Sau buổi chiều tan làm, Nguyễn Thị Mỹ Tiên (27 tuổi), đang làm nhân viên văn phòng tại Công ty TNHH Đăng Khôi trên đường Thống Nhất, P.Phú Thọ Hòa, TP.HCM ghé vào một siêu thị gần đó, tỉ mẩn chọn các thực đơn cho buổi tối. Xong xuôi, Tiên lên một ứng dụng giúp việc nhà để thuê người nấu ăn tại nhà, chọn gói đặt dịch vụ nấu ăn và dọn dẹp trong 2 giờ với giá 170.000 đồng.
“Mình thường đi chợ sẵn, sau đó thuê người đến tận nhà nấu, như vậy sẽ tiện lợi hơn rất nhiều, với lại cũng đỡ tốn công dọn dẹp”, Tiên nói.
Tiên cho hay, cô đã có thói quen thuê người nấu buổi tối gần 1 năm nay. “Thay vì ra ngoài ăn cũng tốn ngần ấy tiền, mình chọn chủ động thuê người đến nấu. Mình chỉ cần về nhà, đặt sẵn nguyên liệu lên kệ bếp, chờ khoảng 1 tiếng là đã có đầy đủ các món ăn theo đúng ý muốn”, Tiên nói.
Tương tự, Trần Thị Minh Anh (24 tuổi), đang làm công việc tự do, ngụ đường Cách mạng Tháng Tám, P.Bảy Hiền, TP.HCM, cho biết mình cũng có thói quen hay thuê người giúp việc đến nấu ăn tại nhà. “Bình thường tiền thuê khoảng gần 100.000 đồng, tiền đi chợ khoảng 200.000 đồng. Với chi phí này có thể chuẩn bị một mâm cơm nhà đúng vị, đủ ăn trong hai ngày. Tính ra vẫn rẻ hơn nhiều so với ăn ngoài, lại tiết kiệm thời gian hơn so với việc đặt đồ ăn mỗi ngày, vì thời gian chờ shipper giao cũng có khi mất gần một tiếng”, Minh Anh nói.
Còn đối với Cao Kỳ Anh (27 tuổi), đang làm nhân viên bán hàng tại xã Nhà Bè, TP.HCM, đang trọ tại đường Võ Hoành, P.Phú Thọ Hòa, TP.HCM, cho biết: “Mình không biết nấu ăn, lại chán cảnh ăn cơm ngoài tiệm nên chọn cách thuê dịch vụ nấu ăn tận nhà để có mâm cơm đúng vị. Mình thường thuê các chị trên ứng dụng giúp việc với giá khoảng 150.000 đồng cho 2 giờ nấu ăn, các chị nấu cũng rất ngon. Có mâm cơm miền Trung chuẩn vị, lại được trò chuyện trong lúc nấu nên cũng đỡ nhớ quê hơn”.
Xu hướng này ra cơ hội việc làm cho những lao động tự do. Chị Phạm Thị Bích Hân, (42 tuổi), hiện đang nhận các ca nấu ăn kết hợp dọn dẹp nhà trên nền tảng bTaskee. Chị Hân cho biết đã gắn bó với công việc này gần 2 năm và dần ổn định lịch làm việc với một số khách quen.
“Số lượng ca mỗi ngày không cố định nhưng thường dao động từ một đến hai ca, cho thu nhập từ 300.000 – 500.000 đồng. Nhiều khách hàng hiện đặt theo lịch tuần hoặc theo tháng, nên công việc duy trì khá đều. Trong mỗi ca làm việc có nấu ăn, mình thường bắt đầu bằng việc trao đổi nhanh với khách về thực đơn và khẩu vị. Nếu nguyên liệu đã được chuẩn bị sẵn, chị tiến hành sơ chế, nấu các món theo yêu cầu và điều chỉnh gia vị phù hợp. Một số khách để mình chủ động gợi ý món ăn theo ngày để tránh trùng lặp. Sau khi hoàn tất bữa ăn, mình dọn dẹp sạch sẽ và kết thúc ca làm việc”, chị Hân cho hay.
Theo bà Nguyễn Ngọc Phương Thanh, đại diện ứng dụng giúp việc nhà bTaskee, cho biết tính tới tháng 4.2026 dịch vụ nấu ăn tại nhà đã tăng gần 30% (4.2025 – 4.2026). Tỷ trọng nhóm người trẻ, bao gồm người độc thân, cặp đôi và gia đình trẻ chiếm phần lớn sử dụng dịch vụ này.
Bà Thanh cho biết mức giá dịch vụ được thiết kế theo từng nhu cầu cụ thể và có sự điều chỉnh giữa ngày thường và cuối tuần. “Với dịch vụ đi chợ hộ, khách hàng có thể lựa chọn mua các nhóm thực phẩm cơ bản như thịt, cá, rau với mức phí khoảng 95.000 đồng trong tuần. Vào cuối tuần, mức phí này là khoảng 115.000 đồng và chưa bao gồm chi phí thực phẩm”, bà Thanh nói.
Bà Thanh cho biết thêm nhiều khách hàng hiện nay chọn kết hợp dọn dẹp và nấu ăn trong cùng một lần đặt dịch vụ để tiết kiệm thời gian và chi phí.
“Giá dịch vụ được tính linh hoạt theo từng hạng mục, giúp người dùng dễ điều chỉnh theo nhu cầu. Sau khi nấu ăn, cộng tác viên cũng sẽ dọn dẹp bếp và rửa dụng cụ. Ngoài ra, dịch vụ nấu ăn cũng được phân theo từng mức độ. Ở mức cơ bản, chăm sóc viên nấu ăn từ nguyên liệu gia đình chuẩn bị sẵn, đảm bảo chế biến đúng cách để giữ dinh dưỡng. Ở mức cao hơn, các cộng tác viên có thể đảm nhận cả việc lựa chọn nguyên liệu và xây dựng khẩu phần, kiến thức chuyên sâu về dinh dưỡng”, bà Thanh cho hay.
Sáng 1.6, hơn 151.000 học sinh TP.HCM bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10 công lập.
Tại điểm thi Trường THCS Trường Thọ (TP.HCM), khi hầu hết thí sinh đã có mặt và thời điểm đóng cổng thi đang đến gần, một thông báo từ bảo vệ khiến nhiều người không khỏi lo lắng. Đó là vẫn còn một học sinh chưa xuất hiện.
Nghe tin, các tình nguyện viên Tiếp sức mùa thi lập tức tìm giáo viên phụ trách để xác minh. Không khí trước cổng trường vốn nhộn nhịp bỗng trở nên căng thẳng. Nhiều bạn trẻ liên tục hướng mắt ra phía đường dẫn vào điểm thi, hy vọng thí sinh sẽ kịp đến trước giờ quy định.
Ngô Ngọc Thảo Vy, học sinh Trường THPT Nguyễn Hữu Huân (TP.HCM), nhớ lại: "Lúc đó, chú bảo vệ thông báo còn một bạn học sinh chưa tới. Mọi người lập tức đi tìm giáo viên phụ trách để hỏi lại thông tin. Ai cũng hồi hộp và lo lắng theo".
Theo Vy, dù không quen biết thí sinh này, các tình nguyện viên vẫn thấp thỏm chờ đợi từng phút. Nhiều bạn liên tục hỏi thăm tình hình, chỉ mong thí sinh kịp xuất hiện để không bỏ lỡ kỳ thi quan trọng.
Tuy nhiên, khi cổng trường chính thức đóng lại, thí sinh vẫn không có mặt. Khoảnh khắc ấy khiến nhiều tình nguyện viên không giấu được sự tiếc nuối sau nhiều phút dõi theo và chờ đợi.
"Đó là điều em nhớ nhất trong lần đầu tham gia Tiếp sức mùa thi. Mọi người đều rất mong bạn ấy kịp đến để được dự thi", Vy chia sẻ.
Vy kể để chuẩn bị cho ngày thi, đội hình tình nguyện của Vy có mặt từ 5 giờ 30 sáng. Các thành viên chuẩn bị nước uống miễn phí, bút viết dự phòng, máy tính cầm tay, sắp xếp khu vực hỗ trợ và phân công vị trí trực tại cổng trường. Nhiều bạn còn mang theo dù để hỗ trợ thí sinh nếu thời tiết bất ngờ chuyển mưa.
Nguyễn Tấn Hào, Bí thư Đoàn Trường THPT Ngô Gia Tự (TP.HCM), cho biết đây là năm thứ 2 liên tiếp em tham gia Tiếp sức mùa thi. "Những hoạt động như thế này giúp em học hỏi được nhiều điều và cảm thấy bản thân có thể đóng góp một phần nhỏ cho các thí sinh", Hào chia sẻ.
Theo Hào, ngoài việc hỗ trợ về mặt tổ chức, điều các tình nguyện viên mong muốn nhất là giúp thí sinh giảm bớt áp lực trong ngày thi.
"Em chúc các bạn thật bình tĩnh, tự tin, làm bài thật tốt và đạt được nguyện vọng đã đặt ra", Hào nói.
Trong khi đó, Hoàng Minh Khuê, học sinh Trường THPT Nguyễn Hữu Huân (TP.HCM), tham gia tiếp sức mùa thi để "trả ơn" những anh chị tình nguyện viên từng hỗ trợ mình trong kỳ thi năm ngoái. Điểm thi Trường THCS Trường Thọ cũng chính là ngôi trường cũ của em.
Nhìn các học sinh lớp 9 bước vào cổng trường với vẻ mặt hồi hộp, Khuê nhớ lại cảm giác của chính mình cách đây một năm.
"Năm ngoái em cũng đứng ở trường thi với tâm trạng rất lo lắng. Khi đó các anh chị tình nguyện viên đã động viên và hỗ trợ tụi em rất nhiều. Em đậu được vào ngôi trường mình mong muốn nên năm nay muốn quay lại trường tiếp sức cho các em", Khuê kể.
Theo Khuê, việc được hỗ trợ các đàn em tại chính ngôi trường cũ mang lại cảm giác rất đặc biệt. Mỗi khi thấy một thí sinh căng thẳng trước giờ thi, em đều chủ động trò chuyện hoặc gửi những lời chúc đơn giản để giúp các em tự tin hơn.
Những cảm xúc tương tự cũng được Bùi Nguyễn Tấn Phú, Chỉ huy trưởng chiến dịch tình nguyện tại Trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên Quận 8 ( P.Chánh Hưng), chia sẻ. Theo Phú, hình ảnh các thí sinh bước vào phòng thi khiến em nhớ lại quãng thời gian từng trải qua kỳ thi chuyển cấp đầy áp lực.
"Em như được sống lại thời điểm mình đi thi lớp 10. Em rất vui khi có cơ hội đồng hành và hỗ trợ các bạn trong những ngày thi quan trọng này", Phú nói.
Đảm nhận vai trò điều phối tại điểm thi, Phú cho biết công việc đôi lúc cũng tạo ra áp lực nhất định vì phải bảo đảm mọi hoạt động hỗ trợ diễn ra thuận lợi.
"Áp lực thì chắc chắn là có, nhưng với em, áp lực mới tạo thành kim cương. Chính những thử thách đó giúp tụi em có thêm động lực để hoàn thành tốt nhiệm vụ", Phú chia sẻ.
Hành trình tham gia Chương trình Tiếp sức mùa thi của anh Lại Mạnh Duẩn bắt đầu vào năm 2009, khi anh đang là sinh viên năm nhất Viện ĐH Mở Hà Nội. Tràn đầy nhiệt huyết, anh đăng ký tham gia đội tình nguyện Tiếp sức mùa thi và được phân công túc trực tại Bến xe Gia Lâm.
Những năm 2009 - 2010, điện thoại thông minh chưa phổ biến và Google Maps vẫn là một khái niệm xa lạ với nhiều người dân. Để chỉ đường cho hàng ngàn sĩ tử từ các tỉnh lẻ bỡ ngỡ bước chân lên thủ đô, các tình nguyện viên chỉ có một công cụ duy nhất là những tấm bản đồ giấy khổ lớn mượn từ Thành đoàn Hà Nội.
Việc tra cứu thủ công vô cùng mất thời gian, lúng túng và không mang lại hiệu quả cao. Chứng kiến sự vất vả của các tình nguyện viên và sự hoang mang của phụ huynh, sĩ tử, một ý tưởng đã nhen nhóm trong đầu chàng sinh viên trẻ: phải tạo ra một tấm bản đồ chuyên biệt, chi tiết và dễ hiểu nhất để phục vụ riêng cho kỳ thi đại học.
Cơ duyên đến khi anh Duẩn bắt đầu làm công việc phụ xe (nhân viên bán vé) tại Xí nghiệp Xe buýt Thăng Long vào năm thứ hai. Công việc này đã giúp anh có cơ hội đi khắp các nẻo đường, nắm rõ từng lộ trình, từng điểm dừng đỗ của hệ thống xe buýt Hà Nội. Tận dụng lợi thế đó, anh bắt tay vào thực hiện tấm bản đồ chỉ đường đầu tiên.
Ban đầu, bản đồ chỉ dừng lại ở khu vực Bến xe Gia Lâm và một số trường đại học lân cận, thì đến năm 2012 - 2013, khát vọng của anh Duẩn ngày càng lớn hơn. Anh muốn mở rộng phạm vi ra toàn thành phố.
Để có được dữ liệu chính xác cho bản đồ, anh Duẩn đã đi xe máy khảo sát thực tế. Anh đã đi hàng trăm km, đến gần 1.500 điểm trường đại học, cao đẳng, học viện và các trường THPT trên địa bàn Hà Nội.
Anh còn tới tận các điểm thi ở ngoại ô, vùng ven đô để tìm lộ trình tuyến xe buýt ngắn nhất, tối ưu nhất. Có những điểm trường nằm trong ngõ sâu, anh phải ghi chép cẩn thận từ bến xe buýt gần nhất đi bộ vào mất bao xa để tư vấn chính xác cho thí sinh.
Đêm về, anh cặm cụi gõ máy tính để tổng hợp dữ liệu. "Nhiều hôm máy tính treo và xóa sạch mọi thứ. Lúc đó, tôi thật sự nản chí, muốn bỏ cuộc vì quá mệt mỏi và mất công sức. Nhưng không hiểu động lực từ đâu, tôi lại ngồi dậy thức trắng đêm để làm lại từ đầu", anh Duẩn chia sẻ.
Nỗ lực phi thường của anh Lại Mạnh Duẩn đã mang đến một kết quả vượt mong đợi. Đến năm 2013, dưới sự ủng hộ và tạo điều kiện của Hội Sinh viên thành phố Hà Nội, bản đồ chỉ đường của anh Duẩn đã được nhân rộng ra 12 bến xe và nhà ga trọng điểm trên toàn thành phố.
Đây là quyển cẩm nang "có 1 không 2" bằng cách chỉ dẫn rất tỉ mỉ như: từ bến xe này đi ra ngoài rẽ phải, đi bao nhiêu bước, nhìn thấy biển gì, lên tuyến xe số mấy, đi thêm bao nhiêu bến nữa thì xuống...
"Cẩm nang" của anh Duẩn trở thành một báu vật thực sự đối với các đội tình nguyện viên lúc bấy giờ. Bất kỳ tình nguyện viên nào, dù mới tham gia, chưa thạo đường Hà Nội, chỉ cần nhìn vào bản đồ là có thể tư vấn vanh vách cho thí sinh cách đi từ bến xe đến đúng điểm thi bằng phương tiện công cộng rẻ nhất và an toàn nhất.
Sáng kiến này không chỉ giúp tiết kiệm hàng ngàn giờ đồng hồ tra cứu mà còn tạo ra một hình ảnh sinh viên tình nguyện Hà Nội chuyên nghiệp, tận tâm và vô cùng chuyên nghiệp.
Với cống hiến xuất sắc đó, năm 2013, anh Lại Mạnh Duẩn được tuyên dương là một trong những gương mặt tiêu biểu của chiến dịch Mùa hè xanh và vào danh sách 10 Gương mặt trẻ tiêu biểu thủ đô.
Bản đồ chỉ đường của anh Duẩn đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của nó suốt 5 - 6 năm (từ 2010 đến 2015). Từ năm 2015, khi Bộ GD-ĐT thay đổi quy chế thành kỳ thi THPT quốc gia, cùng với sự bùng nổ của mạng xã hội và Google Maps, cuốn cẩm nang bằng giấy dần khép lại vòng đời của mình. Thế nhưng, tinh thần của người tạo ra nó thì vẫn sáng mãi.
Cuộc đời của anh Lại Mạnh Duẩn cũng có những ngã rẽ. Nhận thấy ngành học tại Viện ĐH Mở không còn phù hợp, anh mạnh dạn dừng lại và thi vào ngành kinh tế vận tải (hệ tại chức) của Trường ĐH Công nghệ Giao thông vận tải. Vừa học vừa làm, anh lấy bằng cử nhân vào năm 2019.
Hiện tại, anh Duẩn mưu sinh bằng công việc của một shipper công nghệ. Dù công việc vất vả, dầm mưa dãi nắng, nhưng trái tim thiện lương và tinh thần "hiệp sĩ" của chàng tình nguyện viên năm nào vẫn nguyên vẹn.
Gần đây nhất, trong 2 năm 2022 và 2023, anh lại được cộng đồng và lực lượng công an biểu dương khi nhặt được giấy tờ, tài sản quan trọng của du khách nước ngoài và chủ động tìm cách trao trả lại tận tay người mất.
Nhìn lại hành trình hơn 1 thập kỷ gắn bó với công tác thiện nguyện, từ một sinh viên làm bản đồ xe buýt đến một anh shipper tử tế giữa đời thường, anh Duẩn tâm sự: "Làm tình nguyện không có lương, nhưng tôi nhận được rất nhiều. Đó là niềm vui, là sự trưởng thành của bản thân và là cơ hội để tôi được làm những việc tốt đẹp cho mọi người".
Trước khi nhận học bổng toàn phần tiến sĩ, Trần Quốc Khánh đã đạt được những thành tựu: tốt nghiệp cử nhân Trường ĐH Công nghệ thông tin TP.HCM (UIT) và chuẩn bị hoàn thành chương trình thạc sĩ tại Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM (HCMUS), đồng thời làm việc nghiên cứu chuyên sâu tại AISIA Research Lab và trợ giảng ở UIT.
Quyết định ra quốc tế học tiếp không phải bước đi ngẫu nhiên. Khánh nhận thấy Việt Nam đang có bước tiến ấn tượng về trí tuệ nhân tạo (AI), nhưng phần lớn các công nghệ nền tảng vẫn được tối ưu cho tiếng Anh. Trong khi đó, việc xây dựng những mô hình có khả năng thấu hiểu tiếng Việt, tuân thủ luật pháp, văn hóa bản địa và đảm bảo an toàn vẫn là một bài toán cần sự đầu tư khổng lồ.
"Mình muốn đi để học hỏi cách quốc tế xây dựng nền tảng, với khát vọng sau này có thể mang những tư duy đó về, góp phần tự chủ công nghệ AI lõi cho nước nhà", chàng trai 26 tuổi bày tỏ.
Quá trình ứng tuyển diễn ra trong nhiều tháng, với sự cạnh tranh rất lớn từ các ứng viên xuất sắc trên toàn thế giới. "Ban ngày, bước lên bục giảng hay đến lab, mình vẫn phải là một người hướng dẫn đầy năng lượng, là điểm tựa tinh thần vững chắc cho các bạn sinh viên, nhưng khi đối diện với dự án cá nhân, mình cũng không khỏi tự đấu tranh với sự hoài nghi về năng lực của chính mình", Khánh tâm sự.
Nhớ lại khoảnh khắc biết tin đậu học bổng sau 5 tháng chờ đợi mòn mỏi, Khánh bộc bạch: "Thành thật mà nói, cảm xúc đầu tiên của mình là sự bình an và trút bỏ được một gánh nặng tâm lý rất lớn. Cơ hội này mang một ý nghĩa rất đặc biệt. Nó không chỉ ghi nhận nỗ lực của cá nhân mà mang theo niềm tin và hy vọng của rất nhiều người đã kiên nhẫn đồng hành cùng mình".
Để chinh phục hội đồng giáo sư khắt khe của NUS, Trần Quốc Khánh cho rằng thành tích học tập, công bố quốc tế hay ngoại ngữ chỉ là những "điều kiện cần": "Điều kiện đủ và mang tính quyết định nhất, theo mình, là sự kiên định và sự phù hợp về tầm nhìn. Sự đồng điệu về lý tưởng nghiên cứu với giáo sư hướng dẫn quan trọng và bền vững hơn bất kỳ một bảng điểm đẹp nào".
Về điểm nhấn quan trọng trong hồ sơ, Khánh chia sẻ chính là dự án VietCheckMed, được thông qua tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới AAAI 2026.
Dự án xuất phát từ thực trạng tràn lan các quảng cáo y tế sai sự thật trên mạng xã hội, như "cam kết chữa bách bệnh" hay "thần dược gia truyền", gây ra những hệ lụy khôn lường cho người bệnh. Với vai trò đồng tác giả, Khánh cùng nhóm nghiên cứu đã phát triển VietCheckMed thành một hệ thống tự động đối chiếu các lời quảng cáo y tế với kho dữ liệu luật pháp và các nghị định của Việt Nam.
Thử thách lớn nhất, theo Khánh, là khắc phục hiện tượng các mô hình AI hiện nay hay "tự bịa ra thông tin". "Đóng góp cụ thể của mình nằm ở việc hỗ trợ thiết kế các giải pháp kỹ thuật, buộc AI phải suy luận dựa trên bằng chứng và logic pháp lý rõ ràng, xác thực", Khánh nói.
Chính từ dự án này, Khánh xác định rõ hướng đi sắp tới là trustworthy AI (AI đáng tin cậy): "Mình muốn nghiên cứu cách để đảm bảo các hệ thống AI trong tương lai, đặc biệt là trong các lĩnh vực đòi hỏi sự tuyệt đối minh bạch như y tế, pháp luật, có khả năng giải thích và an toàn cho người sử dụng".
Tấm vé vào trường top thế giới không chỉ là kết quả cá nhân mà là "trái ngọt" của hành trình nỗ lực mà Khánh đi cùng rất nhiều người luôn yêu thương và ủng hộ. Khánh dành sự tri ân sâu sắc đến những người thầy, cô tâm huyết: Tiến sĩ Nguyễn Văn Kiệt - người thầy phát hiện và hướng dẫn từ những ngày đầu chập chững bước vào con đường nghiên cứu, PGS.TS Nguyễn Thanh Bình - người giúp cậu tự tin bứt phá những giới hạn của bản thân, PGS.TS Nguyễn Lưu Thùy Ngân, người giúp Khánh học sự điềm tĩnh và sắc bén trong tư duy học thuật và thầy Tuấn Anh với những lời khuyên nền tảng quý giá.
Là người trực tiếp làm việc cùng Quốc Khánh tại AISIA Lab, viết thư giới thiệu cho Khánh ứng tuyển học bổng, đồng thời hướng dẫn cậu thực hiện luận văn thạc sĩ, PGS.TS Nguyễn Thanh Bình đánh giá: "Khánh có năng lực học thuật tốt, tinh thần cầu tiến và đặc biệt nghiêm túc với định hướng nghiên cứu khoa học. Điều tôi đánh giá cao ở Khánh không chỉ là khả năng tiếp thu kiến thức nhanh mà còn là sự kiên trì khi theo đuổi các bài toán khó và thái độ làm việc rất nghiêm túc trong nghiên cứu".
Theo PGS.TS Bình, việc một bạn trẻ Việt Nam nhận được học bổng toàn phần tại NUS có ý nghĩa rất lớn. "Đây là sự ghi nhận cho năng lực học tập, nghiên cứu và khả năng cạnh tranh quốc tế của sinh viên Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ và khoa học dữ liệu. Đồng thời, điều này cũng góp phần khẳng định chất lượng đào tạo và nghiên cứu của các nhóm nghiên cứu, trường đại học tại Việt Nam trong quá trình hội nhập quốc tế", ông nói.
Về mục tiêu dài hạn, Trần Quốc Khánh kiên định: "Mình tâm niệm rằng, đích đến cuối cùng của việc đi học là để mang tri thức trở về và xây dựng cho đất nước mình". Xa hơn nữa, cậu khao khát nối tiếp tinh thần kế thừa của các thầy cô, anh chị đi trước. "Bản thân mình cũng trở thành một nhịp cầu hỗ trợ các bạn trẻ Việt Nam tự tin hơn trên hành trình chinh phục tri thức thế giới", Khánh tâm niệm.
