Mục tiêu 100% người dân TPHCM có “hộ chiếu sức khỏe” năm 2030
Tại hoạt động “Smart Healthcare 2026” hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân, diễn ra ở TPHCM ngày 8/4, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, thành phố đang đứng trước những thử thách không nhỏ từ tốc độ đô thị hóa nhanh, quy mô dân số lớn, tình trạng già hóa dân số và sự gia tăng của các bệnh không lây nhiễm.
Trước nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng, ngành y tế đang quyết liệt chuyển đổi mô hình từ chữa bệnh sang phòng bệnh, từ chăm sóc khi có bệnh sang quản lý sức khỏe liên tục, toàn diện suốt vòng đời.
Trong hành trình chuyển đổi ấy, y tế thông minh (Smart Healthcare) được xác định là chìa khóa then chốt. Theo ông Châu, y tế thông minh không chỉ dừng lại ở trang thiết bị hiện đại mà là xây dựng hệ sinh thái số toàn diện. Trong đó, dữ liệu sức khỏe được liên thông để việc chăm sóc mang tính cá thể hóa và đạt hiệu quả tối ưu.
“TPHCM đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% người dân có hồ sơ sức khỏe điện tử. Đây sẽ là hộ chiếu sức khỏe theo mỗi người suốt cuộc đời. Nó không chỉ giúp bác sĩ có phác đồ điều trị chính xác nhờ dữ liệu lịch sử y tế đầy đủ, mà còn giúp người dân tự theo dõi tình trạng bản thân thuận tiện nhất”, Phó Giám đốc Sở Y tế chia sẻ.
Bên cạnh xây dựng hồ sơ sức khỏe, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các thiết bị đeo thông minh cũng mở ra kỷ nguyên mới cho ngành y tế. Các thiết bị này giúp theo dõi chỉ số sinh tồn theo thời gian thực, cảnh báo sớm dấu hiệu bất thường và xóa nhòa khoảng cách địa lý thông qua khám chữa bệnh từ xa (Telemedicine).
Dù đề cao vai trò của công nghệ tiên tiến, TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu khẳng định, lối sống lành mạnh của mỗi cá nhân vẫn là yếu tố quan trọng nhất. Để hiện thực hóa mục tiêu toàn dân khỏe mạnh, lãnh đạo Sở Y tế kêu gọi mỗi người cần bắt đầu từ những hành động thiết thực nhất.
Cụ thể, người dân cần chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ, bằng cách hạn chế rượu bia, thuốc lá và cắt giảm lượng muối, đường, chất béo không lành mạnh trong khẩu phần ăn hàng ngày.
Song song đó, cần duy trì thói quen vận động thể chất và xây dựng môi trường sống xanh, để vừa cải thiện thể trạng, vừa nâng cao chất lượng cuộc sống. Đặc biệt, công tác dinh dưỡng hợp lý – trọng tâm là chương trình “dinh dưỡng 1000 ngày đầu đời” – được coi như chìa khóa nâng tầm vóc cho thế hệ tương lai.
Lãnh đạo Sở Y tế TPHCM cũng khuyến khích người dân tận dụng các dịch vụ y tế tại cộng đồng để tầm soát định kỳ, giúp phát hiện sớm các nguy cơ bệnh tật ngay từ giai đoạn khởi phát.
Thách thức trong hành trình miễn dịch trọn đời
Chia sẻ tại hội nghị khoa học “Hành trình miễn dịch trọn đời – Góc nhìn đa chiều về cơ hội và thách thức”, diễn ra mới đây, GS.TS.BS Phan Trọng Lân, Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho biết, dịch tễ học toàn cầu và trong nước đã có nhiều biến động, từ thay đổi mô hình bệnh tật theo độ tuổi và nhóm nguy cơ đến các thách thức đối với hệ thống y tế.
Do đó, cách tiếp cận dự phòng cần được đặt trong tổng thể chiến lược và dựa trên dữ liệu dịch tễ, bằng chứng khoa học cũng như kinh nghiệm quốc tế. Trong đó, định hướng “miễn dịch trọn đời” ngày càng được quan tâm để nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Thực tế hiện nay, gánh nặng bệnh truyền nhiễm đang tập trung ở các nhóm dễ bị tổn thương, nhưng chưa được chủ động dự phòng đầy đủ. Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, kéo theo sự thay đổi về nhu cầu chăm sóc sức khỏe, đặc biệt ở người cao tuổi và các nhóm có bệnh nền.
PGS.TS.BS Lê Khắc Bảo, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM phân tích, người lớn tuổi (đặc biệt từ 65 tuổi trở lên) dễ mắc các nhiễm trùng đường hô hấp với mức độ nghiêm trọng và nguy cơ tử vong cao.
Các nhiễm trùng đường hô hấp không chỉ gây bệnh cấp tính mà còn làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính. Đặc biệt, đồng nhiễm virus và vi khuẩn có thể dẫn đến diễn tiến nặng và làm gia tăng nguy cơ tử vong. Do đó, chuyên gia cho rằng việc chủ động phòng ngừa cần được cân nhắc ở nhóm bệnh nhân này.
GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến, Chủ tịch Hội Phụ sản Việt Nam cho biết thêm, với trẻ nhũ nhi, RSV (virus hợp bào hô hấp) là một trong những tác nhân hô hấp thường gặp ở. RSV có thể gây ra các di chứng như hen suyễn và thở khò khè, với tỷ lệ nhập viện cao nhiều lần so với cúm.
Nhiễm RSV không chỉ tạo gánh nặng bệnh tật mà còn ảnh hưởng lớn đến tài chính của gia đình người bệnh cũng như hệ thống chăm sóc y tế.
Các chuyên gia cho rằng, từ các nhóm nguy cơ khác nhau (người cao tuổi, người có bệnh nền, trẻ nhũ nhi…), khái niệm “miễn dịch trọn đời” cần được đặt ra như một khung tiếp cận theo vòng đời trong y tế dự phòng.
Từ đó, giúp cộng đồng chuyên môn nhìn nhận dữ liệu dịch tễ, thực hành lâm sàng và kinh nghiệm quốc tế một cách hệ thống hơn, phù hợp với nhu cầu sức khỏe thay đổi theo tuổi và nhóm nguy cơ.
“Cần nhận diện nguy cơ sớm và tăng cường trao đổi thông tin khoa học với nhân viên y tế, bao gồm cả giai đoạn thai kỳ, như một phần của cách tiếp cận theo vòng đời”, GS.TS.BS Nguyễn Viết Tiến nhận định.
PGS.TS Nguyễn Huy Thắng - Trưởng khoa bệnh lý mạch máu não Bệnh viện Nhân dân 115 - cho biết tình trạng nắng nóng kéo dài và gay gắt có thể làm gia tăng nguy cơ đột quỵ trong cộng đồng.
Hiện khoa đang điều trị khoảng 200 bệnh nhân đột quỵ, phần lớn trong độ tuổi từ 50 đến 70. Tuy nhiên đáng chú ý là ngày càng xuất hiện nhiều ca bệnh ở người trẻ, thậm chí mới ngoài 30 tuổi.
Theo ông Thắng, thời tiết nóng ẩm khiến cơ thể mất nước nhanh chóng. Khi cơ thể thiếu nước, máu trở nên cô đặc hơn, làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối trong lòng mạch, đặc biệt là hệ tĩnh mạch. Nguy cơ này càng cao nếu con người phải tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng trong thời gian dài, hoặc khi thân nhiệt tăng cao vượt ngưỡng 40 độ C.
Không chỉ thời tiết nóng, trời lạnh giá cũng có thể gây tác động tương tự. Khi trời lạnh, nhiều người có xu hướng uống ít nước hơn, dẫn đến tình trạng mất nước tiềm ẩn. Đồng thời sự thay đổi nhiệt độ đột ngột nóng hay lạnh đều có thể ảnh hưởng đến sự co giãn của hệ mạch máu, làm tăng huyết áp và gia tăng gánh nặng cho tim.
Điều này đặc biệt nguy hiểm đối với người lớn tuổi hoặc những người có bệnh nền như tăng huyết áp nhưng chưa được kiểm soát tốt.
Các nghiên cứu quốc tế gần đây cũng đã chỉ ra mối liên hệ giữa thời tiết và nguy cơ đột quỵ. Tại hội nghị của Hội Tim mạch châu Âu năm 2022, một nghiên cứu tại Nhật Bản trên 3.367 người từ 65 tuổi trở lên ở thành phố Okayama cho thấy nguy cơ đột quỵ tăng rõ rệt vào khoảng một tháng sau mùa mưa.
Cứ mỗi 1 độ C nhiệt độ tăng thêm, nguy cơ đột quỵ xuất huyết não tăng 24% và nguy cơ đột quỵ thiếu máu não tăng 36%.
Một nghiên cứu khác tại 8 thành phố lớn ở Trung Quốc với quy mô dân số lên tới 48 triệu người cũng ghi nhận cả thời tiết quá nóng (28-34 độ C) lẫn quá lạnh (4-23 độ C) đều làm tăng nguy cơ đột quỵ.
Tuy nhiên tác động của thời tiết nóng thường xảy ra trong 3 ngày đầu tiếp xúc, trong khi ảnh hưởng của thời tiết lạnh có thể kéo dài khoảng 2 tuần.
Theo bác sĩ Thắng, những thời điểm chuyển mùa, khi nhiệt độ biến động mạnh, là giai đoạn nguy cơ cao nhất bị đột quỵ. Sau đó cơ thể dần thích nghi nên mức độ ảnh hưởng có thể giảm xuống.
Tại Việt Nam, hiện chưa có nghiên cứu quy mô lớn nào đánh giá cụ thể mối liên hệ giữa thời tiết và đột quỵ.
Theo ghi nhận thực tế trong lâm sàng, mối liên quan này là có cơ sở. Các chuyên gia nhận định thời tiết nên được xem là yếu tố thúc đẩy, chứ không phải nguyên nhân trực tiếp gây đột quỵ, ngoại trừ những trường hợp tăng thân nhiệt nghiêm trọng.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ngày 6/5 xác nhận biến thể Andes (ANDV) gây ra đợt bùng phát trên chuyến hải trình tới Nam Cực. Hiện giới chức Argentina chạy đua với thời gian để xác định xem quốc gia này có phải là nơi khởi phát mầm bệnh hay không.
Mối lo ngại lan rộng khi 23 hành khách đã rời tàu tại đảo Saint Helena từ ngày 21/4 và tỏa đi nhiều nước, mang theo nguy cơ phát tán mầm bệnh. Trong đó, nam du khách Thụy Sĩ đã có kết quả dương tính. Một hành khách Tây Ban Nha cho biết nhóm người này di chuyển tự do suốt nửa tháng qua. Không cơ quan nào liên lạc hoặc kiểm soát y tế họ cho đến khi WHO bắt đầu vào cuộc cách đây ba ngày.
Chuyến hải trình khởi hành từ thành phố Ushuaia (miền Nam Argentina) ngày 1/4 và ghi nhận ca tử vong đầu tiên hôm 11/4 là một người đàn ông Hà Lan 70 tuổi. Ngày 26/4, người vợ 69 tuổi bay từ Saint Helena đến Nam Phi, gục ngã tại sân bay Johannesburg và qua đời ở bệnh viện. Hành khách thứ ba, một phụ nữ Đức, mất vào ngày 2/5. Hiện một bệnh nhân điều trị tích cực tại Nam Phi và du khách Thụy Sĩ nằm viện ở quê nhà.
Các điều tra viên Argentina đang rà soát toàn bộ lịch trình tham quan của du khách tại Ushuaia, cũng như hành trình qua Uruguay và Chile trước khi họ bước lên tàu. Lực lượng chức năng sẽ cách ly những người tiếp xúc gần nhằm chặn đứng đà lây lan. Tuy nhiên, thời gian ủ bệnh kéo dài từ một đến 8 tuần khiến chuyên gia rất khó xác định thời điểm bệnh nhân nhiễm virus tại đất liền, tại trạm dừng chân trên đảo hay ngay trên boong tàu.
Virus Andes thuộc họ Hantavirus (gồm 38 loài, trong đó 24 loài gây bệnh ở người) do loài gặm nhấm phát tán, gây hội chứng phổi nghiêm trọng với tỷ lệ tử vong lên tới gần 30%. Đây là chủng duy nhất có khả năng lây truyền trực tiếp từ người sang người khi tiếp xúc gần và kéo dài với dịch tiết cơ thể.
Sự cố y tế trên tàu MV Hondius xảy ra trong bối cảnh các nghiên cứu tại Argentina chỉ ra rằng biến đổi khí hậu đang đẩy nhanh nguy cơ lây lan Hantavirus. Các chuyên gia giải thích nhiệt độ tăng cao làm mở rộng phạm vi hoạt động của virus. Khi hệ sinh thái thay đổi, loài gặm nhấm mang virus có điều kiện sinh sôi mạnh mẽ hơn ở nhiều nơi.
Chuyên gia bệnh truyền nhiễm nổi tiếng người Argentina, ông Hugo Pizzi, nhận định Argentina đang trở nên nhiệt đới hóa do biến đổi khí hậu. Điều này không chỉ gây ra những xáo trộn như dịch sốt xuất huyết hay sốt vàng da, mà còn thúc đẩy các loài thực vật nhiệt đới phát triển, cung cấp nguồn thức ăn dồi dào cho loài chuột. "Không còn nghi ngờ gì nữa, theo thời gian, Hantavirus đang ngày càng phát tán rộng rãi hơn", ông Pizzi nói.
Ngày 1-5, PGS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho hay ngay sau đợt nghỉ lễ 30-4 và 1-5, TP tiếp tục bàn giao các cơ sở dôi dư sau sắp xếp cho Bệnh viện Mắt, cụ thể là các cơ sở tại số 56 Bà Huyện Thanh Quan và 299 Điện Biên Phủ.
Việc tiếp nhận các cơ sở này mang ý nghĩa "giải tỏa áp lực trước mắt, tạo dư địa phát triển lâu dài" cho bệnh viện.
Trong đó cơ sở 56 Bà Huyện Thanh Quan sẽ nhanh chóng được tổ chức thành Trung tâm khám và điều trị ban ngày, với công suất dự kiến 800 - 1.000 lượt bệnh nhân/ngày, tập trung các hoạt động khám ngoại trú, tầm soát và phẫu thuật trong ngày. Đây là giải pháp trực tiếp giúp giảm tải cho cơ sở chính, đồng thời nâng cao trải nghiệm người bệnh.
Song song đó, cơ sở 299 Điện Biên Phủ trước mắt sẽ bố trí khối hành chính - đào tạo, tạo thêm không gian cho hoạt động chuyên môn; về trung hạn sẽ được chuyển đổi thành trung tâm nhãn khoa chất lượng cao, có khả năng triển khai các kỹ thuật chuyên sâu ngang tầm khu vực, hướng đến phát triển du lịch y tế.
Giám đốc Sở Y tế TP.HCM chia sẻ thêm trong định hướng phát triển không gian y tế theo mô hình "đa cực", Bệnh viện Mắt TP.HCM sẽ triển khai cơ sở 2 tại khu vực Bình Dương (cũ), nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh và nhu cầu chăm sóc mắt ngày càng lớn.
Cơ sở này sẽ đóng vai trò là trung tâm khám và điều trị ban ngày chất lượng cao, tập trung vào tầm soát, phát hiện sớm và điều trị các bệnh lý nhãn khoa có nguy cơ gây mù lòa, đặc biệt ở người cao tuổi và trẻ em.
Việc hình thành cơ sở tại Bình Dương không chỉ giúp người dân tiếp cận dịch vụ chuyên sâu ngay tại khu vực sinh sống, mà còn góp phần giảm áp lực cho khu vực nội đô TP.HCM.
Ngoài ra để mọi người dân có thể tiếp cận được dịch vụ y tế ngay mà không cần di chuyển vào lõi nội đô thị, bệnh viện dự kiến triển khai các đề án sau với nguồn vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của bệnh viện và vốn vay từ chương trình hỗ trợ lãi suất của TP, cụ thể:
Cụm y tế Tân Kiên (phía Tây Nam): triển khai xây dựng Bệnh viện Mắt hoàn chỉnh có quy mô 300 giường dự kiến tại khu đất 621 Phạm Viết Chánh, phường Bình Tiên (khoảng 25.000m2).
Đây sẽ là một bệnh viện nhãn khoa toàn diện, chuyên sâu, hiện đại, đồng bộ ngang tầm khu vực với trọng tâm là hình thành các trung tâm mắt nhi, bướu mắt, ghép giác mạc, chấn thương mắt, glaucoma, dịch kính võng mạc, thần kinh nhãn khoa, khúc xạ nhãn khoa và thăm dò chức năng nhãn khoa.
Đồng thời là nơi bệnh viện sẽ thành lập trung tâm đào tạo chuyên sâu về nhãn khoa cho y, bác sĩ trong, ngoài nước và thành lập trung tâm nghiên cứu thị giác và lâm sàng nhãn khoa.
Cụm y tế Thủ Đức (phía Đông): triển khai xây dựng 1 trung tâm khám và điều trị ban ngày về nhãn khoa chất lương cao ở khu đất G2 thuộc khu dân cư số 1, phường Cát Lái (8.300m2) với quy mô 100 giường, với đầy đủ chuyên khoa và 1 trung tâm chuyên sâu về khúc xạ kỹ thuật cao (cả ngoại và nội khoa).
"Nhìn tổng thể, việc tận dụng hiệu quả các cơ sở dôi dư kết hợp với mở rộng ra các khu vực vệ tinh như khu vực Bình Dương, Tân Kiên, Thủ Đức thể hiện một cách tiếp cận quản trị mới: không chỉ "giải quyết quá tải", mà là tái cấu trúc toàn diện hệ thống cung ứng dịch vụ nhãn khoa theo hướng phân bố hợp lý, chuyên sâu và bền vững.
Đây chính là tiền đề để Bệnh viện Mắt TP.HCM từng bước hình thành chuỗi trung tâm nhãn khoa hiện đại, đồng bộ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa TP.HCM trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe tầm khu vực ASEAN", ông Thượng nhấn mạnh.
