Tôi từng nghĩ mình là người cẩn trọng và có trách nhiệm khi quyết định tiếp tục làm việc khi bước sang tuổi 50 khoảng bảy năm trước. Lúc ấy, trong tay tôi đã có khoản tiết kiệm dưỡng già hơn 5 tỷ đồng, một căn nhà ổn định, một chiếc xe hơi đủ dùng và một mảnh đất ở tỉnh trị giá khoảng 1,5 tỷ.
Với không ít người, như vậy là đủ tự do tài chính để nghĩ đến chuyện nghỉ hưu sớm. Nhưng với tôi khi ấy, cảm giác “đủ” lại rất mong manh. Một phần vì tôi tiếc công việc ổn định, đang cho mình thu nhập ở mức tốt. Mặt khác, tôi sợ nếu dừng lại lúc này, không còn thu nhập đều đặn mỗi tháng, cuộc sống sẽ tiềm ẩn quá nhiều rủi ro.
Tôi tự trấn an rằng làm thêm vài năm nữa cũng không sao. Khi đó, tôi vẫn còn sức khỏe, công việc ổn định, thu nhập tốt. Tôi nghĩ tích lũy thêm để an tâm hơn cho tương lai mới là con đường đúng đắn. Nhưng rồi, một năm sau, dịch Covid-19 ập đến. Một đồng nghiệp trong công ty nhiễm virus, và tôi vô tình bị lây. Do có sẵn nhiều bệnh nền, sức khỏe của tôi nhanh chóng lao dốc.
Tôi may mắn sống sót sau giai đoạn nguy hiểm, nhưng đó không phải là kết thúc. Sau khi khỏi bệnh, tôi không bao giờ trở lại trạng thái trước đây nữa. Cơ thể tôi yếu đi rõ rệt, phải phụ thuộc vào thuốc men, thường xuyên tái khám. Những việc đơn giản trước kia giờ cũng trở nên khó khăn với tôi.
>> Lý do tôi 70 tuổi vẫn chưa nghỉ hưu dù dư tiền dưỡng già
Đến lúc đó, tôi mới thực sự nghĩ đến chuyện nghỉ việc. Nhưng cảm giác không còn giống như trước. Khi còn khỏe, tôi trì hoãn nghỉ ngơi vì sợ rủi ro tài chính. Khi đã có thời gian và tiền bạc, tôi lại không còn đủ sức khỏe để tận hưởng.
Tôi từng mơ về những chuyến du lịch dài ngày, những bữa ăn ngon ở nhiều vùng miền, hay đơn giản là những buổi sáng thong thả không áp lực công việc. Nhưng giờ đây, phần lớn thời gian và tiền bạc của tôi dành cho thuốc men, thiết bị hỗ trợ sức khỏe tại nhà, và các khóa tập phục hồi. Nhiều món ăn yêu thích tôi cũng phải kiêng khem. Những nơi muốn đi tôi cũng phải cân nhắc rất kỹ vì sức khỏe không cho phép.
Càng ngày, tôi càng cảm thấy hối tiếc vì đã không biết dừng lại đúng lúc. Tôi từng nghĩ tích lũy càng nhiều càng tốt là cách an toàn nhất để chuẩn bị cho tuổi già. Nhưng thực tế, sức khỏe mới là “tài sản” có giới hạn rõ ràng nhất. Khi nó đã mất đi, tiền bạc cũng chỉ giúp kéo dài, chứ không thể trả lại những gì đã qua.
Nếu được làm lại, có lẽ tôi sẽ chọn nghỉ sớm hơn vài năm. Không phải để buông bỏ hoàn toàn, mà để sống chậm lại, tận hưởng cuộc sống khi cơ thể còn cho phép. Làm việc đến kiệt sức không phải là cách duy nhất để đảm bảo tương lai. Vì đến một lúc nào đó, bạn sẽ nhận ra: có những thứ, nếu không tận hưởng khi còn có thể, thì sau này có muốn cũng không còn cơ hội nữa.
Vợ chồng bác ruột của tôi có nhà mặt tiền. Trước đây cả nhà sống ở tầng hai và ba, tầng trệt cho thuê. Lần gần nhất là cho một người trong họ hàng thuê làm shop hoa tươi.
Khi hết hợp đồng, hai bác không cho gia hạn mà bắt dọn đi. Tầng trệt bên dưới bây giờ để xe máy và ôtô. Con cháu kết hôn nên thành viên gia đình đông dần, mỗi lần về chơi, bên dưới có cửa hàng thì cũng kỳ.
Những người như ông bác của tôi đâu cần tiền cho thuê mặt bằng. Ở không buồn chán thì ông bà lấy một xe bánh bao về để trước cửa bán.
Bây giờ, thậm chí bà bán bánh tráng trộn cũng có mã QR để chiều khách, riêng vợ chồng ông bác tôi chỉ dùng tiền mặt, có thì mua, không có thì thôi. Có lần vợ chồng bác bảo bán cả ngày có khi lời 75 nghìn đồng, tính tiền điện chạy máy hấp có khi còn lỗ.
Sau đợt xăng dầu tăng giá, loại bánh bao hai trứng cút từ 20 nghìn lên 22 nghìn, vợ chồng bác tặc lưỡi: "Lên 2 nghìn nhưng khối người phải đắn đo".
Tôi lấy làm khó hiểu khi nhiều người hả hê vì nhà mặt tiền ế ẩm khách thuê phải bỏ trống. Tôi nghĩ phải nhấn mạnh một điều là chủ nhà - những người có mặt bằng cho thuê phần lớn không quá đắn đo vì tiền đó. Dĩ nhiên phải loại trừ những người vay tiền để đầu tư.
Còn với những người đã tích lũy đủ lâu, mặt bằng ấy đơn giản chỉ là một phần tài sản, có cho thuê thì tốt, không thì cũng không làm thay đổi cuộc sống của họ quá nhiều.
Vậy ai mới là người đáng lo? Chính là chúng ta, những người chưa có tài sản như họ.
Một con phố mà nhiều mặt bằng cho thuê bỏ trống là điều đáng lo ngại, ít nhất là với những người làm công ăn lương ở các công ty. Vì sao? Những người làm chủ kinh doanh, họ có thể thuê thêm nhân viên, bác bảo vệ trông xe... đó là cách luân chuyển dòng tiền trong xã hội.
Người có tài sản có thể đứng ngoài dòng tiền đó lâu hơn. Nhưng người sống bằng lương thì không.
Như căn nhà của bác tôi, giá trị gần 9 tỷ đồng. Cho thuê với giá cũng trên dưới 20 triệu một tháng. Sẽ chẳng có ai ngớ ngẩn đi thuê mặt bằng với giá này chỉ để trưng một xe bánh bao và kiếm tiền lời chưa đến 100 nghìn đồng mỗi tháng như chủ nhà.
Chủ nhà có thể không kiếm được tiền từ mặt bằng, nhưng chưa chắc họ cần kíp khoản tiền cho thuê để duy trì chi phí sinh hoạt mỗi ngày. Trong khi đó, rất nhiều người khác cần dòng tiền mỗi tháng để trả tiền nhà, nuôi con, duy trì cuộc sống.
Chúng ta không có sẵn một căn nhà 9 tỷ để lùi về mà đang ở trong vòng xoáy của chi phí - thu nhập - áp lực thì đừng nhìn vào sự ế ẩm của mặt bằng mặt tiền mà hả hê. Tốt nhất là nên xem đó như một tín hiệu để thận trọng hơn với chính mình.
"Có một thứ mà thành phố mất đi là kinh tế đêm. Thành phố nổi tiếng với dịch vụ ăn uống, mua sắm, dịch vụ giải trí... Nhưng dường như mọi thứ dần mất đi, bây giờ chạy ngoài đường buổi tối tôi thấy vắng tanh".
Độc giả nickname mr.Trí đặt câu hỏi về kinh tế đêm của TP HCM như trên, sau bài viết TP HCM hụt hơi trên 'đường ray cũ'. Theo đó, sau sáp nhập, TP HCM mang vóc dáng siêu đô thị nhưng đối mặt nguy cơ hụt hơi khi nhiều động lực tăng trưởng từng tạo nên vị thế đầu tàu kinh tế dần chạm ngưỡng.
Quan điểm của bạn thế nào?
Nhiều năm qua, TP HCM tập trung phát triển 4 ngành công nghiệp trọng yếu gồm chế biến lương thực - thực phẩm; hóa chất - nhựa cao su; cơ khí; điện tử - công nghệ thông tin. Tuy nhiên, khu vực này vẫn vận hành song song hai mô hình: phát triển công nghệ và chế biến sâu nhưng đồng thời tiếp tục dựa vào gia công, lao động giá rẻ và mở rộng theo chiều rộng để duy trì các chỉ số kinh tế - xã hội.
Vợ chồng tôi cũng từng trải qua những tháng ngày đắn đo giữa hai lựa chọn: cố gắng mua một căn hộ nhỏ ở trung tâm TP HCM hay chấp nhận đi xa hơn để có một không gian sống rộng rãi, phù hợp với khả năng tài chính. Thời điểm đó, ngân sách của gia đình tôi chỉ khoảng 2 tỷ đồng. Với số tiền này, việc sở hữu một căn nhà ở khu vực trung tâm gần như nằm ngoài khả năng. Ngay cả những căn hộ ở vị trí thuận tiện cũng khiến chúng tôi phải gánh áp lực vay nợ lớn trong nhiều năm.
Thú thật, ai cũng thích sống gần nơi làm việc. Tôi làm việc ở Quận 2, nếu ở nội thành thì việc đi lại sẽ nhẹ nhàng hơn rất nhiều. Nhưng sau nhiều lần tính toán, vợ chồng tôi nhận ra rằng nếu cứ giữ suy nghĩ "nhất định phải mua được nhà ở trung tâm" thì có thể sẽ bỏ lỡ những lựa chọn phù hợp hơn với điều kiện thực tế của mình. Cuối cùng, chúng tôi quyết định mua nhà ở Bình Dương.
Từ nhà đến chỗ làm, mỗi ngày tôi mất hơn hai giờ cho cả hành trình đi và về. Đó rõ ràng là một sự đánh đổi. Những buổi sáng phải dậy sớm hơn, những chiều tan sở về muộn hơn đôi chút, nói là không vất vả thì không đúng. Nhưng đổi lại, gia đình tôi có được một không gian sống thoải mái mà nếu ở trung tâm với cùng số tiền đó, có lẽ rất khó sở hữu.
Đường sá trong khu dân cư khá rộng, mật độ xe cộ không quá dày đặc. Những ngày hè như hiện nay, các con tôi có thể đạp xe, chạy nhảy ngoài trời cùng bạn bè trong khu. Buổi tối, trẻ con vẫn tụ tập vui chơi trước nhà mà cha mẹ không quá lo lắng về xe cộ hay khói bụi. Nhiều năm thuê nhà ở trung tâm thành phố đông đúc, tôi mới thấy những điều tưởng chừng đơn giản ấy lại có giá trị đến nhường nào.
>> Giá trị 10 năm chuyển nhà từ Gò Vấp ra Quận 2
Thực tế, đời sống ở Bình Dương hiện nay cũng không còn như hình dung của nhiều người trước đây. Hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện, đường sá thông thoáng. Các dịch vụ thiết yếu từ trường học, bệnh viện đến siêu thị, trung tâm thương mại đều có đầy đủ. Gia đình tôi không cảm thấy thiếu thốn hay bất tiện trong sinh hoạt hằng ngày.
Quan sát xung quanh, tôi cũng thấy không ít gia đình trẻ có xu hướng dịch chuyển từ khu vực trung tâm ra các đô thị vệ tinh hoặc vùng ven. Không phải vì họ không thích trung tâm, mà bởi họ bắt đầu ưu tiên chất lượng môi trường sống hơn. Nội đô hiện nay ngày càng đông đúc, ngột ngạt, kẹt xe thường xuyên, giá nhà đất liên tục tăng cao. Trong khi đó, nhiều khu đô thị mới ở vùng ven được quy hoạch khá bài bản, không gian xanh nhiều hơn, mật độ dân cư hợp lý hơn. Với những người xác định ở lâu dài để xây dựng cuộc sống gia đình, đây là những yếu tố đáng cân nhắc.
Tất nhiên, vẫn có người chấp nhận trả giá cao để đổi lấy sự thuận tiện trong việc đi làm. Nhưng ngày càng có nhiều người như tôi sẵn sàng đi xa hơn một chút để có không gian sống tốt hơn và giảm áp lực tài chính. Với riêng tôi, lựa chọn vùng ven là quyết định phù hợp với hoàn cảnh của gia đình mình. Thay vì dồn toàn bộ nguồn lực vào một căn nhà ở trung tâm và mang gánh nặng nợ nần kéo dài, tôi chọn một phương án vừa sức hơn để vẫn có thể dành tiền cho con cái, cho những nhu cầu khác của cuộc sống.
Tôi nghĩ những khu vực như Bình Dương, Hóc Môn hay Cần Giờ vẫn còn nhiều dư địa phát triển hạ tầng trong tương lai. Đây có thể là lựa chọn phù hợp cho những người mua để ở lâu dài, thay vì đặt nặng câu chuyện đầu tư ngắn hạn hay phải sở hữu nhà ở khu vực trung tâm bằng mọi giá.
