Nhiều phòng chuyên môn cấp xã phải xử lý khối lượng công việc tương đương nhiều sở, ngành cấp tỉnh. Đơn cử như Phòng Văn hóa – Xã hội của phường có khoảng 12 nhân sự nhưng đảm đương khối lượng công việc tương đương chức năng, nhiệm vụ của 6 sở, ngành cấp tỉnh, gồm nhiều lĩnh vực chuyên sâu. Phòng Kinh tế cũng phải xử lý lượng việc tương đương 4 sở, ngành.
Các số liệu được nêu trong nghiên cứu “Đánh giá nhanh thực trạng cung ứng dịch vụ công trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp” do Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh và Viện Nghiên cứu Phát triển Mekong thực hiện, với hỗ trợ kỹ thuật của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), công bố ngày 12/5. Nhóm nghiên cứu khảo sát gần 5.000 người dân trên toàn quốc và thực địa tại Bắc Ninh, Hưng Yên.
Từ ngày 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành trên toàn quốc, gồm cấp tỉnh và cấp xã, kết thúc hoạt động của cấp huyện. Cùng với quá trình sáp nhập xã, phường, nhiều nhiệm vụ trước đây do cấp huyện xử lý được chuyển trực tiếp xuống cơ sở.
Theo nhóm nghiên cứu, cấp xã trở thành nút trung tâm trong cung ứng dịch vụ công. Nếu trước đây chủ yếu tiếp nhận rồi chuyển hồ sơ lên cấp huyện, thì xã, phường nay phải trực tiếp giải quyết thủ tục hành chính, xử lý dữ liệu và vận hành các nền tảng số.
Một phó chủ tịch xã tham gia khảo sát cho biết công chức cấp xã cũ chưa kịp thích nghi với các nhiệm vụ mới có tính chất tương đồng cấp huyện trước đây, đòi hỏi chuyên môn và kỹ năng nghiệp vụ cao hơn. Trong khi đó, công chức từ cấp huyện chuyển xuống lại gặp khó khăn trong nắm bắt tình hình thực tiễn ở cơ sở và cần thời gian điều chỉnh phương thức làm việc.
Báo cáo gọi đây là tình trạng “thể chế đi trước, vận hành theo sau”, khi thẩm quyền đã chuyển xuống cấp xã nhưng hướng dẫn chuyên môn, quy trình nội bộ và cơ chế phối hợp chưa hoàn thiện đồng bộ.
Khảo sát tại Bắc Ninh và Hưng Yên cho thấy nhiều cán bộ xã phải xử lý đồng thời các lĩnh vực đất đai, hộ tịch, tài chính, dữ liệu dân cư và dịch vụ công trực tuyến. Một số nơi xuất hiện tình trạng “vừa thừa vừa thiếu công chức”, tức không thiếu người về số lượng nhưng thiếu cán bộ phù hợp với yêu cầu công việc mới.
Áp lực còn đến từ hạ tầng và quy trình số chưa đồng bộ. Theo UNDP, dữ liệu hiện còn phân tán, thiếu liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương khiến nhiều quy trình chưa thể tự động hóa hoàn toàn. Một số hệ thống phát sinh lỗi xác thực OTP, dữ liệu chưa đồng bộ hoặc giao diện phức tạp khiến cán bộ phải nhập liệu nhiều lần.
Khảo sát của UNDP cho thấy phần lớn người dân vẫn cần cán bộ hỗ trợ khi sử dụng dịch vụ công trực tuyến; tỷ lệ sử dụng cổng dịch vụ công cấp tỉnh năm 2024 chỉ khoảng 9%. Áp lực hỗ trợ vì thế dồn mạnh về cấp xã, nhất là tại vùng sâu và nơi có nhiều người cao tuổi.
Tại Hưng Yên, nhiều cán bộ cấp xã phải trực tiếp hướng dẫn người dân đăng nhập VNeID, kê khai hồ sơ hoặc thao tác trên cổng dịch vụ công do nhiều người chưa quen sử dụng công nghệ. Người khuyết tật và nhóm thu nhập thấp cũng gặp nhiều rào cản hơn trong tiếp cận dịch vụ công số.
Theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, Phó giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là sắp xếp lại tổ chức mà còn là thay đổi phương thức vận hành bộ máy hành chính.
“Cần chuyển từ tư duy cơ quan nhà nước có thủ tục gì thì người dân làm theo thủ tục đó sang tư duy người dân cần giải quyết vấn đề gì thì chính quyền thiết kế hành trình phục vụ tương ứng”, ông nói.
Theo lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng, việc xây dựng quy hoạch mới phải bảo đảm đồng bộ với quy hoạch tỉnh vừa được công bố đầu tháng 6.2026, có tầm nhìn dài hạn, là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm tháo gỡ các tồn đọng kéo dài nhiều năm; khắc phục tình trạng quy hoạch chồng chéo, tạo điều kiện thu hút đầu tư, giải quyết khó khăn cho người dân và nâng cao hiệu quả quản lý đô thị.
Nhiều năm qua, quy hoạch chồng chéo được xem là một trong những "điểm nghẽn" lớn nhất đối với phát triển kinh tế - xã hội tại Lâm Đồng.
Thực tế cho thấy có không ít khu đất cùng lúc "gánh" ba, thậm chí bốn loại quy hoạch khác nhau: vừa được xác định là đất lâm nghiệp, vừa nằm trong quy hoạch phát triển đô thị hoặc du lịch sinh thái, lại đồng thời thuộc khu vực thăm dò khoáng sản hoặc quy hoạch hạ tầng giao thông. Sự chồng lấn này khiến nhiều dự án đầu tư không thể triển khai, nhiều công trình hạ tầng bị kéo dài, trong khi người dân gặp khó khăn khi xin cấp phép xây dựng, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc thực hiện các quyền hợp pháp đối với tài sản của mình.
Đáng chú ý, tại 5 phường trung tâm Đà Lạt, nhiều khu đất ở đã được người dân sử dụng ổn định hàng chục năm nhưng trong các đồ án quy hoạch cũ lại được xác định là đất công viên, cây xanh hoặc đất lâm nghiệp... Chính sự thiếu thống nhất giữa các loại quy hoạch khiến cơ quan chức năng lúng túng trong quản lý, còn người dân phải chờ đợi nhiều năm mà không thể xây dựng, sửa chữa nhà ở.
Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn, việc thiếu quy hoạch phân khu (1/2.000) và quy hoạch chi tiết (1/500) cũng khiến nhiều địa bàn không có đủ cơ sở pháp lý để thực hiện bồi thường, giải phóng mặt bằng, cấp phép xây dựng hay quản lý trật tự đô thị. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến tình trạng xây dựng tự phát, lấn chiếm đất công ở một số khu vực.
Tại buổi làm việc với UBND phường Cam Ly - Đà Lạt ngày 8.7, ông Nguyễn Hồng Hải, Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng, yêu cầu quy hoạch chung 5 phường liền kề Đà Lạt phải có tầm nhìn dài hạn, bám sát quy hoạch tỉnh mới được phê duyệt, đồng thời khắc phục dứt điểm những bất cập tồn tại trong các đồ án quy hoạch trước đây.
Theo ông Nguyễn Thừa Đoàn, Chủ tịch UBND phường Cam Ly - Đà Lạt, địa phương đã cơ bản hoàn thành việc cập nhật hiện trạng sử dụng đất, dân số, hạ tầng kỹ thuật, các dự án đang triển khai và những bất cập của quy hoạch cũ để làm cơ sở xây dựng quy hoạch mới sát thực tế.
Qua rà soát, địa phương đã xác định nhiều nội dung cần điều chỉnh, trong đó có các khu vực tiềm năng phát triển, những vùng cần kiểm soát chặt, các vị trí chồng lấn quy hoạch và những điểm nghẽn phải xử lý nhằm tránh tiếp tục phát sinh vướng mắc trong quá trình quản lý sau này.
Đại diện Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp - Môi trường cũng nhìn nhận việc chồng lấn giữa nhiều loại quy hoạch chuyên ngành đang là trở ngại lớn trong quá trình lập quy hoạch mới. Nguyên nhân chủ yếu là các quy hoạch được phê duyệt ở nhiều thời điểm khác nhau, thiếu sự đồng bộ về dữ liệu và định hướng phát triển.
Hệ quả là hàng loạt dự án hạ tầng trọng điểm, trong đó có cao tốc Bảo Lộc - Liên Khương và nhiều tuyến đường kết nối đô thị, vẫn gặp khó trong công tác thu hồi đất vì vướng các "lằn ranh" pháp lý giữa các loại quy hoạch.
Theo lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng, việc điều chỉnh quy hoạch lần này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước mà còn phải tạo nền tảng pháp lý ổn định cho phát triển lâu dài.
Phó chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng Nguyễn Hồng Hải yêu cầu các địa phương xem việc lập quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết là nhiệm vụ trọng tâm, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ quy hoạch chung 5 phường liền kề Đà Lạt để trình Bộ Xây dựng trong tháng 8.2026.
Lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh quy hoạch mới phải lấy quyền lợi chính đáng của người dân làm trung tâm; bảo đảm mỗi thửa đất có mục đích sử dụng rõ ràng, minh bạch, tạo cơ sở pháp lý để người dân yên tâm xây dựng nhà ở, đồng thời giúp nhà đầu tư xác định rõ phạm vi và điều kiện triển khai dự án.
Theo UBND tỉnh Lâm Đồng, chỉ khi những bất cập của các quy hoạch cũ được xử lý dứt điểm, tình trạng "một thửa đất gánh nhiều quy hoạch" mới chấm dứt; qua đó tháo gỡ nút thắt về giải phóng mặt bằng, khơi thông nguồn lực đầu tư, đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm và tạo động lực phát triển bền vững cho đô thị Đà Lạt trong giai đoạn mới.
Ngày 31/5, Bộ Tư lệnh TP HCM đưa ông Võ Huy Thịnh, 70 tuổi, đến khảo sát tại công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng. Ông Thịnh cho biết từng chứng kiến cảnh chôn cất tập thể các chiến sĩ tại nghĩa trang Đô Thành, nay là công viên Lê Thị Riêng, cách đây 58 năm.
Thời điểm đó, ông Thịnh 12 tuổi, đang học lớp đệ lục (tương đương lớp 7 hiện nay). Do các trận đánh liên tiếp xảy ra trong nội thành Sài Gòn, trường học đóng cửa. Khoảng 10h một ngày sau Tết Mậu Thân, ông cùng nhóm bạn từ khu vực Ngã ba Ông Tạ đến nghĩa trang Đô Thành chơi.
Tại đây, ông thấy xe tải của quân đội Việt Nam Cộng hòa chạy vào nghĩa trang trên đường Lê Văn Duyệt (nay là đường Cách Mạng Tháng Tám), chở khoảng chục thi thể đã phân hủy, trương phình, không còn nguyên vẹn do trúng bom đạn, trong đó có một số người mặc đồ bà ba đen.
Theo lời kể của ông, nhân viên Sở Vệ sinh dùng cáng đưa các thi thể xuống hố hình chữ nhật dài hơn 10 m, sâu khoảng 5 m, rồi rải một lớp bột màu trắng để giảm mùi hôi. "Các thi thể được xếp chồng lên nhau ngay ngắn như hộp cá mòi rồi xe ủi lấp đất lại", ông Thịnh nói.
Ông xác định vị trí hố chôn cách cổng nghĩa trang khoảng 50 m, lệch về bên trái theo hướng nhìn từ đường Lê Văn Duyệt. Đối chiếu với sơ đồ nghĩa trang Đô Thành trước đây và công viên Lê Thị Riêng hiện nay, ông cho rằng khu vực này có thể nằm gần nhà truyền thống phía sau cổng công viên trên đường Cách Mạng Tháng Tám, cách cư xá Bắc Hải khoảng 500 m.
Sau năm 1975, ông Thịnh nhập ngũ, tham gia chiến đấu tại Campuchia. Năm 1978, ông bị thương, thủng màng nhĩ và trở về TP HCM sinh sống. "Tôi luôn nhớ cảnh chôn cất tập thể hôm đó và mong góp sức tìm kiếm các liệt sĩ", ông nói.
Dẫn đầu đoàn khảo sát, thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM, cho biết việc khởi động quá trình tìm kiếm xuất phát từ bức ảnh do cựu phóng viên AP (Mỹ) gửi về gần đây. Tấm hình ghi lại cảnh hai người đàn ông cùng ba trẻ em đứng quan sát việc chôn cất các chiến sĩ tại khu đất trống thuộc nghĩa địa Chí Hòa, còn gọi là nghĩa địa Đô Thành.
Kết hợp nhiều tài liệu lịch sử, thiếu tướng Trung cho biết sau chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, khu vực nay là công viên Lê Thị Riêng từng là nơi chôn tập thể các chiến sĩ đặc công, biệt động Sài Gòn trong hai rãnh sâu hình chữ nhật.
Trước khi công viên được xây dựng năm 1983, lực lượng chức năng từng quy tập hơn chục hài cốt liệt sĩ tại đây. Từ các tư liệu, hình ảnh và lời kể nhân chứng, đơn vị quân đội bước đầu nhận định hố chôn tập thể có thể nằm gần khu nhà truyền thống và cầu Thê Húc trong công viên.
Theo thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, sau buổi khảo sát, Bộ Tư lệnh TP HCM sẽ báo cáo Ban chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Quân khu 7; đồng thời tổ chức hội thảo để tổng hợp thông tin, khoanh vùng khu vực nghi vấn.
Đơn vị cũng dự kiến phối hợp Khoa Vật lý địa cầu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM sử dụng thiết bị khảo sát địa vật lý bằng sóng siêu âm (sonar) để kiểm tra lòng đất tại các vị trí nghi có hài cốt liệt sĩ trước khi xây dựng phương án quy tập.
Thông tin được ghi nhận tại báo cáo thị trường lao động quý 1 của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM (Sở Nội vụ). Nhu cầu tuyển dụng vượt khả năng cung ứng của thị trường, song doanh nghiệp vẫn hướng đến nhóm lao động trẻ hơn.
Từ dữ liệu của trụ sở chính và các điểm tiếp nhận, trung tâm ghi nhận hơn 52.600 người có nhu cầu tìm việc, trong khi doanh nghiệp cần tuyển tới 82.700 vị trí. Thị trường ở trạng thái "cầu vượt cung", nhưng phân bổ không đồng đều giữa các nhóm tuổi, trình độ và ngành nghề.
Nhóm 36–49 tuổi dẫn đầu nguồn cung với gần 21.000 người, tương đương gần 40%, cao hơn cả nhóm 25–35 tuổi, gần 38%.
Trong khi đó, phía nhà tuyển dụng, ở các vị trí yêu cầu độ tuổi, nhu cầu tuyển dụng dành riêng cho nhóm 36–49 tuổi chỉ ở mức 0,32%. Doanh nghiệp vẫn ưu tiên lao động trẻ 18–35 tuổi, với trên 41%.
Phân tích nguyên nhân, bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM, cho biết nhóm lao động trung niên chiếm tỷ lệ cao trong số người tìm việc chủ yếu là những người đã tích lũy kinh nghiệm, có xu hướng chuyển việc để cải thiện thu nhập hoặc môi trường làm việc.
Trong khi đó, phân khúc thị trường đang thiếu nhân lực nhiều nhất lại là lao động phổ thông, chiếm hơn 33%, tương đương hơn 27.600 vị trí. Doanh nghiệp cũng không đặt nặng trình độ khi tới 82% nhu cầu tuyển dụng không yêu cầu bằng cấp hoặc chỉ từ trung học phổ thông trở xuống. Nhu cầu chủ yếu đến từ các khu công nghiệp, khu chế xuất, nơi ưu tiên lao động trẻ, dễ thích nghi với điều kiện sản xuất.
Sự lệch pha cung – cầu này khiến không ít lao động trung niên gặp khó khăn, bởi dù có kinh nghiệm. Nhiều người không còn phù hợp với nhu cầu mới, nhất là ở các ngành sản xuất, kỹ thuật đòi hỏi kỹ năng thực hành và khả năng tiếp cận công nghệ.
Tuy nhiên, theo bà Thục, đây chưa hẳn là tín hiệu đáng lo. Với nhóm lao động có kinh nghiệm và trình độ, cơ hội việc làm vẫn đến từ các mối quan hệ cá nhân hoặc kênh tuyển dụng riêng. Ngoài ra, Trung tâm Dịch vụ việc làm TP HCM ghi nhận hơn 58% vị trí, tương đương khoảng 48.000 việc làm, không giới hạn độ tuổi, mở ra cơ hội cho lao động trung niên.
Một số ngành như sản xuất, cơ khí, bảo trì, vận hành máy vẫn thiếu nhân lực tay nghề cao, phù hợp với nhóm lao động giàu kinh nghiệm. Lĩnh vực bán hàng, dịch vụ cũng có khả năng tiếp nhận lao động phổ thông thông qua các khóa đào tạo ngắn hạn.
Dự báo trong quý 2, nhu cầu tuyển dụng tiếp tục dao động 60.000-75.000 vị trí khi doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất. Tuy nhiên, nguồn cung có thể giảm nhẹ do người lao động có xu hướng ưu tiên ổn định sau giai đoạn biến động đầu năm.
