Quỹ Tiền tệ quốc tế (International Monetary Fund, IMF) vừa công bố dự báo về quy mô kinh tế của 6 nước lớn ở Đông Nam Á giai đoạn 2026 – 2031, bao gồm: Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.
Đáng chú ý, tính theo GDP sức mua tương đương (PPP), Việt Nam đang là nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất so với các quốc gia trên.
Cụ thể, riêng năm 2026, GDP PPP của Việt Nam đạt 2.025 tỉ USD, vượt Thái Lan, Malaysia, Philippines và Singapore, chỉ đứng sau Indonesia với 5.230 tỉ USD. Việt Nam cũng là quốc gia duy nhất ngoài Indonesia vượt mốc 2.000 tỉ USD.
Khoảng cách giữa Việt Nam và Thái Lan tiếp tục nới rộng. Đến năm 2031, dự báo GDP PPP Việt Nam đã cao hơn Thái Lan hơn 500 tỉ USD, bỏ xa Malaysia và Philippines, qua đó củng cố vị thế nền kinh tế lớn thứ hai ASEAN.
Dù vẫn còn khoảng cách với Indonesia, Việt Nam lại là nước thu hẹp nhanh nhất với nền kinh tế lớn nhất khu vực. Từ mức tương đương khoảng 39% quy mô của Indonesia năm 2026, đến năm 2031, Việt Nam được dự báo đạt gần 46%.
Đáng chú ý, Việt Nam ngày càng vượt xa Singapore về quy mô kinh tế, nhưng “đảo quốc sư tử” vẫn dẫn đầu tuyệt đối về thu nhập bình quân đầu người. Đến năm 2031, GDP PPP của nước ta được dự báo gấp hơn 2,2 lần Singapore, phản ánh lợi thế về quy mô dân số và tốc độ tăng trưởng.
TS Nguyễn Anh Vũ – Trưởng khoa tài chính Trường đại học Ngân hàng – cho biết cần phân biệt giữa GDP danh nghĩa và GDP theo sức mua tương đương (PPP), bởi hai chỉ số phản ánh những khía cạnh khác nhau của nền kinh tế.
GDP danh nghĩa thể hiện tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ một quốc gia tạo ra, quy đổi theo tỉ giá hiện hành sang USD. Trong khi đó, GDP PPP phản ánh sức mua thực tế, tức cùng một số tiền có thể mua được bao nhiêu hàng hóa và dịch vụ ở mỗi quốc gia sau khi đã điều chỉnh theo mặt bằng giá.
Ví dụ, theo dữ liệu của World Bank, GDP danh nghĩa của Việt Nam năm 2024 đạt hơn 476 tỉ USD, còn GDP PPP đạt 1.650 tỉ USD, gấp khoảng 4 lần. Trong khi đó, hai chỉ số này trong năm 2024 của Mỹ lần lượt là 28.750 tỉ USD và hơn 29.180 tỉ USD, gần như tương đương.
Theo dự báo của IMF, năm 2026, quy mô nền kinh tế của Việt Nam vượt mốc 500 tỉ USD theo GDP danh nghĩa và đạt hơn 2.000 tỉ USD theo GDP PPP.
Thước đo GDP PPP xuất phát từ Chương trình so sánh quốc tế (International Comparison Program) của World Bank. Mức giá toàn cầu là cơ sở để so sánh chi phí sinh hoạt giữa các quốc gia khác nhau. Chỉ số này được đo bằng sức mua tương đương (PPP), qua đó cho thấy cần bao nhiêu tiền để mua cùng một mặt hàng ở những nơi khác nhau.
TS Nguyễn Anh Vũ lấy ví dụ, nếu một chiếc hamburger ở Mỹ có giá khoảng 6 USD, trong khi một chiếc tương tự ở Việt Nam chỉ khoảng 40.000 đồng, tương đương khoảng 1,5 USD. Vì vậy, với cùng 1 USD, người dân ở Việt Nam có thể mua được lượng hàng hóa, dịch vụ tương đương khoảng 3 – 4 USD ở Mỹ.
Đây là lý do quy mô kinh tế của Việt Nam khi tính theo sức mua cao hơn nhiều so với GDP danh nghĩa quy đổi theo tỉ giá.
Năm 2006, GDP danh nghĩa của Thái Lan là hơn 220 tỉ USD, trong khi Việt Nam chỉ ở mức hơn 66 tỉ USD. Đến năm 2024, hai chỉ số trên của Thái Lan lần lượt gần 530 tỉ USD và 1.770 tỉ USD, còn của Việt Nam gần 480 tỉ USD và 1.650 tỉ USD.
Với dự báo mới công bố của IMF vào tháng 4-2026, TS Nguyễn Anh Vũ cho rằng: “Việc Việt Nam vượt Thái Lan theo chỉ tiêu GDP PPP, sau đó có thể cả GDP danh nghĩa là hợp lý. Bởi Việt Nam đã duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn Thái Lan trong thời gian dài, nếu tiếp tục giữ đà thì khoảng cách sẽ còn nới rộng”.
Tuy vậy, ông nhấn mạnh điều này không có nghĩa Việt Nam đã vượt Thái Lan về kinh tế. Khi so sánh mức sống người dân, GDP bình quân đầu người danh nghĩa hay GDP bình quân đầu người theo PPP là chỉ tiêu chính xác hơn. Theo cách tính này, Việt Nam hiện vẫn thấp hơn Thái Lan đáng kể.
Chẳng hạn, GDP bình quân đầu người danh nghĩa của Thái Lan và Việt Nam lần lượt là gần 7.350 USD và gần 4.720 USD vào năm 2024. Còn GDP bình quân đầu người theo PPP của Thái Lan và Việt Nam lần lượt là hơn 24.710 USD và 16.385 USD.
Diễn biến trên xuất phát từ việc quy mô nền kinh tế của hai nước đã tương đương, nhưng Việt Nam có hơn 100 triệu dân, trong khi Thái Lan chỉ khoảng 70 triệu người.
TS Nguyễn Anh Vũ ví dụ: “Hai gia đình đều có tổng thu nhập 10 triệu đồng mỗi tháng. Nhưng nếu một gia đình có 10 người, còn gia đình kia chỉ có 7 người, thì mức sống của gia đình ít người sẽ cao hơn”.
Do đó, để đánh giá đời sống người dân, cần nhìn vào GDP bình quân đầu người thay vì tổng quy mô nền kinh tế. Việt Nam vẫn cần thêm một giai đoạn tăng trưởng cao để thu hẹp khoảng cách về mức sống với Thái Lan.
Dù vậy, TS Nguyễn Anh Vũ nhấn mạnh: “Việc quy mô nền kinh tế của Việt Nam tính theo GDP danh nghĩa và GDP PPP đã gần bằng, thậm chí vượt Thái Lan, để trở thành nền kinh tế lớn thứ hai khu vực là một cột mốc quan trọng. Đây là kết quả của nhiều năm duy trì tốc độ tăng trưởng cao, khẳng định vị thế của Việt Nam trong khu vực và tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn tăng trưởng tiếp theo”.
Thông tin trên được ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND TP Hà Nội nêu tại Hội nghị công bố quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Xúc tiến đầu tư sáng 29/6.
Theo ông Thắng, từ đầu năm đến nay, kinh tế của Hà Nội khởi sắc trên hầu hết lĩnh vực như thu ngân sách, sản xuất công nghiệp, thương mại, du lịch, xuất khẩu và thu hút đầu tư.
"Đặc biệt, Hà Nội tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư trong và ngoài nước, với nhiều dự án quy mô lớn trong các lĩnh vực công nghệ cao, hạ tầng, đổi mới sáng tạo, logistics, y tế, giáo dục và dịch vụ chất lượng cao", Chủ tịch Hà Nội nói.
Ông thông tin nửa đầu năm, thành phố đã quyết định chủ trương đầu tư 138 dự án trong nước, với tổng vốn khoảng 3,6 triệu tỷ đồng. Đồng thời, Hà Nội thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) ước đạt 3,2 tỷ USD - tiếp tục nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước.
Sáng nay, Hà Nội công bố 276 dự án kêu gọi đầu tư trên các lĩnh vực trọng điểm. Thành phố cũng trao quyết định chủ trương, giấy chứng nhận đăng ký và ký biên bản hợp tác ghi nhớ (MOU) với loạt doanh nghiệp, tập đoàn lớn Việt Nam và quốc tế.
Ông Vũ Đại Thắng chia sẻ Hà Nội mong muốn đồng hành với những nhà đầu tư có tầm nhìn dài hạn, năng lực quản trị hiện đại để cùng xây dựng không gian phát triển mới, những ngành kinh tế và động lực tăng trưởng mới.
Chủ tịch Hà Nội khẳng định thành phố tiếp tục hoàn thiện môi trường đầu tư theo hướng công khai, minh bạch, ổn định và có khả năng dự báo cao. "Những gì Luật Thủ đô đã trao quyền, thành phố sẽ chủ động quyết định, giải quyết và chịu trách nhiệm, không để doanh nghiệp phải chờ đợi", ông Thắng cho hay.
Với các dự án trọng điểm, theo ông, thành phố sẽ phân công rõ đầu mối theo dõi, đôn đốc và trực tiếp tháo gỡ các khó khăn trong suốt quá trình triển khai. Hà Nội kiên trì phương châm điều hành "6 rõ" - rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm và rõ hiệu quả.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Hà Nội tập trung ưu tiên các dự án chiến lược kết cấu hạ tầng giao thông, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo... cũng như cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh. Ông mong muốn nhà đầu tư tiếp tục đặt niềm tin vào Việt Nam và Hà Nội trên tinh thần hợp tác lâu dài, đầu tư có trách nhiệm, thượng tôn pháp luật.
"Quốc hội sẽ đồng hành, lắng nghe thực tiễn từ Hà Nội để tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng ổn định, minh bạch, dễ thực hiện để các doanh nghiệp yên tâm đầu tư, đổi mới sáng tạo và phát triển lâu dài tại Việt Nam", Chủ tịch Quốc hội nói.
Theo ông, một nền chính trị ổn định, nền kinh tế đang đổi mới mạnh mẽ, hệ thống pháp luật không ngừng được hoàn thiện cùng một thủ đô có tầm nhìn phát triển 100 năm và khung thể chế đặc thù chính là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành thành phố kết nối toàn cầu, trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm tài chính có sức cạnh tranh trong khu vực.
Phó chủ tịch toàn cầu Tập đoàn Nvidia Steven Truong cũng tin tưởng Hà Nội sẽ có khả năng trở thành một trung tâm, cực tăng trưởng phát triển về AI. Theo Steven Truong, Nvidia sẽ xây dựng trung tâm nghiên cứu phát triển tại Hà Nội thành "một trung tâm kỹ thuật AI đẳng cấp thế giới".
"Việt Nam sẽ trở thành một trung tâm AI, một quốc gia tiên tiến về AI và Hà Nội sẽ là một trong những cực tăng trưởng, đóng góp vào quá trình đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Việt Nam cũng như tại khu vực Đông Nam Á", lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ nói.
Sáng ngày 8/4 (giờ Việt Nam), Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố thỏa thuận ngừng bắn tạm thời kéo dài 2 tuần. Điều kiện then chốt để duy trì thỏa thuận là Tehran phải mở lại eo biển Hormuz cho hoạt động vận tải thương mại.
Tuy nhiên, thực tế trên biển lại đang diễn biến theo một kịch bản khác. Theo ghi nhận của WSJ, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển có nhích lên nhẹ vào ngày 9/4 nhưng vẫn ở mức cực kỳ khiêm tốn.
Dữ liệu từ Kpler cho thấy chỉ có 10 tàu đi qua eo biển kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, bao gồm 4 tàu chở dầu và 6 tàu chở hàng rời.
Trước khi những biến động bùng phát vào cuối tháng 2, mỗi ngày tuyến đường này đón nhận hơn 100 lượt tàu qua lại. Nơi đây vốn gánh vác việc luân chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của toàn thế giới.
Sự sụt giảm đột ngột này đã tạo ra một "nút thắt cổ chai" trên biển. Theo báo cáo của Lloyd's List, khoảng 800 con tàu vẫn đang mắc kẹt, neo đậu chờ đợi tại vùng biển xung quanh khu vực này. Lưu lượng hiện tại vẫn thấp hơn 90% so với mức bình thường và gần như hoàn toàn do thương mại liên quan đến Iran chi phối.
"Luật chơi" mới và lời đồn tiền mã hóa
Sự thận trọng của các doanh nghiệp vận tải là hoàn toàn có cơ sở khi những "luật chơi" mới đang dần thành hình. Phía Iran đã phát đi thông điệp qua các bên trung gian rằng họ sẽ giới hạn số lượng tàu được phép đi qua ở mức khoảng một chục tàu mỗi ngày.
Theo thông tin từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, tàu thuyền giờ đây chỉ được phép đi qua khi có sự phối hợp chặt chẽ với hải quân nước này. Iran cũng đã chủ động công bố các tuyến hàng hải thay thế, chủ yếu đi gần khu vực đảo Larak để tránh rủi ro.
Đi kèm với đó là những điều kiện mang tính chọn lọc khắt khe. Các tàu muốn qua eo biển phải nằm trong một danh sách đã được phê duyệt từ trước. Những quốc gia được xem là "thân thiện" với Tehran có thể sẽ được ưu tiên cấp phép di chuyển.
Gây chú ý nhất trong giới tài chính lúc này là thông tin về khả năng thu phí trung chuyển. Theo tờ Financial Times, Iran có thể sẽ yêu cầu mức phí 1 USD cho mỗi thùng dầu đi qua eo biển.
Điểm độc đáo là khoản phí này có thể được yêu cầu thanh toán bằng tiền mã hóa. Nếu thành sự thật, đây là một chi tiết mang tính bước ngoặt, buộc các tập đoàn năng lượng phải tính toán lại toàn bộ bài toán chi phí logistics và phương thức thanh toán.
Bài toán rủi ro của giới chủ tàu
Trước những rào cản và rủi ro khó lường, các hãng vận tải biển lớn trên thế giới vẫn chọn cách quan sát. Tập đoàn vận tải khổng lồ Hapag-Lloyd của Đức cho biết họ chưa có kế hoạch nối lại tuyến đường đi qua Hormuz.
Hiệp hội vận tải biển quốc tế BIMCO cũng phát đi thông điệp cảnh báo tới các hội viên. Tổ chức này nhấn mạnh việc rời khỏi khu vực Vịnh lúc này là hành động không nên thực hiện nếu thiếu đi sự phối hợp chặt chẽ với cả phía Mỹ và Iran.
Những lo ngại về an ninh hàng hải vẫn luôn hiện hữu. Dữ liệu từ Tổ chức Hàng hải Quốc tế chỉ ra rằng, kể từ đầu tháng 3, đã có tới 30 tàu thương mại bị tấn công hoặc gặp sự cố tại khu vực này, trong đó có 13 chiếc là tàu chở dầu.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế đánh giá những biến động hiện tại đã tạo ra một cú sốc nguồn cung nghiêm trọng đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu. Tuy nhiên, giới đầu tư vẫn đang giữ thái độ bình tĩnh, chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn từ các bên liên quan.
Tình hình tại eo biển Hormuz hiện tại vẫn còn nhiều ẩn số đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Biên tập viên Richard Meade của Lloyd’s List nhận định: “Eo biển hiện vẫn mở, hoặc đóng, giống như trước khi kế hoạch ngừng bắn được đưa ra”.
Ngày 14-7, Google công bố Báo cáo Gemini: Đông Nam Á 2026 cho hay Việt Nam đang là quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về ứng dụng trợ lý AI Gemini trong học tập và cũng là thị trường có tỉ lệ sử dụng tiếng bản địa cao nhất trên nền tảng này.
Theo Google, Việt Nam đứng đầu khu vực về tần suất sử dụng Gemini cho các hoạt động học thuật, với nhóm nội dung này chiếm 17% tổng số câu lệnh của người dùng. Mỗi tháng có hơn 160.000 học sinh sử dụng công cụ ôn thi Gemini Canvas, trong khi các giáo viên/giảng viên tạo khoảng 55.000 yêu cầu liên quan đến hỗ trợ giảng dạy mỗi ngày.
Bên cạnh học tập, Việt Nam cũng nằm trong nhóm dẫn đầu khu vực về số lượng yêu cầu liên quan đến lập trình và tư duy toán học. Trong đó, gần 1/3 tổng số tương tác với Gemini tại Việt Nam được thực hiện trên máy tính, phản ánh xu hướng sử dụng AI cho các tác vụ kỹ thuật và chuyên sâu.
Một điểm đáng chú ý khác là 89% câu lệnh của người dùng Việt được thực hiện bằng tiếng Việt. Đây là tỉ lệ sử dụng tiếng bản địa trên AI Gemini cao nhất trong 6 thị trường được khảo sát gồm Việt Nam, Indonesia, Malaysia, Philippines, Singapore và Thái Lan. Google cho biết người dùng Việt cũng sử dụng các tính năng dịch thuật và bản địa hóa của Gemini nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trong khu vực.
Trên phạm vi Đông Nam Á, Google cho biết số người dùng hoạt động trên ứng dụng Gemini đã tăng hơn gấp đôi trong vòng một năm qua. Đây cũng là ứng dụng của Google có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất tại khu vực và hiện là trợ lý AI được tìm kiếm nhiều nhất tại Việt Nam, Indonesia và Thái Lan.
Gemini hiện đạt mốc 900 triệu người dùng hoạt động hằng tháng trên toàn cầu. Động lực đến từ lực lượng dân số trẻ, am hiểu công nghệ của Đông Nam Á, với gần 40% dân số dưới 25 tuổi, cùng khả năng xử lý ngôn ngữ địa phương của mô hình.
Giới trẻ là thế hệ người dùng chủ lực của Gemini tại Đông Nam Á. So với các nhóm tuổi khác, họ đưa ra nhiều yêu cầu hơn, duy trì các cuộc hội thoại dài hơn và viết các câu lệnh với mức độ chi tiết cao hơn hẳn.
