Bộ phim Đất và người ra mắt năm 2002, do đạo diễn Nguyễn Hữu Phần và Phạm Thanh Phong thực hiện. Tác phẩm được chuyển thể từ tiểu thuyết Mảnh đất lắm người nhiều ma của nhà văn Nguyễn Khắc Trường.
Bộ phim tái hiện bức tranh nông thôn miền Bắc trong giai đoạn đầu đổi mới, xoay quanh những mâu thuẫn kéo dài giữa hai dòng họ Trịnh và Vũ ở làng Giếng Chùa.
Không chỉ khai thác cuộc đấu tranh giữa cái cũ và cái mới, quyền lực và công lý, phim còn khắc họa sâu sắc tâm lý con người, những bi kịch gia đình và số phận của người nông dân.
Kịch bản chặt chẽ, lời thoại đậm chất đời, cùng dàn diễn viên thực lực đã giúp Đất và người trở thành tác phẩm kinh điển của dòng phim truyền hình nông thôn Việt Nam. Đến nay, sau gần 25 năm, bộ phim vẫn thường xuyên được phát lại và nhận nhiều sự yêu mến từ khán giả nhiều thế hệ.
Điều góp phần làm nên sức sống của bộ phim chính là dàn diễn viên gạo cội với những vai diễn gần như đã trở thành "đóng đinh" trong sự nghiệp.
NSƯT Duy Hậu (ông Hàm)
Trong Đất và người, NSƯT Duy Hậu hóa thân thành ông Hàm - trưởng họ Trịnh - nhân vật gia trưởng, bảo thủ và thủ đoạn. Đây là một trong những nhân vật phản diện nổi tiếng nhất của phim truyền hình Việt.
Với lối diễn đĩnh đạc, ánh mắt sắc lạnh và giọng nói đầy uy quyền, NSƯT Duy Hậu khiến nhân vật trở nên sống động đến mức nhiều khán giả ghét lây ngoài đời.
Sau thành công của Đất và người, NSƯT Duy Hậu còn tham gia vào nhiều bộ phim truyền hình nổi tiếng như Sóng ở đáy sông, Những ngọn nến trong đêm... Đặc biệt vai phản diện trong Sóng ở đáy sông của ông khiến khán giả ghét cay, ghét đắng.
Theo những chia sẻ gần đây, nam nghệ sĩ hiện đã bước sang tuổi 75. Sau nhiều năm cống hiến cho sân khấu và truyền hình, ông gần như không còn nhận phim vì tuổi cao và sức khỏe giảm sút.
Ông sống một mình tại Hà Nội, trong khi vợ và các con định cư ở Đức từ nhiều năm nay. Dù cuộc sống khá lặng lẽ, nghệ sĩ Duy Hậu vẫn giữ tinh thần lạc quan. Ông thường gặp gỡ đồng nghiệp cũ, theo dõi các tác phẩm mới và luôn bày tỏ niềm vui khi khán giả trẻ vẫn nhớ đến vai ông Hàm mỗi khi Đất và người được phát lại.
NSƯT Hán Văn Tình (vai Chu Văn Quềnh)
Chu Văn Quềnh được xem là nhân vật "linh hồn" của Đất và người. Khi chuyển thể từ tiểu thuyết, đạo diễn Nguyễn Hữu Phần đã quyết định giữ nhân vật này theo xuyên suốt bộ phim thay vì để mất sớm như nguyên tác.
Với lối diễn xuất nhập tâm, duyên dáng và giàu kinh nghiệm, ông đã khắc họa thành công nhân vật Quềnh, đến mức được khán giả ưu ái gọi là "lão Quềnh". Hơn 2 thập kỷ trôi qua, hình ảnh ông vẫn in đậm trong ký ức khán giả, gắn liền với câu thoại bất hủ: "Không nên hoãn cái sự sung sướng ấy lại".
Sau thành công của phim, Hán Văn Tình tiếp tục ghi dấu ấn ở nhiều tác phẩm truyền hình và đặc biệt là vai trưởng thôn trong chương trình Gặp nhau cuối tuần. Trước Đất và người, ông từng ghi dấu tên tuổi với vai diễn trong Phía trước là bầu trời.
Năm 2015, nghệ sĩ phát hiện mắc ung thư phổi. Trong suốt thời gian điều trị, nhiều nghệ sĩ như Xuân Hinh, Tự Long, Quốc Khánh... đã đến thăm hỏi, hỗ trợ. Hình ảnh Hán Văn Tình luôn nở nụ cười lạc quan dù bệnh nặng từng khiến nhiều khán giả xúc động. Ông qua đời tháng 9/2016, để lại niềm tiếc thương lớn với đồng nghiệp và người hâm mộ.
NSƯT Duy Thanh (vai Bí thư Thủ)
Bí thư Thủ là một trong những vai phản diện tiêu biểu nhất sự nghiệp của NSƯT Duy Thanh. Ông nổi tiếng với khả năng hóa thân vào những nhân vật mưu mô nhưng vẫn rất đời.
Sau Đất và người, ông tiếp tục góp mặt trong Chạy án, Bão qua làng, Khi đàn chim trở về, Bí mật tam giác vàng… Bộ phim cuối cùng NSƯT Duy Thanh tham gia là Lựa chọn cuối cùng của đạo diễn Vũ Hồng Sơn.
Những năm cuối đời, nghệ sĩ cùng lúc chống chọi với ung thư phổi và ung thư thực quản. Quá trình điều trị kéo dài khiến sức khỏe suy kiệt, ông sụt hơn 20kg. Dù sức khỏe suy kiệt sau hàng chục lần hóa trị, ông vẫn cố gắng nhận lời đóng phim để được để có thêm thu nhập và không muốn trở thành gánh nặng cho gia đình.
Trước khi qua đời năm 2017, nghệ sĩ từng bày tỏ mong muốn được hiến xác cho y học nhưng sức khỏe không cho phép. Nguyện vọng cuối cùng của ông là được hỏa táng và rải tro tại cột mốc 92 - nơi sông Hồng chảy vào đất Việt. Câu chuyện ấy từng khiến nhiều khán giả xúc động.
Nghệ sĩ Tuấn Dương (ông Cao)
Xuất thân từ Đoàn Kịch Công an nhân dân, nghệ sĩ Tuấn Dương được khán giả yêu mến nhờ chất diễn mộc mạc, gần gũi.
Ngoài Đất và người, Tuấn Dương còn ghi dấu ấn qua nhiều bộ phim như Làng ven đô, Chuyện đã qua, Lập trình cho trái tim… Khi sự nghiệp đang ổn định, ông không may phát hiện mắc ung thư vòm họng. Năm 2013, nghệ sĩ qua đời, để lại nhiều xót thương.
NSƯT Phú Đôn (vai Quàng)
Trong Đất và người, NSƯT Phú Đôn đảm nhận vai Quàng - em trai của Chu Văn Quềnh. Dù không phải nhân vật trung tâm, Quàng vẫn để lại dấu ấn nhờ vẻ chân chất, thật thà và lối diễn mộc mạc, tự nhiên - phong cách đã trở thành "thương hiệu" của Phú Đôn trên màn ảnh nhỏ.
NSƯT Phú Đôn sinh năm 1960 trong gia đình có truyền thống nghệ thuật, ông gắn bó với Nhà hát Kịch Việt Nam hơn 40 năm. Ngoài Đất và người, ông còn ghi dấu ấn qua hàng loạt phim truyền hình như Tivi về làng, Gió làng Kình, Đấu trí, Làng trong phố, Độc đạo, Không thời gian... Dù thường đảm nhận những vai nông dân, người lao động hay các nhân vật có số phận khắc khổ, nam nghệ sĩ luôn tạo được dấu ấn bằng lối diễn chân thực, gần gũi.
Năm 2022, sau khi nghỉ hưu tại Nhà hát Kịch Việt Nam, NSƯT Phú Đôn không chọn cuộc sống an nhàn mà vẫn đều đặn nhận lời đóng phim khi có kịch bản phù hợp. Ông cho biết được làm nghề, được hóa thân vào những nhân vật bình dị vẫn là niềm vui lớn nhất ở tuổi xế chiều.
Không chỉ có sự nghiệp bền bỉ, cuộc sống riêng của Phú Đôn cũng khiến nhiều người ngưỡng mộ. Nam nghệ sĩ kết hôn khá muộn, ở tuổi 45, với chị Hồng Vân - người kém ông 25 tuổi. Chuyện tình từng khiến nhiều người bất ngờ vì khoảng cách tuổi tác lớn, nhưng hơn 20 năm qua, họ vẫn giữ được cuộc hôn nhân hạnh phúc, chưa từng xảy ra những mâu thuẫn lớn.
Trong một lần trò chuyện với phóng viên Dân trí, NSƯT Phú Đôn chia sẻ rằng, vợ kém ông 25 tuổi nhưng rất trưởng thành và chín chắn, còn nghệ sĩ cũng chẳng phải làm gì cho khác bản tính của mình cả.
"Nhiều người hay hỏi tôi: "Bí quyết gì để cuộc sống ấm êm khi hơn vợ 25 tuổi?". Thú thật, tôi cũng chẳng có bí quyết hay chiêu gì cho riêng mình. Tôi nghĩ, điều quan trọng là yêu thương và hết mình vì gia đình. Phải thông cảm, thấu hiểu và tin tưởng nhau", Phú Đôn nói.
Hồng Minh (Tùng)
Vai Tùng giúp Hồng Minh trở thành gương mặt được nhiều khán giả yêu thích đầu những năm 2000. Nhân vật của anh là hình tượng thanh niên chính trực, đại diện cho lớp người trẻ muốn vượt qua hận thù giữa hai dòng họ.
Sau thành công của Đất và người, Hồng Minh tiếp tục đóng một số phim truyền hình nhưng không theo đuổi nghệ thuật lâu dài. Hiện anh gần như vắng bóng khỏi showbiz, rất ít xuất hiện trước truyền thông.
Thân Thanh Giang (vai Đào)
Trong phim, Thanh Giang vào vai Đào - con gái ông Hàm, đem lòng yêu Tùng nhưng chuyện tình của cả hai gặp nhiều trắc trở.
Sau thành công của Đất và người, Thanh Giang tiếp tục góp mặt trong các bộ phim như Hương đất và Cỏ lông chông. Những năm gần đây, nữ diễn viên gần như rút lui khỏi làng giải trí để tập trung cho cuộc sống riêng.
Vi Cầm (Mận)
Vi Cầm từng được xem là một trong những gương mặt đẹp nhất của màn ảnh nhỏ đầu những năm 2000. Sau thành công của Đất và người, cô liên tiếp tham gia Hoa cỏ may, Hai phía chân trời, Nhà có nhiều cửa sổ, Siêu thị tình yêu…
Tuy nhiên, khi sự nghiệp đang rộng mở, nữ diễn viên lại lựa chọn rút lui. Sau khi kết hôn, cô dành phần lớn thời gian cho gia đình và công việc chuyên môn trong lĩnh vực âm nhạc. Từ sau bộ phim Ông Tơ hai phẩy (2012), Vi Cầm gần như không còn xuất hiện trên màn ảnh hay tham gia các sự kiện giải trí.
Tin Gốc: Dân Trí
