“Trẻ có vấn đề về tâm lý, tâm thần hầu hết đều mất kết nối với gia đình, không tìm được hạnh phúc trong gia đình, cảm thấy cô đơn, không ai hiểu mình hoặc thường xuyên mâu thuẫn với bố mẹ”, TS Phạm Thị Thúy, chuyên gia đào tạo kỹ năng và tham vấn tâm lý, nói tại tọa đàm Chuẩn bị tốt tâm thế cho trẻ bước vào lớp 1 do Hệ thống giáo dục mầm non Wisdomland World School tổ chức ngày 23/5.
Hơn 20 năm làm công tác tham vấn tâm lý, tiến sĩ Thúy cho biết số trẻ gặp khó khăn tâm lý đang gia tăng, đặc biệt sau đại dịch Covid-19. Không chỉ trẻ tuổi dậy thì, trẻ mầm non và tiểu học cũng xuất hiện các biểu hiện lo âu, sợ hãi, dễ tổn thương hoặc khó hòa nhập. Theo bà, điểm chung ở nhiều trường hợp là sự đứt gãy kết nối trong gia đình, khi trẻ không tìm được cảm giác an toàn, được lắng nghe và thấu hiểu.
Bà dẫn số liệu cho thấy khoảng 1,2 tỷ người trên thế giới đang đối mặt với các vấn đề sức khỏe tinh thần, trong khi khoảng một phần ba trẻ em Việt Nam gặp khó khăn tâm lý ở các mức độ khác nhau.
Theo chuyên gia, điều đáng lo là nhiều phụ huynh tập trung chuẩn bị kiến thức cho con, nhất là trước các cột mốc như vào lớp 1, nhưng lại thiếu kết nối thường xuyên với trẻ, từ việc lắng nghe, trò chuyện đến đồng hành cùng cảm xúc. Trong khi đó, khả năng thích ứng với áp lực học tập, thay đổi môi trường hay những biến động trong cuộc sống phụ thuộc nhiều vào “nội lực” tinh thần hơn là việc học trước kiến thức.
“Khi gia đình không còn là nơi trẻ cảm thấy an toàn về cảm xúc, những tổn thương tâm lý sẽ âm thầm tích tụ”, bà nói. Trẻ bước vào môi trường mới thường mang theo nhiều nỗi lo như không hòa nhập được với bạn bè, không được giáo viên yêu quý hoặc sợ bị bỏ lại phía sau.
Tiến sĩ Thúy nhấn mạnh ngoài thể lực và trí lực, cha mẹ cần chú trọng xây dựng “tâm lực” – khả năng quản lý cảm xúc, kết nối với người khác và sức mạnh tinh thần cho trẻ. Trong đó, sự gắn kết gia đình đóng vai trò nền tảng.
Để xây dựng nền tảng tinh thần cho trẻ, chuyên gia cho rằng bố mẹ cần bắt đầu từ những giá trị đơn giản trong đời sống gia đình. Bà gợi ý nguyên tắc “3 không” gồm không gây hại cho bản thân, không gây hại cho người khác và không gây hại đến xã hội, môi trường; đồng thời nuôi dưỡng “5 yêu”, từ yêu bản thân, yêu gia đình đến yêu cộng đồng và thiên nhiên.
Theo bà, trong 5 giá trị này, tình yêu gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng bởi đây là nơi trẻ học cách kết nối, cảm nhận sự an toàn và được chữa lành cảm xúc.
“Cái yêu thứ hai là yêu gia đình và điều này phải làm càng sớm càng tốt, duy trì suốt đời của con”, bà nói.
Đồng quan điểm, ThS Nguyễn Thị Ngọc Nuôi, giảng viên Khoa Giáo dục Mầm non, Đại học Sư phạm TP HCM, ghi nhận nhiều khó khăn của trẻ khi bước vào tiểu học không nằm ở chuyện học chữ mà ở khả năng hòa nhập và kết nối xã hội. Theo bà, điều phụ huynh thường phản ánh không phải con không theo kịp việc học, mà là trẻ buồn vì không ai chơi cùng, không biết cách kết bạn hoặc cảm thấy bị bỏ rơi trong môi trường mới.
Từ thực tế này, bà cho rằng “trăm sự nhờ cô” không đồng nghĩa cha mẹ phó mặc việc giáo dục cho nhà trường. Phụ huynh không cần đóng vai giáo viên để dạy trước chữ, số bởi đó là chuyên môn của trường học, mà nên tập trung vào những nền tảng quan trọng hơn như kỹ năng tự phục vụ, giao tiếp, quản lý cảm xúc và khả năng thích nghi.
Theo bà Nuôi, điều quan trọng nhất là giúp trẻ cảm thấy an toàn trong các mối quan hệ và có điểm tựa cảm xúc từ gia đình. Khi trẻ kết nối được với bạn bè, thầy cô và không còn cảm giác lạc lõng, mỗi ngày đến trường mới thực sự trở thành niềm vui.
Đài Loan (Trung Quốc) hiện có khoảng 2 triệu người đang phải chung sống với bệnh thận mạn tính. Trong việc bảo vệ cơ quan này, kiểm soát chế độ ăn uống chính là chìa khóa cốt lõi. Bác sĩ cảnh báo bữa sáng của người dân hiện nay nhìn chung đang gặp tình trạng mất cân bằng dinh dưỡng nghiêm trọng, đồng thời khuyến nghị mọi người nên bổ sung thêm chất xơ, các loại ngũ cốc nguyên cám và chất béo lành mạnh.
Dưới đây là danh sách 5 món ăn sáng có thể gây hại thận được bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường phân tích chi tiết:
Bánh mì sandwich tại các cửa hàng tiện lợi
Nếu loại bánh này chứa nhiều thực phẩm chế biến sẵn như thịt đỏ, hương liệu nhân tạo hay chất béo chuyển hóa (trans fat) thì nguy cơ hủy hoại chức năng thận là rất cao.
Cháo trắng ăn kèm chà bông (ruốc)
Bác sĩ ví cháo trắng giống như một bát "nước đường" vì làm lượng đường huyết tăng rất nhanh. Trong khi đó, chà bông lại là loại thịt chế biến sẵn chứa hàm lượng natri cực cao. Sự kết hợp này rất dễ dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng và mất cân bằng chuyển hóa.
Bánh crepe trứng cá ngừ phô mai
Giá trị dinh dưỡng của món này phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên liệu. Nếu dùng cá ngừ tươi thì rất có lợi cho sức khỏe.
Ngược lại, nếu sử dụng cá ngừ đóng hộp hoặc đã qua chế biến, tẩm ướp gia vị thì hàm lượng natri thường rất cao, chưa kể việc bị thêm vào nhiều dầu mỡ và chất điều vị, khiến giá trị sức khỏe bị giảm sút nghiêm trọng.
Mì xào chảo gang
Đây là món ăn sáng rất phổ biến nhưng lại tiềm ẩn rủi ro lớn. Bác sĩ Hồng cho biết, một số loại mì sợi chế biến sẵn có thể chứa hàm lượng phosphate cao. Khi kết hợp với các loại nước sốt nhiều dầu mỡ, nhiều muối và chất làm đặc, món ăn này sẽ tạo áp lực nặng nề lên hệ thống lọc của thận.
Bánh mì burger và trà sữa
Phần thịt kẹp trong burger thường chứa hàm lượng chất béo bão hòa cao, cộng thêm đường và natri trong các loại nước sốt khiến cơ thể bị quá tải.
Đối với trà sữa, nếu sử dụng bột kem béo (bột sữa ma) và lá trà kém chất lượng, thức uống này không chỉ chứa lượng calo rỗng khổng lồ mà còn có nguy cơ chứa chất béo chuyển hóa độc hại.
Bác sĩ khuyến nghị người dân nên thay thế trà sữa bằng sữa đậu nành không đường, trà xanh không đường hoặc sữa tươi ít béo để bảo vệ sức khỏe tốt hơn.
Từ thực trạng trên, chuyên gia thận học cũng chỉ ra căn bệnh chung trong thói quen ăn sáng hiện nay, đó là: "Thiếu hụt nghiêm trọng chất xơ, ngũ cốc nguyên cám và chất béo có lợi".
Bữa sáng của đại bộ phần người dân đang bị bủa vây bởi tinh bột tinh chế và thịt chế biến sẵn, trong khi lượng rau xanh lại thiếu hụt rõ rệt. Để cải thiện, bác sĩ khuyên người dân nên bổ sung một lượng rau củ quả phù hợp vào khẩu phần ăn đầu ngày. Bên cạnh đó, cần chú trọng dung nạp các nguồn chất béo tốt cho cơ thể như: các loại hạt dinh dưỡng, quả bơ, dầu ôliu, dầu trà (dầu hoa trà) hoặc các loại cá biển sâu.
Sữa chua giàu dinh dưỡng, bổ sung nhiều lợi khuẩn có lợi giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột, ức chế vi khuẩn có hại (như vi khuẩn HP - nguyên nhân phổ biến gây viêm loét dạ dày). Axit lactic trong sữa chua sau khi được chuyển hóa sẽ giúp kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh và hỗ trợ làm lành các vết loét nhẹ. Sữa chua giúp giảm các triệu chứng đầy hơi, khó tiêu, giúp dạ dày không phải co bóp quá sức để xử lý thức ăn.
Ngoài ra, lượng acid trong sữa chua không đáng kể so với lượng acid trong dịch vị dạ dày, không gây hại dạ dày như lời đồn. Món ăn này có tác dụng điều hòa nhu động ruột, giảm thiểu sự tích tụ khí hoặc thức ăn, giúp ngăn ngừa chứng táo bón, cải thiện quá trình tiêu hóa.
Tuy nhiên, người bị đau dạ dày không nên ăn sữa chua lúc đói, nên ăn sữa chua sau bữa chính khoảng một đến hai tiếng. Lúc này, nồng độ axit trong dạ dày đã được pha loãng bởi thức ăn, tạo môi trường lý tưởng để lợi khuẩn sống sót và phát huy tác dụng.
Không nên ăn sữa chua quá lạnh ngay khi vừa lấy từ tủ lạnh ra. Nên để ở nhiệt độ phòng khoảng 10-15 phút trước khi ăn để tránh gây co thắt dạ dày.
Ưu tiên sữa chua trắng, ít đường hoặc không đường. Hạn chế các loại sữa chua có quá nhiều hương liệu hoặc phẩm màu hóa học. Không nên ăn sữa chua cùng với các loại thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói vì chúng có thể gây rối loạn tiêu hóa. Chỉ nên ăn khoảng một đến hai hộp mỗi ngày.
Với hầu hết mọi người, việc nâng thanh đòn nặng hơn 450 kg giống như một tình tiết trong phim hoạt hình chứ không phải là một buổi tập gym ngoài đời thực. Thế nhưng, đó lại là công việc hàng ngày của Mitchell Hooper, đương kim vô địch cuộc thi Người đàn ông khỏe nhất hành tinh.
Hooper giành danh hiệu này lần đầu tiên vào năm 2023 và tiếp tục bảo vệ thành công ngôi vương trong năm nay. Đây là vinh quang cao quý nhất trong làng strongman, bộ môn thể thao xoay quanh việc di chuyển những vật thể khổng lồ và thường có hình thù kỳ dị, từ những khối đá lớn, khúc gỗ cho đến cả những chiếc xe tải.
Là một thạc sĩ khoa học về sinh lý học thể chất, Hooper khẳng định người bình thường không cần phải tập luyện như một lực sĩ strongman nhưng việc làm chủ các bài tập tương tự có thể thúc đẩy sức mạnh lẫn cơ bắp hiệu quả mà lại tốn ít thời gian đến phòng gym hơn.
"Nếu muốn lập kỷ lục cử tạ (deadlift), bạn phải tính toán từng chi tiết nhỏ vì đó là một công trình khoa học thực sự. Nhưng thực tế rất ít người có mục tiêu này. Hầu hết chỉ muốn vào phòng tập, bỏ ra ít công sức nhất nhưng thu lại hiệu quả cao nhất để còn tiếp tục cuộc sống bận rộn hàng ngày", Business Insider dẫn lời nhà vô địch người Canada chia sẻ.
Dù mục đích là xách túi nhu yếu phẩm từ siêu thị ra xe hay là nâng bổng cả một chiếc ôtô để thi đấu thể thao, các nguyên lý vận động cơ bản vẫn hoàn toàn trùng khớp. Bộ môn strongman dựa trên những mô hình chuyển động nền tảng của con người gồm đẩy, kéo, mang vác, squat, gập hông và đẩy tạ qua đầu. "Những mô hình chuyển động cốt lõi này là điều mà bất kỳ ai cũng nên lấy làm gốc cho lộ trình tập luyện của mình, dù đó là một cụ bà 80 tuổi hay một vận động viên 15 tuổi, bởi chúng là điều kiện bắt buộc để duy trì một cuộc sống năng động và toàn diện", anh giải thích.
Theo nhà vô địch thế giới, chỉ cần tạo ra đủ thử thách cho cơ bắp trong từng loại chuyển động, việc lựa chọn máy tập kháng lực hay thanh đòn tự do không còn quá quan trọng. "Nếu cảm thấy thoải mái hơn với máy tập, bạn hãy cứ duy trì; còn nếu muốn tìm kiếm niềm tự hào từ một mức tạ đẩy ngực tốt nhất, hãy theo đuổi điều đó", Hooper nói.
Để có một buổi tập tối ưu thời gian, anh khuyên nên chọn ở mỗi nhóm một bài tập có khả năng tác động cùng lúc đến nhiều nhóm cơ. Sau đó, hãy thực hiện một hiệp tập thật nặng với số lần lặp tối đa lên đến 25 lần cho tới khi cơ bắp chạm hoặc cận kề ngưỡng thất bại, tức là không thể hoàn thành thêm một lần nâng nào nữa với tư thế chuẩn xác. Kế tiếp, hãy lặp lại quy trình này với 2 đến 3 bài tập khác thuộc các nhóm chuyển động còn lại. Như vậy, toàn bộ cơ thể đã được rèn luyện chỉ trong khoảng 15 phút, tính cả 5 phút khởi động.
Hooper cho hay bản chất của việc xây dựng sức mạnh là tạo ra thử thách để kích thích cơ bắp thích nghi. Do đó, một hiệp tập nặng với sự tập trung cao độ sẽ mang lại hiệu quả vượt trội so với một buổi tập kéo dài nhưng hời hợt, phân tâm.
"Nếu áp dụng phương pháp này, người tập sẽ tiến bộ nhanh hơn 95% số người đến phòng gym hàng ngày chỉ để tập theo quán tính hoặc cho có lệ. Bằng cách đơn giản hóa quy trình, ưu tiên sử dụng các dòng máy tập tác động đa khớp và tập luyện đến ngưỡng kiệt sức, người tập chắc chắn sẽ đạt được phong độ thể chất tối ưu", anh khẳng định.
