Tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất phạt tiền từ 12 - 14 triệu đồng đối với người điều khiển ô tô không kinh doanh vận tải hành khách (KDVTHK) nhưng chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe (còn gọi là xe ghép), đồng thời trừ 6 điểm giấy phép lái xe. Không chỉ tài xế, chủ phương tiện để cho người làm công điều khiển ô tô không KDVTHK nhưng chở người có thu tiền hoặc ký hợp đồng, nhận đặt chỗ để chở người trên xe cũng sẽ phải chịu chế tài.
Theo cơ quan soạn thảo, sau thời gian triển khai Nghị định (NĐ) 168, tình hình trật tự an toàn giao thông (TTATGT) đường bộ có nhiều chuyển biến tích cực, song vẫn tồn tại các vi phạm phức tạp, nhất là tình trạng xe không đăng ký KDVT nhưng vẫn chở khách, chở hàng hóa để thu tiền, xe KDVT hoạt động trá hình. Điều này gây thiếu công bằng và minh bạch trong hoạt động KDVT, trốn tránh hoạt động quản lý nhà nước về vận tải đường bộ và gây thất thu thuế. Do đó, việc bổ sung xe ghép vào đối tượng bị xử phạt sẽ giúp khắc phục bất cập vừa nêu.
Ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô VN, cho biết hiệp hội nhiều lần có văn bản gửi cơ quan quản lý nhà nước đề nghị siết chặt hoạt động của xe ghép, xe tiện chuyến. Một doanh nghiệp (DN) hoặc hộ KDVTHK thông thường để có thể hoạt động phải tuân thủ rất nhiều quy định, với nhiều loại chi phí phát sinh. Trong khi đó, loại hình xe ghép dường như chưa có các quy định điều chỉnh chặt chẽ, không phải chịu nhiều chế tài như xe khách thông thường, nên có lợi thế hơn về giá cả, tạo ra sự không công bằng trong cạnh tranh.
Chưa kể với xe ghép, nếu tài xế không đăng ký kinh doanh, không chấp hành các quy định về thuế thì sẽ dẫn tới gây thất thu cho ngân sách.
NĐ 168 hiện hành quy định tài xế ô tô bị phạt 600.000 - 800.000 đồng về lỗi "chuyển làn không đúng nơi cho phép, không có tín hiệu báo trước hoặc chuyển nhiều hơn một làn xe mỗi lần"; riêng với cao tốc, mức phạt là 4 - 6 triệu đồng. Cùng hành vi này, tài xế xe máy sẽ bị phạt 200.000 - 400.000 đồng, tài xế điều khiển xe máy chuyên dùng bị phạt 3 - 5 triệu đồng.
Tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất khi chuyển làn, tài xế còn phải giữ khoảng cách an toàn với xe phía trước, phía sau, hai bên. Nếu vi phạm, tài xế bị phạt tiền tương ứng với loại phương tiện điều khiển, mức phạt giống như quy định hiện hành.
Cục CSGT từng nhiều lần khuyến cáo vi phạm khi chuyển làn là hành vi đặc biệt nguy hiểm, có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, nhất là trên các tuyến cao tốc với tốc độ lưu thông cao. Khi chuyển làn, tài xế chỉ chuyển từng làn một, luôn quan sát gương chiếu hậu và các phương tiện xung quanh và bật tín hiệu trước khi chuyển, đồng thời duy trì khoảng cách phù hợp với phương tiện phía trước, không đánh lái đột ngột.
Đề xuất của Bộ Công an về giữ khoảng cách an toàn sẽ trở thành nghĩa vụ bắt buộc với mọi tài xế, giúp bao quát các tình huống gây nguy hiểm nhưng chưa có căn cứ xử phạt rõ ràng. Điểm mới này cũng mở rộng khái niệm khoảng cách an toàn. Thay vì chỉ giữ khoảng cách với xe phía trước, tài xế phải quan sát và đảm bảo an toàn với cả xe phía sau và xe hai bên, tránh tình trạng xe phía trước phanh gấp, hoặc tạt đầu xe sau, hoặc va chạm với xe đang chạy song song.
Khảo sát ý kiến của nhiều tài xế, đa số ủng hộ quy định trên, nhưng đề nghị nên có hướng dẫn cụ thể về khoảng cách an toàn, cách xác định ra sao. Trên các tuyến cao tốc hiện nay thường có biển báo về cự ly 50 m, 70 m hoặc 100 m, điều này giúp tài xế dễ dàng ước lượng khoảng cách với xe phía trước. Song với xe phía sau thì sẽ khó hơn rất nhiều, tài xế chỉ có thể nhìn qua gương chiếu hậu nên hình ảnh không phản ánh mức độ chính xác tuyệt đối về khoảng cách giữa hai xe.
Hay như trong khu vực đô thị, việc giữ đúng khoảng cách đôi khi gặp khó khăn, nhất là thời điểm xảy ra ùn tắc; vậy trường hợp này sẽ xử lý ra sao? Tương tự với xe hai bên, cần có quy định chi tiết khoảng cách bao xa thì được tính là an toàn, để việc tuân thủ đảm bảo thuận lợi, thống nhất.
Hiện ô tô chở người từ 8 chỗ trở lên (không kể chỗ của người lái) KDVTHK phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe. Nếu vi phạm, tài xế sẽ bị xử phạt 1 - 2 triệu đồng.
Tại dự thảo, Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi áp dụng xử phạt với mọi loại ô tô KDVTHK (bỏ ngưỡng số chỗ ngồi). Đồng thời, tài xế điều khiển ô tô KDVTHK từ 8 chỗ trở lên (không kể chỗ của tài xế) còn phải lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách, nếu vi phạm sẽ bị phạt 1 - 2 triệu đồng. Các đơn vị KDVT cũng phải chịu trách nhiệm tương ứng, với mức phạt 5 - 6 triệu đồng đối với cá nhân, 10 - 12 triệu đồng đối với tổ chức.
Cơ quan soạn thảo cho hay, nội dung trên nhằm phù hợp với quy định tại luật sửa đổi 10 luật về ANTT, trong đó có luật TTATGT đường bộ. Theo luật này, việc lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh người lái xe đối với xe KDVTHK dưới 8 chỗ sẽ áp dụng từ 1.1.2028; trong khi lắp thiết bị ghi nhận hình ảnh khoang chở khách sẽ áp dụng từ 1.1.2029 và thực hiện theo lộ trình do Chính phủ quy định.
Góp ý về dự thảo, Hiệp hội Vận tải ô tô VN đề nghị xem xét mức độ cần thiết phải lắp camera đối với xe KDVT chở khách dưới 8 chỗ ngồi, chi phí phát sinh và hiệu quả mang lại có tương xứng hay không. Phản hồi, Bộ Công an khẳng định đề xuất tại dự thảo là phù hợp với luật.
Theo số liệu từ Chính phủ, cả nước hiện có khoảng 121.000 xe KDVTHK từ 8 chỗ trở lên và 300.000 xe dưới 8 chỗ. Để triển khai lắp đặt camera giám sát khoang hành khách hoặc camera ghi nhận hình ảnh người lái xe thì cần 1,2 - 1,8 triệu đồng/xe, tổng cộng khoảng 511 - 757 tỉ đồng. Dù phát sinh chi phí ban đầu nhưng quy định này giúp nâng cao an toàn cho hành khách, giảm tình trạng nhồi nhét; hỗ trợ xác minh khiếu nại, bảo vệ lái xe và DN trước các tranh chấp...
Riêng về dữ liệu thu được từ các thiết bị giám sát, luật quy định phải tuân thủ về bảo vệ dữ liệu cá nhân, nghiêm cấm sử dụng nhằm xâm phạm nhân phẩm, danh dự, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân...
Tin Gốc: Thanh Niên
