Ít ai biết rằng huyết áp có nhịp sinh học riêng, thường giảm vào ban đêm để giúp tim và mạch máu “nghỉ ngơi”. Khi cơ chế này bị gián đoạn, nguy cơ tim mạch có thể tăng lên.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tim và đột quỵ, trong đó lối sống đóng vai trò quan trọng.
Một trong những sai lầm phổ biến là ăn nhiều muối vào buổi tối. Natri khiến cơ thể giữ nước, làm tăng thể tích máu và áp lực lên thành mạch.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, tiêu thụ quá nhiều muối có thể làm tăng huyết áp nhanh chóng, đặc biệt ở người nhạy cảm với natri.
Ăn sát giờ ngủ khiến hệ tim mạch phải hoạt động nhiều hơn trong khi cơ thể cần nghỉ ngơi. Điều này có thể làm huyết áp không giảm như bình thường vào ban đêm.
Bác sĩ David Agus, chuyên gia ung thư, Đại học Nam California (Mỹ), cho biết cơ thể xử lý năng lượng kém hiệu quả hơn vào ban đêm, vì vậy nên ăn tối trước khi ngủ ít nhất 2 – 3 giờ.
Nhiều người có thói quen uống rượu bia để thư giãn sau một ngày làm việc. Tuy nhiên, rượu có thể làm tăng huyết áp tạm thời và ảnh hưởng đến hệ thần kinh điều hòa mạch máu.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, uống rượu thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh tim mạch.
Ngồi hoặc nằm ngay sau khi ăn khiến quá trình chuyển hóa chậm lại. Khi đó, cơ thể sử dụng năng lượng kém hiệu quả, dễ dẫn đến tăng đường huyết và ảnh hưởng gián tiếp đến huyết áp.
Bà Franziska Spritzler, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng (Mỹ), cho biết vận động nhẹ sau ăn có thể giúp cải thiện chuyển hóa và hỗ trợ ổn định huyết áp.
Thiếu ngủ làm rối loạn hệ thần kinh và hormone điều hòa huyết áp. Khi ngủ không đủ, cơ thể dễ rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài, khiến huyết áp tăng cao hơn bình thường.
Theo các chuyên gia, ngủ đủ giấc là yếu tố quan trọng để duy trì huyết áp ổn định.
Để hạn chế nguy cơ tăng huyết áp vào ban đêm, chuyên gia khuyến nghị:
Những thói quen trên có thể không gây ảnh hưởng ngay lập tức nhưng tích lũy theo thời gian sẽ làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Người có tiền sử tăng huyết áp nên theo dõi chỉ số thường xuyên và tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần.
Báo cáo mới nhất tại Hội nghị Thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) ở Chicago hôm 31/5 cho thấy viên uống daraxonrasib giúp kéo dài thời gian sống thêm gần gấp đôi cho người mắc ung thư tụy giai đoạn muộn.
Thử nghiệm lâm sàng quốc tế pha 3 do Viện Ung thư Dana-Farber (Mỹ) dẫn đầu thực hiện trên 500 bệnh nhân tại Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á. Kết quả ghi nhận nhóm sử dụng daraxonrasib đạt thời gian sống thêm trung vị 13,2 tháng, cao gấp đôi so với mức 6,6 tháng của nhóm tiếp nhận hóa trị.
Hãng dược Revolution Medicines chế tạo loại thuốc này nhằm nhắm trúng đích gene đột biến KRAS - nguyên nhân gây ra hơn 90% số ca bệnh. Daraxonrasib hoạt động bằng cách gắn kết các phân tử để bắt giữ và vô hiệu hóa hoàn toàn loại protein chuyên nuôi dưỡng tế bào ung thư này.
Không chỉ kéo dài tuổi thọ, viên uống sử dụng một lần mỗi ngày này còn thể hiện độ an toàn cao. Thống kê cho thấy tỷ lệ bệnh nhân gặp tác dụng phụ nghiêm trọng khi dùng daraxonrasib ở mức 43,6%, thấp hơn đáng kể so với mức 57,5% của phương pháp hóa trị.
Bác sĩ Rachna Shroff, Trưởng khoa Huyết học và Ung bướu tại Trung tâm Ung thư (Đại học Arizona), đánh giá kết quả thử nghiệm sẽ thay đổi hoàn toàn bức tranh lâm sàng cho bệnh nhân ung thư tụy di căn mang đột biến gene KRAS.
Tiến sĩ Sam Godfrey, Trưởng bộ phận Thông tin Nghiên cứu thuộc Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR), giải thích thêm rằng giới y khoa từng coi đột biến KRAS là mục tiêu bất khả xâm phạm. Ông ví cơ chế truyền tín hiệu nội bào này giống như một công tắc đèn kẹt ở chế độ bật mà trước đây con người chưa tìm ra nút tắt.
Y giới nhận định ung thư tụy là một trong bệnh ác tính khó kiểm soát nhất hiện nay do khối u tăng sinh nhanh và kháng các liệu pháp truyền thống. Thống kê chỉ ra hơn một nửa số bệnh nhân tử vong trong vòng ba tháng kể từ khi nhận chẩn đoán xác định. Người bệnh rất khó phát hiện sớm do các dấu hiệu lâm sàng như vàng da, ngứa da, nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu, sụt cân hoặc mệt mỏi thường xuất hiện ở giai đoạn muộn và dễ nhầm lẫn với các bệnh lý thông thường khác.
Bà Anna Jewell, Giám đốc Dịch vụ, Nghiên cứu và Đổi mới tại Tổ chức Ung thư Tụy Anh, khẳng định loại thuốc mới là bước tiến đáng mong đợi nhất trong lĩnh vực này suốt thời gian qua. Bà kêu gọi các cơ quan chức năng đẩy nhanh quá trình đưa phương pháp này vào ứng dụng thực tế.
Ông Mark Goldsmith, Giám đốc điều hành Revolution Medicines, cho biết hãng đã bắt đầu mở rộng thử nghiệm daraxonrasib ở các giai đoạn bệnh sớm hơn. Ông Menta "Steve" Wallace, 74 tuổi tại Texas (Mỹ), là một trong những người tham gia chương trình này tại Trung tâm Ung thư MD Anderson. Ông Wallace phát hiện bệnh hồi tháng 1 và bắt đầu dùng thuốc từ ngày 12/2.
Sau vài triệu chứng nhẹ ban đầu như buồn nôn và phát ban, sức khỏe ông hiện rất ổn định. Kết quả chẩn đoán hình ảnh mới nhất ghi nhận khối u của ông đã thu nhỏ tới 46%. Bác sĩ điều trị vừa cho phép ông mang theo thuốc bảo quản lạnh để đi du lịch biển Caribbean cùng vợ vào cuối tháng 6.
Ngày 2-6, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức (TP.HCM) cho biết đã cứu sống thành công một bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp, nguy kịch. Đây là một trường hợp hiếm gặp và vô cùng nguy hiểm, khi bệnh nhân bị tắc nghẽn hoàn toàn cùng lúc 2 nhánh mạch vành chính.
Bệnh nhân nam N.N.N. (45 tuổi, TP.HCM) vào ngày 12-5 đột ngột xuất hiện cơn đau ngực trái sau xương ức dữ dội, đau lan lên vai trái kèm vã mồ hôi, khó thở chỉ sau bữa ăn khoảng 1 giờ.
Bệnh nhân nhanh chóng đến khám tại bệnh viện địa phương, được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp và lập tức được hội chẩn chuyển tuyến đến Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức.
Qua khai thác bệnh sử, bệnh nhân N. có thói quen hút thuốc lá rất nhiều (khoảng 1 gói/ngày) và biết mình bị tăng huyết áp từ lâu nhưng lại chủ quan không điều trị.
Các xét nghiệm tại viện cũng ghi nhận bệnh nhân có tình trạng rối loạn mỡ máu (chỉ số LDL-cholesterol cao ở mức 157mg/dL) và mắc tiền đái tháo đường.
Tại thời điểm nhập viện, bệnh nhân trong tình trạng kích thích do vẫn còn đau ngực dữ dội, da tái nhợt, bị thiếu oxy máu khá nặng với chỉ số SpO2 chỉ dao động 85-90% dù đã được hỗ trợ thở oxy.
Kết quả thăm khám ghi nhận hình ảnh nhồi máu cơ tim cấp thành dưới và thành trước rộng, siêu âm cho thấy tim co bóp rất kém kèm giảm động nhiều thành.
Nhận định đây là ca nhồi máu cơ tim cấp ST chênh lên, có khả năng tắc nhiều nhánh động mạch vành và có bệnh cảnh suy tim cấp tính tiến triển rất nhanh, ê kíp can thiệp tim mạch lập tức chuyển bệnh nhân đến phòng thông tim.
Kết quả chụp mạch vành ghi nhận đúng như dự đoán ban đầu: bệnh nhân bị tắc hoàn toàn 2 trên tổng số 3 nhánh mạch máu chính nuôi tim, trong khi nhánh còn lại thì nhỏ.
Trong chưa đầy 60 phút, các bác sĩ đã tái thông mạch vành bằng phương pháp hút huyết khối và đặt stent (giá đỡ) thành công ở cả hai nhánh mạch máu. Ngay sau khi dòng máu được khôi phục, bệnh nhân giảm đau ngực rõ rệt.
Do tình trạng suy tim vẫn còn tiếp diễn, anh được chuyển về khoa hồi sức tim mạch để theo dõi sát sao. Nhờ sự chăm sóc tích cực, chỉ 1 ngày sau, bệnh nhân đã ổn định, cai được thuốc vận mạch và chuyển về khoa nội tim mạch - lão học điều trị tiếp và được xuất viện chỉ sau 8 ngày điều trị trong tình trạng khỏe mạnh.
Bác sĩ CKI Đặng Minh Hùng, Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức, cho biết nhồi máu cơ tim là tình trạng cấp cứu tim mạch có tỉ lệ biến chứng và tử vong rất cao nếu không được can thiệp kịp thời trong những giờ đầu tiên. Lúc này, thời gian chính là cơ tim, bởi mỗi phút trôi qua sẽ có thêm nhiều tế bào cơ tim bị hoại tử.
Theo y văn, các trường hợp nhồi máu cơ tim cấp có tắc từ hai nhánh động mạch vành trở lên là cực kỳ hiếm gặp, chỉ chiếm khoảng 2,5% số bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp được can thiệp mạch vành qua da (PCI) tiên phát. Đây cũng là nhóm bệnh nhân có nguy cơ tử vong rất cao do sốc tim hoặc rối loạn nhịp nguy hiểm.
GS. Gerald Tulzer, Trưởng khoa Tim mạch nhi Bệnh viện Kepler (Áo), tại hội thảo tối ưu hóa tim mạch bào thai do Bệnh viện Từ Dũ tổ chức ngày 12/5, bày tỏ ấn tượng trước thành tựu can thiệp tim bào thai. Lần đầu đến Việt Nam, chuyên gia có hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này đánh giá cao quy mô tiếp nhận bệnh nhân cùng năng lực triển khai các kỹ thuật khó hàng đầu thế giới của êkíp hai bệnh viện chỉ sau thời gian ngắn.
Theo BS.CK2 Trần Ngọc Hải, Giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, bệnh viện mất 10 năm chuẩn bị và sau hai năm triển khai chính thức đã đạt kết quả vượt mong đợi. Đến nay, bệnh viện can thiệp thành công 13 trên 14 ca dị tật tim bẩm sinh phức tạp như hẹp van động mạch chủ, hẹp van động mạch phổi, thiểu sản thất phải và thất trái. Giáo sư Tulzer nhận định tỷ lệ thành công của Việt Nam không thua kém, thậm chí vượt một số trung tâm ở châu Âu.
Thành tựu này còn mang lại hy vọng cho bệnh nhân quốc tế. Mới đây, một sản phụ 37 tuổi quốc tịch New Zealand đã vượt hàng nghìn km đến Bệnh viện Từ Dũ để tìm cơ hội sống cho con đầu lòng mắc hẹp van động mạch phổi nặng từ tuần thai 19, nguy cơ tiến triển thành tim một thất.
Sau quá trình theo dõi sát từ tuần 21, bác sĩ nhận thấy tim thai chưa diễn tiến nặng thêm nên quyết định chưa can thiệp. Em bé được giữ ổn định đến tuần 38 và chào đời an toàn ngày 7/5, sau đó chuyển sang Bệnh viện Nhi đồng 1 điều trị tiếp. Theo bác sĩ Hải, ca bệnh cho thấy năng lực của y khoa Việt Nam không chỉ ở kỹ thuật khó mà còn ở khả năng đánh giá toàn diện, lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp và ít tốn kém nhất.
Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng có thể cứu chữa. Bệnh viện từng tiếp nhận một thai nhi 26 tuần tuổi chuyển lên khi bệnh đã diễn tiến thành tim một thất. Do gần như không còn cơ hội cứu sống, bác sĩ buộc phải chỉ định chấm dứt thai kỳ, thể hiện sự thận trọng và minh bạch trong điều trị.
Theo bác sĩ Hải, một ca can thiệp tim bào thai tại các trung tâm quốc tế có thể tốn 140.000 USD, trong khi tại Bệnh viện Từ Dũ, người bệnh chi trả chưa tới 20 triệu đồng. Với phương châm không để thai phụ nào bị bỏ lại phía sau, mọi bệnh nhân đều có cơ hội tiếp cận kỹ thuật tiên tiến.
GS. Gerald Tulzer đề xuất triển khai chương trình đào tạo chuyên sâu và trao đổi bác sĩ giữa Bệnh viện Từ Dũ và Trung tâm Tim mạch Trẻ em Linz (Áo), giúp các bác sĩ Việt Nam rút ngắn "đường cong học tập" từ 20 năm xuống còn khoảng vài năm.
Can thiệp tim bào thai là một thành tựu y khoa của Việt Nam, triển khai từ đầu năm 2024 và đến nay đã giúp nhiều em bé mắc tim bẩm sinh chào đời an toàn. Đây là kỹ thuật chuyên sâu, đòi hỏi trình độ cao và sự phối hợp đa chuyên khoa, hiện chỉ vài nơi trên thế giới thực hiện được. Năm ngoái, người phụ nữ Singapore mang thai lần đầu sau hơn 10 năm hiếm muộn nhờ thụ tinh ống nghiệm, được giới thiệu sang Việt Nam để thông tim cho con, sau đó về nước sinh con khỏe mạnh.
