“Thu nhập trên 100 triệu một tháng mà không mua nhà theo tôi là rất phí. Đến lúc già bệnh tật, sinh tử thì lúc đó mới khổ con cái vì có nhiều trường hợp chủ nhà cho thuê bất ngờ lấy lại tài sản. Tôi từng có một người bạn cũng mang suy nghĩ ở thuê thay vì mua nhà. Bạn cho rằng để tiền phục vụ nhu cầu bản thân sẽ thoải mái hơn. Bạn thích mua sắm, du lịch nước ngoài, tận hưởng cuộc sống và rất sợ vay nợ ngân hàng.
Năm 2015, tôi từng khuyên bạn mua đất và xây một căn nhà cấp bốn ở TP HCM. Thời điểm đó, chỉ cần bỏ ra khoảng 1,2 tỷ đồng là đã có một nơi ở ổn định. Nhưng bạn tôi sợ nợ nần, sợ không trả nổi lãi ngân hàng, nên quyết định tiếp tục ở thuê. Tiền dư ra bạn lại tiêu dần vào những nhu cầu trước mắt.
Đến đầu năm 2026, bạn để dành được khoảng một tỷ đồng rồi mới bắt đầu đi tìm mua nhà. Nhưng lúc đó, với số tiền ấy để tìm được một căn nhà có sổ gần như là điều rất khó. Tôi nói thẳng với bạn: ‘Giờ mới nghĩ đến chuyện mua nhà là quá muộn, nhất là khi đã ngoài 40 tuổi’. Nhưng tôi vẫn khuyên bạn nên mạnh dạn vay thêm để cố gắng có một chỗ ở ổn định, sau này còn có cái để lại cho con. Nhưng rồi sau khi cân đo đong đếm bạn lại từ bỏ ý định vì ‘sợ vay không trả nổi’, tiếp tục ở thuê.
Trong khi đó, năm 2015, lương của tôi chưa tới 10 triệu đồng mỗi tháng. Trong tay chỉ có 120 triệu nhưng tôi vẫn liều vay ngân hàng 370 triệu để mua đất Sài Gòn vì khi đó thị trường bất động sản đang ‘đóng băng’, nhiều người dự đoán sang năm 2016 giá nhà đất sẽ tăng. Mua xong, vợ chồng tôi để đó và vẫn tiếp tục ở trọ.
>> Mua nhà vì thuê 20 năm cũng mất 4 tỷ đồng
Tôi còn nhớ rất rõ những ngày sống trong phòng trọ chật chội cùng con gái mới hơn một tuổi. Có đêm nước ngập lên tận phòng, cả nhà tôi phải bật dậy kê đồ đạc. Có lúc đường ống thoát nước bị trào ngược, mùi hôi bốc lên nồng nặc. Nhìn cảnh con nhỏ ngủ trong điều kiện như vậy, tôi thấy rất thương, nên bàn với vợ chuyện vay thêm tiền để xây nhà trên mảnh đất đã mua. ‘Nếu không trả nổi ngân hàng thì cùng lắm mình lại trắng tay như trước thôi’, tôi nói với vợ.
Thế là tôi vay tiền xây nhà. Tổng nợ cũ và mới lúc đó khoảng một tỷ đồng. Mỗi tháng tiền gốc lẫn lãi khoảng 11 triệu đồng, còn cao hơn thu nhập của tôi thời điểm ấy, trong khi cả gia đình chỉ có một mình tôi đi làm vì trước đó tôi lỡ hứa với vợ: ‘Anh lo cho em suốt đời’.
Những ngày đầu vay nợ thật sự rất áp lực. Chỉ cần nghĩ tới tiền lãi là đầu óc nặng trĩu. Có thời gian tôi còn mơ thấy ngân hàng đến siết nhà. Nhưng rồi vẫn phải cố gắng làm việc, cày cuốc, xoay xở đủ cách để trả nợ. Đâu rồi cũng vào đấy. Trả xong nợ xây nhà, tôi lại vay mua ôtô rồi cũng trả xong.
Năm 2021, tôi lại vay thêm tiền mua mảnh đất gần nhà ba tôi. Khi đó ông bị ung thư, bác sĩ nói chỉ còn vài tháng nữa. Tôi quyết định xây căn nhà bốn tầng để ông vui lòng trước khi nhắm mắt. Tổng nợ lúc ấy lên gần 7 tỷ đồng. Áp lực rất lớn, nhưng rồi tôi vẫn tiếp tục làm việc và đến nay cũng đã trả xong, thậm chí mua được xe mới.
Đến giờ nhìn lại, cuộc đời tôi gần như luôn gắn với hai chữ ‘nợ’. Tôi không cổ súy chuyện vay nợ mua nhà bằng mọi giá. Nhưng tôi nghĩ, nếu chỉ vì sợ nợ mà mãi ở thuê, để tiền dư trong túi rồi tiêu dần cho những nhu cầu trước mắt thì nhiều khi đến lúc tuổi lớn, sức khỏe giảm sút mới thấy áp lực thật sự. Có một căn nhà, ít nhất vẫn là sự ổn định cho bản thân và con cái sau này”.
Đó là chia sẻ của độc giả Tancuong xung quanh câu chuyện “ở thuê hay gánh nợ mua nhà sớm?”. Ngày càng nhiều gia đình trẻ từ bỏ kế hoạch mua nhà để chọn ở thuê dài hạn. Nghiên cứu của Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (Vars) cho thấy, hơn 60% người trẻ dưới 35 tuổi tại các đô thị lớn (Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng) ưu tiên thuê nhà, coi đây là giải pháp tối ưu để giảm gánh nặng tài chính và tận hưởng sự tự do trong bối cảnh giá bất động sản leo thang.
Theo dữ liệu từ Numbeo – nền tảng thống kê chi phí sinh hoạt lớn trên thế giới, Việt Nam nằm trong top 10 thế giới về mức độ khó tiếp cận nhà ở. Các chuyên gia cho biết giai đoạn 2023-2024 người dân cần khoảng 23 năm thu nhập để mua nhà, con số này tăng lên 26 năm vào 2025 và hiện đã vượt 30 năm do giá bất động sản tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập. Mức này cao gấp đôi mặt bằng bình quân toàn cầu.
"Việc đưa cha mẹ già vào viện dưỡng lão là một giải pháp tốt. Tùy vào điều kiện sức khỏe của các cụ và điều kiện kinh tế của con cái mà lựa chọn phương án phù hợp. Cũng cần hỏi ý kiến các cụ xem như thế nào?
Bản thân tôi là người có mẹ già nằm một chỗ gần 10 năm. Tính mọi chi phí thuê người chăm sóc, ăn uống, vệ sinh 24/7, và một người mát xa trị liệu, đi khám chữa bệnh mỗi tháng, chưa kể những đợt nằm viện đột xuất, sữa, tã, tiền ăn cho hai người (mẹ và người chăm sóc), mỗi tháng tôi phải bỏ ra hơn 23 triệu đồng. Nếu tôi không đi làm, chỉ ở nhà chăm sóc mẹ thì đến cái thân tôi còn không lo được chứ nói gì tới chăm sóc cho ai.
Ngoài cha mẹ ra thì tôi còn có gia đình riêng của mình. Bản thân tôi có phân thân được đâu mà đòi hỏi phải tự tay chăm sóc cha mẹ, vừa kiếm tiền để trang trải chi phí. Nếu chỉ là một, hai năm thì tôi còn gắng gượng được, nhưng nếu là 10-20 năm thì tôi phải làm sao?".
Đó là chia sẻ của độc giả Jade sau bài viết "Tôi sẵn sàng đánh đổi thừa kế để cha mẹ già vào viện dưỡng lão". Khi tuổi thọ người Việt ngày càng tăng và quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, câu chuyện chăm sóc cha mẹ già đang trở thành chủ đề được nhiều người quan tâm. Có người cho rằng đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão là giải pháp giúp người cao tuổi được chăm sóc chuyên nghiệp, giảm gánh nặng cho con cái. Ngược lại, không ít ý kiến xem đây là biểu hiện của sự bất hiếu, bỏ mặc đấng sinh thành. Giữa những quan điểm trái chiều ấy, câu hỏi "Có nên đưa cha mẹ già vào viện dưỡng lão?" vẫn là chủ đề gây nhiều tranh cãi.
>> Tôi bỏ lỡ nhiều cơ hội làm giàu trong 40 năm báo hiếu cha mẹ già
Lựa chọn tự tay chăm sóc cha mẹ, bạn đọc Xuân Hà nêu quan điểm: "Bản thân tôi không thích đi viện dưỡng lão, mà thích ở gần con cháu, được ôm ấp cháu, được trò chuyện với con mỗi ngày. Nhiều người nói sẵn sàng dùng tiền thừa kế nọ kia để đưa cha mẹ vào viện dưỡng lão theo tôi là không nên. Nếu đã tính đến cách đó thì sao không dùng tiền để thuê điều dưỡng viên chuyên nghiệp chăm sóc cha mẹ tại nhà?
Tôi cũng đã là con một, và tôi vẫn nuôi mẹ tại nhà cho đến lúc bà qua đời. Lúc mẹ tôi còn sống, tôi vẫn ngày đêm chăm sóc để bà không phải nằm viện khi đau ốm. Sau đó, mẹ tôi ra đi tại nhà lúc bà 91 tuổi. Tôi nghĩ nếu hiện giờ cha mẹ vẫn còn khỏe, thì con cái nên chăm sóc cho họ tốt nhất có thể thì cuối đời cũng không phải chăm sóc quá nặng nề".
Với lựa chọn khác về hình thức chăm sóc cha mẹ già, độc giả Đặng Tuấn Hùng bình luận: Dưỡng lão tại nhà là mô hình tốt nhất cho cha mẹ cao tuổi. Nếu con cái bận vì kiếm tiền, có điều kiện kinh tế thì cha mẹ vẫn nên ở nhà để được đi lại, giao lưu với những người hàng xóm, người cao tuổi cùng cộng đồng. Nếu sức khỏe yếu thì có thể thuê người về chăm sóc theo giờ, hoặc full time.
Làm vậy dù con cái không trực tiếp chăm hoặc ở bên cha mẹ nhưng hàng ngày vẫn nắm được tình hình sức khỏe, tinh thần cha mẹ. Họ hàng cũng có thể đến thăm đều đặn. Đó mới là hạnh phúc và nguyện vọng của người cao tuổi".
Người ta nói về giáo dục, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp công nghệ và tương lai của đất nước. Nhưng có một khía cạnh ít được nhắc đến hơn: Steve Jobs không chỉ là một doanh nhân công nghệ. Cuộc đời ông còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ hành trình tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống, từ thiền định và những tư tưởng phương Đông.
Nếu muốn hiểu điều gì đã góp phần tạo nên Steve Jobs, có lẽ chúng ta cần nhìn xa hơn những lớp học, những công thức thành công hay những bài học khởi nghiệp.
Khi đề thi đặt câu hỏi "Làm thế nào để Việt Nam có Steve Jobs?", tôi nghĩ nhiều người sẽ lập tức liên tưởng đến giáo dục STEM, trí tuệ nhân tạo, đổi mới sáng tạo hay hệ sinh thái khởi nghiệp. Tất cả những yếu tố đó đều quan trọng.
Nhưng nếu nhìn vào cuộc đời Steve Jobs, ta sẽ thấy một câu chuyện phức tạp hơn rất nhiều. Steve Jobs không chỉ là một kỹ sư, ông cũng không chỉ là một doanh nhân.
Mà ông là sự kết hợp hiếm có giữa công nghệ, nghệ thuật, trực giác, khả năng kể chuyện, khả năng nhìn thấy những nhu cầu mà thị trường còn chưa nhận ra và một sự ám ảnh gần như cực đoan với cái đẹp.
Những điều đó không hoàn toàn được tạo ra trong lớp học. Chúng đến từ trải nghiệm sống, từ khả năng tự học, từ những thất bại, từ sự tò mò không ngừng và từ những cuộc tìm kiếm nội tâm kéo dài nhiều năm. Có lẽ vì thế mà thế giới có rất nhiều tỷ phú công nghệ, rất nhiều CEO xuất sắc, nhưng chỉ có một Steve Jobs.
Giáo dục có thể dạy những điều đó không? Khi đọc về cuộc đời ông, tôi có cảm giác rằng điều làm nên sự khác biệt không chỉ là trí thông minh hay năng lực công nghệ, mà đó còn là một hành trình dài đi tìm chính mình. Là khả năng quan sát tâm trí, là sự tập trung sâu sắc.
Có lẽ vì thế mà khi đề thi hỏi làm thế nào để Việt Nam có Steve Jobs, tôi lại nghĩ đến một câu hỏi khác:
Chúng ta đang dành rất nhiều thời gian để dạy người trẻ cách cạnh tranh với thế giới. Nhưng liệu chúng ta đã dành đủ thời gian để dạy họ hiểu chính mình hay chưa?
"Nhiều người thường nghĩ phải mua nhà bằng được để thoát cảnh ở thuê. Khi mới cưới, lương tôi khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng, vợ tôi khoảng 70 triệu đồng, nhưng chúng tôi vẫn không dám vay mua nhà Hà Nội. Vợ chồng tôi chỉ có vài trăm triệu tiền mừng cưới, trong khi căn nhà định mua lúc đó giá khoảng 4 tỷ đồng. Nghĩ đi nghĩ lại, chúng tôi quyết định chưa vay nợ mà xin thuê chính căn nhà ấy với giá 5,5 triệu đồng mỗi tháng.
Tiền tiết kiệm, tôi chủ yếu mua vàng và gửi ngân hàng lấy lãi. Hai năm sau, vợ sinh con rồi nghỉ việc ở nhà chăm con. Một mình tôi đi làm nhưng vẫn đủ trả tiền thuê nhà, chi phí sinh hoạt cho ba người và vẫn có tích lũy, dự phòng cho những biến cố bất ngờ hoặc để dưỡng già sau này. Đến nay đã sáu năm trôi qua, căn nhà đó tăng giá lên khoảng 8 tỷ đồng, nhưng chủ nhà vẫn giữ nguyên mức thuê cũ cho gia đình tôi vì tôi luôn đóng tiền đúng hạn, sống hòa nhã và không làm ảnh hưởng hàng xóm.
Trong khi đó, một người bạn của tôi chọn hướng ngược lại. Cậu ấy vay 3 tỷ đồng để mua nhà vào đúng thời điểm 'thị trường còn thuận lợi'. Ban đầu lãi suất ưu đãi, công việc kinh doanh tốt nên mọi thứ có vẻ rất ổn. Bạn tôi còn thường xuyên khuyên: 'Cứ mạnh dạn vay đi, không thì cả đời chẳng mua nổi nhà'.
>> Tôi ung dung thất nghiệp 5 năm vì mua nhà cho thuê tháng kiếm 35 triệu
Nhưng rồi Covid-19 ập tới, kinh doanh đình trệ, thu nhập giảm mạnh, trong khi tiền lãi ngân hàng vẫn phải trả đều mỗi tháng. Tôi từng khuyên bạn nên bán sớm để cắt lỗ, nhưng cậu cố giữ nhà với hy vọng tình hình sẽ khá hơn. Cuối cùng, lãi mẹ đẻ lãi con. Đến cuối năm 2023, bạn tôi phải bán căn nhà đó nhưng vẫn còn gánh nợ hơn một tỷ đồng. Đến giờ vợ chồng cậu vẫn chưa dám sinh con.
Nhiều người luôn nói phải có nhà thì mới ổn định, mới an tâm. Nhưng tôi nghĩ khác. Tôi không muốn đánh đổi hàng chục năm sống trong áp lực nợ nần chỉ để sở hữu một căn nhà bằng mọi giá. Nhiều lúc tôi nghĩ, nếu ngày đó vợ chồng mình "tất tay" vay mua nhà, có lẽ giờ cuộc sống đã rất khác, thậm chí là khủng hoảng.
Tôi không phản đối chuyện mua nhà. Nhưng với tôi, chỉ nên vay khi đã tích lũy được khoảng 90% giá trị căn nhà. Còn nếu giá nhà tăng quá nhanh mà thu nhập không theo kịp, gia đình tôi thà chấp nhận ở thuê. Số tiền tiết kiệm được có thể dùng để chăm sóc cuộc sống hiện tại, cho con trải nghiệm nhiều hơn, hoặc dành cho tuổi già sau này.
Thực tế, ở thuê cũng không đáng sợ như nhiều người nghĩ. Tôi có hợp đồng rõ ràng với chủ nhà. Nếu tăng giá hay lấy lại nhà, họ phải báo trước ba tháng; ngược lại, tôi muốn chuyển đi cũng báo trước ba tháng. Nhà cửa có vấn đề gì chỉ cần gọi chủ nhà là xử lý.
Tôi sẵn sàng bỏ khoảng gần 100 triệu đồng mỗi năm để thuê nhà, đổi lại là sự bình yên. Mỗi sáng thức dậy, tôi không phải lo lãi suất tăng hay áp lực trả nợ khổng lồ đè lên đầu. Điều duy nhất tôi cần tập trung là cải thiện thu nhập và chăm lo cho gia đình. Với tôi, cảm giác sống nhẹ đầu, ngủ ngon và có thời gian cho vợ con đáng giá hơn việc cố gắng sở hữu một căn nhà trong áp lực kéo dài hàng chục năm".
Đó là chia sẻ của độc giả Cho may trong bối cảnh giá nhà ngày càng vượt xa thu nhập của số đông người trẻ. Giữa lúc giá bất động sản ngày càng đắt đỏ, nhiều người đứng trước lựa chọn khó khăn: vay nợ hàng chục năm để mua nhà hay chấp nhận ở thuê để giữ cuộc sống nhẹ gánh hơn? Thực tế, thay vì chấp nhận vay nợ hàng chục năm để mua nhà, lao đao vì gánh nặng lãi vay, không ít người chọn đi thuê nhà trong nhiều năm.
Báo cáo của Bộ Xây dựng cho biết cả nước có hơn 139.800 giao dịch trong quý I, giảm gần 8% so với cuối năm ngoái. Trong đó, phân khúc chung cư và nhà riêng lẻ giảm mạnh thanh khoản với 30.850 giao dịch, sụt gần 19% theo quý. Còn theo One Mount Group, trong quý I, thị trường chung cư Hà Nội giảm tốc rõ rệt sau giai đoạn tăng trưởng nóng, ghi nhận 4.000 giao dịch chuyển nhượng, giảm 60% theo quý do dòng tiền đầu tư rút mạnh.
