Xin ông cho biết cơ sở nào để Ủy ban đề xuất tách 2 kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH, CĐ?
Ông Chu Mạnh Hùng: 11 năm qua, kỳ thi tốt nghiệp THPT (2 trong 1) đã được tổ chức và cơ bản đạt được các mục tiêu theo định hướng về phát triển giáo dục, đào tạo. Đây là nỗ lực rất lớn của Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ GD-ĐT, các địa phương và toàn xã hội để có kỳ thi quốc gia nghiêm túc, khách quan và đạt được các mục tiêu đề ra.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 có 2 vấn đề đặt ra mà xã hội hết sức quan tâm: một là đề thi môn ngữ văn có câu nghị luận xã hội trong phần viết “Steve Jobs VN”; hai là hiện tượng tiêu cực và dấu hiệu vi phạm pháp luật ở điểm thi thuộc Hội đồng thi tỉnh Tuyên Quang.
Trong một kỳ thi vừa có bàn luận về đề thi vừa có tiêu cực (nhất là hiện tượng vi phạm pháp luật trong tổ chức thi tốt nghiệp THPT đã xảy ra trước đó ở một số địa phương) đặt ra cho xã hội, các cơ quan chức năng phải có giải pháp để hạn chế tiêu cực, xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm pháp luật; đồng thời suy nghĩ về phương án tổ chức kỳ thi THPT phù hợp, đạt hiệu quả, mục tiêu theo định hướng của Đảng, quy định của pháp luật.
Thực tế những năm qua, chúng ta thấy kỳ thi tốt nghiệp THPT đồng thời phải gánh vác 2 mục tiêu: tốt nghiệp THPT và làm cơ sở xét tuyển vào các trường CĐ, ĐH. Việc gánh vác 2 mục tiêu của kỳ thi sẽ gây áp lực trong công tác ra đề thi và có thể phát sinh tiêu cực. Đây là vấn đề đáng suy nghĩ, trao đổi thấu đáo.
Bộ GD-ĐT là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước về giáo dục và đào tạo trên phạm vi cả nước, vì vậy, Bộ cần tổng kết, đánh giá nhiều mặt về việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT để đề xuất phương án tối ưu trên cơ sở thực tiễn, tham khảo ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia, cơ quan chức năng và chính quyền địa phương.
Ủy ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội với chức năng giám sát việc tổ chức thực hiện pháp luật trong đó có lĩnh vực giáo dục và đào tạo; vì vậy, nhận diện bất cập, một số hạn chế, tiêu cực đã xảy ra, Ủy ban có quan điểm nghiên cứu để thay đổi phương thức tổ chức thi “2 trong 1”.
Nhiều ý kiến lo ngại nếu quay lại kỳ thi tuyển sinh ĐH “3 chung” như trước kia thì sẽ khiến thí sinh (TS) và người nhà phải di chuyển lên các TP lớn dự thi, dẫn tới vất vả, tốn kém và gia tăng áp lực. Ông có thể chia sẻ gì về băn khoăn này?
Về kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ “3 chung” trước đây cũng cần phải nghiên cứu bởi các cơ sở giáo dục ĐH có quyền tự chủ và chủ động xác định phương thức tuyển sinh nếu có kỳ thi tuyển sinh ĐH riêng.
Sự quan ngại trước bất cứ thay đổi nào đều có lý bởi có thể nhận diện một số khó khăn. Điều trực quan dễ nhận thấy nhất là TS phải di chuyển, tất yếu phát sinh chi phí. Hiện nay, điều kiện KT-XH đã phát triển hơn trước, giao thông thuận lợi và việc di chuyển của TS, phụ huynh về các nơi có trường ĐH, CĐ cũng dễ dàng, thuận tiện; điều kiện tổ chức thi tại các trường cũng tốt hơn. Có thể nghiên cứu cơ chế hỗ trợ cho các trường hợp khó khăn hoặc các trường có thể miễn tiền đăng ký dự thi cho các TS.
Có đề xuất thay vì tách thành 2 kỳ thi thì nên bỏ hoặc giao kỳ thi tốt nghiệp THPT về địa phương hoặc các nhà trường; kỳ thi ĐH do các cơ sở đào tạo chủ trì. Quan điểm của ông về đề xuất này như thế nào?
Thứ nhất, đây chỉ là ý kiến giả định. Thực tế một số quốc gia không tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT như Hàn Quốc, Mỹ. Với VN, ý kiến bỏ kỳ thi tốt nghiệp THPT là chưa phù hợp; vấn đề là tổ chức kỳ thi này sao cho không tạo áp lực cho tất cả các bên liên quan.
Thứ hai, giao về cho địa phương thực hiện theo chủ trương phân cấp và hiện nay chúng ta đang triển khai mục đích nhằm tăng chủ động, linh hoạt và trách nhiệm của địa phương. Kỳ thi tốt nghiệp THPT xác định như là kỳ kiểm tra để không gây áp lực cho các hội đồng thi, học sinh, phụ huynh và xã hội. Mục đích chỉ nhằm xác định học sinh hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông, công nhận tốt nghiệp.
Thứ ba, kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ do các trường chủ động trên cơ sở tự chủ theo quy định của pháp luật; có thể nghiên cứu, khảo sát tại chính các cơ sở đào tạo để tiến tới giao các cơ sở chủ trì tuyển sinh cho chính mình.
Theo ông, có thể thay việc tách 2 kỳ thi bằng cách đẩy sớm việc tổ chức thi trên máy tính với hệ thống quản lý hiện đại, ngân hàng đề thi chuẩn hóa để hạn chế tối đa sự tác động của con người, giảm thiểu rủi ro và nguy cơ tiêu cực?
Đây cũng là phương án tốt khi tách 2 kỳ thi và mọi dữ liệu được chuẩn hóa. Tuy nhiên, phương án này cần có sự đầu tư về hạ tầng và cơ sở vật chất đồng bộ; có lộ trình rõ ràng.
Thay vì mỗi trường ĐH tự tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực riêng như hiện nay, ông có cho rằng nên thành lập các trung tâm khảo thí độc lập để hạn chế việc TS phải thi quá nhiều kỳ thi đồng thời tạo thuận lợi cho các trường trong công tác xét tuyển?
Thành lập các trung tâm khảo thí độc lập là phương án nghiên cứu và cũng phải được xem xét nhiều chiều.
Bộ GD-ĐT là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước và tổ chức thực hiện pháp luật về giáo dục và đào tạo đã rất nỗ lực và đang từng bước hiện thực hóa việc đổi mới căn bản, toàn diện và đột phá về giáo dục, đào tạo. Vì vậy, Bộ cũng cần đánh giá tổng thể, nghiên cứu kỹ lưỡng về kỳ thi (2 trong 1) để đề xuất phương án tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH, CĐ phù hợp thực tiễn, đánh giá đúng năng lực học sinh, giảm thiểu chi phí, hạn chế tiêu cực; báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Cụ thể, điểm sàn các ngành y khoa và răng hàm mặt là 22 điểm (tăng 1,5 điểm so với năm ngoái); ngành dược học và y học cổ truyền là 20 điểm (tăng 1 điểm so với năm ngoái).
Các ngành điều dưỡng, y học dự phòng, hộ sinh, kỹ thuật xét nghiệm y học, kỹ thuật hình ảnh y học, kỹ thuật phục hồi chức năng, kỹ thuật phục hình răng là 18 điểm (tăng 1 điểm).
Các mức điểm sàn đã nêu trên là điểm thi tốt nghiệp THPT 2026 đối với thí sinh khu vực 3 có mức điểm tối thiểu (không nhân hệ số) của tất cả các tổ hợp gồm 3 bài thi/môn thi theo thang điểm 30, không tính điểm cộng, không phân biệt kết quả của thí sinh học chương trình giáo dục phổ thông 2018 hay THPT 2006.
Phân tích của Thanh Niên cho thấy, phổ điểm tổ hợp B00 (toán, hóa, sinh) năm nay có sự tăng trưởng về phổ điểm, kéo theo sự gia tăng về nguồn tuyển ở các mốc điểm cao (từ 20 trở lên).
Ở phân khúc điểm từ trung bình đến khá - giỏi (từ mốc 15 đến 24,5), đường lũy kế biểu diễn nguồn tuyển năm 2026 luôn nằm cao hơn một chút so với năm 2025.
Ở mốc 20 điểm, nguồn tuyển năm nay cao hơn năm ngoái 20%. Từ mốc 23 đến mốc 26 điểm, nguồn tuyển năm nay cao hơn năm ngoái trên dưới 30%.
Với khung 27 - 28 điểm (ngành y khoa các trường tốp trên thường có mức điểm chuẩn trong khung này), nguồn tuyển năm nay cao hơn năm ngoái từ 44 - 95%. Cụ thể, mốc 28 điểm năm ngoái cả nước chỉ có 311 em đạt được thì năm nay có 605 em.
Xét nguồn tuyển tương đương nhau thì mốc 28,5 điểm năm nay bằng 28 điểm năm ngoái. Con số này cho thấy nhiều khả năng điểm chuẩn ngành y khoa cao nhất có thể lên đến 28 - 28,5 điểm, thậm chí nhiều hơn do các trường y dược ngày càng đẩy mạnh xu hướng tuyển thẳng.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết việc ban hành chuẩn chương trình đào tạo về đường sắt trình độ đại học nhằm quy định các yêu cầu tối thiểu đối với các chương trình đào tạo phục vụ phát triển nguồn nhân lực cho lĩnh vực đường sắt tại Việt Nam.
Theo đó, với phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT, chuẩn đầu vào quy định tổng điểm tổ hợp xét tuyển của thí sinh phải đạt tối thiểu 60% (tương đương 18/30 điểm) và tổ hợp phải có môn toán mới đủ điều kiện xét tuyển.
Đối với các phương thức xét tuyển khác, điểm trúng tuyển quy đổi tương đương của thí sinh cũng phải đạt điều kiện như trên.
Chương trình học được thiết kế theo hai định hướng văn bằng: cử nhân (bậc 6) với khối lượng tối thiểu 120 tín chỉ và kỹ sư (bậc 7) với khối lượng tối thiểu 150 tín chỉ.
Thời lượng thực tập, thực hành chiếm tối thiểu 15% (đối với chương trình cử nhân) và 20% (đối với chương trình kỹ sư) trong khối kiến thức cơ sở ngành và chuyên ngành, đồng thời tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp và chuyên gia trong đào tạo, giúp người học tiếp cận môi trường làm việc thực tế ngay trong quá trình học tập.
Chuẩn đầu ra yêu cầu người học đạt năng lực toàn diện về kiến thức, kỹ năng, mức độ tự chủ và trách nhiệm, trong đó nhấn mạnh khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ hiện đại, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và tư duy hệ thống.
Chuẩn chương trình đào tạo quy định yêu cầu đối với đội ngũ giảng viên, trong đó bảo đảm có ít nhất 1 giảng viên có trình độ tiến sĩ phù hợp với ngành đào tạo, có kinh nghiệm giảng dạy hoặc quản lý đào tạo từ 3 năm trở lên. Đồng thời yêu cầu các cơ sở đào tạo bảo đảm điều kiện về cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, học liệu và hạ tầng công nghệ.
Các chương trình đào tạo được xây dựng theo nguyên tắc cải tiến liên tục, có lộ trình nâng cao chất lượng, tăng cường hợp tác với doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo trong nước và đối tác quốc tế.
Chuẩn chương trình đào tạo được áp dụng đối với các cơ sở giáo dục đại học tham gia đề án Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045, do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 10-2025.
Các cơ sở đào tạo có trách nhiệm xây dựng, rà soát, cập nhật chương trình và báo cáo Bộ Giáo dục và Đào tạo trước khi tuyển sinh.
Xem chi tiết chuẩn chương trình đào tạo về đường sắt trình độ đại học tại đây.
Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam đến năm 2035, định hướng đến năm 2045, đặt mục tiêu giai đoạn 2025-2030 đào tạo được ít nhất 35.000 nhân lực, tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt điện khí hóa, đường sắt đô thị và bổ sung nguồn nhân lực giảng dạy cho các cơ sở đào tạo.
Đến giai đoạn 2031-2035 đặt mục tiêu đào tạo ít nhất 70.000 nhân lực. Trong đó, trình độ sau đại học khoảng 2.000 người (khoảng 100 tiến sĩ, 1.900 thạc sĩ), trình độ đại học khoảng 18.000 người, trình độ cao đẳng khoảng 30.000 người và trình độ trung cấp khoảng 20.000 người.
Thống kê của Trung tâm Khảo thí và Đánh giá chất lượng đào tạo (ĐH Quốc gia TP.HCM) tính đến hôm nay (8.4), có 118 cơ sở đào tạo ĐH và CĐ trong cả nước đăng ký sử dụng điểm thi đánh giá năng lực để xét tuyển năm nay. Đáng chú ý, trong đó có nhiều trường quân đội.
Trong hệ thống ĐH Quốc gia TP.HCM có 8 trường thành viên gồm: Trường ĐH Bách khoa, Trường ĐH Khoa học tự nhiên, Trường ĐH Kinh tế-Luật, Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn, Trường ĐH Công nghệ thông tin, Trường ĐH Quốc tế, Trường ĐH An Giang, Trường ĐH Khoa học sức khỏe.
Trong số 99 đơn vị ĐH ngoài hệ thống, có nhiều các ĐH như: ĐH Đà Nẵng, ĐH Huế, ĐH Kinh tế quốc dân, ĐH Kinh tế TP.HCM, ĐH Duy Tân…
Nhiều trường quân đội cũng xuất hiện trong danh sách này, như: Học viện Hải quân, Học viện Khoa học quân sự, Học viện Kỹ thuật quân sự, Học viện Hậu cần, Học viện Phòng không-Không quân, Học viện Quân y, Trường Sĩ quan công binh (Trường ĐH Ngô Quyền), Trường Sĩ quan lục quân 2 (Trường ĐH Nguyễn Huệ), Trường Sĩ quan đặc công, Trường Sĩ quan không quân, Trường Sĩ quan phòng hóa, Trường Sĩ quan thông tin (Trường ĐH Thông tin liên lạc), Trường Sĩ quan kỹ thuật quân sự (Trường ĐH Trần Đại Nghĩa)…
Ngoài ra, 11 trường CĐ cũng sử dụng điểm bài thi đánh giá năng lực ĐH Quốc gia TP.HCM để xét tuyển năm nay.
Danh sách 118 đơn vị ĐH-CĐ xét điểm thi đánh giá năng lực năm 2026 cụ thể như bảng sau:
Trước đó, sáng 5.4, 133.489 thí sinh đã tham dự đợt 1 kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức (đạt tỷ lệ 98,33% so với số thí sinh đăng ký dự thi). Kỳ thi đồng thời diễn ra tại 15 tỉnh, thành phố tính theo đơn vị hành chính sau sáp nhập, gồm: Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Gia Lai, Đắk Lắk, Khánh Hòa, Lâm Đồng, TP.HCM, Đồng Nai, Tây Ninh, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Cần Thơ và Cà Mau. Không chỉ số thí sinh dự thi tăng cao kỷ lục, năm nay số đơn vị đăng ký sử dụng kết quả kỳ thi này để xét tuyển cũng tăng (năm 2025 có 111 đơn vị).
