Theo tiến sĩ Verónica Boix-Mansilla, nghiên cứu viên chính tại Project Zero – nhóm nghiên cứu thuộc Trường sau ĐH về giáo dục Harvard thuộc ĐH Harvard (Mỹ), con em của chúng ta đang sống trong một thời đại mới nơi xung đột ngày càng gia tăng, sự phân cực chính trị ngày càng rõ rệt và những bất định ngày càng bủa vây. Thực tế đó đòi hỏi một thế hệ người trẻ có năng lực chung sống và làm việc với những người có suy nghĩ, lối sống hoàn toàn khác mình.
Để làm được điều này, bà đề cập đến khái niệm “năng lực toàn cầu” (global competence) – tức năng lực hiểu biết, phân tích và hành động trước các vấn đề toàn cầu hoặc liên văn hóa. Bà lưu ý, năng lực toàn cầu không phải là sao chép ý tưởng của người khác để áp dụng ở đất nước mình hay tệ hơn là trở thành ai đó khác. Ngược lại, đó là hiểu rõ bản thân: biết mình là ai, đến từ nền văn hóa nào và tôn trọng những giá trị gì.
“Năng lực toàn cầu phải được xây dựng trên những người trẻ có kết nối vững chắc với văn hóa bản địa và biết cách chủ động, sáng tạo, sống có trách nhiệm khi bước ra thế giới”, tiến sĩ Boix-Mansilla nêu quan điểm tại hội thảo quốc tế “Việt Nam – Điểm chạm học thuật toàn cầu” tổ chức mới đây ở Dinh Độc Lập.
Kể với Thanh Niên, bà Boix-Mansilla khẳng định trong bối cảnh toàn cầu hóa, căn tính dân tộc là yếu tố vô cùng quan trọng. Nếu hòa tan quá mức (over-adaptation), bạn trẻ tăng nguy cơ bị khủng hoảng căn tính cá nhân và dễ đối diện với các vấn đề sức khỏe tinh thần. Nhưng ngược lại, nếu chỉ giữ khư khư căn tính Việt mà không chịu khó tìm hiểu về những nền văn hóa khác, khả năng thích nghi của các bạn với trật tự toàn cầu mới cũng bị hạn chế.
Căn tính dân tộc cũng cần đề cao khi người trẻ phát triển năng lực toàn cầu.
“Người trẻ cần học tiếng Anh không chỉ để hiểu những gì đang diễn ra ở New York và Điện Buckingham, mà còn để kể câu chuyện xảy ra ở đất nước nơi mình thuộc về cũng như tăng cường hiện diện trong những cuộc đối thoại toàn cầu”, bà nói. Điều này đặc biệt quan trọng vì trong một thế giới mở, các bạn cần kết nối hiểu biết về địa phương với hiểu biết toàn cầu để đi tìm lời giải cho các vấn đề cộng đồng mình đang gặp phải.
Đồng tình, tiến sĩ Murat Günel, nguyên Tổng giám đốc The Koç School (Thổ Nhĩ Kỳ), cho biết nhiều học sinh trường ông chuộng đi nước ngoài để làm việc, trải nghiệm, từ Thái Lan, Ấn Độ đến Anh, Mỹ. Trong số đó, có em cho rằng việc tìm hiểu văn hóa nước mình là điều gì đó “tầm thường” và việc tỏ tường những nền văn hóa khác mới là “đẳng cấp”.
“Các em chưa biết rằng, nếu không hiểu mình thì chẳng thể hiểu được người”, ông nói.
Đó là lý do nam tiến sĩ khuyên người trẻ cần nắm chắc nguồn lực nội tại của bản thân trước, từ đó mới có thể chuyển hóa thành điều khác. Ví dụ việc học ngoại ngữ như tiếng Anh phải được xây dựng trên vốn liếng của ngôn ngữ mẹ đẻ – ở trường hợp này là tiếng Việt.
Ông Trung Lê, đồng sáng lập ReGenerating Education (Mỹ), cho biết trong một trật tự thế giới mới, một niềm tin cũ đang quay trở lại. Đó là đặt người trẻ vào những vấn đề thật, với quyền chủ động thực sự để tạo ra tác động đến xã hội thay vì chỉ để các em học trong những tòa “tháp ngà” học thuật. Điều này đã và đang thay đổi mục đích của việc học, từ “Con biết được bao nhiêu kiến thức?” thành “Con biết mình sẽ trở thành kiểu người thế nào?”.
Đồng tình, tiến sĩ Verónica Boix-Mansilla lưu ý thế giới ngày nay đòi hỏi nhiều hơn ở việc học. Không chỉ là học kiến thức, mà còn phải học cách bảo vệ Trái đất, học cách tránh xung đột, học cách làm chủ những tiến bộ kỹ thuật, công nghệ… “Tri thức không còn cố định mà liên tục sinh sôi, khiến những điều ta biết rõ hôm nay có thể chẳng là gì vào ngày mai”, bà chia sẻ.
Nghệ sĩ Thanh Bùi, nhà sáng lập Trường phổ thông liên cấp Việt Nam Tinh Hoa (TP.HCM), chung quan điểm. Làm quen với sự thay đổi sẽ là kỹ năng sống còn, ông nhận định, vì ngày nay đã không còn cái gọi là “an toàn tuyệt đối”. “Hàng chục nghìn gia đình nhận email lúc 6 giờ sáng để nhận tin mình bị sa thải vì cắt giảm nhân sự không còn là điều mới mẻ”, ông chia sẻ.
“Trẻ cần học cách đủ dũng cảm chấp nhận sự thay đổi và chủ động thích nghi với nó”, ông nói thêm.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Diệu Anh, giảng viên ở Khoa Tâm lý học, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), thì lưu ý thêm song song với kiến thức, các em cũng cần được giáo dục nhận thức và hành vi về sức khỏe tâm thần, và yếu tố này cũng phải tích hợp trong bộ khung năng lực toàn cầu. “Để thành công, điều này cần có sự chung tay, đồng thuận giữa ba bên là giáo viên, phụ huynh và nhà trường”, bà nói.
Nội dung nằm trong đề án Xây dựng mô hình "Trường học xã hội chủ nghĩa" giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo, được Hải Phòng phê duyệt hai ngày trước. Đây là địa phương đầu tiên của cả nước triển khai mô hình này.
Cụ thể, 9 trường ở ba cấp học được chọn làm mẫu, tập trung ở các xã Vĩnh Am (mầm non Tam Cường, Tiểu học Vĩnh Tiến - Cổ Am, THCS Tam Cường), phường Thủy Nguyên (mầm non Sao Mai, Tiểu học Núi Đèo, THCS Lê Ích Mộc), phường Thạch Khôi (tiểu học Liên Hồng), phường Lê Thanh Nghị (tiểu học Tân Bình, THCS Võ Thị Sáu).
Mục tiêu là tạo nền tảng cho hệ thống giáo dục tiên tiến, công bằng, nhân văn và hội nhập, hướng tới phát triển con người Hải Phòng toàn diện theo các giá trị xã hội chủ nghĩa, góp phần phát triển bền vững thành phố.
Đề án đưa ra bộ tiêu chí chi tiết về cơ sở vật chất, đội ngũ nhà giáo, phẩm chất và năng lực của học sinh, dạy học và các hoạt động giáo dục, môi trường giáo dục.
Như với cấp tiểu học, 100% phòng học đáp ứng được ứng dụng công nghệ thông tin, có ít nhất một phòng học STEM, 30% giáo viên đạt trình độ trên chuẩn (trên đại học), 80% sử dụng AI thành thạo, có ít nhất một giáo viên dạy được một số môn khoa học bằng tiếng Anh...
Với cấp THCS, 80% giáo viên có khả năng sử dụng tiếng Anh giao tiếp, có 1-2 giáo viên mỗi môn đủ năng lực dạy bằng tiếng Anh, 30% tiết học ứng dụng Công nghệ thông tin và AI...
Để đạt được các tiêu chí trên, TP Hải Phòng dự kiến đầu tư gần 252 tỷ đồng cho 9 trường từ nay đến năm 2030. Kinh phí chủ yếu từ kế hoạch đầu tư công trung hạn và các nguồn khác.
Hải Phòng hiện có gần 1.700 trường mầm non đến đại học với quy mô gần 1,1 triệu học sinh, sinh viên.
Tại hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện nghị quyết Hội nghị Trung ương 10 (khóa XIV) hồi tháng 10/2024, Tổng Bí thư Tô Lâm nêu Hải Phòng, Đà Nẵng cần đi đầu xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa gắn với con người xã hội chủ nghĩa ở từng địa phương, tạo cơ sở rút kinh nghiệm, nhân rộng trong cả nước.
Từ 9 trường trên, Hải Phòng dự kiến nhân rộng ra toàn thành phố trong 5 năm tiếp theo.
Không trong danh sách, nhưng sáng 13/5, trường Tiểu học Lê Hồng Phong, phường Phù Liễn đã ra mắt mô hình này.
Hiệu trưởng Phạm Văn Xình khẳng định tính ưu việt của mô hình giáo dục xã hội chủ nghĩa là đặt con người ở vị trí trung tâm của sự phát triển. Giáo dục không chỉ dừng lại ở truyền đạt tri thức mà còn là quá trình hình thành nhân cách, đạo đức, lý tưởng sống, khát vọng cống hiến và tinh thần trách nhiệm cho học sinh.
Theo ông Xình, mô hình "trường học xã hội chủ nghĩa" có ý nghĩa thiết thực để xây dựng lớp học sinh phát triển toàn diện cả về đức, trí, thể, mỹ, trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và chịu nhiều tác động đa chiều của kinh tế thị trường.
Là hoạt động thường niên do Công ty Phú Mỹ Hưng tổ chức suốt 15 năm qua, ngày hội không chỉ là sân chơi bổ ích cho thiếu nhi mà còn là cầu nối gắn kết cộng đồng.
Năm nay, chương trình do Công ty TNHH Phát triển Phú Mỹ Hưng và Công ty cổ phần Konnit Group đồng tổ chức với chủ đề "Lễ hội mùa hè - Chơi để học". Ngày hội sẽ mang đến hơn 30 trò chơi và nhiều hoạt động trải nghiệm dành cho trẻ em và gia đình. Các trò chơi của ngày hội sẽ được chia thành 3 nhóm: thể thao vận động, sáng tạo nghệ thuật, khoa học công nghệ, giúp các bé phát triển thể chất, tư duy và kỹ năng mềm thông qua hình thức vừa chơi vừa học.
Đặc biệt, khi tham gia các hoạt động, các bé sẽ có cơ hội nhận được nhiều phần quà hấp dẫn từ ban tổ chức và các đơn vị đồng hành, góp phần mang lại niềm vui thú vị trong dịp hè.
Sự kiện diễn ra vào chiều thứ bảy, ngày 30.5.2026 từ 15 giờ đến 21 giờ và chủ nhật, ngày 31.5.2026 từ 8 giờ đến 18 giờ tại Công viên P2, đường Trần Văn Trà, khu đô thị Phú Mỹ Hưng, phường Tân Hưng, TP.HCM.
Ngày hội mở cửa tự do và miễn phí chào đón các bé và gia đình cùng tham gia.
Những ngày gần đây, nhiều sinh viên, cựu sinh viên của Đại học Bách khoa Hà Nội bày tỏ sự nuối tiếc khi nghe tin cổng Parabol của đại học này có thể nằm trong khu vực giải tỏa, để mở rộng đường Giải Phóng lên 90m.
Ông Đào Trung Mỳ - cựu sinh viên Bách khoa Hà Nội khóa K22, ngành hệ thống điện - cho biết với bao thế hệ sinh viên Bách khoa Hà Nội, đặc biệt là những người từng đi qua tuổi trẻ dưới mái trường này, chiếc cổng Parabol không đơn thuần chỉ là một chiếc cổng. Đó là ký ức. Là thanh xuân. Là biểu tượng không thể thay thế.
Ông Mỳ kể sau nhiều năm ra trường, đến giờ ông vẫn nhớ như in những ngày đi học năm xưa. Mỗi lần về thăm trường, nhìn thấy chiếc cổng Parabol cong cong ông lại thấy lòng mình thân thuộc đến lạ.
Biết bao thế hệ sinh viên đã bước qua cánh cổng Parabol với bao ước mơ, hoài bão. Có người từ một cậu sinh viên tỉnh lẻ trở thành kỹ sư, nhà khoa học, cán bộ quản lý. Có người mang theo cả tuổi trẻ, tình bạn, tình yêu và những năm tháng đẹp nhất cuộc đời gửi lại phía sau cánh cổng ấy.
Nghe tin việc mở rộng đường Giải Phóng có thể khiến cổng Parabol không thể giữ nguyên vị trí cũ, ông Mỳ bày tỏ mong muốn nhà trường tìm cách lưu giữ lại chiếc cổng này.
"Có thể di dời làm cổng mới, hoặc đặt trong khuôn viên trường như một dấu ấn lịch sử, một nơi để các thế hệ sinh viên trở về chụp tấm ảnh kỷ niệm và nhắc nhớ về thời tuổi trẻ", ông Mỳ đề xuất.
Tương tự, một cựu sinh viên K48 chia sẻ đã gần 20 năm kể từ ngày ra trường, mỗi lần đi qua Đại học Bách Khoa Hà Nội đều nhìn về chiếc cổng Parabol huyền thoại, nơi lưu giữ nhiều kỷ niệm thời sinh viên.
Cựu sinh viên này cũng hy vọng khi triển khai mở rộng đường Giải Phóng, nhà trường vẫn giữ lại chiếc cổng này. Nếu có thể sẽ di dời vào vị trí làm cổng mới. Hoặc nếu không hãy đưa cổng Parabol vào khuôn viên trường, coi đó như một địa điểm check-in lý tưởng cho từng thế hệ sinh viên. Lý do cổng Parabol Bách khoa luôn là một biểu tượng.
Cổng Parabol được xây dựng cách đây hơn 50 năm, mang kiến trúc độc đáo, từng là niềm tự hào của tri thức thế hệ mới.
Theo truyện ngắn "Những ngọn sóng soliton" của Trần Đức Trung, cổng Parabol của Đại học Bách khoa Hà Nội có lẽ nên gọi là cổng soliton mới đúng, bởi thời đó một kỹ sư người Nga muốn xây một cánh cổng mang hàm ý đúng như ý nghĩa của ngọn sóng soliton - ngọn sóng cô độc vượt lên tất cả.
Cụ thể, sau khi hòa bình lập lại ở miền Bắc, Liên Xô quyết định giúp Việt Nam xây dựng một trường đại học bách khoa kỹ thuật ở phía nam Hà Nội. Một kiến trúc sư Nga được cử sang để tìm hiểu và chọn ý tưởng thiết kế.
Đến hồ Gươm, được nghe chuyện kể về Lê Lợi hoàn kiếm cho rùa thần, hình ảnh về một trường đại học mang cái hồn từ ngàn xưa đó đã xuất hiện, ám ảnh người kiến trúc sư người Nga.
Đó là sóng nước hồ Gươm bắn lên từ lưỡi gươm thần chém xuống nước của Lê Lợi đã trào về phía nam, cuộn dừng lại thành hồ Thuyền Quang, rồi trào ập sang thành hồ Bảy Mẫu. Những đợt sóng nối tiếp nhau hình thành Đại học Bách khoa Hà Nội.
Có thể thấy những ngọn sóng trên nóc tòa nhà chính C1. Các hành lang, tòa nhà C1, C2, C3, C4, C5 cũng lượn lên xuống theo nhịp sóng. Và chỉ có con sóng nào vượt lên, tách khỏi đám đông, bay lên trên những cái tầm thường của đời thường, chấp nhận sự thách thức cô đơn thì mới dám hiến dâng thật sự vào khoa học, con đường đầy chông gai. Đó là hình ảnh cổng Parabol, cái ngọn sóng soliton đơn độc.
Bách khoa vốn nổi tiếng về chương trình học tập nặng, những kỳ thi đầy áp lực. Nhiều thế hệ sinh viên Bách khoa hay nói vui “bước qua cổng Parabol để đến đường Giải Phóng” với hàm ý rằng khi được tốt nghiệp sinh viên sẽ được giải phóng sau những năm tháng học tập vất vả.
Ngoài cổng Parabol trên đường Giải Phóng, Đại học Bách khoa Hà Nội còn hai cổng khác nằm trên đường Đại Cồ Việt và Trần Đại Nghĩa.
Hiện cổng Trần Đại Nghĩa là nơi đi lại chính của nhiều sinh viên nhưng cổng Parabol vẫn là một nét đặc trưng và là huyền thoại của sinh viên mỗi khi nhắc về trường.
