Các nguồn tin cho hay các báo cáo tình báo của Mỹ đưa ra cảnh báo như trên là vì cho rằng việc kiểm soát eo biển Hormuz là đòn bẩy thực sự duy nhất mà Iran có đối với Mỹ.
“Chắc chắn là giờ đây khi Iran nhận thấy rõ quyền lực và ảnh hưởng của mình đối với eo biển này, họ sẽ không sớm từ bỏ nó”, một trong 3 nguồn tin bình luận. Họ từ chối tiết lộ chi tiết về cơ quan nào đã đưa ra các đánh giá như trên.
Cơ quan Tình báo trung ương Mỹ (CIA) chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về yêu cầu bình luận từ Reuters. Hiện cũng chưa có thông tin phản ứng từ Iran.
Cảnh báo mới cho thấy Tehran có thể tiếp tục kiểm soát chặt giao thông qua eo biển Hormuz để giữ giá năng lượng ở mức cao như một biện pháp gây áp lực lên Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tìm ra lối thoát nhanh chóng cho cuộc chiến đã kéo dài gần 5 tuần, theo Reuters.
Chi phí năng lượng tăng cao có nguy cơ làm gia tăng lạm phát ở Mỹ, tạo ra gánh nặng chính trị cho Tổng thống Trump khi ông phải đối mặt với tỷ lệ ủng hộ thấp và đảng Cộng hòa của ông đang chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
Các báo cáo cũng cung cấp dấu hiệu mới nhất cho thấy cuộc chiến, nhằm xóa sổ sức mạnh quân sự của Iran, trên thực tế có thể làm tăng ảnh hưởng khu vực của nước này bằng cách cho thấy khả năng đe dọa tuyến đường thủy quan trọng này của Tehran, theo Reuters.
“Trong nỗ lực ngăn chặn Iran phát triển vũ khí hủy diệt hàng loạt, Mỹ đã trao cho Iran một vũ khí gây rối loạn quy mô lớn”, ông Ali Vaez, Giám đốc Dự án Iran tại Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, một tổ chức ngăn ngừa xung đột có trụ sở tại Bỉ, bình luận. Ông còn nhận định Tehran hiểu rằng khả năng chi phối thị trường năng lượng thế giới thông qua việc kiểm soát eo biển Hormuz “mạnh mẽ hơn nhiều so với cả vũ khí hạt nhân.”
Tổng thống Trump hôm 4.4 tuyên bố Iran chỉ còn 48 giờ để đạt được thỏa thuận mở lại eo biển Hormuz, nếu không sẽ phải đối mặt với “địa ngục”.”Hãy nhớ khi tôi cho Iran 10 ngày để thỏa thuận hoặc mở cửa eo biển Hormuz. Thời gian đang cạn dần – chỉ còn 48 giờ nữa trước khi địa ngục giáng xuống họ…”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Đáp lại, tướng Ali Abdollahi Aliabadi thuộc Bộ chỉ huy Trung ương Khatam al-Anbiya ở Tehran nói rằng cảnh báo mới của Tổng thống Trump là “một hành động bất lực, lo lắng, mất cân bằng và ngu ngốc”, theo AFP. Ông Aliabadi cảnh báo rằng “cánh cửa địa ngục sẽ mở ra với các người” nếu cơ sở hạ tầng của Iran tiếp tục bị tấn công.
Trước đó vào ngày 3.4, một quan chức Nhà Trắng cho Reuters hay ông Trump “tự tin rằng eo biển sẽ sớm được mở lại” và đã nói rõ rằng Iran sẽ không được phép điều tiết tuyến đường thủy này sau xung đột.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã sử dụng nhiều chiến thuật khác nhau để khiến việc vận chuyển thương mại qua eo biển Hormuz trở nên quá nguy hiểm kể từ khi Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát động cuộc chiến vào ngày 28.2, theo Reuters.
Từ việc tấn công các tàu dân sự và rải thủy lôi đến việc đòi phí qua lại, Iran thực tế đã phong tỏa giao thông qua eo biển Hormuz.
Giới chuyên gia cho rằng một chiến dịch quân sự nhằm mở lại eo biển Hormuz sẽ gây ra nhiều rủi ro tiềm ẩn đáng kể, theo Reuters. Eo biển Hormuz chia cắt Iran và Oman. Eo biển này rộng 33 km ở điểm hẹp nhất, nhưng luồng hàng hải chỉ rộng 3 km theo cả hai hướng, khiến tàu thuyền và binh sĩ dễ trở thành mục tiêu.
Ngay cả khi lực lượng Mỹ chiếm được bờ biển và các đảo phía nam Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran vẫn có thể tấn công họ và duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz bằng máy bay không người lái và tên lửa phóng từ sâu bên trong Iran, theo Reuters dẫn lời một số chuyên gia.
“Chỉ cần một hoặc hai máy bay không người lái là đủ để làm gián đoạn giao thông và ngăn cản tàu thuyền đi qua”, ông Vaez bình luận.
Một số chuyên gia còn cho rằng ngay cả sau xung đột, Iran khó có thể từ bỏ khả năng kiểm soát qua eo biển Hormuz vì họ sẽ cần phải tái thiết, và việc thu phí qua lại đối với tàu thuyền thương mại sẽ là một phương tiện để gây quỹ tái thiết.
Trong một podcast của tạp chí Foreign Affairs hôm 2.4, cựu Giám đốc CIA Bill Burns dự đoán rằng Tehran “sẽ tìm cách duy trì đòn bẩy mà họ đã giành lại được bằng cách làm gián đoạn giao thông” qua eo biển Hormuz.
Ông Burns còn cho rằng Iran sẽ tìm cách sử dụng khả năng kiểm soát tuyến đường thủy này để giành được “sự răn đe lâu dài và các đảm bảo an ninh” trong bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Mỹ và để đạt được “một số lợi ích vật chất trực tiếp” như thu phí qua lại để có tiền cho quá trình phục hồi sau xung đột. “Điều đó tạo ra một cuộc đàm phán thực sự khó khăn ngay bây giờ”, ông nhận định.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 15/5 cho biết ông chọn Trung Nam Hải, khu phức hợp làm việc và sinh sống của lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, để tiến hành cuộc họp thứ hai với Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm "đáp lại thịnh tình mà ông ấy dành cho tôi tại Mar-a-Lago năm 2017", ám chỉ cuộc gặp giữa hai người tại Florida trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.
Trong chuyến thăm Trung Nam Hải, ông Trump đã cùng ông Tập dạo quanh khu vườn và chụp ảnh. Tổng thống Mỹ nhấn mạnh Chủ tịch Tập là người mà ông rất kính trọng. "Chúng tôi đã trở thành những người bạn tốt, quen nhau 11-12 năm, đó là khoảng thời gian dài", ông Trump nói.
Trong video do đội truyền thông của Tổng thống Trump công bố, lãnh đạo Mỹ còn nhờ phiên dịch viên hỏi Chủ tịch Trung Quốc rằng "khi tổng thống và thủ tướng các nước khác đến thăm, ngài từng mời ai đến nơi này hay chưa?".
Ông Tập lắc đầu, dường như để đưa ra câu trả lời là không, tuy nhiên video không ghi lại được rõ phản hồi từ phiên dịch.
Trong phần trao đổi mà báo chí được tiếp cận, ông Tập và ông Trump được bố trí ngồi trên hai chiếc ghế gỗ lớn kiểu cổ điển, phía sau là các tấm bình phong gỗ chạm khắc hình cây thông và hoa lan. Những hình ảnh này tượng trưng cho sự hiếu khách và tinh thần trọng thị dành cho khách trong văn hóa truyền thống Trung Quốc.
Ông Tập giới thiệu với Tổng thống Mỹ rằng Trung Nam Hải là nơi lãnh đạo đảng và chính phủ Trung Quốc làm việc, sinh sống, trong đó có cá nhân ông.
"Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập năm 1949, chúng tôi đã ở đây, gồm các đời lãnh đạo Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào", ông giải thích.
Ông cũng giới thiệu những dấu ấn lịch sử lâu đời tại khu phức hợp này, trong đó có một cây cổ thụ hơn 400 năm tuổi. Ông cho biết Tổng thống Mỹ tỏ ra hứng thú khi tìm hiểu về khu vực này cũng như những giống hoa hồng của Trung Quốc.
"Tôi đã đồng ý gửi hạt giống những bông hồng tại đây cho Tổng thống", ông Tập nói.
Đây là lần đầu tiên Tổng thống Trump đặt chân tới Trung Nam Hải, nơi được ví như "Nhà Trắng" của Trung Quốc và là trung tâm quyền lực của nước này.
Sau năm 1949, do Tử Cấm Thành được coi là biểu tượng của chế độ chuyên quyền phong kiến, đảng Cộng sản Trung Quốc quyết định chọn Trung Nam Hải làm nơi đặt trung tâm quyền lực.
Quần thể này nằm ở phía tây Tử Cấm Thành, là nơi đặt trụ sở của Ủy ban Trung ương Đảng và Văn phòng Chính phủ Trung Quốc. Khu phức hợp này rộng khoảng 100 ha, trong đó gần 50 ha là diện tích mặt nước, xen kẽ nhiều đình đài, khu vườn và các tòa nhà văn phòng.
Được bao quanh bởi bức tường màu đỏ có từ hàng thế kỷ trước, đây là một trong những địa điểm kín đáo nhất Trung Quốc, với rất nhiều camera giám sát được lắp đặt và lực lượng an ninh tuần tra nghiêm ngặt.
Sáng 7-5, khép lại các hoạt động tại thủ đô New Delhi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lên đường đến thành phố Mumbai, bang Maharashtra (Ấn Độ).
Dự kiến tại Mumbai, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước có các cuộc gặp với lãnh đạo bang Maharashtra, tiếp một số doanh nghiệp và dự, phát biểu tại Diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam - Ấn Độ.
Trước đó, trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước đến Ấn Độ, ngày 6-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã dự lễ đón chính thức tại Phủ Tổng thống; hội đàm với Thủ tướng Narendra Modi, cùng chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác.
Cuộc hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi chứng kiến một bước đi mang tính định vị khuôn khổ quan hệ mới sau 10 năm thiết lập Đối tác chiến lược toàn diện: nâng tầm quan hệ lên "Đối tác chiến lược toàn diện tăng cường".
Tiến sĩ Rajiv Ranjan (Đại học New Delhi, Ấn Độ) nhấn mạnh việc hai bên ký kết 13 văn kiện hợp tác trên nhiều lĩnh vực, từ y tế, giáo dục đến các lĩnh vực hợp tác khác cho thấy Ấn Độ coi Việt Nam là đối tác tin cậy và chiến lược.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng hội kiến với Tổng thống Ấn Độ Droupadi Murmu; phát biểu tại Hội đồng các vấn đề thế giới của Ấn Độ và dự, phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Ấn Độ trong cùng ngày 6-5.
Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến thăm Mumbai sau New Delhi phản ánh nỗ lực tạo đột phá trong hợp tác khoa học - công nghệ giữa Việt Nam với Ấn Độ ngay sau khi nâng tầm quan hệ. Mumbai là trung tâm kinh tế, tài chính, khoa học - công nghệ phát triển hàng đầu khu vực của Ấn Độ.
Trong tuyên bố chung, hai nước đã nhất trí đẩy mạnh hơn nữa hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược và công nghệ mới nổi như hạ tầng số, 6G, trí tuệ nhân tạo, ứng dụng công nghệ vũ trụ và công nghệ hạt nhân, khoa học biển, công nghệ sinh học, dược phẩm, vật liệu tiên tiến và khoáng sản thiết yếu.
Hai bên cũng nhất trí tập trung vào các sáng kiến mang tính thực tiễn như nghiên cứu chung, thành lập các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), phát triển sản phẩm trên cơ sở lợi ích chung.
Tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Ấn Độ được tổ chức ở New Delhi ngày 6-5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định Việt Nam và Ấn Độ là hai nền kinh tế có tính bổ trợ cao.
Ấn Độ là một trong những nền kinh tế lớn của thế giới, có thế mạnh vượt trội về công nghệ, phần mềm, trí tuệ nhân tạo và dịch vụ số. Trong khi đó, Việt Nam là một nền kinh tế năng động, có vị trí địa chiến lược quan trọng, tốc độ chuyển đổi số nhanh và hệ sinh thái khởi nghiệp đang phát triển mạnh mẽ.
Với nền tảng chính trị tin cậy, sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế và tiềm năng to lớn của nguồn nhân lực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ trở thành một trụ cột quan trọng, đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố tự chủ chiến lược của mỗi quốc gia.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 4.5 thông báo sẽ thực thi lệnh ngừng bắn từ ngày 8 - 9.5 theo quyết định của Tổng thống Vladimir Putin, nhân dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng của Hồng quân Liên Xô trước Đức Quốc xã thời Thế chiến 2. Quyết định được ông Putin thông báo với Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc điện đàm vào tuần trước.
Vào ngày 9.5, Nga sẽ tổ chức cuộc duyệt binh thường niên tại Quảng trường Đỏ để đánh dấu chiến thắng quan trọng trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Năm nay, các loại vũ khí chủ lực như tên lửa, xe tăng… sẽ không xuất hiện tại buổi lễ "do tình hình tác chiến hiện tại", lần đầu tiên sau gần 2 thập niên các hệ thống này vắng bóng tại cuộc duyệt binh, theo AFP. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phân tích rằng điều này cho thấy các quan chức Nga "sợ máy bay không người lái có thể bay qua Quảng trường Đỏ" trong ngày 9.5 để gây ảnh hưởng buổi lễ.
Đáp lại, Bộ Quốc phòng Nga cho rằng phát ngôn của ông Zelensky như lời đe dọa và cảnh báo sẽ thực hiện cuộc tấn công lớn bằng tên lửa vào trung tâm thủ đô Kyiv để đáp trả nếu Ukraine tìm cách phá hoại ngày lễ trọng đại. Nga tuyên bố hoàn toàn có năng lực để thực hiện điều đó nhưng đã kiềm chế vì lý do nhân đạo, theo TASS. "Chúng tôi cảnh báo dân thường Kyiv và nhân viên các phái đoàn ngoại giao cần rời khỏi thành phố ngay lập tức trong trường hợp đòn đáp trả diễn ra", Bộ Quốc phòng Nga cảnh báo.
Về phần mình, Tổng thống Zelensky cho biết chưa nhận được đề nghị chính thức nào từ Nga về việc ngừng bắn, chỉ trích rằng việc đình chiến chỉ để tổ chức lễ kỷ niệm là điều "không nghiêm túc". "Chúng tôi tin rằng mạng người là quý giá hơn nhiều so với bất kỳ lễ kỷ niệm nào", ông Zelensky viết trên mạng xã hội và tuyên bố lệnh ngừng bắn riêng của Ukraine, bắt đầu từ 0 giờ ngày 6.5. Ông Zelensky nhấn mạnh Ukraine sẽ hành động một cách cân xứng từ thời điểm đó và kêu gọi lãnh đạo Nga có những bước đi cụ thể nhằm chấm dứt xung đột. Ông Zelensky không nói rõ lệnh ngừng bắn của Kyiv sẽ kéo dài bao lâu trong khi Moscow chưa bình luận về quyết định này.
Lệnh ngừng bắn được hai bên đưa ra trong bối cảnh nỗ lực ngoại giao do Mỹ dẫn đầu nhằm chấm dứt xung đột đang bị đóng băng, khi Washington tập trung vào xung đột với Iran tại Trung Đông. Ukraine đã nhiều lần kêu gọi ngừng bắn lâu dài nhưng Nga từ chối, do nước này cho rằng họ đang thắng thế trên chiến trường. Thay vào đó, Nga thường xuyên công bố ngừng bắn ngắn hạn quanh các kỳ nghỉ lễ, gần đây nhất là lễ Phục sinh Chính thống giáo hồi tháng 4. Nga và Ukraine khi đó cáo buộc nhau vi phạm ngừng bắn.
Mặt khác, dữ liệu từ Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW, Mỹ) cho thấy trong tháng 4, Nga mất kiểm soát các khu vực có tổng diện tích khoảng 120 km2 vào tay Ukraine. Theo AFP, đây là lần đầu tiên từ cuộc phản công mùa hè năm 2023 của Ukraine, Nga mất nhiều hơn là được dù phần đất này là cực nhỏ, chỉ bằng 0,02% lãnh thổ Ukraine. Tính luôn bán đảo Crimea và các vùng ở Donbass, Nga đang kiểm soát 19% tổng diện tích Ukraine.
Nga chưa bình luận về thông tin này. TASS hôm qua trích lời Tổng thống Trump nói trong một cuộc phỏng vấn rằng ông Zelensky là "người mưu mô" nhưng "Ukraine đang mất dần lãnh thổ". Chủ nhân Nhà Trắng còn cho biết Kyiv đang tiếp tục chiến đấu nhờ vũ khí được các nước NATO mua từ Mỹ.
