Đời người có đủ kiểu bị ép: ép học, ép tăng ca, ép cưới… Với tôi, còn có một kiểu ép khác, rất phổ biến nhưng ít ai để ý: ép ăn. Điều khó xử là người ép luôn nghĩ mình đang thể hiện sự nhiệt tình, còn người bị ép chỉ cười trừ vì không biết từ chối thế nào cho phải phép.
Tôi từng nhiều lần rơi vào tình huống ấy. Trong một bữa ăn, có người nhìn tôi đầy thân thiện rồi nói: “Ăn đi anh”. Tôi đáp: “Thôi, tôi no lắm rồi”. Người đó cười: “No gì mà no, mới ăn có mấy miếng”. Nói xong, anh ta gắp ngay một miếng thịt gà đầy mỡ bỏ vào chén tôi.
Bí quá, tôi đành giải thích rằng mình dị ứng thịt mỡ để từ chối. Nhưng anh ta vẫn hồn nhiên: “Ăn riết rồi quen, cơ thể nó phải tập thích nghi chứ”. Tôi chỉ biết cười gượng cho qua chuyện, trong bụng nghĩ thầm: “Có những thứ đâu phải cứ cố ăn là cơ thể sẽ quen được”.
Không chỉ ép ăn, tôi còn nhiều lần chứng kiến một cảnh rất quen thuộc trong các bữa tiệc. Món ăn vừa được dọn lên, đã có người cầm đôi đũa đang ăn của mình đảo qua đảo lại khắp đĩa, lật từng miếng để tìm phần ngon nhất. Nhưng vấn đề là không phải họ gắp cho mình, mà để bỏ vào chén của người ngồi cạnh với lời mời nhiệt tình: “Ăn đi, miếng này ngon lắm”.
Người được gắp thường chỉ biết cười trừ, từ chối thì ngại mất lòng, còn nhận thì chưa chắc đã dám ăn. Điều khiến tôi ngại hơn là “hiệu ứng domino” trên bàn tiệc. Ban đầu chỉ một người gắp thức ăn cho người khác. Sau đó, những người còn lại cũng làm theo vì nghĩ rằng có qua có lại mới lịch sự. Chỉ vài phút sau, chén của mỗi người đều đầy ắp những món do người khác lựa giúp.
>> ‘Tôi kinh hãi vì 10 người nhúng đũa vào nồi lẩu’
Kết quả là chén của tôi trở thành một nơi chứa đủ loại thức ăn: miếng thịt nhiều mỡ nằm trên khúc cá, con tôm đè lên miếng bò, rau bị vùi dưới đáy… Tôi không ăn thì áy náy vì sợ phụ lòng người gắp, còn ăn thì lại không thấy ngon, thậm chí còn e ngại vì vấn đề vệ sinh.
Tôi luôn có cảm giác một bữa ăn đáng lẽ vui vẻ lại trở thành khoảng thời gian đầy áp lực. Trong thời điểm mọi người ngày càng quan tâm đến sức khỏe và vệ sinh thực phẩm, việc dùng đôi đũa đang ăn để gắp thức ăn trong đĩa chung cũng khiến tôi không khỏi lo ngại. Đó không còn đơn thuần là phép xã giao, mà còn liên quan đến sự tôn trọng sức khỏe của người khác. Vì thế, mỗi lần đi dự tiệc, tôi thường cầm chén sát người hơn. Không phải vì sợ đói, mà vì sợ mình sẽ tiếp tục được “quan tâm” quá mức.
Tôi nghĩ, điều nhiều người quên mất là khẩu vị và nhu cầu của mỗi người đều khác nhau. Có người đang giảm cân, có người dị ứng một số thực phẩm, có người đơn giản chỉ muốn tự gắp món mình thích. Nếu thật sự muốn mời ai đó, chúng ta hoàn toàn có thể dùng đũa chung hoặc chỉ cần nói: “Món này ngon lắm, mọi người gắp thử nhé”.
Theo tôi, phép lịch sự trên bàn ăn không phải là gắp thức ăn cho người khác, mà là để họ được tự do lựa chọn món mình muốn ăn. Hãy trả lại sự bình yên cho những chiếc chén. Và hãy để đôi đũa thực hiện đúng chức năng của nó: phục vụ chính chủ nhân đang cầm nó.
Gia đình tôi vừa trở về từ chuyến du lịch với nhiều kỷ niệm đẹp. Nhưng câu chuyện "5 kg cua gạch" mua về làm quà lại khiến chúng tôi băn khoăn mãi đến giờ.
Trước khi kết thúc chuyến đi, chúng tôi ghé một cửa hàng hải sản khá đông khách để mua quà cho người thân ở nhà. Người bán giới thiệu cua gạch loại ngon, giá 800.000 đồng một kg. Thấy hợp lý, lại tin tưởng vì cửa hàng có vẻ uy tín, tôi quyết định mua 5 kg với giá 4 triệu đồng và nhờ họ đóng gói, gửi về tận nhà.
Một ngày sau, thùng hàng được giao đến. Cả nhà háo hức mở ra, nhưng niềm vui nhanh chóng giảm đi khi tôi thử cân lại. Trong tổng số 5 kg đó, có tới 1,2 kg là dây buộc. Tính ra, số tiền dành cho phần dây này lên tới gần một triệu đồng.
Tôi lập tức liên hệ lại với người bán, nhưng câu trả lời nhận được từ họ chỉ là: "Mua cua biển bao giờ cũng phải kèm theo dây buộc, trước giờ đều thế". Họ còn giải thích rằng dây được làm ẩm để giúp cua sống lâu trong quá trình vận chuyển, nên không thể tháo ra hay giảm bớt.
>> Cò mồi nói khách 'đừng mua vé tham quan Ngọ Môn Huế'
Tôi hiểu việc buộc dây là cần thiết. Nhưng điều khiến tôi khó chấp nhận là cách tính giá không hề được nói trước. Với người mua như tôi, "5 kg cua" đương nhiên là 5 kg cua, chứ không nghĩ rằng một phần đáng kể lại là dây buộc. Nếu biết trước, có lẽ tôi đã cân nhắc lại hoặc yêu cầu cân riêng.
Liệu có phải chỉ mình tôi rơi vào tình huống này, hay đây là chuyện nhiều người từng gặp nhưng đành chấp nhận? Nếu việc cân cả dây buộc đã trở thành thông lệ trong mua bán hải sản, thì người tiêu dùng như tôi có nên mặc nhiên đồng ý, hay vẫn có quyền đòi hỏi quyền lợi?
Du lịch không chỉ là cảnh đẹp hay món ăn ngon, mà còn là cảm giác tin tưởng khi mua sắm, sử dụng dịch vụ. Chỉ một trải nghiệm thiếu rõ ràng cũng có thể khiến niềm vui bị ảnh hưởng. Tôi nghĩ, nếu người bán minh bạch, rõ ràng hơn ngay từ đầu, có lẽ những khó chịu, bức xúc của người mua như của tôi đã không xảy ra.
"Nhiều 'cò đất' vẫn cứ nói rằng giá bất động sản chỉ có lên, không bao giờ giảm. Nhưng giờ thì mấy tay đầu cơ 'lướt sóng' bắt đầu thấm đòn, mệt mỏi với lãi suất nên bắt buộc phải giảm giá để thoát hàng. Người có nhu cầu mua ở thật cứ bình tĩnh mà lựa chọn, không việc gì phải vội".
Đó là quan điểm của độc giả Kiendk trong bối cảnh lãi suất neo cao, nguồn cung lớn khiến sức mua bất động sản tiếp tục giảm. Theo báo cáo ngành mới công bố, Công ty Chứng khoán MB (MBS) dự báo thị trường bất động sản tiếp tục ảm đạm từ nay đến cuối năm do áp lực lãi vay tăng cao trong khi nguồn cung lớn. Thanh khoản thị trường bất động sản có dấu hiệu chậm lại trong nửa đầu năm nay. Tỷ lệ hấp thụ trung bình của các dự án sơ cấp đạt khoảng 50-60%, giảm mạnh so với mức trên 80% cùng kỳ năm trước.
Một khảo sát nhanh của VnExpress với hơn 1.600 độc giả về dự định mua nhà trong nửa cuối năm, gần 40% người tham gia cho biết hoãn kế hoạch mua để chờ nhịp giảm. Khoảng 23% độc giả chia sẻ dự định chuyển về quê sống vì không đủ khả năng mua.
Cùng chung nhận định về thị trường bất động sản thời gian tới, bạn đọc SPC bình luận: "Nói nhu cầu nhà ở luôn cao thì đúng, nhưng không thể lấy nhu cầu để khẳng định giá sẽ không giảm. Nhu cầu thì nhiều năm nay vẫn có, nhưng nếu giá vượt quá khả năng chi trả của đa số người dân thì giao dịch vẫn sẽ chậm. Người mua có thể chờ vài năm, còn chủ đầu tư hay nhà đầu tư dùng đòn bẩy tài chính thì không phải ai cũng đủ sức chờ. Nếu thanh khoản tiếp tục suy yếu, việc điều chỉnh giá ở nhiều phân khúc là khó tránh khỏi".
>> Tôi thà chờ đợi còn hơn 'bắt đáy' mua nhà lúc này
Trong khi đó, với quan điểm trái ngược, độc giả Retrousamemories cho rằng: "Sức mua giảm lúc này không phải vì người ta hết nhu cầu mua nhà đất, mà đơn giản là giờ họ tỉnh táo và thận trọng hơn rất nhiều rồi. Giữa lúc thị trường và lãi suất có nhiều biến động, ai cầm tiền cũng phải cân đo đong đếm, chọn lọc cực kỳ kỹ lưỡng mới xuống tiền. Đây là giai đoạn thanh lọc, dự án nào pháp lý chuẩn chỉnh, giá trị thực thì người ta vẫn mua, chứ không còn cái thời cứ nghe 'sốt ảo' là lao vào như trước".
Lý giải cho khả năng giá nhà khó giảm sâu, độc giả Hoahoa phân tích: "Đúng là giá căn hộ tại Hà Nội đang vượt quá khả năng của nhiều người, nhưng điều đó không có nghĩa thị trường mất thanh khoản. Nhóm người mua để ở có thể gặp khó, song vẫn còn lượng lớn khách hàng có tích lũy, gia đình hỗ trợ tài chính hoặc nhà đầu tư dài hạn. Thực tế, nhiều dự án có vị trí tốt, pháp lý rõ ràng vẫn ghi nhận tỷ lệ hấp thụ cao. Vấn đề không phải 'không có cầu' mà là cầu đang dịch chuyển sang những sản phẩm phù hợp hơn với khả năng chi trả".
"Thị trường trồi sụt cũng chỉ là câu chuyện trước mắt, tính đường dài thì nhà đất vẫn cứ là chỗ trú ẩn tài sản an toàn và sinh lời tốt. Thực ra, dòng tiền vẫn nằm chờ đó chứ nhu cầu sở hữu nhà của người dân đâu có mất đi. Chẳng qua lúc này họ đang cân nhắc, chọn lựa kỹ càng hơn hẳn trước khi xuống tiền. Dự án nào có vị trí đẹp, pháp lý chuẩn thì người ta vẫn âm thầm mua thôi", bạn đọc Conangiai bày tỏ sự lạc quan về thị trường bất động sản.
Nhiều năm qua, người Việt vẫn có một "thước đo giá trị" rất đặc biệt với vàng. Từ giá nhà, giá đất, xe cộ cho đến một chiếc tivi hay chiếc nhẫn cưới, tất cả đều có thể được quy đổi thành "mấy chỉ", "mấy cây".
Thỉnh thoảng tôi vẫn thấy nhiều người có một chiếc tivi mua bằng hai cây vàng ba mươi năm trước được đem ra tiếc nuối, dù ngày nay một chiếc tivi hiện đại hơn gấp nhiều lần còn chưa tới một chỉ vàng. Cách tư duy ấy đang âm thầm tạo ra một xã hội mà nhiều người dành cả đời để giữ tài sản nhưng lại không dám "sống".
Tôi nghĩ có lẽ đã đến lúc cần nghiên cứu một thước đo giá trị khác hiện đại hơn, nhân văn hơn, thay vì để vàng và đất trở thành chuẩn mực cao nhất của thành công. Đó phải là thước đo về chất lượng sống, khả năng sống khỏe, học tập tốt, được trải nghiệm, được sáng tạo và được tận hưởng thành quả lao động của chính mình.
Bởi nếu nhìn kỹ, nhiều người hiện nay tuy sở hữu hàng chục, hàng trăm lượng vàng nhưng cuộc sống lại rất nghèo nàn. Họ không dám chi tiêu cho sức khỏe, không dám đi du lịch, không dám đầu tư học hành cho bản thân hay con cái, không dám mở rộng kinh doanh vì sợ "mất vốn".
Họ vui khi vàng tăng giá nhưng lại không nhận ra rằng thứ quý nhất của đời người là thời gian thì đang hao hụt từng ngày. Đó chẳng khác nào hình ảnh "lão hà tiện" trong những câu chuyện ngụ ngôn ngày xưa, ôm hũ vàng đến cuối đời mà chưa từng thực sự sống.
Đáng nói hơn, tâm lý lấy vàng làm chuẩn giá trị còn tạo ra những méo mó. Người ta không còn nhìn đất như nơi để ở, để sản xuất hay tạo ra giá trị, mà chỉ nhìn xem "một mét vuông đổi được mấy chỉ vàng". Câu nói "tấc đất tấc vàng" của cha ông vốn mang ý nghĩa phải quý trọng đất đai vì đó là nơi nuôi sống con người, là nền tảng cư trú và sản xuất, nay lại bị hiểu lệch thành chuyện quy đổi đất sang vàng.
Chính vì vậy, mỗi khi giá vàng tăng thì nhiều người mặc định đất cũng phải tăng theo, bất kể khả năng khai thác thực tế hay thu nhập của xã hội ra sao. Khi tư duy ấy lan rộng, bất động sản sẽ rất khó giảm về giá trị hợp lý.
Kết quả là nguồn lực bị "đóng băng" thay vì chảy vào sản xuất, công nghệ, giáo dục hay các ngành tạo ra năng suất thực sự cho nền kinh tế. Một xã hội mà người ta kiếm lời từ việc ôm đất, ôm vàng dễ hơn từ lao động và sáng tạo thì rất khó.
Tôi nghĩ chúng ta nên kể nhiều hơn về những con người dám bán vàng để mở xưởng, mở công ty, học nghề, đầu tư công nghệ và cuối cùng tạo ra doanh nghiệp, công ăn việc làm và của cải cho xã hội. Xã hội cần tôn vinh những người làm cho đồng vốn quay vòng qua sản xuất và lao động, thay vì chỉ ca ngợi khả năng "giữ của".
Tôi cho rằng việc ôm vàng, ôm đất rồi sống kham khổ không còn là sự khôn ngoan của thời hiện đại mà nhiều khi chỉ là nỗi sợ hãi được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Một người có hàng chục lượng vàng nhưng không dám chăm sóc sức khỏe, không dám học thêm, không dám trải nghiệm cuộc sống thì chưa chắc đã giàu hơn người biết tạo ra giá trị mới và tận hưởng thành quả lao động của mình.
Đặc biệt, cần bao dung hơn với những người trẻ dám chi tiêu cho bản thân để học tập, du lịch, mở rộng hiểu biết hay thử sức kinh doanh. Với nhiều gia đình đã tích lũy được tài sản lớn, việc tiêu dùng hợp lý không còn chỉ là chuyện cá nhân mà còn là cách giúp dòng tiền lưu thông, tạo việc làm và thúc đẩy kinh tế.
Một người dám đầu tư vào tri thức, sức khỏe và năng lực lao động của bản thân thường tạo ra giá trị lâu dài lớn hơn nhiều so với người chỉ biết cất giữ vàng.
