Chiều 19/5, mạng xã hội Việt Nam lan truyền đoạn video ghi lại cảnh một người đàn ông nước ngoài tặng iPhone 17 Pro cho một cô gái trên đường phố.
Khoảnh khắc tặng quà cùng phản ứng bất ngờ của cô gái được một người đi cùng quay lại. Tuy nhiên, sau khi người đàn ông rời đi, người quay video đã nhanh chóng tiếp cận cô gái để lấy lại chiếc điện thoại vừa trao, đồng thời đưa cho cô một khoản tiền như “thù lao” tham gia quay clip.
Toàn bộ diễn biến, từ lúc người đàn ông tặng quà đến khi chiếc điện thoại bị thu hồi, đã được một nhân chứng âm thầm ghi lại và đăng tải lên mạng xã hội. Đoạn video nhanh chóng thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng mạng.
Nhiều người sau đó xác định người xuất hiện trong clip là Master Sanker – TikToker sở hữu các tài khoản mạng xã hội với lượng người theo dõi lớn, gồm 9,1 triệu lượt theo dõi trên TikTok, 13,3 triệu lượt đăng ký trên YouTube và 19,4 triệu người theo dõi trên Instagram. Trang Facebook của người này cũng có hơn 13 triệu lượt theo dõi.
Trên các nền tảng mạng xã hội, Master Sanker thường đăng tải video ghi lại cảnh anh đi du lịch tại nhiều quốc gia, tiếp cận người lạ trên đường và hỏi họ có nhận ra mình hay không.
Những người nhận ra Master Sanker và nhấn theo dõi tài khoản của anh sẽ được tặng iPhone 17 hoặc tiền mặt trị giá 10.000 USD.
Nội dung này đã được TikToker thực hiện ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, đoạn video hậu trường ghi tại Việt Nam là lần đầu tiên màn “tặng quà” bị nghi dàn dựng và lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội.
Nhiều cư dân mạng bày tỏ sự bức xúc, cho rằng hành động lợi dụng cảm xúc người khác để tạo nội dung “câu view” là khó chấp nhận.
“Trêu đùa cảm xúc người khác chỉ để thu hút lượt xem là hành động phản cảm”, tài khoản Facebook H.Ngọc bình luận.
Một người dùng khác cho rằng: “Anh ta mang đến niềm vui rồi ngay lập tức lấy lại. Đây là cách xây dựng hình ảnh gây phản cảm và thiếu tôn trọng người khác”.
Đây không phải lần đầu Master Sanker bị phát hiện dàn dựng cảnh tặng quà giá trị cao.
Hồi tháng 3, TikToker này từng gây tranh cãi tại Philippines khi đăng video tặng một bé gái 100.000 peso (khoảng 42,6 triệu đồng) vì nhận ra anh trên đường.
Đoạn clip thu hút hơn 20 triệu lượt xem và nhận nhiều lời khen về sự hào phóng. Tuy nhiên, video hậu trường do nhân chứng ghi lại cho thấy sau khi kết thúc cảnh quay, Master Sanker đã lấy lại số tiền và chỉ đưa cho bé gái 200 peso (khoảng 85.000 đồng).
Sự việc khiến nhiều cư dân mạng Philippines phẫn nộ và kêu gọi tẩy chay TikToker này.
Master Sanker là ai?
Master Sanker tên thật là Eidan Sanker, sinh năm 1995 tại thành phố Gan Yavne (Israel). Anh sở hữu hệ thống tài khoản mạng xã hội với tổng lượng người theo dõi vượt 50 triệu.
Eidan Sanker bắt đầu nổi tiếng với loạt video mang tên “Don’t Touch My Car” (Đừng chạm vào xe tôi). Trong các video này, anh đỗ siêu xe trên đường phố, chờ người qua đường đến gần chụp ảnh hoặc chạm vào xe rồi bất ngờ bấm còi hoặc nổ máy để ghi lại phản ứng.
Sau khi nổi tiếng, Master Sanker thường xuyên đăng tải hình ảnh cuộc sống xa hoa với siêu xe, căn hộ sang trọng, tiền mặt và vàng thỏi.
Ngoài ra, TikToker này cũng liên tục chia sẻ video tặng iPhone hoặc tiền mặt cho người lạ nhằm xây dựng hình ảnh hào phóng.
Tuy nhiên, sau khi các video hậu trường bị lan truyền, nhiều cư dân mạng cho rằng những nội dung của Master Sanker mang tính dàn dựng nhằm tạo dựng hình ảnh giàu có và thu hút tương tác.
Dù vấp phải làn sóng chỉ trích, các video liên quan đến việc tặng iPhone và tiền mặt vẫn chưa bị xóa. Hiện Master Sanker khóa phần bình luận trên trang Facebook cá nhân nhằm hạn chế phản ứng tiêu cực từ cộng đồng mạng.
Trong hai năm qua, làn sóng sa thải nhân sự để nhường chỗ cho AI đã trở thành nỗi ám ảnh toàn cầu. Tuy nhiên, khi "cơn say" công nghệ bắt đầu hạ nhiệt, các doanh nghiệp đang đối mặt với một thực tế phũ phàng rằng AI không hề rẻ và đôi khi nó còn kém hiệu quả hơn một nhân viên bằng xương bằng thịt.
Hiện tượng "AI bị sa thải" để tái tuyển dụng con người đang dần hiện hữu như một sự điều chỉnh tất yếu của thị trường.
Lý do lớn nhất khiến các doanh nghiệp quay lưng với AI chính là gánh nặng tài chính. Dù được kỳ vọng giúp tinh gọn bộ máy, AI thực tế đang ngốn ngân sách với tốc độ chóng mặt. Uber là một ví dụ điển hình, khi Giám đốc công nghệ Praveen Neppalli Naga thừa nhận công ty đã tiêu hết ngân sách AI cho cả năm 2026 chỉ trong vài tháng.
Khi chi phí điện toán vượt xa chi phí nhân sự, phương trình kinh tế của doanh nghiệp bắt đầu bị đảo lộn, như lời Phó chủ tịch Nvidia Bryan Catanzaro.
Sự tốn kém này không chỉ đến từ phí bản quyền mà còn từ tài nguyên tiêu thụ. Mỗi câu hỏi, mỗi dòng code được tạo ra đều tiêu tốn "token". Nếu không kiểm soát chặt chẽ, hóa đơn hằng tháng có thể lên đến hàng chục nghìn USD cho mỗi "nhân viên AI" - con số vượt xa mức lương của những lập trình viên cao cấp nhất.
Không chỉ chi phí, độ tin cậy đang trở thành rào cản lớn khi doanh nghiệp ứng dụng AI. Một ví dụ điển hình là vụ việc năm 2023 tại Mỹ, khi một luật sư sử dụng AI để soạn hồ sơ tòa án. Công cụ này đưa ra hàng loạt trích dẫn án lệ với số hiệu, tình tiết đầy đủ và có vẻ thuyết phục, nhưng sau đó được xác định là hoàn toàn bịa đặt.
Sự cố khiến luật sư bị xử phạt, đồng thời kéo theo chi phí lớn để xử lý hậu quả pháp lý và khôi phục uy tín.
Những rủi ro tương tự khiến một số doanh nghiệp thay đổi cách tiếp cận. Một người dùng trên Reddit cho biết công ty của anh đã hủy nhiều gói dịch vụ AI để tuyển lại lập trình viên. Theo đánh giá của họ, con người vẫn có lợi thế về khả năng phản biện và kiểm chứng thực tế, giúp hạn chế sai sót và chi phí phát sinh.
Nghiên cứu của MIT cho thấy chỉ khoảng 23% vị trí hiện nay có thể thay thế bằng AI một cách hiệu quả về chi phí. Ở phần lớn còn lại, con người vẫn là lựa chọn hợp lý hơn nhờ sự linh hoạt và khả năng xử lý tình huống thực tế.
Không chỉ thực hiện công việc, nhân sự còn đóng vai trò duy trì môi trường làm việc và tương tác - những yếu tố mà AI chưa thể thay thế. Xét về hiệu quả đầu tư, nhiều doanh nghiệp nhận thấy con người vẫn mang lại giá trị ổn định hơn.
Trường hợp của Klarna là ví dụ đáng chú ý. Sau khi thay thế khoảng 700 nhân viên bằng AI, công ty ghi nhận khoản lỗ tăng mạnh do trải nghiệm khách hàng không như kỳ vọng. Việc lên kế hoạch tuyển dụng trở lại cho thấy AI có thể xử lý dữ liệu nhanh, nhưng chưa thay thế được sự thấu cảm và linh hoạt của con người.
Dù một số doanh nghiệp đang giảm phụ thuộc vào AI, xu hướng này không đồng nghĩa với sự thoái trào của công nghệ. Các chuyên gia nhận định chi phí vận hành AI có thể giảm trong những năm tới nhờ tiến bộ về phần cứng và mô hình ngôn ngữ.
Tuy vậy, thực tế hiện nay cho thấy AI chưa phải giải pháp cắt giảm chi phí tuyệt đối. Doanh nghiệp cần tiếp cận thận trọng, kết hợp AI với nguồn nhân lực thay vì thay thế hoàn toàn.
Việc điều chỉnh chiến lược - trong đó có cả việc "sa thải AI" - phản ánh quá trình tái cân bằng, hướng đến sử dụng công nghệ hiệu quả hơn trong quản trị và vận hành.
Bức ảnh toàn cảnh Trái Đất, với đại dương xanh, đất liền màu nâu và nhiều khối mây trắng, cùng hiện tượng cực quang màu xanh lục ở hai cực hành tinh được chỉ huy Reid Wiseman chụp gửi về ngày 3/4. Tuy nhiên, nhiều người nhanh chóng nhận ra ảnh mới ít rực rỡ hơn so với ảnh chụp cách đây 54 năm của tàu Apollo 17, dù trang bị các công nghệ ghi hình tối tân hơn.
"Tôi không biết là do chất lượng hình ảnh hay do không khí, nhưng giờ Trái Đất trông nó thật ảm đạm", một tài khoản viết trên X.
"Hình ảnh Trái Đất cũ trông sắc nét hơn, trong khi ảnh mới này trông mờ nhạt. Chất lượng máy ảnh hay do biến đổi khí hậu?", một người khác đặt câu hỏi.
"Con người đang làm sai điều gì vậy? Trái Đất trông thật nhợt nhạt. Chúng ta đang đánh mất nó", một tài khoản lo ngại.
Tuy nhiên, nhiều người nhanh chóng đưa ra câu trả lời cho sự khác biệt của hai bức hình. "Đây là ảnh chụp mặt tối của Trái Đất được ánh trăng chiếu sáng và đã được làm sáng lên. Đó là lý do tại sao cực quang cũng xuất hiện trong đó", một người giải thích, chỉ ra cực quang ở phía Bắc bán cầu và Nam bán cầu.
"Trái Đất không thay đổi, cách chúng ta chụp ảnh nó mới thay đổi. Sự khác biệt về màu sắc giữa bức ảnh 'Quả cầu xanh' năm 1972 và hình ảnh Trái Đất hiện đại là do công nghệ", một người tự nhận là chuyên gia về thiên văn học giải thích. "Tàu Apollo 17 sử dụng máy ảnh phim, điều này giúp tăng cường màu sắc và độ tương phản một cách tự nhiên. Ngày nay, các thiết bị sử dụng cảm biến kỹ thuật số, hiệu chỉnh chi tiết về khí quyển và hiệu chuẩn màu sắc nên sẽ khác".
"Hầu hết hình ảnh hiện đại đều là nhiều lớp ảnh ghép lại, không phải ảnh chụp đơn. Đó là lý do tại sao Trái Đất ngày nay trông có vẻ kém 'sống động' hơn", một người khác nói thêm.
Trước đó, chia sẻ với National Geographic, David Melendrez, người phụ trách tích hợp hình ảnh từ tàu vũ trụ Orion về Trái Đất của NASA, cho biết phi hành đoàn Artemis II đang sử dụng máy ảnh DSLR Nikon D5, iPhone 17 Pro Max cùng bốn chiếc GoPro Hero 11 để quay phim.
Artemis II đánh dấu sứ mệnh có người lái đầu tiên của NASA vượt ra ngoài quỹ đạo Trái Đất tầm thấp sau 54 năm. Phi hành đoàn gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA). Họ có 10 ngày bay quanh Mặt Trăng, thực hiện các thí nghiệm nghiên cứu khoa học, thử nghiệm khả năng điều khiển tàu vũ trụ, kiểm tra y tế, huấn luyện sinh tồn và nhiều công việc khác.
Bảo Lâm (theo Ladbible, Space)
Nhà vệ sinh 23 triệu USD trên Artemis II
Toàn cảnh Trái Đất nhìn từ Artemis II
Phi hành đoàn Artemis II vượt mốc 'nửa đường tới Mặt Trăng'
Cũng theo dự thảo, kiến trúc sư trưởng được đề xuất mức thù lao tối đa 250 triệu đồng, chủ nhiệm 150 triệu đồng, chuyên gia, nhà khoa học xuất sắc 140 triệu đồng mỗi tháng. Nghiên cứu viên chính nhận mức 100 triệu đồng/tháng, còn nghiên cứu viên là 80 triệu đồng.
Tại hội thảo góp ý quy định mới, sáng 9/7 ở Hà Nội, bà Nguyễn Thị Kim Thành, Kế toán trưởng Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) cho biết, nhóm soạn thảo đưa ra mức thù lao cho từng nhóm dựa trên kinh nghiệm của Singapore.
Cụ thể, mức thù lao được đưa ra trên cơ sở tham chiếu thu nhập của vị trí tương đương tại Cơ quan Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Singapore (A*STAR). Việc tính toán dựa trên quy đổi thu nhập sau thuế và điều chỉnh theo sức mua tương đương - PPP, gắn với vị trí, trách nhiệm và sản phẩm đầu ra cụ thể.
Chẳng hạn, vị trí tổng công trình sư tại Singapore có thu nhập 25.000 SGD (440 triệu đồng) mỗi tháng sau thuế. Khi quy đổi theo sức mua tương đương tại Việt Nam, con số này khoảng 264 triệu đồng. Nhóm soạn thảo từ đó đề xuất mức 300 triệu đồng.
"Tổng công trình sư là một vị trí rất khan hiếm về nhân lực", bà Thành nói, thêm rằng đó là lý do mức đề xuất cao hơn con số quy đổi. Theo bà, thù lao cạnh tranh sẽ thu hút và giữ chân nhà khoa học xuất sắc, tăng hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, đẩy nhanh quá trình làm chủ công nghệ lõi, tăng tỷ lệ nội địa hóa, thương mại hóa kết quả nghiên cứu.
Theo đại diện Quỹ NAFOSTED, "muốn có công nghệ chiến lược, phải có cơ chế tài chính chiến lược. Muốn có nhân tài công nghệ, phải có cơ chế đãi ngộ mang tính cạnh tranh quốc tế".
TS Trần Đỗ Đạt, Phó viện trưởng Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST) cho biết, khi đọc đề xuất, ông đã chia sẻ "tin vui" này với nhiều đồng nghiệp.
Theo ông, nhu cầu của nhà khoa học rất đa dạng và không thể đo đếm hết bằng thu nhập. Tuy nhiên, định mức đưa ra trong dự thảo là phù hợp, có thể tạo động lực cho người làm nghiên cứu. "Đối với nhà khoa học ở Việt Nam, mức này phù hợp và có khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp", ông Đạt đánh giá.
Sáu cơ chế tài chính đột phá
Đề xuất về thù lao là một trong "sáu cơ chế tài chính đột phá" được đưa vào dự thảo Thông tư quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược, thuộc chương trình quốc gia đặc biệt sử dụng ngân sách nhà nước.
Một điểm mới khác là lập dự toán theo "gói công việc" hay Work Package. Mỗi "gói công việc" được xác định rõ phạm vi, nguồn lực, tiến độ và sản phẩm bàn giao. Ngân sách được phân bổ và giải ngân theo mốc hoàn thành thực tế.
Các đột phá tài chính còn lại gồm: kinh phí dự phòng; thực hiện nhiệm vụ theo nhiều phương án nghiên cứu độc lập; tự chủ lựa chọn nhà cung cấp và quản lý cụm, chuỗi nhiệm vụ.
Theo Kế toán trưởng Quỹ NAFOSTED, cơ chế tài chính truyền thống chưa theo kịp đặc thù của nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Bốn hạn chế chính của cơ chế hiện hành là thù lao chưa cạnh tranh; dự toán chưa theo vòng đời công nghệ; chưa có hướng dẫn về sử dụng, quản lý kinh phí dự phòng; chưa có cơ chế cho phép thực hiện nhiệm vụ theo nhiều phương án nghiên cứu độc lập. Các nút thắt này đều sẽ được gỡ bỏ theo dự thảo quy định mới.
"Thông tư không đơn thuần là quy định về tài chính, mà đề xuất cách tiếp cận mới trong đầu tư cho khoa học và công nghệ. Đó là sự chuyển đổi tư duy từ quản lý kinh phí nghiên cứu sang đầu tư cho công nghệ chiến lược, với trọng tâm là con người, sản phẩm đầu ra và thương mại hóa", đại diện Quỹ NAFOSTED nhấn mạnh.
Ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Quỹ NAFOSTED cho biết, theo chỉ đạo của Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ, Quỹ cùng các đơn vị được giao nghiên cứu, tham mưu xây dựng một văn bản mới nhằm tạo đột phá trên nhiều góc độ. Thay đổi đầu tiên nằm ở tư duy quản lý, tiếp đến là đột phá về cơ chế tài chính. Đột phá thứ ba là quá trình quản lý và xây dựng, chuyển cách nhìn về một dự án, nhiệm vụ khoa học và công nghệ sang sát với thực tế.
Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ Phạm Đình Nguyên đánh giá dự thảo có "cách tiếp cận đúng", khi chuyển từ cơ chế tài chính, hành chính truyền thống sang quản lý theo mục tiêu, nhóm công việc, mốc đánh giá, sản phẩm đầu ra, cho phép nhiều phương án nghiên cứu độc lập và tự chủ lựa chọn nhà thầu.
"Đây là những điểm rất phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57 và yêu cầu của Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo", ông Nguyên nhận định.
