Gần đây, thông tin về việc Hà Nội tiếp tục là địa phương có chi phí sinh hoạt đắt đỏ nhất cả nước trở thành chủ đề bàn tán xôn xao. Nhiều người than thở rằng với mức thu nhập trung bình, việc trụ lại Thủ đô là một cuộc chiến khốc liệt. Tuy nhiên, nhìn từ góc độ một người đang trực tiếp “thắt lưng buộc bụng” giữa lòng Hà Nội, tôi tin rằng đắt hay rẻ, sống ổn hay không, phần lớn nằm ở sự tính toán và kỷ luật của chính mình.
Vợ chồng tôi có tổng thu nhập mỗi tháng là 40 triệu đồng – một con số không quá thấp ở mảnh đất này. Thế nhưng, trái với suy nghĩ của nhiều người, chúng tôi chọn lối sống tối giản đến mức tối đa. Tổng chi phí sinh hoạt mỗi tháng của hai vợ chồng chỉ rơi vào khoảng 12 triệu đồng, nghĩa là chúng tôi tiết kiệm được tới 28 triệu đồng mỗi tháng.
Mỗi tháng, tôi chỉ giới hạn chi tiêu trong đúng 3 triệu đồng cho việc đi chợ, tương đương không quá 100.000 đồng mỗi ngày cho hai người. Để làm được điều này, tôi từ bỏ thói quen đi siêu thị vì dễ bị cám dỗ bởi những mặt hàng giảm giá không cần thiết. Thay vào đó, tôi đi chợ đầu mối từ sớm hoặc ghé các sạp rau ven đường vào cuối buổi để mua được giá hời.
Nguyên tắc của tôi rất đơn giản: thịt, cá, rau chỉ mua vừa đủ dùng, tuyệt đối không tích trữ để tránh lãng phí. Tôi cũng luôn ưu tiên thực phẩm theo mùa vì chúng không chỉ tươi ngon mà còn rẻ nhất. Những bữa cơm nhà với đậu phụ, trứng, cá nhỏ kho hay rau muống luộc xuất hiện thường xuyên hơn là những món xa xỉ. Chúng tôi gần như nói “không” với việc đi cà phê hay ăn hàng quán bên ngoài trừ những dịp thực sự quan trọng (mỗi năm vài lần).
>> Tôi ‘sợ’ nghỉ hưu sớm dù có nhà, đất và 2,7 tỷ đồng tiết kiệm
Bên cạnh tiền ăn, các khoản chi khác cũng được tôi chia nhỏ và kiểm soát chặt chẽ. Chúng tôi thuê một căn hộ nhỏ với giá 4,5 triệu đồng. Tiền điện, nước, xăng xe và các chi phí phát sinh được gói gọn trong số tiền còn lại. Mỗi cuối ngày, tôi đều dành 5 phút để ghi chép lại mọi khoản chi dù là 2.000 đồng gửi xe. Việc nhìn thấy những con số cụ thể giúp chúng tôi biết mình đang ở đâu để kịp thời điều chỉnh cho ngày hôm sau, tránh tình trạng “vung tay quá trán”.
Có người hỏi tôi: “Kiếm được 40 triệu mà sống khổ thế để làm gì?”. Tôi chỉ cười. Chúng tôi không nghĩ mình sống khổ, mà là sống có mục đích. Khoản tiết kiệm gần 30 triệu mỗi tháng là tấm lá chắn an toàn cho gia đình tôi trước những rủi ro như ốm đau, bệnh tật, công việc gặp biến cố. Và quan trọng nhất, đó là viên gạch để chúng tôi xây dựng ước mơ về một ngôi nhà của riêng mình tại Thủ đô.
Sống ở Hà Nội đắt đỏ là sự thật, nhưng nếu biết cách thích nghi và giữ vững kỷ luật tài chính, tôi tin cuộc sống ổn định không phải là điều quá xa vời. Với tôi, sự an tâm khi nhìn vào sổ tiết kiệm mỗi tháng còn giá trị hơn nhiều so với những bữa tiệc tùng xa hoa chớp nhoáng. Mọi sự đánh đổi lúc này đều xứng đáng cho một tương lai bền vững hơn.
"Lúc trước tôi trồng một cây hoa giấy, nó tạo thành một giàn hoa giấy từ dưới đất lên lầu 2 nhà tôi. Mỗi lần nó ra hoa là hồng rực rỡ, từ xa đã thấy đẹp rồi.
Nhưng có lẽ mình nhà tôi thấy đẹp hoặc 1-2 nhà cách xa nhà tôi.
Hàng xóm sát vách nhà tôi liên tục phàn nàn về hoa lá rụng, mặc dù sáng nào tôi cũng quét nhưng hễ có gió là nó rụng. Cuối cùng tôi phải chặt bỏ, mặc dù rất tiếc".
Đây là bình luận của một bạn trong bài viết Tôi phải chặt bỏ giàn nho tỏa bóng mát trước sân nhà.
Khi nói đến chặt một cái cây, phản ứng đầu tiên của nhiều người có lẽ là phản đối. Nhưng tôi có thể kể đến rất nhiều trường hợp những rắc rối với những cái cây:
- Rễ cây làm hư hỏng nhà hàng xóm.
- Lá cây rụng làm tắc nghẽn máng thoát nước...
Tôi cũng rơi vào hoàn cảnh đau đớn khi phải cưa bỏ hàng rào trồng bằng tre trước nhà. Ở quê tôi hay có thói quen trồng cây và tạo hình làm hàng rào. Rủi thay con đường phía trước là tôi là đường bê tông nông thôn nên không rộng.
Cho đến một buổi chiều, một người đi xe máy chạy ngang qua bị một nhánh tre chìa ra đường, do người này chạy khá nhanh nên nhánh tre "quật" vào mặt, mất thăng bằng rồi ngã xuống. Mọi chuyện diễn ra rất nhanh. Cũng may họ chỉ bị trầy xước nhẹ. Tôi hoảng hồn cáo lỗi với họ, người quen nên cũng không bắt chẹt nhau. Tôi cũng không hiểu sao lại có một nhánh chìa ra giữa đường như vậy.
Lúc trồng, tôi tự chừa "lộ giới", nhưng sau một thời gian, tre con ra, dường như chúng tự "di chuyển" ra bốn hướng, đây cũng là lý do tôi quyết định làm hàng rào gạch bê tông thay cho hàng rào tre.
Thực ra, những thứ như hàng rào cây, giàn hoa trước nhà, mái hiên che nắng... đều rất bình thường. Nhưng có một điều ít khi mình để ý chỉ cần nó "lấn" ra ngoài phạm vi nhà của mình, đất của mình một chút thôi, là câu chuyện đã không còn nằm gọn trong phạm vi nhà mình nữa.
Từ trước đến giờ, tôi thấy rất nhiều trường hợp lá rụng, nhánh cây làm phiền nhà hàng xóm nhưng rất ít người chủ động "dọn dẹp".
Nhà tôi nằm trong hẻm, mỗi lần mưa lớn là nước tạt thẳng vào cửa, rất bất tiện. Tôi đang tính làm một mái che nhỏ, dự định nhô ra khoảng 1 m để giảm mưa tạt vào nhà.
Tôi thấy nhiều nhà xung quanh cũng có mái che, thậm chí che kín cả chiều rộng con hẻm. Tuy nhiên, tôi băn khoăn rằng làm mái che trên khoảng không như vậy có bị xem là lấn chiếm không gian công cộng không?
"Tôi may mắn hơn nhiều người khi không phải quá áp lực chuyện nhà cửa lúc mới vào đời, vì trước đó ba mẹ đã lo cho tôi một chỗ ở ổn định tại TP HCM. Nhưng ngay từ khi đi làm, tôi vẫn luôn có thói quen tiết kiệm. Tôi còn nhớ cuốn sổ tiết kiệm đầu tiên của mình chỉ có đúng 270.000 đồng. Đó là số tiền còn dư lại sau tháng lương đầu tiên, khi tôi đã chi trả tiền ăn uống và những khoản cơ bản cần thiết. Thấy còn lại chút ít, tôi đem ra ngân hàng gửi tiết kiệm.
Bạn bè tôi lúc đó nghe ai cũng bật cười vì số tiền quá nhỏ. Tôi cũng chỉ cười trừ, không giải thích gì. Nhưng từ đó trở đi, tháng nào tôi cũng đều đặn bỏ thêm tiền vào sổ, bất kể ít hay nhiều. Có bao nhiêu tôi để dành bấy nhiêu, từ tiền lương còn dư, tiền làm thêm, đến tiền được cho... Tôi không bao giờ nghĩ số tiền ít là vô nghĩa.
Nhiều người có quan điểm rằng thu nhập thấp thì tiết kiệm cũng chẳng đáng bao nhiêu, thà tiêu cho thoải mái còn hơn. Nhưng tôi lại nghĩ khác. Với tôi, một đồng cũng quý. Nếu chưa cần dùng đến thì vài nghìn đồng tiền lẻ tôi cũng vuốt phẳng rồi cất lại. Nhà tôi đến giờ vẫn có một chiếc hộp đựng tiền lẻ để dành cho những khoản chi nhỏ như gửi xe.
Có lẽ vì giữ thói quen đó quá lâu nên tôi luôn tin rằng tiền không bao giờ là dư. Tiền tiết kiệm không chỉ để phòng khi khó khăn mà còn là nền tảng cho tương lai của mình và cả con cháu sau này.
>> Tôi không tiết kiệm khi lương dưới 20 triệu
Năm 2020, khi thấy người ta bán một lô đất vùng ven thành phố, tôi nhận ra số tiền trong sổ tiết kiệm của mình đã gần đủ, khoảng 2/3 giá trị lô đất. Tôi quyết định lấy thêm phần còn thiếu từ khoản tiền thừa kế ba để lại và mua đất ngay.
Sau khi mua xong, tôi lại mở một sổ tiết kiệm khác và tiếp tục tích góp từ con số 0 như trước. Khi để dành đủ số tiền đã lấy từ khoản thừa kế, tôi hoàn trả lại đúng phần đó. Dù đều là tiền của mình, tôi vẫn luôn muốn phân định rạch ròi giữa tiền tự làm ra và tiền được cho hoặc thừa hưởng.
Trong khi đó, tôi có hai người bạn thân. Hồi mới ra trường, lương của họ đều cao hơn tôi. Nhưng cả hai đều có chung suy nghĩ: "Lương kiểu này tiết kiệm biết bao giờ mới đủ mua nhà, thôi cứ tận hưởng cuộc sống đi". Họ chi tiêu thoải mái, đi đây đi đó, trải nghiệm đủ thứ. Còn tôi chỉ giữ mức sống vừa đủ với nhu cầu bản thân, phần còn lại đều để dành, dù chỉ vài trăm nghìn cũng mang đi gửi tiết kiệm.
Đến khi tôi mua lô đất đầu tiên, hai người còn cười, nói: "Đất vùng ven mua làm gì cho xa xôi, cực khổ". Nhưng rồi tôi tiếp tục mua thêm những lô khác. Sau này, tôi bán vài lô nhỏ để gom thành một lô lớn hơn ở mặt tiền, rồi lại tiếp tục tìm cơ hội mới. Khi đó, một người bạn mới nói với người còn lại: "Ủa, tính ra lương nó đâu có bằng mình, sao nó mua đất được vậy?".
Rồi họ bắt đầu tìm hiểu chuyện mua đất. Nhưng lúc ấy giá đã khác trước rất nhiều. Trong khi đó, thói quen chi tiêu hưởng thụ vẫn không thay đổi nên họ cũng không để dành được bao nhiêu. Đến bây giờ, một người vẫn ở nhà thuê, người còn lại đang góp mua một căn chung cư nhỏ.
Tôi kể câu chuyện này không phải để khoe mình giỏi giang hay chê trách bạn bè, bởi mỗi người đều có cách sống riêng. Tôi chỉ muốn nói rằng tiết kiệm chưa bao giờ là điều thừa thãi. Nhiều người nghĩ phải có khoản tiền lớn mới đáng để dành, nhưng theo tôi, chính những khoản nhỏ được tích lũy đều đặn mới tạo nên khác biệt theo thời gian. Dù sau này không mua được nhà hay đất, thì ít nhất khoản tiền tiết kiệm đó cũng có thể giúp mình vượt qua lúc khó khăn, thay vì rơi vào cảnh bất lực khi biến cố xảy ra".
Đó là chia sẻ của độc giả Minh Phương về câu chuyện tiết kiệm và tích lũy tài sản khi thu nhập chưa cao. Trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, câu chuyện "để dành được bao nhiêu hay bấy nhiêu" đang nhận nhiều tranh luận trái chiều từ người trẻ. Không ít người cho rằng với mức thu nhập hiện nay, tiết kiệm là điều rất khó, thậm chí không đủ tạo khác biệt đáng kể.
Theo báo cáo của Bộ Nội vụ, thu nhập bình quân của người lao động năm 2025 đạt 8,31 triệu đồng mỗi tháng, tăng 756.000 đồng so với năm trước. Trong khi đó, khảo sát mức sống dân cư của Tổng cục Thống kê cho thấy phần lớn thu nhập của các hộ gia đình vẫn tập trung cho những khoản chi thiết yếu như ăn uống, nhà ở, điện nước, giáo dục và đi lại. Điều đó khiến không ít người cho rằng mức lương hiện nay khó giúp tích lũy đáng kể nếu chỉ tiết kiệm từng khoản nhỏ.
