Nhiều người thường nói về bài toán tiết kiệm để bám trụ ở thành phố. Thậm chí, có người còn chia sẻ câu chuyện “thu nhập 30 triệu một tháng, nuôi con, thuê nhà mà vẫn dư 15 triệu”. Nghe qua thì rất hay, nhưng cá nhân tôi lại không nghĩ đó là con đường dài lâu.
Với tôi, cố tiết kiệm quá mức đôi khi đồng nghĩa với việc tự kéo chất lượng sống của mình đi xuống. Mà sống kiểu đó lâu dài rất dễ mệt mỏi, chứ không phải giải pháp bền vững. Điều quan trọng hơn, theo tôi, là tìm cách tăng thu nhập.
Nếu không kinh doanh, thì ta có thể học thêm, nâng cao kỹ năng, tìm cơ hội thăng tiến, hoặc chuyển sang vị trí tốt hơn để có mức lương cao hơn. Khi thu nhập đạt khoảng 50-60 triệu một tháng, cuộc sống sẽ dễ thở hơn rất nhiều. Lúc đó, việc tiết kiệm mới thực sự có ý nghĩa.
Tôi biết quan điểm này hơi “ngược đời”, vì thông thường ai cũng khuyên nên tiết kiệm khi thu nhập còn thấp. Nhưng cuộc sống ở TP HCM, Hà Nội và các thành phố lớn khác không giống ở nông thôn. Ở quê, nếu tiết kiệm thì cơ bản bạn vẫn có sẵn nhà cửa, những nhu cầu thiết yếu như ăn, ngủ không quá áp lực. Còn ở thành phố, nếu cố tiết kiệm, nhiều khi bạn phải cắt giảm cả những nhu cầu cơ bản: ăn uống, chỗ ở, những buổi cà phê hay giao tiếp xã hội.
>> Vợ chồng lương 30 triệu không bám trụ nổi Sài Gòn
Thời điểm còn thu nhập dưới 20 triệu một tháng, tôi gần như không tiết kiệm đồng nào. Thay vào đó, tôi dành tiền để đầu tư vào việc học: các khóa kỹ năng, ngoại ngữ, quản lý… Tôi cũng không cắt hẳn những nhu cầu khác như cà phê hay ăn uống bên ngoài, tất nhiên là ở mức vừa phải chứ không phung phí.
Khi thu nhập tăng dần, đến khoảng 30 triệu mỗi tháng (chỉ tính lương cứng), tôi mới bắt đầu lên kế hoạch tiết kiệm từng bước và vay thêm ngân hàng để mua nhà. Khi lương lên mức 40 triệu, tôi gần như đã trả hết nợ mua nhà. Và đến lúc thu nhập đạt 50 triệu một tháng, tôi mới nghĩ đến chuyện mua xe.
Đó là lộ trình đi lên của tôi. Nói vậy để thấy, không phải ai cũng phù hợp với một kiểu sống. Có người thấy tiết kiệm là khả thi, còn tôi lại thấy sống đừng nên quá dè xẻn. Xởi lởi một chút, giữ cho cuộc sống có sự thoải mái một chút, có khi lại giúp mình có thêm động lực để kiếm tiền tốt hơn.
Nhiều người sẽ hỏi: nếu không tiết kiệm, lỡ đau ốm thì sao? Tôi cũng từng nghĩ như vậy. Nhưng sau tất cả, tôi nhận ra cách tốt nhất không phải là tích từng đồng tiền lẻ một, mà là cố gắng trau dồi năng lực nhanh nhất có thể để có thể tìm kiếm cơ hội việc làm ở những công ty tốt hơn, có chế độ bảo hiểm tư nhân cho gia đình người lao động. Khi có rủi ro sức khỏe, bảo hiểm sẽ là chỗ dựa.
Suy cho cùng, mỗi người một lựa chọn. Nhưng với tôi, thay vì bóp mình lại để tiết kiệm trong lúc thu nhập còn thấp, tôi chọn đầu tư để tăng thu nhập trước. Khi kiếm được nhiều hơn, việc tiết kiệm sẽ tự nhiên trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Cách đây không lâu, tôi nghe một người quen là chủ khu vui chơi kể về một tình huống khiến anh rất khó xử. Có một bé trai khoảng 8 tuổi thường xuyên đến khu vui chơi. Vấn đề là cháu không mua vé trò chơi như những bạn khác, mà nhiều lần đập mạnh vào nút bấm trên máy chơi game theo kiểu nghịch phá. Cuối cùng, chiếc nút bị hỏng hoàn toàn.
Nhiều người có thể nghĩ rằng đó chỉ là một chiếc nút bấm nhỏ, hỏng thì thay, và trẻ con hiếu động cũng là chuyện bình thường. Bản thân tôi ban đầu cũng có suy nghĩ như vậy. Nhưng khi nghe người bạn giải thích, tôi mới hiểu câu chuyện không đơn giản.
Những máy trò chơi tại khu vui chơi của anh là hàng nhập khẩu. Một linh kiện tưởng như rất nhỏ cũng có thể có giá trị không hề thấp. Chi phí thay thế linh kiện chính hãng lên tới hàng trăm đến vài triệu đồng, chưa kể trong thời gian chờ sửa chữa hoặc thay mới, máy cũng phải ngừng hoạt động. Điều đó đồng nghĩa với việc cơ sở kinh doanh của anh còn phải chịu thêm thiệt hại về doanh thu.
Điều khiến người chủ đau đầu hơn cả không phải số tiền sửa chữa mà là cách xử lý vụ việc. Nếu yêu cầu gia đình đứa trẻ bồi thường, anh lo ngại sẽ bị đánh giá là quá khắt khe với trẻ nhỏ. Nhiều người có thể phản ứng rằng trẻ con chưa nhận thức đầy đủ, không nên làm căng một sự việc như vậy.
>> Tôi nên người nhờ bố gia trưởng, chưa một ngày nuông chiều con
Còn nếu lựa chọn nhờ pháp luật can thiệp, anh lại phải đối mặt với hàng loạt thủ tục tốn thời gian và công sức. Trong khi đó, giá trị thiệt hại chưa chắc đủ lớn để theo đuổi một vụ việc đến cùng. Chưa kể, việc tranh cãi với phụ huynh hay xử lý theo hướng pháp lý đôi khi còn gây ảnh hưởng đến hình ảnh của cơ sở kinh doanh.
Trong cuộc sống, chúng ta thường có xu hướng dễ dàng bỏ qua những hành vi sai của trẻ nhỏ với suy nghĩ rằng các em còn bé, chưa hiểu chuyện. Điều đó phần nào xuất phát từ sự cảm thông. Tuy nhiên, tôi cũng băn khoăn liệu sự cảm thông đó đôi khi có trở thành sự dễ dãi hay không?
Đúng là các em chưa đủ khả năng nhận thức hết hậu quả từ hành động của mình. Nhưng mặt khác, thiệt hại là có thật và ai đó vẫn phải chịu hậu quả. Nếu một đứa trẻ làm hỏng tài sản có giá trị không nhỏ, liệu cha mẹ có nên đứng ra chịu trách nhiệm và bồi thường đầy đủ? Hay chủ cơ sở kinh doanh phải chấp nhận đó là một phần rủi ro trong hoạt động của mình?
Đây là điều khiến tôi suy nghĩ rất nhiều. Bởi nếu mọi thiệt hại đều được bỏ qua chỉ vì người gây ra là trẻ em, liệu điều đó có vô tình khiến các em không học được bài học về trách nhiệm đối với hành vi của mình? Khi trẻ em gây thiệt hại tài sản nơi công cộng, trách nhiệm nên thuộc về ai?
Tôi chưa bao giờ nghĩ có ngày mình lại sợ vàng đến vậy. Hồi tháng ba, khi giá vàng liên tục lập đỉnh, tôi quyết định dùng một phần tiền tích lũy để mua gần 10 lượng vàng với giá khoảng 180-189 triệu đồng một lượng. Lúc đó, tôi tin giá vàng sẽ còn tăng nữa trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới căng thẳng
Từ trước đến nay, trong suy nghĩ của tôi cũng như nhiều người Việt, vàng luôn là nơi trú ẩn khi thế giới bất ổn. Chiến tranh, xung đột, lạm phát, khủng hoảng tài chính... càng nhiều rủi ro thì vàng càng tăng giá. Đó gần như là quy luật mà tôi đã chứng kiến suốt nhiều năm. Nếu chiến sự chưa kết thúc, vàng vẫn là nơi dòng tiền tìm đến, nên tôi mua dù biết vùng giá rất cao.
Nhưng những gì diễn ra sau đó khiến tôi bắt đầu nghi ngờ tất cả những gì mình từng nghĩ về vàng. Giá liên tục giảm mạnh khiến tài sản của tôi bốc hơi hàng trăm triệu đồng chỉ trong thời gian ngắn. Điều làm tôi bối rối là thị trường dường như không còn vận động theo những gì thường thấy.
Mới đây, khi Mỹ và Iran phát đi những tín hiệu hòa dịu hơn, tôi nghĩ vàng sẽ giảm mạnh bởi khi nguy cơ xung đột hạ nhiệt, nhu cầu trú ẩn phải giảm đi mới đúng. Nhưng giá vàng mấy ngày nay lại có những biến động tăng trở lại.
>> Có nên mua vàng 'bắt đáy' lúc này?
Có những ngày tôi mở điện thoại ra xem giá mà không biết chuyện gì đang xảy ra: sáng giảm, chiều tăng. Hôm nay mất vài triệu một lượng, hôm sau lại tăng trở lại. Có cảm giác giá vàng đang "nhảy múa" theo những quy luật mà người bình thường như tôi không thể hiểu nổi.
Giờ đây, với mức giá quanh 148 triệu đồng một lượng, nếu bán toàn bộ số vàng đang nắm giữ, tôi sẽ phải chấp nhận một khoản lỗ rất lớn. Nhưng với những diễn biến khó lường hiện nay, tôi đang nghiêm túc nghĩ đến chuyện cắt lỗ.
Có điều càng muốn bán, tôi càng sợ. Tôi sợ rằng vừa bán xong thì hôm sau vàng lại tăng mạnh. Tôi sợ cảnh nhìn giá leo lên từng ngày rồi tự trách bản thân đã không kiên nhẫn thêm một chút. Nhưng ngược lại, nếu tiếp tục giữ, tôi lại lo giá còn giảm sâu hơn nữa. Cảm giác đó thực sự rất mệt mỏi. Có lẽ nhiều người đang nắm giữ vàng sẽ hiểu tâm trạng này.
Liệu tôi có nên bán cắt lỗ thời điểm này hay nên kiên nhẫn chờ giá vàng tăng trở lại? Thành thật mà nói, nếu thoát được khỏi thương vụ này, có lẽ rất lâu nữa tôi mới đủ can đảm để quay lại đầu tư vàng.
"Ngày trước, tôi cũng có suy nghĩ 'có rất nhiều môn khác có thể rèn luyện khả năng tư duy, bắt trẻ con học lắm Toán làm gì, sao không dạy nhẹ nhàng như phương Tây?'. Nhưng, có một biến cố xảy đến với sức khỏe của mẹ tôi khiến tôi thay đổi hoàn toàn cách nhìn nhận về giá trị của việc học nói chung và môn Toán nói riêng.
Ban đầu, mẹ tôi nằm điều trị tại một bệnh viện quốc tế - nơi y bác sĩ rất tận tình phục vụ. Nhưng sức khỏe của bà ngày càng đi xuống. Nằm viện hai tuần với chi phí 11 triệu đồng một ngày mà bác sĩ chưa tìm được nguyên nhân bệnh. Cuối cùng, tôi được một người bạn khuyên nên chuyển về viện công để bác sĩ đầu ngành chữa trị. Chỉ ba ngày sau, mẹ tôi dần khỏe lại và được về nhà sinh hoạt như bình thường.
Rõ ràng, các bác sĩ được đào tạo chính quy tại các trường đại học Y công lập của Nhà nước (được học chuyên sâu kiến thức Toán, Hóa, Sinh) vẫn là một sự khác biệt rất lớn. Thứ đất nước cần là những bác sĩ giỏi, có thể bắt đúng bệnh cho bệnh nhân và cho thuốc đúng loại, chứ không chỉ cần những người giỏi diễn thuyết, đọc Tiếng Anh vanh vách.
Thực tế, có nhiều người giàu lên do buôn bán, làm nghệ thuật, nhờ đầu cơ bất động sản... Đúng là họ cũng rất thành công mà không cần học nhiều Toán, Lý, Hóa, tôi không hề phản bác điều đó. Nhưng nếu ai cũng chỉ chăm chăm đi buôn, đầu cơ chờ thời thì xã hội này sẽ đi về đâu khi ngành sản xuất thiếu chất xám, không có công nghệ lõi, khi bác sĩ không biết nên chữa cho bệnh nhân như thế nào mà chỉ biết phục vụ truyền nước, đạm, cơm bưng nước rót, thay vì bắt đúng bệnh, kê đúng thuốc.
>> '25 năm ra trường không biết ứng dụng kiến thức Toán vào đâu'
Đó là chia sẻ của độc giả Linh xung quanh những tranh cãi về giá trị của việc học Toán ở bậc phổ thông. Trong nhiều năm qua, việc dạy và học Toán ở bậc phổ thông luôn là một chủ đề gây ra không ít tranh luận. Có ý kiến cho rằng chương trình Toán hiện nay quá nặng, thiên về lý thuyết và chưa gắn chặt với thực tiễn, khiến học sinh dễ cảm thấy áp lực và xa rời ý nghĩa ứng dụng. Ngược lại, cũng có quan điểm nhấn mạnh vai trò cốt lõi của Toán học trong việc rèn luyện tư duy logic, khả năng lập luận và nền tảng cho nhiều lĩnh vực khoa học - công nghệ.
Nhấn mạnh việc đầu tư thời gian và công sức để học Toán ở bậc phổ thông mang lại nhiều giá trị thiết thực, không chỉ trong học tập mà còn trong cuộc sống lâu dài, bạn đọc Linh kết lại: "Nói như vậy để thấy, môn nào cũng quan trọng, vấn đề là mỗi người có tôn trọng nó hay không mà thôi? Bạn học không giỏi, không sử dụng đến kiến thức Toán sau khi đi làm, nhưng không có nghĩa là người khác cũng vậy. Có thể lĩnh vực họ làm cần nhiều chất xám hơn bạn, vậy thôi.
Tôi từng làm việc tại một công ty FDI, thấy một thực tế là các kỹ sư Việt Nam hầu như chẳng thiết kế được gì cho sản phẩm. Toàn bộ bản thiết kế đều từ nước ngoài chuyển về. Chúng ta chỉ làm theo mẫu có sẵn, gia công lại... Doanh thu hàng tháng vì thế phải trích một phần không nhỏ để chuyển về cho công ty mẹ ở nước ngoài dưới hình thức tiền bản quyền. Chất xám từ Toán nằm ở đó chứ ở đâu?".
