Không chỉ chờ đến khi có lộ trình từ cơ quan chức năng, nhiều người dân cũng dần chuyển đổi để phù hợp với xu hướng và tiết kiệm trước thực tế giá nhiên liệu hóa thạch tăng cao.
UBND TP.HCM vừa phê duyệt kế hoạch hành động về kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045 trên địa bàn. Kế hoạch tập trung vào hàng loạt giải pháp siết nguồn phát thải và thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng sạch.
Trước đó, trao đổi với Tuổi Trẻ về vấn đề kiểm soát khí thải, ông Bùi Hòa An – Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM – cho biết Sở Xây dựng TP cùng các đơn vị liên quan đã có quá trình chuẩn bị tương đối đầy đủ các bước thẩm định đề án kiểm soát khí thải giao thông tại TP.HCM.
Cũng theo ông An, TP.HCM làm từng bước, có lộ trình bài bản dựa trên sự đồng thuận của bà con nhân dân.
Cụ thể kế hoạch hành động, TP.HCM đặt mục tiêu 100% phương tiện tham gia giao thông gồm ô tô, mô tô, xe máy sẽ được kiểm soát khí thải theo lộ trình áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. TP phấn đấu đến năm 2030, toàn bộ phương tiện giao thông công cộng sử dụng năng lượng sạch, năng lượng xanh, thân thiện môi trường.
Cùng với đó là việc ban hành và triển khai các chính sách khuyến khích, hỗ trợ phương tiện vận tải hàng hóa và hành khách, bao gồm xe công nghệ, chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch.
Sở Xây dựng TP.HCM được giao chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và đơn vị liên quan để thiết lập, triển khai “vùng phát thải thấp” (LEZ), tiến tới hạn chế các phương tiện không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải lưu thông trong khu vực.
Đồng thời sở sẽ nghiên cứu quy hoạch các tuyến đường chuyên dụng dành cho xe tải trọng lớn, xe chở vật liệu xây dựng và tổ chức điều tiết giao thông tại các phường vào giờ cao điểm.
Bên cạnh đó, TP.HCM xây dựng các chính sách khuyến khích chuyển đổi phương tiện sang sử dụng năng lượng sạch đối với các tuyến vận tải hành khách liên tỉnh bằng xe buýt và các tuyến vận tải cố định. Hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chuyển đổi mô tô, xe máy cũ.
Áp dụng chính sách miễn, giảm phí cho học sinh, sinh viên sử dụng giao thông công cộng và phát triển hệ thống xe đạp công cộng theo hướng xã hội hóa. TP cũng nghiên cứu, thí điểm việc lắp đặt thiết bị định vị và theo dõi phát thải đối với các phương tiện vận chuyển vật liệu phục vụ xây dựng.
Trong giai đoạn 2026 – 2030, TP.HCM đặt mục tiêu nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm giảm dần qua từng năm. Tỉ lệ số ngày có chỉ số chất lượng không khí ở mức trung bình trở lên được duy trì trong khoảng 75 – 80%.
Đồng thời, 95% người dân được tiếp cận thông tin về chất lượng không khí thông qua các nền tảng công nghệ số của TP. Tầm nhìn đến năm 2045, TP.HCM hướng đến duy trì chất lượng không khí ở mức trung bình đến tốt, với chỉ số AQI dưới 100.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, anh Lê Đình Long (tài xế công nghệ, ngụ xã Bà Điểm, TP.HCM) cho hay sau khoảng 2 năm chạy xe xăng, anh đã chuyển hẳn sang dùng xe điện từ khoảng nửa năm nay.
Anh bắt đầu công việc từ 8h sáng và sẽ trở về nhà vào khoảng 18h – 19h tối. Di chuyển với quãng đường trung bình hơn 100km mỗi ngày, anh chi khoảng 20.000 – 30.000 đồng tiền sạc pin cho xe điện. Trong khi với tài xế xe xăng, nhiều người phải chi từ 70.000 – 100.000 đồng tiền nhiên liệu. Nhờ đó, anh có thể tiết kiệm thêm chút đỉnh chi phí mỗi ngày.
“Nghe tin sắp tới TP có chủ trương kiểm soát lượng khí thải, khuyến khích giao thông xanh, cộng với gần đây giá xăng lên cao quá, nên tôi thấy việc mình chuyển sang xe điện là hợp lý”, anh Long nói.
Ngoài ra, anh cũng lên kế hoạch làm hồ sơ chuyển sang chạy loại xe điện có thể đổi pin, nhằm tối ưu hơn nữa quỹ thời gian. Theo anh Long, trước đây thời gian sạc lâu hoặc thiếu trạm sạc là những rào cản lớn khiến cánh tài xế như anh và nhiều người dân e ngại khi sử dụng xe điện.
Tuy nhiên, hạ tầng cho giao thông xanh ngày càng phát triển. Bằng chứng dễ thấy là hiện nay TP đã lắp đặt nhiều trụ đổi pin dọc vỉa hè, công viên, bãi đậu xe… giúp tài xế càng thêm dễ dàng tiếp cận.
Không chỉ mới sử dụng xe điện gần đây, chị Ngọc Tú (ngụ TP Thủ Đức cũ) cho biết cơ duyên khiến chị bắt đầu sử dụng xe điện là do năm 2019 thì được tặng 1 voucher giảm giá mua xe. Bản thân chị cũng khá quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường nên đã mua và đi thử thì thấy rất ưng bụng, phù hợp với nhu cầu cá nhân.
“Đến nay đã gần 7 năm mình sử dụng xe điện, chi phí mỗi tháng cho xe điện của mình cũng khá ít nên rất tiết kiệm”, chị Tú kể.
Là một người sử dụng xe điện lâu năm, chị Tú kỳ vọng cơ sở hạ tầng dành cho xe điện sẽ được phát triển mạnh, các trạm sạc phủ cả ở ngoại thành. “Mình nghĩ trạm sạc pin mà phủ sóng như trạm xăng thì người dân sẽ dần chuyển đổi qua sử dụng xe điện nhiều”, chị Tú nói.
Về sự chuẩn bị cho kiểm soát khí thải mô tô, xe máy, Sở Xây dựng TP cho biết đã có văn bản triển khai thực hiện thông tư số 92 của bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường về ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe máy.
Theo đó sở đề nghị các cơ sở đăng kiểm chủ động tổ chức rà soát, sắp xếp lại toàn bộ mặt bằng cơ sở đăng kiểm hiện có, xem xét bố trí khu vực có diện tích phù hợp để tổ chức kiểm định và cấp giấy chứng nhận kiểm định khí thải cho mô tô, xe máy.
Đối với thiết bị đo khí thải phục vụ kiểm định mô tô, xe máy phải có phần mềm quản lý kiểm định. Đồng thời bố trí khu vực riêng biệt để phục vụ hoạt động này. Khuyến khích các cơ sở đăng kiểm xây dựng kế hoạch đầu tư, mua sắm phương tiện, trang bị đầy đủ các dụng cụ, thiết bị đo cần thiết phục vụ cho công tác kiểm định khí thải mô tô, xe máy ngoài cơ sở đăng kiểm theo quy định.
Mở cửa phiên giao dịch ngày 20/5, giá vàng miếng SJC được các doanh nghiệp lớn niêm yết tại 159,5-162,5 triệu đồng/lượng (mua - bán), giảm 1,5 triệu đồng/lượng ở chiều mua và 1 triệu đồng ở chiều bán so với giá đóng cửa phiên hôm qua. Chênh lệch giữa chiều mua và bán tăng từ 2,5 triệu đồng lên 3 triệu đồng/lượng.
Đến 10h, vàng miếng tiếp tục được doanh nghiệp điều chỉnh giảm thêm 500.000 đồng/lượng ở cả 2 chiều mua và bán, hiện giao dịch tại 159-162 triệu đồng/lượng (mua - bán). Đây là mức thấp nhất 2 tháng của mặt hàng này.
Giá vàng trong nước giảm cùng chiều quốc tế. Giá vàng thế giới đã “thủng” mốc 4.500 USD/ounce, hiện giao dịch tại 4.463 USD, tương đương giảm thêm 19 USD so với phiên giao dịch liền kề. Giá vàng thế giới đã “bốc hơi” 306,9 USD/ounce, tức 6,41% nếu tính trong vòng 30 ngày qua.
Xung đột giữa Mỹ và Iran là yếu tố chi phối chính trên các thị trường tài chính, khi việc đóng cửa eo biển Hormuz tiếp tục ảnh hưởng đến khoảng 1/5 lưu lượng dầu toàn cầu. Biến động giá dầu trong ngày đầu tuần cho thấy thị trường vẫn cực kỳ nhạy cảm với mọi dấu hiệu leo thang căng thẳng hoặc đàm phán. Dầu Brent đã tăng vượt 111 USD/thùng trong đầu phiên, sau đó giảm xuống dưới 109 USD.
Tác động đối với vàng mang tính 2 chiều: Rủi ro tại Trung Đông hỗ trợ nhu cầu trú ẩn an toàn, nhưng cú sốc giá dầu lại làm gia tăng lo ngại lạm phát và kỳ vọng lãi suất, từ đó đẩy lợi suất tăng và hạn chế nhu cầu đối với vàng - tài sản không sinh lãi.
Fawad Razaqzada, chuyên gia phân tích thị trường tại sàn giao dịch Forex.com, nhận định vàng đang chịu áp lực khi giá dầu, lợi suất và đồng USD cùng tăng. Quan điểm ngắn hạn của ông phù hợp với diễn biến giao dịch: vàng đã bật tăng từ vùng hỗ trợ, nhưng đợt phục hồi này vẫn chưa đủ mạnh để xóa bỏ áp lực từ lo ngại lạm phát do giá năng lượng dẫn dắt và giả định lãi suất thực sẽ tiếp tục tăng.
Chứng khoán Mỹ diễn biến trái chiều đến giảm nhẹ khi biến động của giá dầu và lãi suất tiếp tục là tâm điểm vĩ mô. USD-Index - thước đo sức mạnh đồng bạc xanh với rổ tiền tệ lớn - suy yếu sau đợt tăng mạnh tuần trước, tạo điều kiện cho vàng phục hồi. Tuy nhiên, đồng USD vẫn được hỗ trợ bởi nhu cầu trú ẩn an toàn và khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục nâng lãi suất.
Sáng ngày 20/5, Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.135 đồng, tăng 2 đồng so với phiên trước đó. Với biên độ giao dịch 5%, các ngân hàng thương mại được phép giao dịch USD trong vùng 23.878-26.391 đồng.
Khảo sát tại các ngân hàng cho thấy, tỷ giá USD tiếp tục tăng nhẹ trong phiên giao dịch, với mặt bằng giá bán USD tại phần lớn nhà băng phổ biến quanh mức 26.389 đồng/USD. Ở chiều mua vào, nhiều ngân hàng điều chỉnh tăng từ vài đồng đến hơn chục đồng so với phiên trước, trong khi giá bán ra tăng nhẹ hoặc đi ngang. Tuy vậy, vẫn có một số nhà băng điều chỉnh giảm nhẹ cả hai chiều mua - bán USD.
Những khoản tưởng không đáng kể này lại buộc người nộp thuế phải tự quyết toán, đối mặt nguy cơ bị phạt dù không cố tình sai phạm.
Anh H.D.M. (phường Tây Hồ, Hà Nội) cho biết mới nhận được thông báo của cơ quan thuế về việc nợ thuế các năm 2022 và 2024. Điều khiến anh bất ngờ là những năm qua anh đều ủy quyền cho cơ quan chi trả quyết toán thay, thậm chí có năm còn được hoàn thuế.
Nhưng đến khi cài ứng dụng eTax Mobile, anh mới phát hiện hai khoản thu nhập 500.000 đồng vào năm 2022 và năm 2024, đều chưa được khấu trừ thuế.
"Đây là thù lao đi họp, thật sự tôi không thể nhớ nổi để tự quyết toán. Đến khi vào eTax Mobile tra cứu mới biết, chứ tôi không hề có ý định trốn thuế", anh M. nói và cho biết tuần rồi anh đã lập tờ khai quyết toán và nộp thuế ngay trên eTax mobile.
Do quá hạn nộp tờ khai quyết toán (năm 2022 là 2 năm và năm 2024 là 1 năm), nên ngoài số tiền thuế phải nộp thêm là hơn 100.000 đồng, anh còn bị phạt tiền chậm nộp 43.000 đồng. Nỗi lo lớn hơn là nguy cơ bị phạt vì chậm nộp tờ khai quyết toán. Mức phạt nếu lên đến vài triệu đồng thì quá nặng. Vì số tiền nhận chỉ vài trăm nghìn đồng và không phải cố tình trốn thuế.
Không riêng gì anh M., nhiều trường hợp rơi vào tình cảnh tương tự. Chị Trần Thu Trang (phường Cửa Nam, Hà Nội) cho biết cũng vừa phát hiện khoản thu nhập vãng lai 200.000 từ năm 2024 khi tra cứu eTax mobile.
"Tôi vừa hoàn tất quyết toán. Do quá hạn một năm nên ngoài số tiền thuế phải nộp thêm 307.000 đồng, tôi bị phạt 37.000 đồng tiền chậm nộp. Tôi đang lo có bị phạt chậm nộp tờ khai hay không. Nên ngày nào tôi cũng vào eTax Mobile kiểm tra thông báo", chị Trang cho hay.
Anh N.K. (TP.HCM) cho hay năm 2025 ngoài thu nhập chính anh có phát sinh khoản thu nhập vãng lai 3,5 triệu đồng và đã nộp bổ sung thuế 40.000 đồng. Tuy nhiên điều anh lo lắng nhất là những khoản thu nhập vãng lai từ năm 2016 - 2022 không hiển thị trên ứng dụng eTax Mobile.
"Vừa qua tôi vô tình biết được trong những năm này tôi có thu nhập vãng lai dao động từ 8 - 15 triệu đồng/năm, nhưng do ứng dụng không hiển thị nên tôi không đóng được. Tôi cũng không tìm được chứng từ khấu trừ thuế trong giai đoạn này vì thời gian qua đã quá lâu. Trong trường hợp này tôi phải xử lý như thế nào?", anh N.K. đặt câu hỏi.
Những lo lắng của người dân hoàn toàn có cơ sở vì trước đó Tuổi Trẻ từng phản ánh trường hợp của anh H., nhân viên chi nhánh một ngân hàng cổ phần lớn bị cơ quan thuế địa phương yêu cầu đóng bổ sung và phạt 20,7 triệu đồng vì khoản thu nhập vãng lai tổng cộng 3,6 triệu đồng chưa được khấu trừ thuế trong 2 năm.
Theo phản ánh, anh H. có nguồn thu nhập chính tại ngân hàng, phần thu nhập từ tham gia bán bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) với công ty bảo hiểm mà ngân hàng ký độc quyền.
Phần thu nhập từ ngân hàng anh đã ủy quyền quyết toán thuế, phần thu nhập từ tham gia bán bảo hiểm qua ngân hàng đã được tạm khấu trừ 10%.
Ngoài ra anh còn phần thu nhập ở công ty chứng khoán, nhưng do khoản thu nhập này quá ít, năm 2022 chỉ 3,3 triệu đồng và năm 2023 là 300.000 đồng nên công ty chứng khoán đã không khấu trừ vì hiện nay các khoản thu nhập vãng lai từ 2 triệu đồng/lần mới khấu trừ 10%.
Đó chính là nguồn cơn khiến cơ quan thuế yêu cầu truy lại và buộc anh phải tổng hợp hết 3 khoản thu nhập để quyết toán và áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần, khiến anh phải đóng bổ sung và phạt tổng cộng lên đến 20,7 triệu đồng cho năm quyết toán 2022 và 2023.
Theo anh H., lỗi này không phải do người nộp thuế trốn tránh nghĩa vụ, nhưng mức phạt như vậy là quá nặng cho người nộp thuế. Trên thực tế nếu công ty chứng khoán tạm khấu trừ 10% thì anh sẽ không phải tổng hợp các khoản thu nhập để quyết toán lại vì theo thông tư 111 ban hành năm 2013 của Bộ Tài Chính, cá nhân có thu nhập vãng lai đã khấu trừ 10% tại nguồn không phải quyết toán nếu bình quân thu nhập không quá 10 triệu đồng/tháng (tương đương 120 triệu/năm).
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH kế toán Keytas, đánh giá cách khấu trừ thuế 10% đang gây bất lợi cho người có thu nhập thấp, dù có nâng lên 5 triệu đồng/lần.
Ông phân tích, mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/người/tháng, và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Tổng thu nhập trên 21,7 triệu đồng/tháng mới phải nộp thuế.
Trong khi đó, người lao động tự do, theo thời vụ, thử việc thường là thu nhập thấp. Dù thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế nhưng họ nhận được 5 triệu đồng/lần là đã bị khấu trừ 10%. Đợi đến sang năm, khi quyết toán thuế, họ mới làm thủ tục quyết toán để hoàn lại số thuế này.
"Thực tế, nhiều người lao động ngại quyết toán thuế mà đành ngậm ngùi bỏ số thuế đã nộp thừa. Bởi để được hoàn thuế, họ phải đề nghị đơn vị chi trả cấp chứng từ khấu trừ thuế. Trong khi đó, nhiều người không rành quy trình mà đi thuê dịch vụ kế toán thì tốn thêm chi phí", ông Tuấn nói.
Theo ông, việc nộp mẫu cam kết thu nhập chưa đến mức phải nộp thuế để không bị trừ 10% tạo cơ chế xin - cho không đáng có cho người lao động. Còn với đơn vị chi trả, họ lại thêm thủ tục khi cuối năm phải lập danh sách, nộp cam kết cho cơ quan thuế.
Để khắc phục bất cập nêu trên, tạo thuận lợi cho người nộp thuế, ông kiến nghị bãi bỏ cơ chế khấu trừ 10% đối với thu nhập vãng lai, mà tính thuế theo biểu lũy tiến. Cách này vừa đảm bảo công bằng cho người nộp thuế. Đồng thời, đơn vị chi trả cũng không phải phân biệt người có hợp đồng lao động hay không và tạm khấu trừ 10% hay theo bậc lũy tiến. Còn với cơ quan thuế, công việc cũng nhẹ gánh hơn khi giảm tải số hồ sơ quyết toán thuế.
Kết thúc phiên giao dịch từ ngày 30/6, giá vàng miếng SJC được niêm yết ở 144-147 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Chênh lệch giữa 2 chiều mua và bán được duy trì ở mức 3 triệu đồng/lượng.
Phiên hôm qua, giá vàng mở cửa đã “bốc hơi” 2 triệu đồng/lượng ở cả chiều mua vào và bán ra, về mức 143-146 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra) trước khi bật tăng 1 triệu đồng/lượng mỗi chiều về mức hiện tại.
Diễn biến này trùng với quốc tế khi giá vàng thế giới có thời điểm rớt “thủng” mốc 4.000 USD/ounce, trước khi bật tăng hơn 37 USD về mức 4.031 USD/ounce. Quy đổi theo tỷ giá chưa tính thuế, phí, giá vàng thế giới tương đương 128,6 triệu đồng/lượng. Giá vàng trong nước đang đắt hơn thế giới 18,3 triệu đồng/lượng.
Vàng và bạc trượt giá do giá dầu tăng trở lại, củng cố khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất trong năm nay. Thêm vào đó khả năng Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài vẫn còn bấp bênh.
Trên thị trường, các nhà đầu tư đang đặt cược khả năng 63% Fed tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 9.
Ông Sean Lusk, đồng Giám đốc bộ phận phòng ngừa rủi ro thương mại tại Walsh Trading, cho rằng vàng vẫn có khả năng giảm thêm trước khi bước vào chu kỳ tăng mới. Theo vị này, sau khi mất gần 10% chỉ trong một tuần, thị trường đang xuất hiện lực mua bắt đáy, song đồng USD vẫn còn duy trì sức mạnh, hạn chế dòng tiền đầu cơ vào kim loại quý. Ông dự báo giá vàng có thể lùi về vùng 3.700-3.800 USD/ounce.
Ông Alex Kuptsikevich, chuyên gia phân tích cấp cao của FxPro, dự báo giá vàng có thể tiếp tục chịu áp lực trong thời gian tới. Ông nhận định, xu hướng kỹ thuật vẫn nghiêng về bên bán khi giá đang nằm dưới các đường trung bình động dài hạn. Vùng 4.000 USD/ounce vẫn được xem là ngưỡng hỗ trợ tâm lý quan trọng, nơi lực mua và lực bán sẽ cạnh tranh quyết liệt.
CPM Group tiếp tục duy trì khuyến nghị bán đối với vàng, đặt mục tiêu giảm về 3.800 USD/ounce. Nhóm phân tích cho rằng xu hướng điều chỉnh nhiều khả năng sẽ còn kéo dài trong những tuần tới trước khi thị trường tìm được vùng cân bằng mới.
Chuyên gia Ole Hansen từ Saxo Bank đưa ra cảnh báo về sự thay đổi trong hành vi của nhà đầu tư: "Việc vàng biến động cho thấy tâm lý thị trường đang rất mong manh. Thay vì tranh thủ mua vào khi giá giảm như trước đây, các nhà giao dịch hiện nay có xu hướng bán mạnh khi giá hồi phục".
Theo ông, để thay đổi cục diện này, giá vàng cần phải vượt qua ngưỡng 4.100 USD/ounce mới có cơ sở để xác nhận vùng đáy đã được thiết lập.
