 chủng của virus Ebola.
Ngày 17/5/2026, WHO công bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo của virus Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Trước nguy cơ bệnh do virus Ebola xâm nhập vào Việt Nam, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã tổ chức họp Hội đồng chuyên môn để cập nhật hướng dẫn quốc gia chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola.
Trong công tác phòng chống lây nhiễm, Bộ Y tế yêu cầu tất cả các ca nghi ngờ hoặc xác định phải được cách ly và điều trị tại cơ sở y tế, tuyệt đối không điều trị tại nhà. Các cơ sở khám chữa bệnh phải thực hiện nghiêm ngặt biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn, trang bị đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế và người chăm sóc.
Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần được theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng. Nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, cần báo ngay cho cơ sở y tế để được cách ly và điều trị kịp thời.
Bộ Y tế cũng cho biết vaccine Ervebo đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt từ năm 2019 để phòng bệnh do chủng Zaire ebolavirus. Tuy nhiên, hiện chưa có vaccine hiệu quả cho các chủng Ebola khác.
Đối với các trường hợp tử vong do Ebola, thi thể phải được xử lý theo quy định đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A và thực hiện hỏa táng nhằm hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh.
Khi ngôi nhà bị hun nóng vào mùa hè, bầu không khí tù đọng thường khiến tình hình tồi tệ hơn. Quạt điện có thể nhanh chóng khắc phục vấn đề. Ngay cả những ngôi nhà có điều hòa không khí cũng cần một chiếc quạt đặt đúng vị trí để hỗ trợ tản nhiệt.
Vị trí đặt quạt tối ưu
Theo Jon Gilbertsen, kỹ thuật viên điều hòa không khí, Chủ tịch công ty hệ thống nhiệt lạnh Chris Heating & Cooling, vị trí đặt quạt tốt nhất để làm mát tối đa cần đáp ứng ba yếu tố: Đặt đối diện với cửa sổ hoặc cửa ra vào đang mở; hướng quạt hơi chếch lên trên và cách tường cùng đồ nội thất ít nhất 50 cm.
Để tăng hiệu quả, ông đề xuất điều chỉnh hướng quạt tùy theo chênh lệch nhiệt độ giữa trong và ngoài nhà. Nếu bên ngoài mát hơn, hãy hướng quạt vào trong phòng để đón gió. Ngược lại, nếu ngoài trời nóng hơn, nên hướng quạt ra ngoài để đẩy khí nóng đi.
Đối với quạt trần, người dùng nên đặt ở giữa trần nhà. Các cánh quạt cần cách mặt sàn ít nhất 2,1 m và cách tường 45 cm để đảm bảo luồng không khí lưu thông phù hợp. Vào mùa hè, chủ nhà nên cài đặt quạt trần quay ngược chiều kim đồng hồ để tối ưu hóa việc làm mát.
Những sai lầm cần tránh
Sai lầm đầu tiên là đặt quạt quá gần vật cản. Việc đặt quạt đứng sát bức tường, đồ nội thất hoặc rèm cửa làm giảm đáng kể lưu lượng gió. Vật cản ở phía trước sẽ chặn luồng khí mát, trong khi vật cản ở phía sau ngăn không khí đi vào quạt đủ lượng.
Sai lầm thứ hai là hướng quạt thẳng vào người. Nhiều người lầm tưởng việc chĩa thẳng quạt vào cơ thể sẽ làm mát nhanh hơn. Tuy nhiên, cách này chỉ mang lại cảm giác dễ chịu nhất thời vì nó đang thổi chính luồng không khí ấm luẩn quẩn quanh cơ thể.
Sai lầm thứ ba là chĩa quạt đứng hướng xuống dưới khi đang ngồi hoặc nằm. Điều này không giúp làm mát nhanh hơn mà chỉ đẩy không khí dọc theo sàn nhà, khiến luồng gió mất sức mạnh và cản trở lưu thông.
Dan Simpson, kỹ thuật viên HVAC kiêm đồng sở hữu công ty Air Treatment Heating and Cooling, gợi ý người dân nên quan sát luồng không khí tự nhiên của ngôi nhà và đặt quạt thuận theo hướng gió.
Bên cạnh đó, việc sử dụng hai chiếc quạt để tạo hệ thống thông gió chéo sẽ mang lại hiệu ứng làm mát lớn hơn. Chủ nhà có thể đặt quạt hút ở phía mát của ngôi nhà (thường là hướng Bắc hoặc Đông) và quạt đẩy ra ở phía nóng (hướng Nam hoặc Tây). Sự kết hợp này kéo không khí mát vào và đẩy khí nóng ra, tạo ra một luồng lưu thông xuyên suốt.
Đối với những ngôi nhà nhiều tầng, Simpson khuyên nên đặt quạt ở các cửa sổ tầng trên và thổi không khí nóng ra ngoài. Việc này tạo ra lực hút kéo không khí mát vào qua cửa sổ tầng dưới, đồng thời giúp thoát luồng khí nóng vốn có xu hướng bốc lên cao trong nhà.
Vài tuần trước khi nhậm chức ở Tesla năm 2015, Jon McNeill, cựu Chủ tịch mảng Bán hàng và Dịch vụ toàn cầu đã gọi cho CEO Elon Musk để thú nhận một sai lầm.
Trước đó, tại văn phòng SpaceX, Musk tiết lộ Tesla đang chật vật đạt chỉ tiêu doanh số hàng quý. Tìm hiểu sự việc, McNeill phát hiện hàng nghìn khách hàng đã lái thử xe nhưng đội ngũ bán hàng của Tesla lại không liên hệ lại để hỏi thăm hay chốt sale. Đây là một "điểm nghẽn ngớ ngẩn" vì người lái thử là tệp khách hàng có nhu cầu mua xe cao nhất. Dù chưa có thẩm quyền, Jon McNeill vẫn yêu cầu ngừng các buổi lái thử, dồn nhân viên liên hệ lại với khách. Kết quả, doanh số bán hàng tăng vọt.
"Tôi nợ anh một lời xin lỗi", McNeill nói với Musk qua điện thoại. "Tôi đã can thiệp vào công việc kinh doanh của anh, điều tôi không có quyền làm". Sau một khoảng lặng, vị tỷ phú nói: "Anh sẽ hòa nhập rất tốt ở đây".
Về sau, cựu chủ tịch Tesla nhận ra tình huống này là ví dụ rõ nét nhất cho phong cách làm việc của Elon Musk.
Loại bỏ các bước không cần thiết: Thay vì tốn nguồn lực đi tìm người mới để cho lái thử (một quy trình dài và tốn kém), hãy chốt sale ngay với những người đã lái.
Tốc độ và hiệu quả quan trọng hơn thứ bậc hành chính: Tại đế chế của Musk, "sự quan liêu gần như không tồn tại". Musk đánh giá cao những cá nhân nhìn thấy vấn đề, dám đưa ra quyết định nhanh chóng để mang lại kết quả thực tế, hơn là những người chỉ biết làm đúng quy trình, tuân thủ cấp bậc nhưng để lỡ mất cơ hội vàng. Việc McNeill vượt quyền không phải là cái gai trong mắt Musk, mà chứng tỏ McNeill có tốc độ ra quyết định đúng "chuẩn Tesla".
Elon Musk là người khó đoán và thường xuyên sa thải nhân viên. Các công ty do ông điều hành có tỷ lệ biến động nhân sự cấp cao do áp lực công việc. Tuy nhiên, đổi lại là cơ hội hiện thực hóa những mục tiêu tham vọng và khối tài sản lớn nếu trụ lại đủ lâu.
Để làm việc trong hệ sinh thái này, nhân viên cần hiểu nguyên tắc của người đứng đầu. Trong ba năm làm việc trực tiếp với Elon Musk, McNeill nhận ra động lực cao nhất của sếp mình là giải phóng thời gian cá nhân. "Thành công với Elon là khi ông ấy chỉ cần làm việc một ngày mỗi tuần tại Tesla để có thể quay lại với đam mê lớn nhất là tên lửa", McNeill kể.
Tại Tesla và SpaceX, lối suy nghĩ truyền thống bị coi là rào cản. Elon Musk nói lợi thế cạnh tranh của công ty đến từ việc đưa ra quyết định nhanh hơn những nơi khác.
Trong cuốn sách Thuật toán, McNeill đúc kết triết lý quản trị của sếp cũ dựa trên hai nguyên tắc: đặt câu hỏi cho mọi yêu cầu và loại bỏ các bước không cần thiết trong quy trình.
Dù vậy, sự tự do này đi kèm rủi ro. Musk chấp nhận các rủi ro có thể khắc phục, nhưng nếu sai lầm gây thiệt hại nghiêm trọng, ông sẽ hành động quyết liệt.
Làm việc với Musk cũng yêu cầu sự tách biệt rạch ròi giữa cảm xúc và công việc. McNeill kể ông từng thấy khó chấp nhận khi Tesla khai tử một số dòng xe tâm huyết để dồn lực cho các dự án mới. Tuy nhiên với Musk, hoài niệm không có chỗ trong công việc.
"Ông ấy có góc nhìn rất sắc sảo về việc gạt bỏ quá khứ để hướng tới tương lai", McNeill nói.
