‘Tôi ngậm ngùi không nhận ra mình sau khi mua căn nhà thứ ba’

Trong nhiều năm qua, giá nhà đất tại Hà Nội gần như chỉ biết đi lên. Từ những khu dân cư trung tâm đến các vùng ven đang đô thị hóa, mặt bằng giá liên tục được thiết lập ở những ngưỡng mới.

Không ít người mặc nhiên coi bất động sản là kênh đầu tư "không thể thua", nơi chỉ cần nắm giữ đủ lâu là tài sản sẽ tự tăng giá. Tâm lý ấy dần lan rộng, khiến những cơn sốt đất nối tiếp nhau xuất hiện, đẩy giá trị bất động sản ở nhiều khu vực vượt xa khả năng chi trả thực tế của phần lớn người dân.

Thế nhưng, cũng giống như mọi thị trường khác, bất động sản không thể mãi vận động theo một chiều. Sau giai đoạn tăng trưởng nóng kéo dài, những dấu hiệu điều chỉnh đang xuất hiện ngày càng rõ nét tại Hà Nội.

Từ đất nền vùng ven, nhà liền kề, shophouse đến nhà phố đầu tư, nhiều phân khúc từng được săn đón nay bắt đầu ghi nhận tình trạng giảm giá, thanh khoản suy yếu và thời gian giao dịch kéo dài. Trên các diễn đàn, mạng xã hội hay các sàn môi giới, những thông tin "bán gấp", "giảm sâu", "thu hồi vốn", "cắt lỗ" xuất hiện với tần suất dày đặc hơn trước. Giá bán nhà đất Hà Nội sụt giảm diện rộng.

Nếu nhìn ở góc độ ngắn hạn, sự sụt giảm này có thể khiến không ít nhà đầu tư lo lắng. Nhưng xét ở bình diện rộng hơn, đây lại là diễn biến mang tính tất yếu của một thị trường đang tự điều chỉnh để trở về trạng thái lành mạnh hơn.

Khi giá bất động sản bị đẩy lên quá nhanh so với tốc độ tăng thu nhập của người dân, vượt xa giá trị khai thác thực tế và nhu cầu ở thật, thị trường sớm hay muộn cũng phải trải qua quá trình sàng lọc. Những đợt điều chỉnh như hiện nay không đơn thuần là câu chuyện tăng hay giảm giá, mà phản ánh sự dịch chuyển từ kỳ vọng sang giá trị thực, từ tâm lý đầu cơ sang nhu cầu sử dụng thực chất.

Đằng sau những tấm biển rao bán giảm giá là áp lực tài chính của không ít nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tín dụng, là những khoản vốn bị "giam" trong tài sản kém thanh khoản, là sự thay đổi trong cách nhìn nhận về thị trường sau nhiều năm tăng trưởng nóng.

Nhưng ở một góc nhìn khác, đây cũng có thể là tín hiệu tích cực đối với hàng triệu người dân đang mong muốn sở hữu một chỗ ở phù hợp với khả năng tài chính của mình. Một thị trường bất động sản phát triển bền vững không phải là thị trường mà giá nhà liên tục lập đỉnh, mà là thị trường giúp người có nhu cầu ở thực có cơ hội tiếp cận nhà ở, đồng thời bảo đảm nguồn lực đất đai được phân bổ hiệu quả cho nền kinh tế.

Những biến động hiện nay cho thấy thị trường bất động sản Hà Nội đang bước vào giai đoạn thanh lọc mạnh mẽ nhất trong nhiều năm trở lại đây. Sau những năm tháng tăng trưởng dựa nhiều vào kỳ vọng, thị trường đang dần quay về với các yếu tố nền tảng như vị trí, hạ tầng, nhu cầu thực và khả năng khai thác thực tế của tài sản. Đây có thể là giai đoạn khó khăn đối với một bộ phận nhà đầu tư, nhưng lại là bước chuyển cần thiết để thị trường phát triển ổn định, minh bạch và bền vững hơn trong dài hạn.
Nếu nhìn lại giai đoạn 2021-2025, có thể thấy bất động sản Hà Nội trải qua một chu kỳ tăng giá hiếm có. Từ trung tâm thành phố đến các huyện ngoại thành, từ đất nền đến chung cư, từ những nơi có quy hoạch rõ ràng đến những khu vực chỉ mới xuất hiện tin đồn hạ tầng, giá đều tăng mạnh. Không ít địa phương vùng ven từng chứng kiến cảnh người dân kéo nhau đi xem đất đông như đi hội. Những lô đất mua hôm nay, vài tuần sau đã có người trả chênh hàng trăm triệu đồng. Những căn nhà trong ngõ nhỏ cũng được đẩy lên mức giá khiến chính người dân địa phương phải giật mình.

Trong tâm lý đám đông, nhiều người tin rằng bất động sản chỉ có tăng mà không thể giảm. Đó là lúc rủi ro bắt đầu hình thành. Lịch sử kinh tế thế giới đã chứng minh, bất cứ loại tài sản nào tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập của xã hội trong thời gian dài đều sẽ phải đối mặt với một giai đoạn điều chỉnh. Bất động sản Hà Nội không phải ngoại lệ.

Vì sao giá bắt đầu giảm? Nhiều người cho rằng giá nhà đất giảm đơn giản vì thị trường đã hết sốt. Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, đây không phải là sự thay đổi nhất thời của tâm lý đám đông mà là kết quả của hàng loạt yếu tố kinh tế tích tụ trong thời gian dài. Nói cách khác, thị trường đang phản ứng trước những giới hạn thực tế mà trước đó đã bị che mờ bởi kỳ vọng tăng giá liên tục.

Trước hết, sức mua thực của thị trường đang suy giảm rõ rệt. Trong nhiều năm qua, giá bất động sản tại Hà Nội tăng nhanh hơn rất nhiều so với tốc độ tăng thu nhập của người dân. Có những căn nhà chỉ trong vài năm đã tăng giá từ 10 tỷ lên 15 tỷ đồng, thậm chí cao hơn.

Trong khi đó, đồng lương của người lao động, dù có cải thiện, vẫn khó có thể chạy đua với tốc độ leo thang của giá đất. Khi khoảng cách giữa giá tài sản và khả năng chi trả ngày càng xa, người mua ở thực dần bị đẩy ra khỏi cuộc chơi. Thị trường vì thế không còn được nâng đỡ bởi nhu cầu an cư mà chủ yếu dựa vào các giao dịch đầu tư, mua đi bán lại giữa những người cùng kỳ vọng giá sẽ tiếp tục tăng. Đến khi dòng tiền đầu cơ chững lại, sự thiếu vắng người mua thực lập tức bộc lộ, khiến thanh khoản suy giảm và áp lực điều chỉnh giá xuất hiện.

Ở góc độ rộng hơn, những gì đang diễn ra không hẳn là một cuộc khủng hoảng, mà là quá trình thị trường tự điều chỉnh sau một thời gian dài tăng trưởng dựa nhiều vào kỳ vọng.

Giá bất động sản cuối cùng vẫn phải quay về gắn với những yếu tố nền tảng như nhu cầu thực, khả năng khai thác, chất lượng hạ tầng và sức khỏe của nền kinh tế. Sự điều chỉnh hiện nay có thể khiến một số nhà đầu tư chịu áp lực trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn lại là tín hiệu cần thiết để thị trường vận động lành mạnh hơn, giúp giá trị tài sản phản ánh đúng giá trị sử dụng thay vì chỉ được nâng đỡ bởi tâm lý đám đông.

Trong báo cáo thị trường mới đây, kênh thông tin địa ốc trực tuyến Batdongsan thuộc tập đoàn PropertyGuru cho biết thị trường nhà đất Hà Nội đang gặp áp lực giảm giá trải dài ở nhiều phân khúc và nhiều khu vực.

Với phân khúc chung cư, mặt bằng giá rao bán trên nền tảng này đạt 85 triệu đồng mỗi m2, tiếp đà giảm trong ba tháng gần đây.

Với nhà riêng lẻ, giá rao bán phố biển cũng giảm nhẹ 1% và có xu hướng tiếp tục đi xuống. Đà giảm trải dài ở nhiều quận trung tâm cũ như Ba Đình, Đống Đa, Hà Đông (giảm 3%), Nam Từ Liêm (2%), Hai Bà Trưng, Hoàng Mai (1%). Riêng nhà mặt phố, nhu cầu tìm mua giảm mạnh 10% so với tháng trước và sụt gần 50% so với cùng kỳ năm trước.

Giá bán giảm nhiệt song phần lớn người mua giữ tâm lý thận trọng. Kênh Batdongsan cho biết mức độ quan tâm toàn thị trường trong tháng 5 sụt 4% theo quý và giảm mạnh 36% so với cùng kỳ năm trước.

Tin Gốc: Vnexpress

Mỗi năm, khi tiếng trống bế giảng trường con vang lên cũng là lúc vợ chồng tôi bước vào một cuộc tranh luận quen thuộc: ai sẽ trông con suốt ba tháng hè? Người ngoài thường nghĩ nghỉ hè là khoảng thời gian đẹp nhất của tuổi thơ sau một năm học căng thẳng. Nhưng với nhiều gia đình trẻ ở thành phố như tôi, mùa hè đôi khi lại là áp lực âm thầm kéo theo mệt mỏi, tranh cãi và cảm giác bất lực.

Gia đình tôi có hai con, một bé 12 tuổi và một bé 7 tuổi. Vợ chồng đều làm giờ hành chính, không thể nghỉ dài ngày. Để con ở nhà một mình thì không yên tâm, mà thuê người trông trẻ cả ngày là khoản chi quá lớn. Còn để con suốt ngày ôm điện thoại, TV thì càng đáng lo hơn. Cuối cùng, như rất nhiều gia đình khác, chúng tôi thường chọn cách đưa con về quê cho ông bà chăm sóc trong dịp hè.

Nhiều năm liền, tôi từng nghĩ đó là giải pháp hợp lý. Ông bà ở quê có cháu cũng đỡ cô đơn. Mỗi lần nghe tin các cháu sắp về nghỉ hè, mẹ tôi lại tất bật dọn phòng, đi chợ mua đồ ăn ngon rồi khoe với hàng xóm rằng nhà sắp đông vui. Nhưng niềm vui ấy không kéo dài được lâu như tôi tưởng.

Hè năm ngoái, chỉ sau vài tuần đầu hào hứng, tôi nhận ra bố mẹ bắt đầu mệt mỏi. Hai đứa trẻ nhà tôi vốn quen sống trong căn hộ thành phố với điều hòa, wifi và điện thoại, gần như không thích nghi nổi với nhịp sống ở quê. Chúng thức khuya, ngủ nướng, cãi nhau suốt ngày. Phần lớn thời gian, chúng cắm mặt vào điện thoại để xem video, chơi game hoặc lướt web.

>> Gánh nặng chăm cháu nghỉ hè của ông bà ở quê

Tôi nhiều lần gọi điện nhắc con phải giúp quét sân, nhặt rau, rửa bát hay ít nhất là ngồi nói chuyện với ông bà vài phút. Nhưng những lời dặn dò từ xa nhanh chóng biến mất sau khi cuộc gọi kết thúc. Chỉ khi ông bà nghiêm khắc nhắc nhở, các con mới miễn cưỡng làm. Lúc đó tôi mới nhận ra, không phải cứ đưa con về quê là trẻ sẽ tự động sống tình cảm hơn hay hiểu giá trị gia đình hơn.

Nhiều phụ huynh đang lãng mạn hóa tuổi thơ ở quê như một "liều thuốc chữa lành" cho trẻ em thành phố. Nhưng khoảng cách thế hệ và lối sống hiện đại khiến điều đó ngày càng khó xảy ra. Ông bà bây giờ cũng không còn đủ sức khỏe để trở thành "bảo mẫu miễn phí" cho con cháu suốt ba tháng hè. Nhiều người đã ngoài 70 tuổi, đau lưng, mất ngủ, huyết áp cao nhưng vẫn phải dậy sớm nấu ăn, dọn dẹp và chạy theo những đứa trẻ hiếu động. Có người thương con cháu nên không than phiền, nhưng sự mệt mỏi hiện rõ trong giọng nói và dáng đi của họ.

Trong khi đó, nhiều phụ huynh thành phố đôi khi vô tình xem việc gửi con về quê như một cách "giải phóng trách nhiệm" mùa hè. Chúng ta tự an ủi rằng trẻ được gần gũi thiên nhiên, tránh xa áp lực học hành, nhưng thực tế nhiều đứa trẻ chỉ đổi từ chiếc sofa ở thành phố sang chiếc võng ở quê để tiếp tục dán mắt vào màn hình điện thoại.

Thực tế, mùa hè của trẻ em Việt Nam đang thiếu định hướng. Một số người bắt con học thêm triền miên vì sợ bị tụt lại, số khác để con trải qua ba tháng hè buông thả với điện thoại và Internet. Dường như, chúng ta chưa thật sự tạo ra được một mùa hè đúng nghĩa cho trẻ: vừa nghỉ ngơi, vừa trưởng thành.

Nhiều gia đình như tôi rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: không cho con về quê thì không ai trông. Còn cho về quê lại sợ ông bà quá tải và con sống thiếu kỷ luật. Điều đó phản ánh khoảng trống trong việc chăm sóc trẻ ngoài thời gian học chính khóa ở đô thị hiện nay.

Năm nay, sau nhiều suy nghĩ, tôi quyết định không gửi hai con về quê suốt ba tháng hè như trước nữa. Thay vào đó, tôi đăng ký cho các con tham gia một khóa trại hè ngắn ngày và cố gắng sắp xếp thời gian ở bên con nhiều hơn. Tình yêu gia đình không thể được xây dựng bằng sự phó mặc. Tôi không muốn ông bà kiệt sức trong vai trò giữ trẻ, cũng không muốn tuổi thơ của các con trôi qua chỉ với những ngày vô định.

Ở nhiều nước, trẻ em có rất nhiều lựa chọn mùa hè: thư viện cộng đồng, trại kỹ năng, hoạt động thể thao, lớp nghệ thuật hay các chương trình thiện nguyện. Tuy nhiên, tại Việt Nam, không phải gia đình nào cũng đủ điều kiện cho con tham gia các khóa hè đắt đỏ ấy. Với tầng lớp lao động và công chức bình thường, mùa hè của con đôi khi chỉ được giải quyết bằng hai chữ "xoay xở".

Một mùa hè ý nghĩa là khi con trẻ biết tự lập hơn, biết quan tâm người khác hơn và hiểu rằng nghỉ hè không đồng nghĩa với sống vô trách nhiệm. Vì thế, trẻ em không chỉ cần một nơi để được "giữ hộ" trong ba tháng nghỉ hè. Chúng cần sự hiện diện thật sự của gia đình và những trải nghiệm giúp chúng trưởng thành thay vì chỉ lớn thêm một tuổi sau mỗi mùa hè đi qua.

Tin Gốc: Vnexpress

Bước sang tuổi 35, tôi nhận ra những cuộc trò chuyện với bạn bè đồng lứa không còn là về hoài bão tuổi trẻ, mà xoay quanh mái nhà và tương lai của con cái.

Nhìn bạn bè xung quanh người đổi nhà mặt đất rộng thênh thang, người mua xe mới, có đôi lúc quay về căn chung cư hai phòng ngủ diện tích vừa vặn của mình, tôi cũng không tránh khỏi những phút giây chạnh lòng.

Nhìn hai đứa con trai nhỏ đang tuổi ăn tuổi lớn cần không gian chạy nhảy, tôi hiểu khát khao về một ngôi nhà đất rộng rãi, có sân vườn là chính đáng nhường nào.

Đôi khi tôi tự hỏi: "Nếu ngày trước mình không dồn hết vốn liếng, tâm sức vào mảnh đất lõi ở TP HCM hay những dãy trọ ở Bình Dương cũ, thì có lẽ bây giờ gia đình mình đã được tận hưởng một tổ ấm mặt đất khang trang, thoải mái hơn rất nhiều rồi".

Hiện tại, tôi sở hữu 3 dãy trọ tại TP HCM và Bình Dương cũ, mỗi tháng mang về dòng tiền đều đặn 73 triệu đồng. Nhưng để có được "cỗ máy" đó, tôi đang gánh khoản nợ ngân hàng 5 tỷ đồng, mỗi tháng dồn phần lớn thu nhập từ lương để tập trung trả gốc và lãi.

Một cuộc sống nhìn bề ngoài thì có tài sản, nhưng bên trong là sự thắt lưng buộc bụng và áp lực không hề nhỏ. Nhiều người quen khi biết chuyện thường bảo tôi lựa chọn như vậy là tự làm khổ mình.

Họ tính toán rằng biên lợi nhuận từ tiền cho thuê trọ hằng tháng nếu so với giá trị đất hiện tại hay đem gửi tiết kiệm ngân hàng thì thấp hơn nhiều, lại còn phải đau đầu quản lý, lo phòng cháy chữa cháy, lo trống phòng.

Tôi không tranh luận, vì tôi hiểu mỗi người có một định nghĩa khác nhau về sự an toàn và hạnh phúc. Lựa chọn ở chung cư hai phòng ngủ ở tuổi 35 không phải vì tôi không thích nhà đẹp, mà đó là sự "đánh đổi" có chủ đích.

Tôi chọn lùi lại một bước về không gian sống trong ngắn hạn để ưu tiên xây dựng một nền tảng tài chính bền vững. Với tôi, 3 dãy trọ không chỉ là những phòng cho thuê, mà là những "họng pháo dòng tiền" giúp gia đình tôi an tâm trước những biến động của cuộc sống.

Tôi muốn dùng sức lao động của những năm tháng sung sức nhất này để đổi lấy một hệ thống tự vận hành, để vài năm nữa khi bước qua tuổi trung niên, tôi có thể tự do về thời gian, toàn tâm toàn ý bên vợ con mà không bị áp lực cơm áo gạo tiền đè nặng.

Bất động sản dòng tiền có thể không mang lại sự giàu có nhảy vọt sau một đêm, con số phần trăm thu về mỗi tháng nhìn qua có vẻ khiêm tốn, nhưng nó mang lại sự chắc chắn. Giá trị đất vẫn lầm lũi tăng theo thời gian, và tiền thuê phòng cũng sẽ tự điều chỉnh theo lạm phát. Đó là cách tôi chuẩn bị một chiếc nệm êm cho tương lai của các con.

Tôi vẫn đang đi trên con đường mình đã chọn, hằng ngày đi làm công sở, cuối tuần bao quát việc quản lý các dãy trọ. Tôi tự nhủ bản thân phải kiên trì gồng gánh thêm vài năm nữa để dứt điểm các khoản nợ, đưa mọi thứ về quỹ đạo an toàn.

Nhưng tôi lại tự hỏi sự hy sinh trải nghiệm sống của vợ con ở hiện tại để đổi lấy một tương lai chưa tới, liệu có luôn là một nước đi khôn ngoan? Nhìn con lớn lên mỗi ngày trong không gian căn hộ vừa phải, đôi lúc lòng tôi vẫn trĩu nặng một nỗi niềm mơ hồ, không biết hướng đi hiện tại của mình có thực sự đang đúng?

Tin Gốc: Vnexpress